{"id":90403,"date":"2023-03-02T12:29:27","date_gmt":"2023-03-02T08:29:27","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=90403"},"modified":"2023-03-02T12:29:30","modified_gmt":"2023-03-02T08:29:30","slug":"q%c9%99dim-yunanistanin-xilaskari-az%c9%99rbaycanli-h%c9%99kim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=90403","title":{"rendered":"Q\u0259dim Yunan\u0131stan\u0131n xilaskar\u0131 \u2013 az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259kim"},"content":{"rendered":"\n<p>Bu g\u00fcn Skifl\u0259r (i\u015fquz, i\u00e7 o\u011fuz) adland\u0131ran xalq, Mannadan \u015fimaldak\u0131 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda v\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sind\u0259 q\u00fcdr\u0259tli Skif \u015fahl\u0131\u011f\u0131 yaratm\u0131\u015f, \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 vahid xalq\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl prosesind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximiz\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259l\u0259rini vermi\u015fl\u0259r. \u0130lk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 h\u0259r iki hiss\u0259ni birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u00f6vl\u0259t meydana g\u0259lmi\u015fdir. Tarix\u00e7il\u0259rin verdiyi m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, Skif \u00e7arl\u0131\u011f\u0131 Zaqafqaziyadan v\u0259 \u0130randan, ta Kappadokiyayad\u0259k \u00e7ox b\u00f6y\u00fck bir \u0259razini \u0259hat\u0259 ed\u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Bu \u00f6lk\u0259nin Q\u0259dim Yunan\u0131stan il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259ri var idi, h\u0259tta Afinada skifl\u0259rin ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 burada icmalar\u0131n\u0131n olmas\u0131 qeyd edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259dim Yunan\u0131stan\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri olan Samosatl\u0131 Lukian\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rinin birind\u0259 Qafqazdan g\u0259lib burada tibb sah\u0259sind\u0259 ad san qazanan skif Toksaris bar\u0259d\u0259 geni\u015f m\u0259lumat verilir v\u0259 onu \u201cyadelli xilaskar h\u0259kim\u201d adland\u0131r\u0131r. Afinada v\u0259ba x\u0259st\u0259liyi yay\u0131landa m\u0259hz, Toksaris yunanlar\u0131 bu b\u0259ladan xilas etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Toksaris kimdir v\u0259 hardan Afinaya g\u0259lib?<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fsl ad\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259, Targitay kimi yaz\u0131lan Toksarisin etnik m\u0259nsubiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r var, ruslar onu slavyan, g\u00fcrc\u00fcl\u0259r is\u0259 onu alan adland\u0131rlar. H\u0259tta onun kabardin-balkar olmas\u0131 da iddia olunur. T\u00fcrk t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Karatay Osman , alman t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Vilyam Henrix Ro\u015fer, t\u00fcrk ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 \u0130nan Abd\u00fclkadir v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri onun t\u00fcrk olaraq adland\u0131rlar. D\u00fcz\u00fc, onun milliy\u0259tinin n\u0259 olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumat yoxdur. Bu bar\u0259d\u0259 m\u00fcbahis\u0259 etm\u0259y\u0259c\u0259m, amma onun Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n getm\u0259si \u015f\u00fcbh\u0259sizdir. Bunu isbat etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faq. Q\u0259dim yunan m\u00fc\u0259llifi Lukian\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, uzun sa\u00e7 saxlayan Toksaris \u201ch\u00f6r\u00fckl\u00fcl\u0259r xalq\u0131\u201d olaraq \u00f6z\u00fcn\u00fc adland\u0131rd\u0131. \u201cAlban tarixi\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 x\u0259z\u0259rl\u0259r v\u0259 dig\u0259r t\u00fcrk q\u0259bil\u0259l\u0259ri onlar\u0131n ki\u015fil\u0259rin\u0259 d\u0259 xas olan \u0259lam\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201ch\u00f6r\u00fckl\u00fcl\u0259r xalq\u0131\u201d adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flar. B\u00fct\u00fcn bu m\u0259lumatlar Qaraba\u011fdan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r yerl\u0259rind\u0259n tap\u0131lm\u0131\u015f uzun sa\u00e7l\u0131 ki\u015fi heyk\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yunan m\u00fc\u0259llifi Lukian\u0131n daha bir yaz\u0131s\u0131na g\u00f6r\u0259, Toksaris d\u0259niz sahilind\u0259 olan d\u00f6vl\u0259td\u0259n bura g\u0259ldiyini v\u0259 onlar\u0131n \u00f6l\u00fcl\u0259rin ruhuna qurban k\u0259sdikl\u0259rin qeyd edir. At\u0259\u015fin v\u0259 odun \u00e7ox oldu\u011fu yerd\u0259 ya\u015fayan Toksaris d\u0259nizd\u0259 suyun yanmas\u0131ndan b\u0259hs edirdi. Qeyd edim ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ox yerind\u0259 tap\u0131lan q\u0259bir k\u00fcpl\u0259rinin \u0259sas\u0259n a\u011f\u0131z hiss\u0259sin\u0259 yax\u0131n yerd\u0259 t\u0259sad\u00fcf edil\u0259n od izl\u0259rind\u0259n m\u0259lum olur ki, d\u0259fn zaman\u0131 burada tonqal qalan\u0131b. G\u00fcman edildiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, bunda m\u0259qs\u0259d q\u0259bri \u015f\u0259r q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259k olub. D\u0259nizd\u0259 suyun yanmas\u0131na g\u0259linc\u0259 is\u0259, X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 o d\u00f6vrd\u0259n suyun alovlanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 \u00e7ox m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259lumat var.<\/p>\n\n\n\n<p>Yunan m\u00fc\u0259llifi Lukian yaz\u0131r ki, Toksaris \u00e7ox zaman geni\u015f v\u0259 uzun qollu k\u00f6yn\u0259k v\u0259 b\u00fczm\u0259li geni\u015f \u015falvar v\u0259 iki qolu olan iti v\u0259 uzun ba\u015fl\u0131q geyinirmi\u015f. Bu ba\u015fl\u0131q son zamanlara q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n b\u0259zi k\u0259ndl\u0259rind\u0259 d\u0259 istifad\u0259 olunmaqda idi. Lukian\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, Toksaris qeyd edib ki, onun xalq\u0131n\u0131n igidl\u0259ri k\u0259silmi\u015f \u00f6k\u00fcz d\u0259risi \u00fcz\u0259rind\u0259 andi\u00e7m\u0259 t\u00f6r\u0259ni ke\u00e7irirmi\u015fl\u0259r. Qeyd ed\u0259k ki, \u00f6k\u00fcz d\u0259risi \u00fcz\u0259rind\u0259 and i\u00e7m\u0259k \u0259n\u0259n\u0259si X\u00fcrr\u0259mil\u0259rd\u0259 d\u0259 m\u00f6vcud olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu deyil\u0259nl\u0259r onu g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259sl ad\u0131 Targitay olan, Afinaya g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra Toksaris kimi tan\u0131nan yunanlar\u0131n xilaskar h\u0259kimi Bak\u0131, yaxud Bak\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan, X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 yax\u0131n olan bir yerd\u0259 anadan olub, sonradan Yunan\u0131stana k\u00f6\u00e7\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><a href=\"https:\/\/libre.az\/writer\/zauraliyev\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/libre.az\/storage\/2023\/02\/294985_nfioqqcx01-150x150.jpg\" alt=\"Zaur \u018fliyev\" width=\"118\" height=\"118\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/libre.az\/writer\/zauraliyev\/\"><strong>Zaur \u018fliyev<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Skifl\u0259r (i\u015fquz, i\u00e7 o\u011fuz) adland\u0131ran xalq, Mannadan \u015fimaldak\u0131 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda v\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sind\u0259 q\u00fcdr\u0259tli Skif \u015fahl\u0131\u011f\u0131 yaratm\u0131\u015f, \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 vahid<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-90403","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=90403"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90405,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90403\/revisions\/90405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=90403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=90403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=90403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}