{"id":90844,"date":"2025-03-18T05:50:08","date_gmt":"2025-03-18T01:50:08","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=90844"},"modified":"2025-03-18T05:50:22","modified_gmt":"2025-03-18T01:50:22","slug":"ilaxir-c%c9%99rs%c9%99nb%c9%99-ad%c9%99t-%c9%99n%c9%99n%c9%99l%c9%99rimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=90844","title":{"rendered":"\u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz"},"content":{"rendered":"\n<p>Sonuncu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 art\u0131q yaz\u0131n g\u0259lm\u0259sin\u0259 daha az vaxt\u0131n qald\u0131\u011f\u0131na i\u015far\u0259dir. T\u0259bi\u0259t oyan\u0131r, b\u00fct\u00fcn \u0259taf al\u0259m canlan\u0131r.&nbsp;<br>Folklor\u015f\u00fcnas M\u0259h\u0259mm\u0259d M\u0259mm\u0259dovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 bir s\u0131ra b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 Nax\u00e7\u0131van, Urmiya, T\u0259brizd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259nt\u0259n\u0259si il\u0259 h\u0259tta Novruz bayram\u0131n\u0131 gerid\u0259 qoyur. \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, ayinl\u0259ri, oyunlar\u0131 var. Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 torpa\u011f\u0131n v\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259llki 3 m\u00fch\u00fcm \u00fcns\u00fcr\u00fcn \u2014 su, od v\u0259 yelin oyanmas\u0131 \u0259kin\u00e7ik h\u0259yat\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131na i\u015far\u0259dir.&nbsp;<a><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Bayrama nec\u0259 ba\u015flamaq laz\u0131md\u0131r?<\/em><\/strong><br>Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 insanlar s\u0259h\u0259r tezd\u0259n bulaq ba\u015f\u0131na v\u0259 ya su \u00fcst\u00fcn\u0259 ged\u0259rl\u0259r, suyun \u00fcz\u0259rind\u0259n tullanar, \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259ki arzu-dil\u0259kl\u0259ri suya dan\u0131\u015farlar. \u018fdal\u0259tsizlik ed\u0259nl\u0259ri, nahaq qan t\u00f6k\u0259nl\u0259ri suya tap\u015f\u0131rarlar. Bu, \u0259hali aras\u0131nda geni\u015f yay\u0131l\u0131b.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ax\u0131r\u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259y\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn qalm\u0131\u015f evl\u0259r t\u0259mizl\u0259n\u0259r. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bu bayramda t\u0259z\u0259 paltar geyinm\u0259k u\u011fur g\u0259tir\u0259r. K\u00fcs\u00fcl\u00fcl\u0259r bar\u0131\u015far, n\u0259s dan\u0131\u015f\u0131lmaz, i\u00e7ki i\u00e7m\u0259k, nalayiq i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u0259k olmaz. Ax\u0131r\u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 g\u00fcn\u00fc insan\u0131n \u0259m\u0259li, niyy\u0259ti, n\u0259fsi d\u0259 t\u0259mizl\u0259nmi\u015f olar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ax\u0131r\u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ert\u0259si g\u00fcn\u00fc ev sahibi bir ovuc bu\u011fda g\u00f6t\u00fcr\u00fcb evin dam\u0131na atar v\u0259 bununla da evin\u0259 b\u0259r\u0259k\u0259t-bolluq arzu etmi\u015f olar. Bundan ba\u015fqa, ev sahibi v\u0259 ya ail\u0259 \u00fczvl\u0259rind\u0259n biri kuz\u0259d\u0259 bir par\u00e7a qara k\u00f6m\u00fcr, bir ovuc duz v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 qara q\u0259pik qoyar, sonra onlar\u0131 damdan atard\u0131lar. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, k\u00f6m\u00fcr qara g\u00fcn\u00fcn, duz acg\u00f6zl\u00fck, g\u00f6z\u00fc\u015forluluq, q\u0259pik is\u0259 yoxsullu\u011fun ni\u015fan\u0259sidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259cdadlar\u0131m\u0131z bununla \u00f6zl\u0259rini yoxsulluqdan v\u0259 bu kimi \u015feyl\u0259rd\u0259n qurtarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015farm\u0131\u015flar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>S\u00fcfr\u0259y\u0259 n\u0259 qoyulmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/em><br>\u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 s\u00fcfr\u0259d\u0259 \u015famlar\u0131n qoyulmas\u0131 m\u00fctl\u0259qdir. Yem\u0259kl\u0259rin \u015fah\u0131 plovdur v\u0259 mifoloji anlamda g\u00f6t\u00fcrs\u0259k, d\u00fcy\u00fc b\u0259r\u0259k\u0259t r\u0259mzidir. S\u00f6zs\u00fcz ki, yaz\u0131n g\u0259li\u015fi, t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131n\u0131n ni\u015fan\u0259si \u2014 s\u0259m\u0259ni d\u0259 olmal\u0131d\u0131r. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u015f\u0259k\u0259rbura, paxlava kimi \u015firniyyatlar\u0131n olmas\u0131 bollu\u011fa i\u015far\u0259dir. S\u0259m\u0259ni xon\u00e7as\u0131 haz\u0131rlay\u0131b, b\u00fct\u00fcn k\u0259ndd\u0259 evl\u0259ri g\u0259z\u0259rl\u0259r, evind\u0259 qara bayram olan v\u0259 ya bayram\u0131 qeyd\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259ri bu xon\u00e7aya qonaq ed\u0259rl\u0259r. Bundan ba\u015fqa, kas\u0131b insanlar\u0131n evl\u0259rin\u0259 bayram nem\u0259tl\u0259ri aparmaq laz\u0131md\u0131r. Bu bayram bir daha s\u00fcbut edir ki, Novruz xeyirxahl\u0131q, humanizm v\u0259 b\u0259rab\u0259rlik bayram\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/00\/46\/30\/2013\/03\/19\/c86b6e.jpg\" alt=\"Byram sufr\u0259si\" title=\"Byram sufr\u0259si\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><em><strong>Bayram nec\u0259 qeyd edilir?<\/strong><\/em><br>\u018fn m\u00fch\u00fcm ayinl\u0259r ax\u015fam vaxtlar\u0131nda icra olunur. \u00dcz\u0259rlik, tonqallar yand\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 \u201ca\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m-u\u011furlu\u011fum odda qals\u0131n\u201d deyilir. \u00c7ox vaxt ni\u015fanl\u0131 q\u0131zlar tonqal\u0131n \u0259traf\u0131nda d\u00f6vr\u0259 vurur v\u0259 deyirl\u0259r ki, \u201csizi g\u00f6r\u00fcm alovlu-ocaql\u0131 olas\u0131n\u0131z\u201d. Y\u0259ni h\u0259min insanlar\u0131n xo\u015fb\u0259xtolma arzular\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0259kilir. Un \u00e7uval\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131q qal\u0131r ki, b\u0259r\u0259k\u0259t paylananda ba\u011fl\u0131 qalmas\u0131n.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bayramda d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015f qohumlar\u0131n ruhlar\u0131n\u0131 sevindirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Deyirl\u0259r ki, h\u0259min vaxt ruhlar evl\u0259rin bacalar\u0131nda oturarlar. Ail\u0259sinin, \u00f6vladlar\u0131n\u0131n nec\u0259 doland\u0131\u011f\u0131 il\u0259 maraqlanarlar. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259min bayramlarda evl\u0259rd\u0259 \u015f\u0259nlik qurular, m\u00fcxt\u0259lif yem\u0259kl\u0259r bi\u015firil\u0259r, h\u0259min insanlar\u0131n adlar\u0131na m\u00fcxt\u0259lif \u015firniyyatlar haz\u0131rlanard\u0131. Burada \u0259sas m\u0259qs\u0259d ruhlar\u0131n \u00f6z \u00f6vladlar\u0131n\u0131n dolan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131 olmas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k, o d\u00fcnyaya \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259 qubar aparmamaqd\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz<\/strong><\/em><br>\u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 tonqal qalayanda ya\u015f a\u011facdan istifad\u0259 olunmaz. \u018frg\u0259n q\u0131zlar xeyli aral\u0131da arxas\u0131 qap\u0131ya t\u0259r\u0259f durub ayaqlar\u0131ndak\u0131 ayaqqab\u0131n\u0131n sa\u011f tay\u0131n\u0131 qap\u0131ya do\u011fru atarlar. \u018fg\u0259r ayaqqab\u0131n\u0131n ba\u015f t\u0259r\u0259fi qap\u0131ya do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcrs\u0259, bu, h\u0259min il q\u0131z\u0131n ail\u0259 qurub k\u00f6\u00e7\u0259c\u0259yin\u0259 i\u015far\u0259dir, yox \u0259g\u0259r ayaqqab\u0131n\u0131n arxas\u0131 qap\u0131ya t\u0259r\u0259f d\u00fc\u015f\u0259c\u0259ks\u0259, onda q\u0131z h\u0259l\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259li olacaq.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 havan\u0131n nec\u0259 as\u0131l\u0131 olmas\u0131dan as\u0131l\u0131 olmayaraq, insanlar h\u0259mi\u015f\u0259 tarlaya \u00e7\u0131xar, \u0259kin\u0259 \u0259l qoyub k\u00fct qo\u015far, bunu ed\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259r is\u0259 he\u00e7 olmasa torpa\u011f\u0131 2-3 d\u0259f\u0259 bell\u0259y\u0259rdil\u0259r. Burada m\u0259qs\u0259d torpa\u011f\u0131 yuxudan oyatmaq v\u0259 art\u0131q \u0259kin\u00e7ilik vaxt\u0131n\u0131n yeti\u015fdiyini x\u0259b\u0259r verm\u0259kdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 qap\u0131pusma v\u0259 ba\u015fqa fallar var, insanlar \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259 niyy\u0259t edib qap\u0131 pusarlar. Niyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 evd\u0259n e\u015fitdikl\u0259ri s\u00f6zl\u0259r aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n uy\u011funluqlar tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015farlar. Bu uy\u011funluq tap\u0131larsa, o zaman arzular\u0131n\u0131n realla\u015faca\u011f\u0131na inanarlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bayramda g\u0259ncl\u0259r s\u0259h\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r yatmazlar, \u015f\u0259nl\u0259nib, oxuyub-oynayarlar. Bu sonuncu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 insanlar qorxuya, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259, u\u011fursuzluqlara sin\u0259 g\u0259r\u0259r\u0259k yeni il\u0259 t\u0259z\u0259 bir ruh, sa\u011flam \u0259hval ruhiyy\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131xmaq arzusunda olarlar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/00\/46\/30\/2013\/03\/19\/f82338.jpg\" alt=\"tonqal\" title=\"tonqal\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><em><strong>\u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 fallar\u0131<\/strong>&nbsp;<\/em><br>M\u0259h\u0259mm\u0259d M\u0259mm\u0259dov bu bayramla ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 fal\u0131n oldu\u011funu dedi. D\u00fczd\u00fcr, tez-tez fala inan, faldan qalma des\u0259k d\u0259, bayramda bel\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259 ham\u0131m\u0131za maraql\u0131d\u0131r. Dem\u0259li, ulduz- iyn\u0259 fal\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 su il\u0259 dolu kasaya uclar\u0131nda pamb\u0131q sar\u0131nm\u0131\u015f iki iyn\u0259 sal\u0131rlar. \u018fg\u0259r suya d\u00fc\u015f\u0259n iyn\u0259l\u0259r ulduz t\u0259r\u0259fd\u0259n bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131rlarsa, dem\u0259li h\u0259min insan\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259 tutdu\u011fu arzu \u00e7in olacaq. Yox \u0259g\u0259r iyn\u0259l\u0259r bir-birind\u0259n aral\u0131 d\u00fc\u015f\u0259rs\u0259, onda bu, niyy\u0259tl\u0259rinin ba\u015f tutmamas\u0131na bir i\u015far\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bayramda g\u0259nc q\u0131zlar ni\u015fan \u00fcz\u00fcy\u00fcn\u0259 t\u00fck ba\u011flamaqla onu suya salarlar. Sonra \u00fcz\u00fcy\u00fc suyun \u00fcz\u0259rind\u0259 saxlay\u0131b, onun ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 f\u0131rlanma\u011f\u0131n\u0131 sayarlar. \u00dcz\u00fck ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 f\u0131rlanarsa, dem\u0259k g\u0259nc q\u0131z h\u0259min ya\u015fda ail\u0259 h\u0259yat\u0131 quracaq.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/00\/46\/30\/2013\/03\/19\/a5bede.jpg\" alt=\"uzuk fal\u0131\" title=\"uzuk fal\u0131\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 sev\u0259n o\u011flanlar sevgil\u0259rini etiraf etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bacadan ucuna balaca d\u0259smal ba\u011flanm\u0131\u015f \u015fal sallayarlar. \u015eal\u0131n ucuna ba\u011flanm\u0131\u015f h\u0259min yayl\u0131\u011f\u0131 evin b\u00f6y\u00fckl\u0259ri a\u00e7\u0131b q\u0131z\u0131n qoluna ba\u011flayarlarsa, bu, raz\u0131l\u0131q \u0259lam\u0259ti dem\u0259k idi. \u018fg\u0259r raz\u0131 deyill\u0259rs\u0259, h\u0259min d\u0259smala \u015firiniyyat qoyub onu geri qaytararlar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan ba\u015fqa, s\u0259h\u0259r tezd\u0259n lal su g\u0259tirilir, m\u0259rasimd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259c\u0259k q\u0131zlar h\u0259r\u0259 bir \u0259\u015fyas\u0131n\u0131, m\u0259s\u0259l\u0259n, sancaq v\u0259 ya \u00fcz\u00fcy\u00fcn\u00fc suya atarlar. Sonra suyun \u00fcst\u00fcn\u00fc par\u00e7a v\u0259 ya g\u00fczg\u00fc il\u0259 ba\u011flayarlar. Ax\u015fam\u00fcst\u00fc balaca o\u011flan u\u015fa\u011f\u0131 suyun a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7ar, oradak\u0131 \u0259\u015fyalardan birini g\u00f6t\u00fcr\u0259r, bu zaman qad\u0131nlardan biri \u00fcz\u00fcn\u00fc ba\u015fqa istiqam\u0259t\u0259 \u00e7evir\u0259r\u0259k m\u00fc\u0259yy\u0259n v\u0259sfi-hal s\u00f6yl\u0259y\u0259r. Sonra h\u0259min insan\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259 tutdu\u011fu niyy\u0259t il\u0259 v\u0259sfi-hal aras\u0131nda bir uy\u011funluq axtar\u0131lar. Bununla da niyy\u0259t tutan insan\u0131n arzsusunun h\u0259yata ke\u00e7ib-ke\u00e7m\u0259y\u0259c\u0259yi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/00\/46\/30\/2013\/03\/19\/333f28.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>N\u00f6vb\u0259ti bayram fal\u0131 is\u0259 bel\u0259dir: \u0130ki alma g\u00f6t\u00fcr\u00fcb, ona x\u0259lv\u0259ti bir i\u015far\u0259 qoyulur. \u00dcr\u0259kd\u0259 niyy\u0259t edilir, sonra balaca u\u015fa\u011f\u0131 almalardan birini g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rarlar. \u0130\u015far\u0259 qoyulan alma se\u00e7il\u0259rs\u0259, onda arzu \u00e7in olar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259nc v\u0259 subay q\u0131zlar duzlu qo\u011fal yey\u0259rl\u0259r. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, ax\u015fam yuxuda ona su ver\u0259n g\u0259nc o\u011flan onun qism\u0259ti olarm\u0131\u015f.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sonuncu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 art\u0131q yaz\u0131n g\u0259lm\u0259sin\u0259 daha az vaxt\u0131n qald\u0131\u011f\u0131na i\u015far\u0259dir. T\u0259bi\u0259t oyan\u0131r, b\u00fct\u00fcn \u0259taf al\u0259m canlan\u0131r.&nbsp;Folklor\u015f\u00fcnas M\u0259h\u0259mm\u0259d M\u0259mm\u0259dovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 bir s\u0131ra<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-90844","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90844","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=90844"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90844\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101641,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90844\/revisions\/101641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=90844"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=90844"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=90844"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}