{"id":8849,"date":"2020-07-01T02:55:52","date_gmt":"2020-06-30T22:55:52","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=8849"},"modified":"2020-07-01T02:55:56","modified_gmt":"2020-06-30T22:55:56","slug":"az%c9%99rbaycanda-1918-ci-il-erm%c9%99nil%c9%99r%c9%99-isgal-edilmis-s%c9%99h%c9%99ri-saxlamaqda-kiml%c9%99r-kom%c9%99k-etdil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=8849","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda 1918-ci il, erm\u0259nil\u0259r\u0259 i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u015f\u0259h\u0259ri saxlamaqda kiml\u0259r k\u00f6m\u0259k etdil\u0259r?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Erm\u0259ni quldurlar\u0131 v\u0259 onun ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 Bak\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130blisl\u0259 d\u0259 i\u015f birliyi qurmu\u015fdular. Bu g\u00fcn Milli h\u00f6kum\u0259t\u0259 dil uzadan nadan \u0259llam\u0259l\u0259r bu tarixi reall\u0131qlar\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 ucuz d\u0259ril\u0259rini \u00fcmumxalq s\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 q\u0259rq edirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki milli yadda\u015f oxumasa bel\u0259 genetik olaraq, ona m\u0259xsus olan\u0131n yan\u0131ndad\u0131r. \u015eaumyan kimi k\u00f6p\u0259kl\u0259r\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 biy\u0259t el\u0259m\u0259kd\u0259 olan kommunarlar &#171;alim maskas\u0131&#187; geyin\u0259r\u0259k onun yolunu davam etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u0130st\u0259r bol\u015fevikl\u0259rin, ist\u0259r eserl\u0259rin, ist\u0259r yerli q\u00fcvv\u0259l\u0259rin, ist\u0259r almanlar, ist\u0259r rus a\u011f qvardiya\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ingilisl\u0259in \u0259l k\u00f6p\u0259yi rolunu oynay\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259rin 45 minlik silahl\u0131 quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin olmas\u0131, daha \u00e7ox b\u00f6lg\u0259d\u0259 z\u0259ncirini q\u0131rm\u0131\u015f quduz k\u00f6p\u0259yi xat\u0131rlad\u0131rd\u0131 v\u0259 h\u0259r k\u0259s bu k\u00f6p\u0259yi \u00f6z m\u0259nf\u0259\u0259ti u\u011frunda istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bu g\u00fcn M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259y\u0259 dil uzadanlar\u0131n \u0259sil m\u0259qs\u0259di bu yaz\u0131n\u0131 oxuyanlara ayd\u0131n olacaq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci il aprelin 26-da \u0130nqilab\u0131 M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259si (St.\u015eaumyan v\u0259 Q.Korqanov) v\u0259 erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin (A.G\u00fcl\u0445andyans, N.Ter-Qazaryans, S.Ter-Qazarov, Ter-Oqanyan) birg\u0259 iclas\u0131nda ikinci erm\u0259ni ehtiyat piyada polkunun yenid\u0259n t\u0259\u015fkili haqq\u0131nda q\u0259rar verilmi\u015fdi (95, 257-258). Bu q\u0259rar\u0131n alt\u0131ndan S. \u015eaumyan v\u0259 Korqanov imza atm\u0131\u015fd\u0131lar. H\u0259min polkun bir hiss\u0259si Q\u0131rm\u0131z\u0131 Sovet batalyonun, ba\u015fqa bir hiss\u0259si is\u0259 Hamazasp\u0131n batalyonun t\u0259rkibin\u0259 da\u0445il edilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/106250351_147053956982506_8805389587663703119_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8850\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Sisyanda apar\u0131lan \u00abetnik t\u0259mizl\u0259m\u0259\u00bb t\u0259dbirl\u0259ri Qafan rayonunda da h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. Bu rayonun \u0259halisinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tini az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rin bu cinay\u0259tl\u0259rin\u0259 bir s\u0131ra q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri d\u0259 k\u00f6m\u0259klik etmi\u015fdi. Fransan\u0131n \u0130r\u0259vandak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Antanta bloku ad\u0131ndan bildirmi\u015fdi ki, Antanta Na\u0445\u00e7\u0131van, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011fda da\u015fnaklar\u0131n h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na h\u0259r c\u00fcr yard\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Andranikin quldur ordusu Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f v\u0259 Na\u0445\u00e7\u0131vanda Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259rini da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, \u0259haliy\u0259 divan tutmu\u015f, o biri t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi Bak\u0131 \u0425alq Komissarlar\u0131 Sovetinin erm\u0259ni qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri, ba\u015fda Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun q\u0259rargah r\u0259isi Avetisov, \u015eama\u0445\u0131 d\u0259st\u0259sinin komandan\u0131 Kazarov, sovet batalyonunun d\u00f6y\u00fc\u015fc\u00fc komandiri Ohanesov, Quba d\u0259st\u0259sinin r\u0259isi Davidyants, briqada komandiri Hamazasp olmaqla, G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131ndak\u0131 Qaram\u0259ryam k\u0259ndi ya\u0445\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, \u015eama\u0445\u0131 alt\u0131ndak\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259, Qubada, M\u0259r\u0259z\u0259 alt\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 q\u0259tliamanlar t\u00f6r\u0259tmi\u015f, evl\u0259ri yand\u0131rm\u0131\u015f, dinc \u0259halini \u00f6z do\u011fma yurd-yuvalar\u0131ndan qovmu\u015fdular.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/2\/25\/1905_Fire_Sword_Baku_Soldiers_Rioters_Morskayia_Street.jpg\/800px-1905_Fire_Sword_Baku_Soldiers_Rioters_Morskayia_Street.jpg\" alt=\"File:1905 Fire Sword Baku Soldiers Rioters Morskayia Street.jpg\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>1918-ci ilin iyul ay\u0131nda erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131n\u0131n K\u00fcrd\u0259mir k\u0259ndin\u0259 basq\u0131n etmi\u015fl\u0259r. Ar\u0445il s\u0259n\u0259dind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir: Bol\u015fevikl\u0259r k\u0259nd\u0259 da\u0445il olma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259r qabaqda getmi\u015f v\u0259 k\u0259nd\u0259 birinci so\u0445ulmu\u015fdular. Onlar m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 &#8212; ki\u015fil\u0259ri, qad\u0131nlar\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131 r\u0259hm etm\u0259d\u0259n q\u0131rma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar (9. v. 1).<\/p>\n\n\n\n<p>M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<strong> T\u0259hl\u00fck\u0259 art\u0131q G\u0259nc\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, G\u0259nc\u0259 t\u0259hti \u2013 t\u0259hdidd\u0259 ik\u0259n, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259, Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259ri Bak\u0131 bol\u015fevikl\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k \u00fczr\u0259 bir plan t\u0259rtib ediyorlard\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n at\u0259\u015f il\u0259 q\u0131l\u0131cdan ke\u00e7irilm\u0259si plan\u0131!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6yl\u0259 bir t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda mill\u0259ti m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259k yaln\u0131z bir G\u0259nc\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259nc\u0259, \u00f6hd\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n bu a\u011f\u0131r v\u0259zif\u0259ni t\u0259kba\u015f\u0131na davam etdir\u0259mm\u0259zdi.&#187; <strong>(V. Ab\u0131\u015fov &#171;Bak\u0131 \u0425alq Komissarlar\u0131 Soveti v\u0259 Sentrokaspi diktaturas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259&#187;)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/106339176_1026469101101646_6443232234317654637_n.jpg?_nc_cat=104&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=5eWOz2zm15sAX_NWA8r&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=7d07e0082ccddd783f4836f0abf9678e&amp;oe=5F21E652\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: \u043e\u0434\u0438\u043d \u0438\u043b\u0438 \u043d\u0435\u0441\u043a\u043e\u043b\u044c\u043a\u043e \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a \u0438 \u043d\u0430 \u0443\u043b\u0438\u0446\u0435\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Y\u0259ni \u00f6lk\u0259nin q\u0259rbind\u0259 v\u0259 \u015f\u0259rqind\u0259 Antanta erm\u0259ni d\u0259st\u0259k\u00e7isi oldu\u011fu tam ayd\u0131nd\u0131r v\u0259 eyni m\u00fcnasib\u0259ti bu g\u00fcn d\u0259 g\u00f6rm\u0259kd\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<p>Hamazasp\u0131n batalyonu \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, tamamil\u0259 Sovet hakimiyy\u0259tin\u0259 tabe edilmi\u015fdi. Onlar 16 v\u0259 17-ci bataliyonlar ad\u0131 alt\u0131nda Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun t\u0259rkibin\u0259 da\u0445il olmal\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Da\u015fnak h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin Q\u0131rm\u0131z\u0131 Orduya birl\u0259\u015fm\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r formal \u0445arakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131, faktiki olaraq is\u0259, onlar \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini sa\u0445lay\u0131rd\u0131lar. \u018fslind\u0259, erm\u0259ni \u2013 da\u015fnak h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin ad\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib, Q\u0131rm\u0131z\u0131 Sovet Ordusu adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, bu d\u00f6vrd\u0259 bol\u015fevikl\u0259r h\u0259l\u0259 el\u0259 bir g\u00fcc\u0259 malik deyildir ki, erm\u0259ni h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin m\u00fcqavim\u0259tini q\u0131ra bilsin, \u0259slind\u0259 q\u0131rmaq fikirind\u0259 d\u0259 deyildir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Eyni fikirl\u0259ri ingilisl\u0259r\u0259 d\u0259 aid etm\u0259k olar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131n\u0131n v\u0259 Sentrokasp\u0131 D\u0131ktaturas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri (Diktatura 5 n\u0259f\u0259r diktatordan ibar\u0259t idi. Kommunan\u0131 devir\u0259n \u0259sas \u015f\u0259xsl\u0259r X\u0259z\u0259r donanmas\u0131ndan H. Tu\u015fov (diktatorlardan biri), Pe\u00e7enkin, M.Tyu\u015fkov, Bu\u015fev, Lemley (diktatorlardan biri), Yermakov (diktatorlardan biri), eserl\u0259rd\u0259n Lev Umanski, Abram Veluns (diktatorlardan biri), men\u015fevikl\u0259rd\u0259n Qr.Ayolla, M. Sadovski, da\u015fnaklardan A. Arakelyan v\u0259 S. M\u0259lik-El\u00e7iyan idi) d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Denstervill\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb onun qo\u015funlar\u0131n\u0131n sayca az olmas\u0131n\u0131 bildirirdil\u0259r. Buna cavab olaraq Denstervil deyirdi ki, onun qo\u015funlar\u0131 t\u0259kba\u015f\u0131na vuru\u015fma\u011fa g\u0259lm\u0259yibl\u0259r, \u00e7oxsayl\u0131 v\u0259 yax\u015f\u0131 silahlanm\u0131\u015f erm\u0259ni qo\u015funlar\u0131na t\u0259lim ke\u00e7ib onlarla b\u0259rab\u0259r vuru\u015facaqlar. Bununla b\u0259rab\u0259r o, yaz\u0131rd\u0131 ki, &#171;imkan olan kimi Bak\u0131ya b\u00fct\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olan q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k&#187;.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/106715944_1026468071101749_4770113174645085806_n.png?_nc_cat=101&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=j7jke7YjM9IAX95bkPF&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=80c4d727453b5e2b219266878909ff50&amp;oe=5F234900\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: \u043d\u0430 \u0443\u043b\u0438\u0446\u0435\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Avqustun 17-d\u0259 general Denstervil v\u0259 onunla b\u00fct\u00fcn d\u0259st\u0259sil\u0259 Bak\u0131ya g\u0259ldi. \u00c7oxsayl\u0131 ingilis qo\u015funlar\u0131, tanklar v\u0259 zirehli avtomobill\u0259r, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m toplar v\u0259 dig\u0259r a\u011f\u0131r texnika g\u00f6zl\u0259y\u0259n Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131n\u0131n v\u0259 Sentrokaspi Diktaturas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri ingilisl\u0259rin q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin c\u00fczi oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcb t\u0259la\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Denstervilin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi \u0130ngilis ekspedisiya q\u00fcvv\u0259si 1918-ci il avqustun ortalar\u0131nda Bak\u0131ya g\u0259ldi. M\u0259qs\u0259d erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131n\u0131 xilas etm\u0259l\u0259rin\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdi. Lakin, Bak\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 T\u00fcrk-Az\u0259rbaycan Qafqaz \u0130slam Ordusu il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n sonra \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk edib, \u015f\u0259h\u0259ri bo\u015faltmal\u0131 oldu v\u0259 \u0130rana \u00e7\u0259kildi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259tta Orta Asiya v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259r f\u0259al i\u015f aparmaqdayd\u0131lar. 1917-ci ild\u0259 \u015fimaldak\u0131 Az\u0259rbaycanda ve T\u00fcrk\u00fcstanda i\u015fl\u0259y\u0259n iranl\u0131lar\u0131 \u00f6z s\u0131ralar\u0131na c\u0259lb etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u00ab\u018fDAL\u018fT\u00bb partiyas\u0131 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. 1920-ci ild\u0259n \u0130ran Kommunist Partiyas\u0131 adlanan bu quruma Sultanzad\u0259 familiyas\u0131 da\u015f\u0131yan erm\u0259ni Mikailyan s\u0259dr se\u00e7ilmi\u015fdi. O, \u00f6mr\u00fcnd\u0259 bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun \u0130randa olmam\u0131\u015fd\u0131. Q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u0130KP \u00fczvl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r yarad\u0131ld\u0131. \u0130ran Q\u0131z\u0131l Ordusu adlanan bu d\u0259st\u0259y\u0259 Zaqafqaziya \u0259halisind\u0259n xeyli k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r qo\u015fuldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0259rzaq v\u0259 paltar t\u0259minat\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r, bu k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r\u0131n ail\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 maddi yard\u0131m g\u00f6st\u0259ril\u0259c\u0259yin\u0259 v\u0259d verilmi\u015fdi. X\u0259z\u0259r d\u0259nizi vasit\u0259si il\u0259 \u0130KP r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 \u0130ran Q\u0131z\u0131l Ordusu Gilandak\u0131 \u00fcsyan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Ki\u00e7ikxana k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rildi. Bu \u0259razid\u0259 \u00abGilan Respublikas\u0131\u00bb quruldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Maraql\u0131 odur ki, b\u00fct\u00fcn \u0259ks q\u00fctbl\u0259rd\u0259 olan q\u00fcvv\u0259l\u0259r bel\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015fdil\u0259r v\u0259 bu q\u00fcvv\u0259l\u0259rin h\u0259r birin\u0259 k\u00f6p\u0259klik missiyas\u0131n\u0131 erm\u0259nil\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irirdil\u0259r. Onlar \u00f6zl\u0259rini butorpaqlar\u0131n sahibi kimi t\u0259qdim etdikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, ingilisl\u0259r g\u00fcrc\u00fc v\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan C\u0259nubi Qafqaz x\u0259rit\u0259si c\u0131zml\u015fd\u0131lar v\u0259 x\u0259rit\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 q\u00fcvv\u0259d\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Denstervil \u00f6z qeydl\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rirdi ki, onlar &#171;osmanl\u0131 ordusunun yor\u011funlu\u011fu v\u0259 az ehtiyatlara malik olmas\u0131&#187;, g\u00fcrc\u00fc v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin is\u0259 &#171;\u00f6z torpaqlar\u0131n\u0131 qoruduqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 vuru\u015faca\u011f\u0131na&#187; v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k &#171;ingilis q\u0131z\u0131l\u0131na&#187; \u00fcmid edirdil\u0259r. Lakin, general yaz\u0131r ki, &#171;t\u0259cr\u00fcb\u0259 ba\u015fqa n\u0259tic\u0259ni g\u00f6st\u0259rdi&#187;. General qeyd edir ki, ingilisl\u0259rin planlar\u0131n\u0131, &#171;erm\u0259ni v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r dini motivl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 olmayan s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlarla k\u00fcs\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r, kommunist-xristianlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri is\u0259 ona g\u0259tirdi ki, tatarlar t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259 yarada bildil\u0259r&#187;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/106393743_1026421214439768_3465972889356607151_n.png?_nc_cat=107&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=ulMwruw8E4gAX9np0yX&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=c20b0153316a0d1eedb6f28010c1f0b0&amp;oe=5F210F13\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: 1 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a, \u043d\u0430 \u0443\u043b\u0438\u0446\u0435\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Bunca m\u0259krli d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r \u0259lind\u0259 inl\u0259y\u0259n m\u0259ml\u0259k\u0259ti xilas etm\u0259k missiyas\u0131, birc\u0259 bilet alma\u011fa pul toplam\u0131\u015f qurucu babalar\u0131m\u0131z\u0131n, o b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259nsev\u0259r ba\u015fbu\u011flar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. S\u0259n n\u0259 b\u00f6y\u00fckm\u00fc\u015fs\u0259n ki, haqq\u0131n\u0131 bu m\u0259ml\u0259k\u0259t v\u0259 mill\u0259t he\u00e7 zaman \u00f6d\u0259y\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yini bils\u0259 d\u0259, \u0259leyhidarlar\u0131n\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z i\u00e7ind\u0259 bar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O b\u00f6y\u00fck g\u00fcn g\u0259ldi. Sentyabr\u0131n 15-d\u0259 saat 4:30-da d\u00f6y\u00fc\u015f 15-ci firq\u0259nin top haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u015flad\u0131, saat 5:30-da 5-ci firq\u0259 toplardan at\u0259\u015f a\u00e7d\u0131 (5-ci firq\u0259nin gecikm\u0259si b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131r toplar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 Qurd qap\u0131s\u0131 t\u0259p\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131lmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi). Qo\u015funlar 1 saatl\u0131q top haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bit\u0259nd\u0259n sonra h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259li idil\u0259r, lakin 56-c\u0131 alay\u0131n komandiri F\u0259hmi b\u0259y d\u00fc\u015fm\u0259nin \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq top haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bitm\u0259mi\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri h\u00fccuma qald\u0131rd\u0131. Ona 9-cu v\u0259 13-c\u00fc alaylar qo\u015fuldu. Top\u00e7ular at\u0259\u015fi \u015f\u0259h\u0259rin d\u0259rinlikl\u0259rin\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. 9-cu, 13-c\u00fc v\u0259 56-c\u0131 alaylar ayr\u0131-ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n d\u0259st\u0259l\u0259rini m\u0259hv ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259rk\u0259zin\u0259 do\u011fru gedirdil\u0259r. Bu zaman Qara \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 neft \u00e7\u0259ni yanma\u011fa ba\u015flad\u0131. 15-ci firq\u0259nin hiss\u0259l\u0259ri saat 5:20-d\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7dil\u0259r. 38-ci alay Erm\u0259nik\u0259ndd\u0259 2 \u0259d\u0259d uzunm\u0259saf\u0259li, 8 s\u0259hra, 2 da\u011f topu v\u0259 2 s\u0131radan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f t\u0259yyar\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi. Saat 8:30-da 38-ci alay Qara \u015f\u0259h\u0259rin k\u0259nar\u0131nda idi. \u018fhm\u0259dli istiqam\u0259tind\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259n milli Az\u0259rbaycan hiss\u0259l\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n binalarda qura\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 pulemyot v\u0259 t\u00fcf\u0259ng at\u0259\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rdi. Evl\u0259rin p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259ri v\u0259 damlar\u0131ndan a\u00e7\u0131lan at\u0259\u015fl\u0259 2 zabit, 23 \u0259sg\u0259r h\u0259lak oldu, 2 zabit, 27 \u0259sg\u0259r is\u0259 yaraland\u0131. 107-ci alay\u0131n 3-c\u00fc taboru v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259yi\u015f\u0259 bilm\u0259di v\u0259 S\u00fcleyman \u0130zz\u0259t b\u0259y 38-ci alaydan \u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259li \u0259sg\u0259rl\u0259rd\u0259n t\u0259\u015fkil edilmi\u015f b\u00f6l\u00fcy\u00fc d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 g\u00f6nd\u0259rdi. O, d\u00fc\u015fm\u0259n pulemyotlar\u0131 qurulan evl\u0259r\u0259 toplardan at\u0259\u015f a\u00e7ma\u011f\u0131 \u0259mr etdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd4-2.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/106529195_1026463431102213_5692919724987088446_n.png?_nc_cat=108&amp;_nc_sid=8024bb&amp;_nc_ohc=A5MVoGb6TeYAX-k4xe6&amp;_nc_ht=scontent.fgyd4-2.fna&amp;oh=251c10b28c23d3109dfbaea3f78c707f&amp;oe=5F22B89F\" alt=\"\u041d\u0430 \u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043c\u043e\u0436\u0435\u0442 \u043d\u0430\u0445\u043e\u0434\u0438\u0442\u044c\u0441\u044f: 1 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a, \u043d\u0430 \u0443\u043b\u0438\u0446\u0435\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p> D\u00fc\u015fm\u0259nin m\u00fcqavim\u0259ti q\u0131r\u0131ld\u0131. Saat 7:30-da Malakank\u0259nd adlanan \u0259razi tutuldu. Az\u0259rbaycan k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t taborlar Ke\u015fl\u0259ni azad etdil\u0259r, Zehni b\u0259yin az\u0259rbaycanl\u0131 s\u00fcvaril\u0259ri Z\u0131\u011f da\u011f\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r, saat 08:30-da \u018fhm\u0259dli v\u0259 Qara \u015e\u0259h\u0259r \u0259traf\u0131ndak\u0131 t\u0259p\u0259l\u0259r tutuldu. Saat 10:30-da \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0130ran bayra\u011f\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck a\u011f bayraq olan avtomobil \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b 13-c\u0131 alay\u0131n m\u00f6vqel\u0259rin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131. \u0130ran konsulu v\u0259 Sentrokaspi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin q\u0259rb c\u0259bh\u0259sinin m\u0259n\u015f\u0259c\u0259 erm\u0259ni olan komandan\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259slim etm\u0259y\u0259 haz\u0131r olduqlar\u0131n\u0131 bildirdil\u0259r. T\u0259slim \u015f\u0259rtl\u0259rinin m\u00fczakir\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir ingilis n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, \u0130ran, Amerika, \u0130sve\u00e7, Danimarka konsullar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin q\u0259bulunu xahi\u015f etdil\u0259r. Bu t\u0259klif bar\u0259sind\u0259 komandanl\u0131\u011fa x\u0259b\u0259r veril\u0259nd\u0259 5-ci firq\u0259nin \u018frkani-H\u0259rb r\u0259isi R\u00fc\u015fd\u00fc b\u0259y avtomobill\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rildi ki, n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tini g\u0259tirsin.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/azpost.info\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/in01.jpg\" alt=\"Qafqaz \u0130slam Ordusu il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 h\u0259lak olan ingilis \u0259sg\u0259rl\u0259rinin ...\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00dcmumilikd\u0259, sentyabr\u0131n 16-na q\u0259d\u0259r 9 rus, 10 g\u00fcrc\u00fc, 17 erm\u0259ni zabit, 4 ingilis, 3838 rus, 1151 erm\u0259ni v\u0259 113 dig\u0259r mill\u0259tl\u0259rd\u0259n olan \u0259sg\u0259r \u0259sir got\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u018fsirl\u0259rin g\u00f6zl\u0259nil\u0259nd\u0259n az olmas\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259rkibind\u0259ki Denstervil v\u0259 Bi\u00e7eraxovun hiss\u0259l\u0259rinin, h\u0259m\u00e7inin 5 min\u0259d\u0259k erm\u0259ninin g\u0259mil\u0259rl\u0259 Krasnovodsk, D\u0259rb\u0259nd v\u0259 Maxa\u00e7qalaya qa\u00e7mas\u0131, bir qism erm\u0259ninin cild d\u0259yi\u015fib \u0259hali aras\u0131nda gizl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>..<strong>.V\u0259 bu g\u00fcn cild d\u0259yi\u015f\u0259n erm\u0259nil\u0259r v\u0259 onun t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ri olanlar hesab\u0131na qap\u0131m\u0131z h\u0259l\u0259 d\u0259 kilid saxlam\u0131r. O vaxtlarda oldu\u011fu kimi el\u0259 indi d\u0259 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z erm\u0259nil\u0259ri daldalamaqla m\u0259\u015f\u011fuluq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd: <strong><em>Material\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00f6lk\u0259 K\u0130V-l\u0259rin materiallar\u0131ndan istifad\u0259 olunub.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/d\/da\/Baku_az_vs.jpg\" alt=\"Qafqaz \u0130slam Ordusu \u2014 Vikipediya\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Fedai.az Ara\u015fd\u0131rma Qrupu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fotoda: 1-ci foto general-mayor Dunstervill v\u0259 polkovnik Arutyunov.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259ni quldurlar\u0131 v\u0259 onun ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 Bak\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130blisl\u0259 d\u0259 i\u015f birliyi qurmu\u015fdular. Bu g\u00fcn Milli h\u00f6kum\u0259t\u0259 dil uzadan nadan \u0259llam\u0259l\u0259r bu tarixi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-8849","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8849","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8849"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8849\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8852,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8849\/revisions\/8852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8849"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8849"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8849"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}