{"id":88277,"date":"2023-01-03T12:21:44","date_gmt":"2023-01-03T08:21:44","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=88277"},"modified":"2023-01-03T12:21:47","modified_gmt":"2023-01-03T08:21:47","slug":"dovl%c9%99t-xadimi-v%c9%99-yazici-yusif-v%c9%99zir-c%c9%99m%c9%99nz%c9%99minlinin-dogum-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=88277","title":{"rendered":"D\u00f6vl\u0259t xadimi v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 Yusif V\u0259zir \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minlinin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli 1887-ci il sentyabr\u0131n 12-d\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk t\u0259hsilini \u015eu\u015fada &#171;Kar X\u0259lif\u0259&#187; l\u0259q\u0259bi il\u0259 tan\u0131nan Molla Mehdinin m\u0259kt\u0259bind\u0259 al\u0131b. 1896-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa realn\u0131 m\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil olub. Bu m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsilini rus dilind\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 1904-c\u00fc ild\u0259 h\u0259yat\u0131ndan \u015fikay\u0259t t\u0259rzind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f &#171;Jaloba&#187; adl\u0131 ilk \u015feirini yaz\u0131b. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 \u0259misi o\u011flu v\u0259 dostu Mirh\u0259s\u0259n V\u0259zirovla birlikd\u0259 rus dilind\u0259 &#171;Fokusnik&#187; adl\u0131 ayl\u0131q yumoristik jurnal \u00e7\u0131xar\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/cen.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-88279\" width=\"467\" height=\"346\" srcset=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/cen.jpg 200w, https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/cen-150x111.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 467px) 100vw, 467px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fada ba\u015f ver\u0259n erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman toqqu\u015fmalar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259kt\u0259bi t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olan Yusif V\u0259zir t\u0259hsilini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131ya gedir. 1910-cu ild\u0259 Bak\u0131 realn\u0131 m\u0259kt\u0259bini bitir\u0259n g\u0259nc yaz\u0131\u00e7\u0131 Kiyev \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki M\u00fcq\u0259dd\u0259s Vladimir ad\u0131na \u0130mperator Universitetinin h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur. Bu d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Yusif V\u0259zir u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259sas\u0131n\u0131 xalq na\u011f\u0131llar\u0131ndan g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc m\u0259\u015fhur &#171;M\u0259lik M\u0259mm\u0259d&#187; na\u011f\u0131l\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fs\u0259rl\u0259rini \u201cB\u0259db\u0259xt\u201d, \u201cHaqq t\u0259r\u0259fdar\u0131\u201d, \u201cM\u00fcsavi\u201d, \u201cStradayu\u015fiy\u201d, \u201cS\u0259rs\u0259m\u201d v\u0259 ba\u015fqa t\u0259x\u0259ll\u00fcsl\u0259rl\u0259 yazan Yusif V\u0259zirin \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc \u201cC\u0259m\u0259nz\u0259minlidir\u201d. O, bu t\u0259x\u0259ll\u00fcsd\u0259n 1911-ci ild\u0259n istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 bu adla tan\u0131n\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli Kiyev \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 1912-ci ild\u0259 &#171;Yeddi hekay\u0259&#187;, 1913-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 &#171;H\u0259yat s\u0259hif\u0259l\u0259ri&#187; adl\u0131 kitablar\u0131n\u0131 \u00e7ap etdirib. Bundan ba\u015fqa, Ukraynada &#171;Arvadlar\u0131m\u0131z\u0131n hal\u0131&#187;, &#171;Qanl\u0131 g\u00f6z ya\u015flar\u0131&#187;, &#171;Ana v\u0259 anal\u0131q&#187; kitablar\u0131 da i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>O, Ukraynada t\u0259hsil alan az\u0259rbaycanl\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri il\u0259 birg\u0259 &#171;Musavat\u0131n&#187; Kiyev \u015f\u00f6b\u0259sini qurur. Az\u0259rbaycan Demokratik C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n Yusif V\u0259zir Ukraynada diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 t\u0259yin edilir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Yusif V\u0259zir h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 &#171;Az\u0259rbaycan\u0131n Muxtariyyat\u0131&#187; v\u0259 &#171;Biz kimik v\u0259 ist\u0259diyimiz n\u0259dir?&#187; kitablar\u0131n\u0131 \u00e7ap etdirir. Daha sonra N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylinin t\u0259klifi il\u0259 1919-cu ild\u0259 s\u0259fir kimi \u0130stanbul \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. O, \u0130stanbulda diplomatik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6z \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da davam etdirir. &#171;Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na bir n\u0259z\u0259r&#187;, &#171;Tarixi\u2013co\u011frafi v\u0259 iqtisadi Az\u0259rbaycan&#187; adl\u0131 kitablar\u0131n\u0131 yaz\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n bol\u015fevik Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra Yusif V\u0259zir Parisd\u0259 siyasi elml\u0259r institutunun diplomatiya fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil alan ki\u00e7ik qarda\u015f\u0131 Mirabdullan\u0131n yan\u0131na gedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin \u00e7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n Mirabdulla v\u0259fat edir. Qarda\u015f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sars\u0131lan Yusif onu g\u00f6zl\u0259y\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq Az\u0259rbaycana qay\u0131tma\u011f\u0131 q\u0259rara al\u0131r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 SSR\u0130-nin Parisd\u0259ki s\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 \u0259riz\u0259 il\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin s\u0259dri Q\u0259z\u0259nf\u0259r Musab\u0259yova x\u00fcsusi m\u0259ktubla m\u00fcraci\u0259t edir. 1926-c\u0131 ild\u0259 \u00dcmumittifaq \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n Yusif V\u0259zir sovet v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131na q\u0259bul olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259t\u0259nin\u0259 qay\u0131dan Yusif &#171;Bak\u0131 i\u015f\u00e7isi&#187; n\u0259\u015friyyat\u0131nda \u015f\u00f6b\u0259 redaktoru, daha sonra D\u00f6vl\u0259t Plan Komit\u0259sinin ictimai-m\u0259d\u0259ni b\u00f6lm\u0259sind\u0259 ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 v\u0259kil i\u015fl\u0259yir, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q fak\u00fclt\u0259sind\u0259, m\u00fcxt\u0259lif institutlarda rus dilind\u0259n d\u0259rs deyir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Stalin repressiyalar\u0131 ill\u0259rind\u0259 yax\u0131nla\u015fmaqda olan t\u0259hl\u00fck\u0259ni hiss ed\u0259n \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli \u0259lyazmalar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini yand\u0131rma\u011fa m\u0259cbur olur. 1937-ci ild\u0259 o, Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1938-ci ild\u0259 Yusif V\u0259zir \u00d6zb\u0259kistan SSR-nin Urg\u0259nc \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki Pedaqoji \u0130nstitutda ba\u015f m\u00fc\u0259llim v\u0259 eyni zamanda institut kitabxanas\u0131na m\u00fcdir t\u0259yin olunur. 1940-c\u0131 il yanvar\u0131n 25-d\u0259 h\u0259bs edil\u0259r\u0259k Bak\u0131ya g\u0259tirilir. Alt\u0131 aya yax\u0131n Ke\u015fl\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259ki h\u0259bsxanada saxlan\u0131ld\u0131qdan sonra 1940-c\u0131 ilin iyulun 3-d\u0259 Nijni Novqorod vilay\u0259tind\u0259ki h\u0259bs d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yusif V\u0259zir \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli 1943-c\u00fc il yanvar\u0131n 3-d\u0259 dustaq oldu\u011fu h\u0259bs d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sind\u0259 v\u0259fat edir v\u0259 Betluqa \u00e7ay\u0131n\u0131n sahilind\u0259ki q\u0259biristanl\u0131qda d\u0259fn olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>1956-c\u0131 ild\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r repressiya qurbanlar\u0131 kimi Yusif V\u0259zir\u0259 d\u0259 b\u0259ra\u0259t verilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259\u015fhur \u0259s\u0259rl\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u018fli v\u0259 Nino (alman dilind\u0259) (m\u00fc\u0259llifliyi m\u00fcbahis\u0259lidir);<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Altunsa\u00e7 (alman dilind\u0259) (m\u00fc\u0259llifliyi m\u00fcbahis\u0259lidir);<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130ki od aras\u0131nda (Qan i\u00e7ind\u0259);<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0131zlar bula\u011f\u0131;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Soyuq \u00f6p\u00fc\u015f;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bir cavan\u0131n d\u0259ft\u0259ri;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00fcnd\u0259likl\u0259r;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qanl\u0131 g\u00f6z ya\u015flar\u0131;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0425an\u0131n q\u0259z\u0259bi;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Zeynal b\u0259y;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u043en bahar;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dc\u00e7 gec\u0259.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u015e.N\u0259z\u0259rli. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t xadimi v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, Az\u0259rbaycan Demokratik C\u00fcmhuriyy\u0259tinin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ilk s\u0259firi Yusif V\u0259zir \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minlinin do\u011fum tarixidir.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli 1887-ci il sentyabr\u0131n 12-d\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib.\u00a0 \u0130lk t\u0259hsilini \u015eu\u015fada &#171;Kar X\u0259lif\u0259&#187; l\u0259q\u0259bi il\u0259 tan\u0131nan Molla Mehdinin m\u0259kt\u0259bind\u0259 al\u0131b. 1896-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":88278,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-88277","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88277","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88277"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88277\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88280,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88277\/revisions\/88280"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/88278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}