{"id":8960,"date":"2020-07-03T02:29:26","date_gmt":"2020-07-02T22:29:26","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=8960"},"modified":"2020-07-03T02:29:31","modified_gmt":"2020-07-02T22:29:31","slug":"yaxin-s%c9%99rqi-dizayn-ed%c9%99n-adam-%c9%99r%c9%99bistanli-lourens","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=8960","title":{"rendered":"Yax\u0131n \u015e\u0259rqi dizayn ed\u0259n adam &#8212; \u018fr\u0259bistanl\u0131 Lourens&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p>&#8230;<strong>100 ildir onun ssenarisi i\u015fl\u0259yir, qan t\u00f6k\u00fcl\u00fcr<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><em>Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 k\u0259\u015ffiyyat m\u00fcbariz\u0259l\u0259ri d\u0259 gedirdi. \u0130ngilisl\u0259r \u00f6z k\u0259\u015ffiyyat idar\u0259l\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, Qahir\u0259d\u0259 \u018fr\u0259b b\u00fcrosu il\u0259 birlikd\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259ri n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlay\u0131rd\u0131lar. Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n bu \u0259razid\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n x\u00fcsusi k\u0259\u015ffiyyat idar\u0259sinin \u018f\u015fr\u0259f S\u0259nc\u0259r (Qu\u015f\u00e7uba\u015f\u0131) adl\u0131 casusuna qar\u015f\u0131 olaraq ingilisl\u0259rin d\u0259 T.E.Lourens v\u0259 Gertrud Bell kimi casuslar\u0131 da orada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r.<\/em><\/h4>\n\n\n\n<p><strong>Lourens nec\u0259 m\u0259\u015fhur oldu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0130ngilisl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n casuslar\u0131n\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 \u0259n \u00e7ox m\u0259\u015fhur olan\u0131 Lourens idi. Lourens 1918-ci ild\u0259 m\u00fcharib\u0259 m\u00fcxbiri kimi bir \u00e7ox s\u0259n\u0259dli film v\u0259 foto \u00e7\u0259kmi\u015fdi. Onun i\u015fl\u0259ri bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r g\u0259z\u0259r\u0259k onu m\u0259\u015fhur bir simaya \u00e7evirmi\u015fdi. Lourens \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqi d\u0259yi\u015fdir\u0259n adam kimi t\u0259qdim etm\u0259si v\u0259 dig\u0259r casuslar\u0131n i\u015fl\u0259rini \u00f6z\u00fcn\u00fcn etdiyi kimi t\u0259qdim etm\u0259si onu d\u00fcnyada m\u0259\u015fhur etmi\u015fdi. B\u0259zi yazarlar Lourensi partizan m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin yarad\u0131c\u0131s\u0131 kimi t\u0259qdim edirl\u0259r. Ona h\u0259sr olunmu\u015f \u018fr\u0259bistan\u0131n Lourensi adl\u0131 filmi 1962-ci ild\u0259 \u00e7\u0259kilib v\u0259 Oskar m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lourens kimdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tomas Edvar Lourens 1888-ci ild\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin Qaller b\u00f6lg\u0259sind\u0259 d\u00fcsnyaya g\u0259lib. U\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u0259razil\u0259rd\u0259 ke\u00e7m\u0259si s\u0259b\u0259bi il\u0259 f\u0259rqli dill\u0259ri v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259nmi\u015fdi. Oksfordda t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 iki \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas il\u0259 tan\u0131\u015f olub. Bunlardan biri \u0259r\u0259b\u015f\u00fcnas professor Devid Marqolot dig\u0259ri arxeoloq v\u0259 eyni zamanda ingilis k\u0259\u015ffiyyat\u0131nda m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i kimi \u00e7al\u0131\u015fan D.G.Hoqart idi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Hoqartla yax\u0131n m\u00fcnasib\u0259td\u0259 olmas\u0131 onun d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin formala\u015fmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynam\u0131\u015fd\u0131. Hoqart\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Suriyada Xa\u00e7 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc ox\u015far f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edib. Lourens Oksfordda bir dostundan v\u0259 bir s\u0259yyahdan \u0259r\u0259b co\u011frafiyas\u0131nda &nbsp;nec\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259llumat ald\u0131qdan sonra 1909-cu ild\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na yola d\u00fc\u015f\u00fcr. S\u0259yah\u0259tini Beyrutdan Hayfa ya q\u0259d\u0259r m\u0259saf\u0259ni bir rota daxilind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irib.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u0259yah\u0259t boyunca Lourens \u0259r\u0259bl\u0259r kimi yeyib i\u00e7ib, onlar kimi geyinm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Lourens ikinci s\u0259f\u0259rini Urfa, Hatay, Lazkiy\u0259 v\u0259 \u015eama edib. Bu \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 o, \u0259r\u0259b dili bilikl\u0259rini d\u0259 inki\u015faf etdirib. Daha sonra Lourens k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131lar\u0131n ist\u0259yi il\u0259 arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lara qo\u015fularaq \u0259razi il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olub. \u018fr\u0259b dilini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 davam etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn o Beyrutdak\u0131 Amerikan missioner m\u0259kt\u0259bin\u0259 getm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Bu arada Lourens Hoqart il\u0259 \u0259razini tan\u0131maq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b. Bu s\u0259f\u0259rl\u0259r aras\u0131nda B\u0259d\u0259vil\u0259r\u0259 qaynay\u0131b qar\u0131\u015fmas\u0131 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi v\u0259 o 1913-c\u00fc ild\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t h\u0259bs olundu. Lourens 1914-c\u00fc ild\u0259 birba\u015fa olaraq ingilis k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n \u0259mrin\u0259 gir\u0259r\u0259k Sinadak\u0131 ke\u00e7idl\u0259ri v\u0259 su quyular\u0131n\u0131n yerl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131lm\u0131\u015f i\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edib. Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flamas\u0131 il\u0259 Hoqart\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259ti il\u0259 Qahir\u0259d\u0259 \u018fr\u0259b b\u00fcrosu ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f \u0259sg\u0259ri k\u0259\u015ffiyyatda \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirib.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/img.faktor.az\/uploads\/lawrenceofarabia1.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u018fr\u0259bl\u0259r v\u0259 Lourens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018fr\u0259b b\u00fcrosunda leytenant r\u00fctb\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan Lourens \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f Osmanl\u0131 \u0259sirl\u0259rini sor\u011fu-sual edirdi. Bu s\u0131ralarda kapitan r\u00fctb\u0259sini alan Lourensin m\u0259hdud s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri var idi. Onun ilk vacib v\u0259zif\u0259si Kut\u00fcl Amarada &nbsp;ingilisl\u0259ri m\u00fchasir\u0259y\u0259 alan X\u0259lil Pa\u015fa il\u0259 s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259 aparmaq olub. Lourens ilk olaraq X\u0259lil Pa\u015faya 1 milyon ard\u0131nca is\u0259 2 milyon fumt sterlinq t\u0259klif etmi\u015f ancaq X\u0259lil Pa\u015fa bu t\u0259klifi r\u0259dd etmi\u015fdi. H\u0259tta X\u0259lil Pa\u015fa bu t\u0259klifi yayaraq ingilisl\u0259rin qazan\u0131lm\u0131\u015f etibar\u0131n\u0131 z\u0259rb\u0259 vurmu\u015fdu. Bu arada Lourens \u0259r\u0259bl\u0259ri ingilisl\u0259r il\u0259 i\u015f birliyind\u0259 olma\u011fa s\u00f6vq edirdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc sev\u0259n v\u0259 k\u0259l\u0259kbaz olan M\u0259kk\u0259 \u0259miri olan \u015e\u0259rif H\u00fcseyn ideal m\u00fctt\u0259fiq kimi se\u00e7ilmi\u015f v\u0259 s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259kk\u0259 \u0259miri \u015e\u0259rif H\u00fcseyn 100 min \u0259sg\u0259r il\u0259 qiyama qalxaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259s\u0259 d\u0259 Lourensin qeydl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259rin say\u0131 15-20 mini ke\u00e7m\u0259mi\u015fdi. Lourens 1916-c\u0131 ild\u0259 &nbsp;\u015e\u0259rif H\u00fcseynin \u0130yun ay\u0131ndak\u0131 qiyam\u0131ndan sonra Hicaza ged\u0259r\u0259k iyul ay\u0131nda H\u00fcseynin d\u00f6rd o\u011flu il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr. Qahir\u0259y\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra is\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n onu Osmanl\u0131lardan naraz\u0131 olan \u0259r\u0259bl\u0259ri H\u00fcseynin \u0259traf\u0131na toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlara q\u0131z\u0131l v\u0259 pul verilm\u0259si il\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ndirmi\u015fdil\u0259r. Lourens H\u00fcseynin o\u011flu Faysal\u0131n ordusunda rabit\u0259 zabiti kimi v\u0259zif\u0259 tutacaqd\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130ngilis q\u0131z\u0131llar\u0131 il\u0259 B\u0259d\u0259vil\u0259ri H\u00fcseynin t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0259km\u0259yi bacarm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ngilisl\u0259r 1916-1917-ci ill\u0259r aras\u0131 H\u00fcseyn\u0259 v\u0259 q\u0259bil\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na 1.318.000 funt sterling g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdil\u0259r. Lourens bu f\u0259aliyy\u0259tin ingilisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irildiyini gizl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259r\u0259bl\u0259rin ad\u0259tl\u0259rini tamamil\u0259 m\u0259nims\u0259mi\u015fdi. Bu \u015f\u0259rait \u0259r\u0259bl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdir\u0259 layiq hesab olunurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Lourensin xatir\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, o \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259r\u0259b \u00fcsyan\u0131n t\u0259k ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fkiltat\u00e7\u0131s\u0131 kimi t\u0259qdim edirdi. Halbuki \u0259r\u0259bl\u0259ri t\u0259\u015fkilatland\u0131ran ba\u015fqa zabitl\u0259rd\u0259 &nbsp;var idi. Lourens d\u0259mir yolu x\u0259ttl\u0259rin\u0259 z\u0259rb\u0259 endir\u0259r\u0259k M\u0259din\u0259d\u0259ki t\u00fcrk ordusunun \u015eamla \u0259laq\u0259sini k\u0259sm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Lourensin \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011furu 1917-ci ilin iyulunda Akabey \u015f\u0259h\u0259rini alaraq \u00fcsyankar \u0259r\u0259bl\u0259r il\u0259 \u015e\u0259rif H\u00fcseyn aras\u0131nda \u0259laq\u0259 yaratmas\u0131 olmu\u015fdur. Bundan sonra onun v\u0259zif\u0259si F\u0259l\u0259stind\u0259n \u015eama do\u011fru ir\u0259lil\u0259y\u0259n General Allenbinin ordusunun Faysal\u0131n ordusuna d\u0259st\u0259k verm\u0259si idi. \u018fr\u0259bl\u0259rin \u201cEl Aurens\u201d v\u0259 q\u0131z\u0131llar\u0131 da\u015f\u0131yan adam kimi adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 &nbsp;Lourensin v\u0259h\u015fi davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xma\u011fa ba\u015flad\u0131. \u018fr\u0259b b\u00fcleteninin 106-c\u0131 say\u0131nda 1918-ci ilin sentyabr\u0131nda 4 orduya h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f h\u00fccumlarda b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin \u0259sir al\u0131nmadan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si \u0259mrini vermi\u015fdir. Bu h\u00fccumlarda 5000 t\u00fcrk \u0259sg\u0259ri h\u0259lak olmu\u015fdur. Lourens bu add\u0131m\u0131 t\u00fcrkl\u0259rin Tel Arar adl\u0131 \u0259r\u0259b k\u0259ndind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri q\u0259tliama cavab olaraq atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n sonra Lourens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r bitdikd\u0259n sonra Lourens Londona qay\u0131daraq \u015e\u0259rif H\u00fcseynin o\u011flu il\u0259 \u00fc\u00e7 \u0259r\u0259b d\u00f6vl\u0259tinin qurulmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flad\u0131. \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n Faysal il\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r apard\u0131. Lourens \u0130srail h\u00f6kum\u0259tinin \u0259r\u0259bl\u0259rin rifah s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynaya bil\u0259c\u0259yini m\u00fcdafi\u0259 edirdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 y\u0259hudil\u0259r &nbsp;v\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r aras\u0131nda vasit\u0259\u00e7ilik missiyas\u0131n\u0131 \u00f6z \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Lourensi polkovnik r\u00fctb\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259ld\u0259n ingilis k\u0259\u015ffiyyat\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r bitdikd\u0259n sonra onu t\u0259\u015fkilat s\u0131ralar\u0131ndan uzaqla\u015fd\u0131rd\u0131. Kimliyini gizl\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Lourens Hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 daxil olmaq ist\u0259mi\u015f lakin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti m\u0259lum olaraq tank q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir. Lourens 1927-1930-cu ill\u0259rd\u0259 Hindistanda xidm\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. Lakin Lourens\u0259 tamamil\u0259 f\u0259rqli m\u0259mur v\u0259zif\u0259si verilmi\u015fdir. &nbsp;Lourens t\u0259qa\u00fcd\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131qdan \u00fc\u00e7 ay sonra motosiklet q\u0259zas\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fcr. H\u0259tta ingilis k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n bir ssenarisin\u0259 g\u00f6r\u0259 Lourens ba\u015fqa pasport il\u0259 \u00f6z h\u0259yat\u0131na davam etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lourens nec\u0259 q\u0259hr\u0259man oldu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/img.faktor.az\/uploads\/histo-thomas-edward-lawrence-darabie.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkl\u0259r Lourensi \u0259fsan\u0259l\u0259\u015fdirmi\u015f v\u0259 \u015e\u0259rif H\u00fcseyn \u00fcsyan\u0131n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 hesab edirdil\u0259r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Lourens haqq\u0131nda film \u00e7\u0259kilmi\u015f \u00a0ancaq film \u00e7\u0131xandan sonra ona qada\u011fa qoyulmu\u015fdur. Yaln\u0131z 1991-ci ild\u0259 h\u0259min film ekran \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u00fcrk h\u00f6kum\u0259tinin \u00a0bu laqeyd m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 T\u00fcrk ictimaiyy\u0259ti h\u0259qiq\u0259tl\u0259rd\u0259n uzaq olur. Lourensin \u201cM\u00fcdrikliyin Yeddi S\u00fctunu\u201d \u00a0adl\u0131 kitab\u0131nda ingilis k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n ist\u0259yi il\u0259 bir \u00e7ox m\u0259qamlara yer verm\u0259mi\u015fdil\u0259r. Kitabda t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 nifr\u0259t \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 istiqanl\u0131l\u0131q \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. \u018flav\u0259 olaraq kitabda yalanlara, iftiralara yer verilmi\u015fdir. Lourensin \u00fcsyandak\u0131 rolu Hicaz d\u0259miryolunun da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 T\u00fcrk ordusuna qar\u015f\u0131 \u00a0h\u00fccumlar olmu\u015fdur. \u018fn b\u00f6y\u00fck u\u011furu is\u0259 Akabey \u015f\u0259h\u0259rinin al\u0131nmas\u0131 il\u0259 ona mayor r\u00fctb\u0259si verilm\u0259si olub. \u015eam \u015f\u0259h\u0259rinin 1916-dan 1918-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015f\u011fal\u0131nda onun b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259yi qeyd olunsa da onun bu f\u0259aliyy\u0259td\u0259n x\u0259b\u0259ri yox idi. \u00dcsyan\u0131n qalxmas\u0131ndan sonra bir il m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Lourens Qahir\u0259, Cidd\u0259 v\u0259 S\u00fcvey\u015fd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. \u0130ngilis k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n qeydl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Lourens Osmanl\u0131 k\u0259\u015ffiyyat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. Lakin Osmanl\u0131 qeydl\u0259rind\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir m\u0259lumat yoxdur. \u018fslind\u0259 is\u0259 Lourensin \u0259sg\u0259ri v\u0259 m\u0259lumat toplamaq kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri \u00a0\u00e7ox q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irildiyi ehtimal olunur. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ingilisl\u0259rin Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259tinin d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n sonra \u00a0bel\u0259 Lourensin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259lledici olmamas\u0131 k\u0259\u015ffiyyat t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusil\u0259 ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131na imkan yaratd\u0131. \u0130ngilis k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n dig\u0259r bir casusu olan \u201c\u00c7\u00f6l Krali\u00e7as\u0131\u201d kimi tan\u0131nan Gertrud Bell Yax\u0131n \u015e\u0259rqin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259 \u00a0t\u0259siredici q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olsa da n\u0259d\u0259ns\u0259 Lourensin daha m\u0259\u015fhur olmas\u0131 maraql\u0131 bir hald\u0131r.(faktor.az)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8230;100 ildir onun ssenarisi i\u015fl\u0259yir, qan t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 k\u0259\u015ffiyyat m\u00fcbariz\u0259l\u0259ri d\u0259 gedirdi. \u0130ngilisl\u0259r \u00f6z k\u0259\u015ffiyyat idar\u0259l\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, Qahir\u0259d\u0259 \u018fr\u0259b<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8961,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-8960","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8960"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8962,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8960\/revisions\/8962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8961"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}