{"id":90664,"date":"2023-03-08T14:50:09","date_gmt":"2023-03-08T10:50:09","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=90664"},"modified":"2023-03-08T14:50:19","modified_gmt":"2023-03-08T10:50:19","slug":"tarixin-gorduyu-%c9%99n-c%c9%99sur-turk-qadin-liderl%c9%99rind%c9%99n-biri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=90664","title":{"rendered":"Tarixin g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u0259n c\u0259sur t\u00fcrk qad\u0131n liderl\u0259rind\u0259n biri"},"content":{"rendered":"\n<p>Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259r tarix boyu qad\u0131nlara y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r vermi\u015fdir. Qad\u0131nlar d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259 s\u00f6z sahibi olmu\u015f, b\u0259z\u0259n is\u0259 h\u00f6kmdar kimi d\u00f6vl\u0259t idar\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarixin g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u0259n c\u0259sur t\u00fcrk qad\u0131n liderl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Tomris idi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndiki Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 m\u0259skunla\u015fan massagetl\u0259rin \u015fah\u0131 \u00f6ld\u00fckd\u0259n sonra onlar\u0131n ba\u015f\u0131na onun qad\u0131n\u0131 Tomris ke\u00e7di (e.\u0259 570 &#8212; e.\u0259. 520). Massagetl\u0259r bu ill\u0259r boyunca, fars d\u00f6vl\u0259ti olan \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r \u0130mperiyas\u0131n\u0131n t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131. \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r tez-tez h\u00fccumlar t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r lakin massagetl\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 onlardan qa\u00e7a bilirdil\u0259r.<br>\u018fh\u0259m\u0259ni h\u00f6kmdar\u0131 II Kir bu c\u00fcr h\u00fccumlarla bir n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yini anlad\u0131qdan sonra Massaget h\u00f6kmdar\u0131 Tomris\u0259 el\u00e7i g\u00f6nd\u0259rdi. Onunla evl\u0259nm\u0259k ist\u0259diyini dey\u0259n Kir, bu say\u0259d\u0259 massagetl\u0259rin idar\u0259sini d\u0259 \u0259l\u0259 alaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Ancaq Tomris onun bu plan\u0131n\u0131 t\u0259xmin ed\u0259 bilirdi v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu ist\u0259yi r\u0259dd etdi. Bu cavab Kiri xeyli q\u0259z\u0259bl\u0259ndirmi\u015fdi. O, ordusunu y\u0131\u011faraq b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc il\u0259 massagetl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259y\u0259 q\u0259rar verdi. Tomris Araz \u00e7ay\u0131ndan 3 g\u00fcnl\u00fck yol m\u0259saf\u0259sind\u0259 olan \u0259razid\u0259 ordusunu yerl\u0259\u015fdirdi. Bu say\u0259d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nin h\u0259m d\u0259rin,enli olan Araz\u0131 ke\u00e7\u0259rk\u0259n yorulmalar\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 3 g\u00fcnl\u00fck \u00e7\u00f6l yolunu g\u0259l\u0259rk\u0259n \u0259rzaqlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131 t\u0259min etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancaq Kirin d\u0259 \u00f6z planlar\u0131 var idi. O, d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131na yax\u0131n bir yerd\u0259 \u00e7ad\u0131rlar qurdurub i\u00e7in\u0259 c\u00fcrb\u0259c\u00fcr nem\u0259tl\u0259r v\u0259 \u015f\u0259rablar qoydurdu. Ordudak\u0131 \u0259n z\u0259if d\u0259st\u0259sini is\u0259 bu \u00e7ad\u0131rlara yerl\u0259\u015fdirdi.<br>Tomrisin o\u011flu Sparqapis \u00f6z d\u0259st\u0259si il\u0259 bu \u00e7ad\u0131rlara h\u00fccuma ke\u00e7di. Buradak\u0131 farslar\u0131 rahatl\u0131qla m\u0259hv etdil\u0259r v\u0259 bu z\u0259f\u0259ri \u00e7ad\u0131rlardak\u0131 \u015f\u0259rablardan i\u00e7\u0259r\u0259k qeyd etdil\u0259r. \u015e\u0259rab\u0131n t\u0259siri il\u0259 yuxuya ged\u0259n Sparqapis g\u00f6zl\u0259rini a\u00e7anda Kirin onu \u0259sir g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fc anlad\u0131 v\u0259 intihar etti.<\/p>\n\n\n\n<p>Tomris qo\u015fununun v\u0259 o\u011flunun aqib\u0259tind\u0259n x\u0259b\u0259r tutan kimi Kirin yan\u0131na \u00e7apar g\u00f6nd\u0259rir. \u00c7apar deyir: &#171;Qani\u00e7\u0259n Kir! \u00d6z h\u00fcn\u0259rinl\u0259 \u00f6y\u00fcnm\u0259! \u018fg\u0259r hiyl\u0259 il\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7almasayd\u0131n\u0131z, \u015f\u0259r\u0259fli d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 he\u00e7 n\u0259 el\u0259y\u0259 bilm\u0259zdiniz. Ama and olsun b\u00fct\u00fcn massagetl\u0259rin p\u0259nah\u0131 olan G\u00fcn\u0259\u015f allah\u0131na ki, m\u0259n s\u0259ni qan g\u00f6l\u00fcnd\u0259 bo\u011faca\u011fam.&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>Tomris ordusu il\u0259 birlikd\u0259 farslar \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7di. D\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259l\u0259n iki ordu da geri \u00e7\u0259kilm\u0259k ist\u0259mir, sona q\u0259d\u0259r vuru\u015furdu. N\u0259hay\u0259t, b\u00f6y\u00fck m\u00fcbariz\u0259d\u0259n sonra Tomrisin ordusu farslar \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7ald\u0131.<br>Az qala farslar\u0131n ham\u0131s\u0131 meydanda h\u0259lak oldu. Kirin \u00f6z\u00fc d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onun 29 illik hakimiyy\u0259tin\u0259 son qoyuldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tomris \u015f\u0259rab bad\u0259sini insan qan\u0131 il\u0259 doldurduqdan sonra Kirin c\u0259s\u0259dini tapma\u011f\u0131 \u0259mr etdi. Onun ba\u015f\u0131n\u0131 bad\u0259nin i\u00e7in\u0259 soxaraq dedi: &#171;M\u0259n sa\u011f qalsam da, s\u0259n m\u0259ni m\u0259hv etdin. S\u0259n hiyl\u0259g\u0259rlikl\u0259 m\u0259nim o\u011flumu \u0259limd\u0259n ald\u0131n. M\u0259n demi\u015fdim ki, s\u0259n\u0259 qan i\u00e7ird\u0259c\u0259y\u0259m. \u0130ndi n\u0259 q\u0259d\u0259r ist\u0259yirs\u0259n, i\u00e7 bu insan qan\u0131ndan.&#187;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259r tarix boyu qad\u0131nlara y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259r vermi\u015fdir. Qad\u0131nlar d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259 s\u00f6z sahibi olmu\u015f, b\u0259z\u0259n is\u0259 h\u00f6kmdar kimi d\u00f6vl\u0259t idar\u0259 etmi\u015fdir. Tarixin g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-90664","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=90664"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90666,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90664\/revisions\/90666"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=90664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=90664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=90664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}