{"id":86919,"date":"2022-11-26T23:38:19","date_gmt":"2022-11-26T19:38:19","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=86919"},"modified":"2022-11-26T23:38:59","modified_gmt":"2022-11-26T19:38:59","slug":"heyd%c9%99r-%c9%99liyev-t%c9%99brizd%c9%99-alman-k%c9%99sfiyyatinin-qarsisini-nec%c9%99-aldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=86919","title":{"rendered":"Heyd\u0259r \u018fliyev T\u0259brizd\u0259 Alman K\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nec\u0259 ald\u0131\u2026"},"content":{"rendered":"\n<p>C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda, \u0259lb\u0259tt\u0259, Moskvan\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Partiyas\u0131 (ADP) yarad\u0131ld\u0131. M.C.Ba\u011f\u0131rovun t\u0259klifil\u0259 Tehranda \u00e7\u0131xan &#171;Ac\u0131r&#187; q\u0259zetinin redaktoru Mir C\u0259f\u0259r Pi\u015f\u0259v\u0259ri ADP-nin ba\u015f\u0131nda durdu. 1944-c\u00fc il yanvar\u0131n 27-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131van MSSR D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin xalq komissar\u0131 m\u00fcavininin ad\u0131na \u0259riz\u0259 yaz\u0131r. Bu s\u0259n\u0259din tam m\u0259tnin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k: \u201cD\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xalq Komissarl\u0131\u011f\u0131 sistemind\u0259 \u0259m\u0259liyyat i\u015find\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sim var. Ona g\u00f6r\u0259, m\u0259ni Az\u0259rbaycan SSR DTXK-n\u0131n m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259n birin\u0259 q\u0259bul etm\u0259yinizi xahi\u015f edir\u0259m\u201d.<br>Ancaq bel\u0259 sistemd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 arzunun, h\u0259tta b\u00f6y\u00fck ist\u0259yin olmas\u0131 azd\u0131r. D\u00f6rd ay yoxlamalar apar\u0131l\u0131r, b\u00fct\u00fcn detallardan \u201cabituriyent\u201din x\u0259b\u0259ri bel\u0259 olmur. Heyd\u0259r \u018fliyev 1944-c\u00fc ilin may\u0131ndan Sovet \u0130ttifaq\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131nda xidm\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r. O vaxt onun 21 ya\u015f\u0131 t\u0259z\u0259c\u0259 tamam olmu\u015fdu. \u0130lk olaraq D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xalq Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u018fks K\u0259\u015ffiyyat idar\u0259sinin s\u0259rh\u0259d xidm\u0259tind\u0259 olan Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan \u00fcz\u0259rin\u0259 a\u011f\u0131r bir m\u0259suliyy\u0259t qoyulur. Nax\u00e7\u0131van XDTK-da \u0130ran istiqam\u0259tin\u0259 kuratorluq ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev bu v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda sovet x\u00fcsusi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n \u0259ks-k\u0259\u015ffiyyat m\u00fchafiz\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edirdi. SSR\u0130-d\u0259n C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda apar\u0131lacaq k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 t\u0259bli\u011fat i\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanan 80 n\u0259f\u0259r ad\u0131 gizli saxlanan \u00e7ekistin i\u00e7\u0259rind\u0259 onun da ad\u0131 yaz\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu d\u0259st\u0259y\u0259 &#8212; &#171;C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda sovet missiyas\u0131&#187;na Az\u0259rbaycan KP MK katibi \u018fziz M\u0259mm\u0259dk\u0259rim o\u011flu \u018fliyev ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi.<br>H. \u018fliyev C\u0259nubi Az\u0259rbaycan problemini h\u0259m n\u0259z\u0259ri-tarixi, h\u0259m d\u0259 praktiki bax\u0131mdan d\u0259rind\u0259n bilirdi. H. \u018fliyev lap g\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan c\u0259nubi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131, istiqlal\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f bir \u015f\u0259xs idi. O, T\u0259brizd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n c\u0259nublu g\u0259ncl\u0259rin Pi\u015f\u0259v\u0259ri h\u0259r\u0259kat\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259l\u0259ri, Az\u0259rbaycan Demokrat Partiyas\u0131na \u00fczv olmalar\u0131 yolunda f\u0259al t\u0259bli\u011fat aparm\u0131\u015f v\u0259 bu partiyada \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda \u0130randan g\u0259l\u0259n k\u0259\u015ffiyyat s\u0259n\u0259dind\u0259 yaz\u0131l\u0131r:\u201cAz\u0259rbaycandan g\u0259l\u0259n v\u0259 SSR\u0130-nin \u0259mrini icra ed\u0259n \u00e7ekistl\u0259rin \u00f6zl\u0259rinin \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131 var. Bu maraqlara aiddir:<br>\u0130randan tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 geri almaq;<br>C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n \u015eimali Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131na qo\u015fmaq v\u0259 s.<br>Tehran, M\u0259\u015fh\u0259d v\u0259 T\u0259brizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131n\u0131n \u0259sas rezidenti erm\u0259ni Aqayans idi. \u00dczd\u0259 SSR\u0130 planlar\u0131n\u0131n icras\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kd\u0259 maraql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u0259n Aqayans bilirdi ki, iki Az\u0259rbaycan birl\u0259\u015fs\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda qalacaq. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130randak\u0131 da\u015fnaklardan v\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirdi. M\u0259hz \u0130randa erm\u0259nil\u0259rin SSR\u0130 qo\u015funlar\u0131na k\u00f6m\u0259k etm\u0259m\u0259si v\u0259 Aqayans\u0131n onlara bir s\u00f6z dem\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 polkovnik Boyev (Siyasi idar\u0259nin r\u0259is m\u00fcavini) Moskvaya g\u00f6nd\u0259rdiyi gizli s\u0259n\u0259dd\u0259 yaz\u0131r: \u201cDa\u015fnaklar\u0131n dini r\u0259hb\u0259ri arxiyepiskop M\u0259lik Tanyan \u015f\u0259xsi ba\u011f\u0131nda da\u015fnaklar\u0131 toplay\u0131b deyir ki, onlar q\u0131r\u0131m\u0131z\u0131 orduya aktiv k\u00f6m\u0259k etm\u0259sinl\u0259r. Sovet qo\u015funlar\u0131 \u0130randa m\u00fcv\u0259qq\u0259tidir, onlar ged\u0259nd\u0259n sonra \u0130ran h\u00f6kum\u0259ti erm\u0259nil\u0259ri t\u0259qib ed\u0259c\u0259k\u201d<br>Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u00e7ekistl\u0259r Aqayans\u0131n bu add\u0131m\u0131ndan x\u0259b\u0259rdar idil\u0259r. Onlar sovet v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olmaqdan \u00e7ox, bir az\u0259rbaycanl\u0131 olaraq f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. H\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 onlar\u0131n milli kimlik \u015f\u00fcurunu oyatmaq, fikirl\u0259rin\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada t\u0259kan verm\u0259k t\u0259\u015fkil edirdi. O zaman bir \u00e7ox ziyal\u0131lar h\u0259min prosesd\u0259 aktiv i\u015ftirak etdil\u0259r v\u0259 \u201cb\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f V\u0259t\u0259n\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ictimai m\u00fczakir\u0259y\u0259 g\u0259tir\u0259 bildil\u0259r. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259sas i\u015fi ziyal\u0131lar aras\u0131nda C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin \u0259h\u0259miyy\u0259tini t\u0259bli\u011f etm\u0259k, ana dild\u0259 d\u0259rslikl\u0259r n\u0259\u015fr etm\u0259k, az\u0259rbaycan dilind\u0259 q\u0259zetl\u0259r \u00e7ap etm\u0259k, \u015feirl\u0259r v\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rin yaz\u0131lmas\u0131na yerli ziyal\u0131lar\u0131 t\u0259hrik etm\u0259k idi.<br>Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 1944-c\u00fc ild\u0259 &#171;T\u0259briz&#187; m\u0259tb\u0259\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259r\u0259b v\u0259 kiril \u0259lifbas\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n m\u0259tb\u0259\u0259 ma\u015f\u0131n\u0131, 30 ton ka\u011f\u0131z, kitablar, mebel, d\u0259mir sobalar, ya\u011fl\u0131 boya, makina v\u0259 h\u0259r ay 400 litr benzin v\u0259 s. g\u00f6nd\u0259rildi.<br>Eyni zamanda, T\u0259brizd\u0259 alman k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n siyasi v\u0259 ictimai dair\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 daxil di. Partiyalarda \u201calmanlar\u201d fraksiyas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvi i\u015fi is\u0259 birba\u015fa Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 h\u0259val\u0259 olunur. \u018fliyev \u0259m\u0259liyyata ba\u015flayark\u0259n siyasi partiya r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 \u201calmanlar\u201d fraksiyas\u0131 \u00e7ox g\u00fccl\u00fc idi. Lakin buna baxmayaraq, Heyd\u0259r \u018fliyev fa\u015fizm\u0259 meylli \u015f\u0259xsl\u0259ri milli azadl\u0131q c\u0259bh\u0259sind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131ra bilir. O, milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li insanlar\u0131n Az\u0259rbaycan Demokratik Partiyas\u0131 \u0259traf\u0131nda toplanmas\u0131na nail olur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran m\u0259clisi v\u0259 h\u00f6kum\u0259ti C\u0259nubi Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259t v\u0259 vilay\u0259t \u0259nc\u00fcm\u0259nl\u0259rinin t\u0259\u015fkil olunmayaca\u011f\u0131n\u0131 r\u0259smi sur\u0259td\u0259 elan ed\u0259nd\u0259n sonra, h\u00f6kum\u0259t \u00e7oxlu miqdarda \u0259rza\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan da\u015f\u0131tmaqla orada s\u00fcni q\u0131tl\u0131q yaratmaq ist\u0259di. Az\u0259rbaycan tacirl\u0259rinin 15 milyon t\u00fcm\u0259n\u0259 yax\u0131n pulunu Tehran banklar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259kl\u0259, Az\u0259rbaycan ticar\u0259tind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131rd\u0131. Bunu g\u00f6r\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev sahibkarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, burdan getm\u0259m\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn onlarla s\u00f6hb\u0259t edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1946-c\u0131 il mart\u0131n 18-d\u0259 &#171;\u0130ran m\u0259s\u0259l\u0259si&#187; ikinci d\u0259f\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131 v\u0259 mart\u0131n 26-da bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bax\u0131ld\u0131. Ancaq sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n mart\u0131n 24-d\u0259 yenid\u0259n t\u0259xliy\u0259si getdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fczakir\u0259 \u0130ran h\u00f6kum\u0259tinin xahi\u015fi il\u0259 dayand\u0131r\u0131ld\u0131. 1946-c\u0131 il aprelin 4-d\u0259 Moskvada SSR\u0130 v\u0259 \u0130ran h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri qalan qo\u015funlar\u0131n da \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r. H\u0259min tarixd\u0259 (4 aprel 1946-c\u0131 il) Tehran \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalanm\u0131\u015f Sovet-\u0130ran sazi\u015finin 3-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 deyilirdi: &#171;Az\u0259rbaycan (C\u0259nubi Az\u0259rbaycan n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur) m\u0259s\u0259l\u0259si \u0130ran\u0131n daxili i\u015fi oldu\u011fundan m\u00f6vcud qanunlara g\u00f6r\u0259 h\u00f6kum\u0259tl\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259halisi aras\u0131nda v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na xeyirxah m\u00fcnasib\u0259t ruhunda islahat ke\u00e7irm\u0259yin dinc yolu tap\u0131lacaqd\u0131r&#187;. 1946-c\u0131 il aprelin ax\u0131r\u0131ndan h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n t\u0259xliy\u0259si \u0130ran\u0131n ba\u015fqa \u0259razil\u0259ri kimi, C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda da may\u0131n 26-da ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131.<br>Yaz\u0131\u00e7\u0131 Anar \u201cTarixi \u015fans &#8212; 21 Az\u0259r\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r: \u201cT\u0259briz\u0259 iki min n\u0259f\u0259rlik qo\u015funla qay\u0131dan \u015fah qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xan\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirirdi, evl\u0259ri bir-bir yand\u0131r\u0131rd\u0131. \u015eah qo\u015funlar\u0131 Miyan\u0259y\u0259 daxil olanda 53 adam\u0131 edam etdil\u0259r, Urmiyada (Rezayed\u0259) 30, M\u0259r\u0259ndd\u0259 is\u0259 90 adam edam olundu. T\u0259brizd\u0259 qan su yerin\u0259 ax\u0131rd\u0131, Az\u0259rbaycan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259 xidm\u0259t etmi\u015f fars zabitl\u0259rini d\u0259 edam edirdil\u0259r. Bir h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 3000 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 11000 adam m\u0259hkum olundu, onlar\u0131n 8000-i \u0130ran\u0131n c\u0259nubuna s\u00fcrg\u00fcn edirdi. T\u0259bii ki, ba\u015f tutmayan se\u00e7kil\u0259ri Tehran qo\u015funlar\u0131 bel\u0259 \u201cm\u00fc\u015fahid\u0259\u201d etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7oxlar\u0131 edamdan \u0259vv\u0259l \u201cYa\u015fas\u0131n Az\u0259rbaycan Demokratik Partiyas\u0131!\u201d dey\u0259 q\u0131\u015fq\u0131r\u0131r, himni v\u0259 S\u0259tt\u0259rxana h\u0259sr olunmu\u015f v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u015feirl\u0259r oxuyurdular. Onlar\u0131 tik\u0259-tik\u0259 do\u011fray\u0131rd\u0131lar v\u0259 qal\u0131qlar\u0131n\u0131 da \u015f\u0259h\u0259rin k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u0259zdirirdil\u0259r. T\u0259brizd\u0259 milli ordunun cavan leytenant\u0131 \u00f6z h\u0259y\u0259tind\u0259 m\u00fchasir\u0259d\u0259 qalanda, \u0259l\u0259 ke\u00e7m\u0259sin dey\u0259 arvad\u0131n\u0131, azya\u015fl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259nd\u0259n sonra bir ne\u00e7\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259ni d\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259di, sonuncu g\u00fcll\u0259ni is\u0259 \u00f6z ba\u015f\u0131na \u00e7axd\u0131. Milli ordunun be\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc T\u0259brizd\u0259 \u018frk qalas\u0131n\u0131n zirv\u0259sin\u0259 qalxaraq, \u00fc\u00e7 g\u00fcn d\u00fc\u015fm\u0259n qo\u015funlar\u0131n\u0131 at\u0259\u015f\u0259 tutaraq duru\u015f g\u0259tirdil\u0259r, patronlar\u0131 t\u00fck\u0259n\u0259nd\u0259n sonra is\u0259 \u201cYa\u015fas\u0131n Azad Az\u0259rbaycan!\u201d dey\u0259 \u00f6zl\u0259rini qalan\u0131n zirv\u0259sind\u0259n atd\u0131lar\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hadis\u0259d\u0259n sars\u0131lan Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131vana geri qay\u0131d\u0131r. Tezlikl\u0259r onu Bak\u0131ya t\u0259yinatla g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r. Lakin buna baxmayaraq, Heyd\u0259r \u018fliyev C\u0259nubi Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259sini unutmur. SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 H. \u018fliyevin C\u0259nubi Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti bir ne\u00e7\u0259 istiqam\u0259ti \u0259hat\u0259 edirdi:<br>C\u0259nubi Az\u0259rbaycandan olan ziyal\u0131lara x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rir,<br>C\u0259nub m\u00f6vzusunun unutdurulmamas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131r,<br>Elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n apar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq edir,<br>Alim, yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri C\u0259nub m\u00f6vzusundan yazma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r,<br>C\u0259nubi Az\u0259rbaycandan olan \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar verir, onlar\u0131 m\u0259nzill\u0259 t\u0259min edir.<br>H. \u018fliyev c\u0259nub v\u0259 \u015fimal\u0131 v\u0259hd\u0259td\u0259 g\u00f6r\u0259r\u0259k h\u0259r iki tayl\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00fcmumi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 bir olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259 \u015fimal\u0131n t\u0259sirinin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<br>Bu ifad\u0259l\u0259r \u0259slind\u0259 el\u0259 B\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan, birlik ideyas\u0131n\u0131n geni\u015f t\u0259bli\u011fi dem\u0259k idi.<br>1981-ci ilin noyabr\u0131nda Abdulla \u015eaiqin 100 illik yubiley m\u0259rasiminin r\u0259smi hiss\u0259sind\u0259n sonra az adam\u0131n i\u015ftirak etdiyi ziyaf\u0259td\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev &#171;\u0130ndi bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259si olmal\u0131d\u0131r\u201d \u2013 demi\u015fdi. M\u0259lumdur ki, o vaxt sovet qo\u015funlar\u0131 \u018ffqan\u0131stana girmi\u015fdi, Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrm\u00fc\u015f ki, indiki \u015f\u0259rait C\u0259nubi Az\u0259rbaycana m\u00fcdaxil\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 uy\u011fundur v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 buna h\u0259r an haz\u0131r olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc ictimai t\u0259\u015fkilat laz\u0131md\u0131r. Lakin SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin apard\u0131\u011f\u0131 \u0259ks i\u015fl\u0259r ona bu arzunu h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 mane olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Siyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Z.\u018fliyev<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"482\" height=\"331\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/IMG-20221126-WA0032.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-86920\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/IMG-20221126-WA0032.jpg 482w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/IMG-20221126-WA0032-300x206.jpg 300w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/IMG-20221126-WA0032-150x103.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 482px) 100vw, 482px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda, \u0259lb\u0259tt\u0259, Moskvan\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Partiyas\u0131 (ADP) yarad\u0131ld\u0131. M.C.Ba\u011f\u0131rovun t\u0259klifil\u0259 Tehranda \u00e7\u0131xan &#171;Ac\u0131r&#187; q\u0259zetinin redaktoru Mir C\u0259f\u0259r Pi\u015f\u0259v\u0259ri ADP-nin ba\u015f\u0131nda durdu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":86920,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-86919","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=86919"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86919\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86921,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/86919\/revisions\/86921"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/86920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=86919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=86919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=86919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}