{"id":91154,"date":"2023-03-25T12:48:55","date_gmt":"2023-03-25T08:48:55","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=91154"},"modified":"2023-03-25T12:48:58","modified_gmt":"2023-03-25T08:48:58","slug":"q%c9%99dim-az%c9%99rbaycanlilarin-izi-il%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=91154","title":{"rendered":"Q\u018fD\u0130M AZ\u018fRBAYCANLILARIN \u0130Z\u0130 \u0130L\u018f\u2026"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Az\u0259rbaycandan minl\u0259rl\u0259 kilometr uzaqda, C\u0259nubi Asiyada, Himalay da\u011f\u0131n\u0131n \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Nepal d\u00fcnyan\u0131n \u0259n sirli \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu yaz\u0131m\u0131z h\u0259min sirl\u0259rd\u0259n biri bar\u0259sind\u0259dir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nepal buddizmin \u0259fsan\u0259vi yarad\u0131c\u0131s\u0131 Qautama Buddan\u0131n v\u0259t\u0259ni hesab olunur. Ehtimala g\u00f6r\u0259, Qautama Budda \u015eakyamuni e.\u0259. VI \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Nepal\u0131n 77 rayonundan birinin ad\u0131 Salyand\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259, Nepalda Salyan adl\u0131 iki \u015f\u0259h\u0259r, bir rayon, d\u00f6rd k\u0259nd v\u0259 bir g\u00f6l vard\u0131r. Daha maraql\u0131s\u0131 odur ki, Nepaldak\u0131 Salyan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 50 km aral\u0131da Banke adl\u0131 rayon yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>Nepal\u0131n Salyan rayonunda ya\u015fayan \u0259sas etnik qruplar\u0131ndan biri maqarlard\u0131r. Maqarlar Nepal\u0131n \u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fk\u0259n xalq\u0131 say\u0131l\u0131r. \u0130nduist v\u0259 buddist olsalar da, etiqadlar\u0131nda q\u0259dim t\u00fcrk \u015faman\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259r m\u00f6vcuddur. G\u00fcman edilir ki, maqarlar Nepala \u00e7ox q\u0259dim zamanlarda hans\u0131sa uzaq bir \u00f6lk\u0259d\u0259n dini z\u0259mind\u0259 t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biri Salyan \u015f\u0259h\u0259ridir. Salyan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 50 km m\u0259saf\u0259d\u0259 Bank\u0259 adl\u0131 q\u0259s\u0259b\u0259 yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259m Salyan, h\u0259m d\u0259 Bank\u0259 tarix\u0259n Mu\u011fan b\u00f6lg\u0259sin\u0259 aid m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rdir. E.\u0259. VI \u0259srd\u0259 Mu\u011fan d\u00fcz\u00fcnd\u0259 Midiyan\u0131n alt\u0131 tayfas\u0131ndan biri olan maq tayfas\u0131 ya\u015fay\u0131rd\u0131. E.\u0259. 522-ci ilin mart ay\u0131nda Qaumata adl\u0131 bir \u015f\u0259xs n\u00f6vb\u0259ti \u018fh\u0259m\u0259ni \u015fah\u0131 elan edildi. Ba\u015fqa h\u00f6kmdarlardan f\u0259rqli olaraq Qaumata m\u00fcharib\u0259 \u0259leyhdar\u0131 idi. Hakimiyy\u0259t ba\u015f\u0131na ke\u00e7\u0259n kimi h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 dayand\u0131rm\u0131\u015f, vergil\u0259ri l\u0259\u011fv etmi\u015fdi. Qaumatan\u0131n \u0259n qat\u0131 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 maqlar idi. E.\u0259. 522-ci ilin sentyabr ay\u0131nda pars \u0259yan\u0131 I Daran\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi sui-q\u0259sd\u00e7il\u0259r Qaumatan\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdil\u0259r, maqlar\u0131 is\u0259 amans\u0131z t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoydular. E.\u0259. 522\u2013520-ci ill\u0259rd\u0259 Midiyada, \u0130lamda v\u0259 Parsada Qaumatan\u0131n ard\u0131c\u0131llar\u0131 il\u0259 Daran\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi h\u0259rbi xunta aras\u0131nda \u00e7ox d\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259 amans\u0131z bir v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si ba\u015f verdi. Qaumata t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n \u00e7oxu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 h\u0259lak oldu. Sa\u011f qalanlar\u0131n is\u0259 Daran\u0131n \u0259li \u00e7atmayacaq yerl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7 etm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa bir \u0259lac\u0131 yox idi.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259zi tarix\u00e7il\u0259r Qaumatan\u0131 ikinci \u018fh\u0259m\u0259ni imperatoru Qambujiyan\u0131n ki\u00e7ik qarda\u015f\u0131 il\u0259 eynil\u0259\u015fdirir, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 onu midiyal\u0131 v\u0259 maq hesab edirl\u0259r. H\u0259min fikirl\u0259rd\u0259n hans\u0131 do\u011frudur? Bu sual\u0131n birm\u0259nal\u0131 cavab\u0131 olmasa da, Nepalda Mediya, \u0130lam, Parsa, Bardiya kimi yer adlar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259rziyy\u0259l\u0259r do\u011furur. Xat\u0131rladaq ki, \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r imperiyas\u0131n\u0131n \u0259sas vilay\u0259tl\u0259ri Midiya, \u0130lam v\u0259 Parsa olmu\u015fdur. \u0130kinci \u018fh\u0259m\u0259ni imperatorunun ki\u00e7ik qarda\u015f\u0131n\u0131n ad\u0131 is\u0259 Bardiya idi. Amma g\u0259lin m\u00fclahiz\u0259 y\u00fcr\u00fctm\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259sm\u0259y\u0259k\u2026 B\u0259lk\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar t\u0259sad\u00fcfi b\u0259nz\u0259rlikl\u0259rdir. \u018flav\u0259 ed\u0259k ki, Nepalda Alban, Baku, Eriwang, Ghuskun, Ganja, Kapan, Sisakhane, Garamani, Manas, Udi, Urmi adl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, rayonlar, g\u00f6ll\u0259r v\u0259 da\u011flar da vard\u0131r. Lakin ola bilsin ki, bu ox\u015farl\u0131qlar da hans\u0131sa t\u0259sad\u00fcfl\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qautama v\u0259 Qaumata adlar\u0131 bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259s\u0259 d\u0259, onlar\u0131n sahibl\u0259ri aras\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi bir f\u0259rq vard\u0131r. Bel\u0259 ki, I Daran\u0131n iddias\u0131na g\u00f6r\u0259, Qaumatan\u0131n guya qulaqlar\u0131 olmam\u0131\u015f, daha do\u011frusu, ke\u00e7mi\u015fd\u0259 i\u015fl\u0259tdiyi hans\u0131sa cinay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u0259silmi\u015f, sui-q\u0259sd\u00e7il\u0259r d\u0259 m\u0259hz bunu \u00f6yr\u0259n\u0259r\u0259k onun \u015fahzad\u0259 Bardiya deyil, yalan\u00e7\u0131 bir maq oldu\u011funu anlam\u0131\u015fd\u0131lar. Qautama is\u0259 \u0259ksin\u0259, buddist ikonalar\u0131nda qeyri-adi d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 iri qulaqlarla t\u0259svir olunmu\u015fdur. G\u00f6r\u0259s\u0259n Qautama Buddan\u0131n ard\u0131c\u0131llar\u0131 bununla n\u0259 dem\u0259k ist\u0259yirl\u0259r?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259qal\u0259 Araz \u015e\u0259hrilinin \u201cS\u0259f\u0259vil\u0259r: paralell\u0259r, ehtimallar, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u2026\u201d \u0259s\u0259rind\u0259ki faktlar \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r..<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycandan minl\u0259rl\u0259 kilometr uzaqda, C\u0259nubi Asiyada, Himalay da\u011f\u0131n\u0131n \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Nepal d\u00fcnyan\u0131n \u0259n sirli \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu yaz\u0131m\u0131z h\u0259min sirl\u0259rd\u0259n biri bar\u0259sind\u0259dir. Nepal buddizmin<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-91154","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91154"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91156,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91154\/revisions\/91156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}