{"id":88371,"date":"2023-01-06T09:58:48","date_gmt":"2023-01-06T05:58:48","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=88371"},"modified":"2023-01-06T09:58:52","modified_gmt":"2023-01-06T05:58:52","slug":"olk%c9%99d%c9%99-yeni-virus-dalgasi-n%c9%99-koronavirusdur-n%c9%99-donuz-qripi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=88371","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259d\u0259 yeni virus dal\u011fas\u0131:\u00a0n\u0259 koronavirusdur, n\u0259 donuz qripi&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Dekabr ay\u0131ndan ba\u015flayaraq, ilkin klinik \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri temperaturun k\u0259skin y\u00fcks\u0259lm\u0259si olan virus infeksiyas\u0131n\u0131n s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fl\u0131 art\u0131m\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Qrip v\u0259 koronavirus \u0259lam\u0259tl\u0259ri olan epidemiya s\u0259hh\u0259ti z\u0259if insanlarda a\u011f\u0131rla\u015fmalara s\u0259b\u0259b olub.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, t\u0259cili yard\u0131ma \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r daxil olub, Bak\u0131da v\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 x\u0259st\u0259xanalar yoluxmu\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla dolub-da\u015f\u0131b. Bu da \u0259hali aras\u0131nda koronavirus pandemiyas\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti dal\u011fas\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Tibb elml\u0259ri doktoru, professor Musa Q\u0259niyev deyib ki, haz\u0131rda m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n 1-ci dal\u011fad\u0131r. Onun s\u00f6nm\u0259si yanvar ay\u0131n\u0131n 1-ci ong\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fcn sonuna t\u0259sad\u00fcf etm\u0259lidir. \u0130nfeksiyan\u0131n 2-ci dal\u011fas\u0131 yanvar ay\u0131n\u0131n 2-ci yar\u0131s\u0131nda ba\u015flamal\u0131, s\u00f6nm\u0259si fevral ay\u0131n\u0131n 1-ci ong\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf etm\u0259lidir. 3-c\u00fc dal\u011fa fevral ay\u0131n\u0131n 3-c\u00fc ong\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259n ba\u015flay\u0131b, Novruz bayram\u0131na q\u0259d\u0259r davam etm\u0259lidir (boz ay d\u00f6vr\u00fc).<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, haz\u0131rki viral infeksiyan\u0131n n\u00f6vb\u0259l\u0259\u015f\u0259n art\u0131m v\u0259 s\u00f6nm\u0259 d\u00f6vr\u00fc 1-ci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 40 g\u00fcn, 2-ci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 20 g\u00fcn, sonuncu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 1 aya q\u0259d\u0259r davam etm\u0259lidir. X\u00fcsus\u0259n m\u0259kt\u0259bli u\u015faqlar aras\u0131nda is\u0259 su\u00e7i\u00e7\u0259yi geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Hava-damc\u0131 yolu il\u0259 insanlara bula\u015fan bu x\u0259st\u0259lik \u0259sas\u0259n u\u015faq infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 daxildir v\u0259 dem\u0259k olar ki, u\u015faql\u0131qda yoluxmayan b\u00f6y\u00fckl\u0259r d\u0259 bu virusa yoluxur.<\/p>\n\n\n\n<p>El\u0259 son bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u00fcr ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 ki\u00e7ikd\u0259n-b\u00f6y\u00fcy\u0259 su\u00e7i\u00e7\u0259yi x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma hal\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. X\u0259st\u0259liyin inkubasiya d\u00f6vr\u00fc 10-21 g\u00fcnd\u00fcr. X\u0259st\u0259lik \u0259sas\u0259n tam sa\u011flam fonda b\u0259d\u0259n h\u0259rar\u0259tinin y\u00fcks\u0259lm\u0259si il\u0259 ba\u015flay\u0131r. 1-3 g\u00fcn h\u0259rar\u0259tli d\u00f6vr s\u0259pkil\u0259rin meydana g\u0259lm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nfeksionist-hepatoloq M\u0259rdan \u018fliyev m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dedi ki, haz\u0131rda yay\u0131lan bu x\u0259st\u0259lik bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 ba\u015flay\u0131r, sonra x\u0259st\u0259lik t\u0259dric\u0259n k\u0259skinl\u0259\u015fir. Q\u0131zd\u0131rma m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259 bilir. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 ax\u015famlar, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn d\u0259 davam edir. Hals\u0131zl\u0131q olur, burun axmas\u0131, burun tutulmas\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, i\u015ftahas\u0131zl\u0131q, b\u0259z\u0259n d\u0259 &nbsp;oynaq a\u011fr\u0131lar\u0131 da m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir: \u201cBu, koronavirus deyil, \u00e7\u00fcnki biz x\u0259st\u0259l\u0259ri analiz\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259nd\u0259 bu diaqnoz t\u0259sdiq olunmur. Bu, adi qrip\u0259b\u0259nz\u0259r virus infeksiyas\u0131d\u0131r. K\u0259skin respirator virus infeksiyalar\u0131 m\u00f6vs\u00fcmi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Pay\u0131z-q\u0131\u015f aylar\u0131nda aktivl\u0259\u015fir. H\u0259r il m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan x\u0259st\u0259likdir. K\u0259skin respirator virus infeksiyalar\u0131 200-\u0259 yax\u0131n virus t\u00f6r\u0259dir. Bunlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u0259n a\u011f\u0131r\u0131 dem\u0259k olar ki, qripdir. A\u00e7\u0131\u011f\u0131, hans\u0131 virusun t\u00f6r\u0259tdiyini d\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259r\u0259k &nbsp;onu analiz ed\u0259k. D\u00f6vl\u0259t x\u0259st\u0259xanalar\u0131nda bu analizl\u0259ri etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imkan yoxdur. \u00d6z\u0259l klinikalar\u0131n b\u0259zil\u0259rind\u0259 bu analizl\u0259ri etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Qrip, paraqrip, adenavirus bunlardan biri ola bil\u0259r. Dediyim kimi, bunun koronovirusla, ya da d\u00f6z\u00fcn qripi il\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nfeksionist \u0259lav\u0259 edib ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bu m\u0259nz\u0259r\u0259 var: \u201cBiz d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir hiss\u0259siyik. \u00d6lk\u0259mizd\u0259n ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 gedi\u015f-g\u0259li\u015f var. Bel\u0259 olan halda da t\u0259bii ki, d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r bizd\u0259 d\u0259 eyni qaydada m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. T\u0259bii ki, g\u00fcn\u0259\u015fin aktivliyi azald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yer k\u00fcr\u0259sinin \u015fimal yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 bu x\u0259st\u0259likl\u0259r daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Az\u0259rbaycanda, el\u0259c\u0259 d\u0259 qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 kollektiv immunitet formala\u015f\u0131b. Bizd\u0259 dem\u0259k olar ki, h\u0259r k\u0259s virusa t\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 yoluxub v\u0259 sa\u011fal\u0131b. \u0130mmunitet \u0259ld\u0259 etdikd\u0259 immun yadda\u015f\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rind\u0259 qal\u0131r, h\u0259tta bir ne\u00e7\u0259 il sonra yoluxduqda x\u0259st\u0259lik y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7irilir. Bu, sa\u011flam \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aiddir. Risk qrupuna daxil olan \u015f\u0259xsl\u0259r, xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan \u015f\u0259xsl\u0259r m\u00fctl\u0259q peyv\u0259nd olunmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti, infeksionist T\u0259yyar Eyvazov da mediaya a\u00e7\u0131qlams\u0131nda deyib ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131n\u0131n infeksiyas\u0131 \u0259lam\u0259tl\u0259ri olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n yaxmalarda qrip virusu a\u015fkar edilm\u0259yib. Lakin bir s\u0131ra, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259traf \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vs\u00fcmi qrip infeksiyas\u0131 yay\u0131l\u0131b v\u0259 bunun Az\u0259rbaycanda da yay\u0131lmas\u0131 istisna olunmur. K\u0259skin respirator viruslar \u00e7oxsayl\u0131d\u0131r, onlar\u0131n biri v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259si f\u0259rqli \u015ftamlarla pay\u0131z-q\u0131\u015f aylar\u0131nda t\u0259krarlan\u0131r. Soyuq havalarda bu tip infeksiyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait insanlar\u0131n daha \u00e7ox qapal\u0131 m\u0259kanlarda toplanmas\u0131 v\u0259 yax\u0131n t\u0259maslar\u0131n artmas\u0131, otaqlar\u0131n daha az havaland\u0131r\u0131lmas\u0131, f\u0259sli olaraq immunitetin bir q\u0259d\u0259r z\u0259ifl\u0259m\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyvazov \u0259lav\u0259 edib ki, indiy\u0259d\u0259k yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131n\u0131n infeksiyas\u0131 \u0259lam\u0259tl\u0259ri olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n yaxmalarda qrip virusu a\u015fkar edilm\u0259yib: \u201cLakin bir s\u0131ra, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259traf \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vs\u00fcmi qrip infeksiyas\u0131 yay\u0131l\u0131r v\u0259 bunun Az\u0259rbaycanda da yay\u0131lmas\u0131 istisna olunmur. Koronavirus pandemiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yana\u015f\u0131 olaraq m\u00fchitd\u0259 qrip virusunun da olmas\u0131 bir s\u0131ra arzuolunmaz f\u0259sad v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n qrip \u0259leyhin\u0259 peyv\u0259ndl\u0259r \u0259ld\u0259 edil\u0259r\u0259k art\u0131q ail\u0259 sa\u011flaml\u0131q m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 paylan\u0131l\u0131b. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n, ya\u015f\u0131 65-in \u00fcz\u0259rind\u0259 olan \u015f\u0259xsl\u0259rin, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n, m\u00fcxt\u0259lif a\u011f\u0131r xroniki, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259n\u0259ff\u00fcs sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan \u015f\u0259xsl\u0259rin qrip\u0259 qar\u015f\u0131 peyv\u0259nd olunmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 olunur. H\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6z ist\u0259yi il\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0259razi \u00fczr\u0259 ail\u0259 sa\u011flaml\u0131q m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k peyv\u0259nd oluna bil\u0259r. Peyv\u0259ndl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 effektivdir\u201d.\u00a0\/demokrat.az\/<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dekabr ay\u0131ndan ba\u015flayaraq, ilkin klinik \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri temperaturun k\u0259skin y\u00fcks\u0259lm\u0259si olan virus infeksiyas\u0131n\u0131n s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fl\u0131 art\u0131m\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Qrip v\u0259 koronavirus \u0259lam\u0259tl\u0259ri olan epidemiya s\u0259hh\u0259ti<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-88371","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88371"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88373,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88371\/revisions\/88373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}