{"id":91208,"date":"2024-01-31T22:17:01","date_gmt":"2024-01-31T18:17:01","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=91208"},"modified":"2024-01-31T22:17:28","modified_gmt":"2024-01-31T18:17:28","slug":"r%c9%99sulzad%c9%99nin-tanimadigimiz-t%c9%99r%c9%99fi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=91208","title":{"rendered":"R\u0259sulzad\u0259nin tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259fi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck, \u0259n m\u00fct\u0259r\u0259qqi fikir adamlar\u0131ndan olan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259ni daha \u00e7ox ictimai xadim, siyas\u0259t\u00e7i, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin banisi kimi tan\u0131y\u0131r\u0131q.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Halbuki, R\u0259sulzad\u0259 h\u0259m d\u0259 \u015fair-dramaturq v\u0259 publisistdir. \u018fd\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ncliyind\u0259n ba\u015flay\u0131b, \u00abM\u00fcx\u0259mm\u0259s\u00bb adl\u0131 ilk \u0259s\u0259ri \u00ab\u015e\u0259rqi Rus\u00bb q\u0259zetind\u0259 \u00e7ap olunub. \u018f.R\u0259sulzad\u0259nin \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259nin redaktor oldu\u011fu \u201cFyuzat\u201d, h\u0259m\u00e7inin \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayevin redaktorlu\u011fu il\u0259 \u00e7\u0131xan \u00ab\u0130r\u015fad\u00bb v\u0259 \u00abT\u0259r\u0259qqi\u00bb q\u0259zetl\u0259rind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzularda m\u0259qal\u0259l\u0259ri v\u0259 \u015feirl\u0259ri \u00e7ap olunub. M\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t o, \u00ab\u0130r\u015fad\u00bb q\u0259zetinin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti redaktoru da olub. 1907-ci ild\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f g\u0259l\u0259c\u0259yin b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar\u0131 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun \u00abT\u00fcrk-rus v\u0259 rus-t\u00fcrk l\u00fc\u011f\u0259ti\u00bb kitab\u0131n\u0131n na\u015firi M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 olub. Yen\u0259 d\u0259 h\u0259min ild\u0259 o, A.Blyumun \u00abF\u0259hl\u0259 sinfin\u0259 hans\u0131 azadl\u0131q laz\u0131md\u0131r (Xalq n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi haqq\u0131nda)\u00bb kitab\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib v\u0259 \u00abT\u0259kam\u00fcl\u00bb q\u0259zeti redaksiyas\u0131 ad\u0131ndan Orucov qarda\u015flar\u0131n\u0131n m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 \u00e7ap etdirib.<\/p>\n\n\n\n<p>1908-ci il dekabr\u0131n 5-d\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fminin \u00abQaranl\u0131qda i\u015f\u0131qlar\u00bb pyesi tama\u015faya qoyuldu. Pyesin ana x\u0259ttini milli oyan\u0131\u015f v\u0259 istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n t\u0259bli\u011fi t\u0259\u015fkil edirdi. O, \u00f6z\u00fcn\u00fcn bu \u0259s\u0259ri il\u0259 \u00abAz\u0259rbaycana muxtariyy\u0259t\u00bb \u015f\u00fcar\u0131 fikrini yayma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Onun bu pyesi Az\u0259rbaycanda milli-istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131 il\u0259 tam ba\u011fl\u0131 olan ilk dram \u0259s\u0259ridir. Bu \u0259s\u0259rd\u0259n ba\u015fqa M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin h\u0259min ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u00abNag\u0259han b\u0259la\u00bb adl\u0131 pyesi d\u0259 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fark\u0259n \u00abYeni lisan\u00e7\u0131lar v\u0259 t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u0259r\u00bb m\u0259qal\u0259sini, T\u0259briz h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n \u00abBir xan\u00bb adl\u0131 ki\u00e7ik hekay\u0259sini, \u00abDil \u2013 ictimai bir \u0259m\u0259ldir\u00bb yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u00ab\u015e\u0259lal\u0259\u00bb jurnal\u0131nda \u00e7ap etdirir. Sonuncu m\u0259qal\u0259d\u0259 o, Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sini g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qoruma\u011f\u0131 xalq\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259n m\u00fch\u00fcm problem kimi qald\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan ba\u015fqa, o proletar \u0259dibi Maksim Qorkinin \u00abAna\u00bb \u0259s\u0259rind\u0259n bir par\u00e7an\u0131 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 \u00e7evirib \u00e7ap etdirir. Bu t\u0259rc\u00fcm\u0259nin o ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259sirini d\u0259 inkar etm\u0259k olmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>1914-c\u00fc il sentyabr\u0131n 16-da \u015fair, yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 jurnalist \u018fliabbas M\u00fcznibin redaktorlu\u011fu il\u0259 ayda iki d\u0259f\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259n \u0259d\u0259bi-ictimai, iqtisadi, tarixi v\u0259 siyasi jurnal olan \u00abDirilik\u00bbin birinci n\u00f6mr\u0259si \u00e7apdan \u00e7\u0131xd\u0131. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin \u00abDirilik n\u0259dir?\u00bb adl\u0131 ba\u015f m\u0259qal\u0259si jurnal\u0131n ideya istiqam\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirirdi v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131 milli oyan\u0131\u015fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. O, bu jurnal\u0131n s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ap etdirdiyi \u00abMilli dirilik\u00bb ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndak\u0131 ba\u015f m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 \u00abAz\u0259rbaycan qay\u0259sini\u00bb yay\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun \u00abMAR\u00bb, \u00abMAR-zad\u0259\u00bb, \u00abM.R-zad\u0259\u00bb, \u00abHaman\u00bb, \u00abSosialist\u00bb v\u0259 s. kimi gizli imzalarla xeyli m\u0259qal\u0259l\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vr\u00fc m\u0259tbuat\u0131n s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0259sulzad\u0259nin \u201c\u018fsrimizin S\u0259yavu\u015fu\u201d m\u0259qal\u0259si o d\u00f6vr Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n siyasi-ideoloji istiqam\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131 h\u0259m d\u0259 bir \u0259d\u0259biyyat fakt\u0131 say\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f d\u00fcnyam\u0131z\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck intellektuallar\u0131 ictimai-siyasi prosesl\u0259ri b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatla metafora ed\u0259r\u0259k, fikirl\u0259rini daha s\u0259viyy\u0259li v\u0259 daha estetik \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. R\u0259sulzad\u0259 bu m\u00fct\u0259r\u0259qqi \u00fcsuldan y\u00fcz il \u0259vv\u0259l istifad\u0259 etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0259sulzad\u0259nin Nizami G\u0259nc\u0259vi haqq\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cB\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi Nizami\u201d kitab\u0131 dahi \u015fair haqq\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259n g\u00f6z\u0259l monoqrafiyalardan birdir. B\u00fct\u00fcn elmi d\u0259lill\u0259r v\u0259 n\u0259z\u0259ri bilgil\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 R\u0259sulzad\u0259nin bu \u0259s\u0259rind\u0259 h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck bir Nizami sevgisi, Az\u0259rbaycan sevgisi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kulis.az R\u0259sulzad\u0259nin an\u0131m g\u00fcn\u00fcnd\u0259 M.F.Dostoyevskid\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdiyi \u201cQartal\u201d hekay\u0259sini t\u0259qdim edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qartal<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qartal cinsind\u0259n \u00abqara qu\u015f\u00bb d\u0259xi bir m\u00fcdd\u0259t bizim m\u0259hb\u0259sin dair\u0259\u00adsind\u0259 ya\u015fad\u0131. Kim is\u0259 onu yaral\u0131 v\u0259 \u0259zilmi\u015f bir halda dair\u0259y\u0259 (h\u0259y\u0259t\u0259) g\u0259tirmi\u015fdi. Za\u00advall\u0131 u\u00e7a bilmirdi, sa\u011f qanad\u0131 yerd\u0259n s\u00fcr\u00fcn\u00fcr, bir aya\u011f\u0131 da arxas\u0131ndan g\u0259lirdi. \u018ftrafdak\u0131 izdiham\u0131 nec\u0259 d\u00f6n\u0259r\u0259k qorxunc bir bax\u0131\u015fla seyr etdiyini v\u0259 \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 baha bir qiym\u0259t\u0259 sat\u00admaq \u00fc\u00e7\u00fcn dimdiyinin nec\u0259 bir t\u00f6vr t\u0259hdid olaraq a\u00e7\u0131l\u0131b-yu\u00admuldu\u011funu indi d\u0259 xat\u0131rlay\u0131\u00adram.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130zdiham onu seyr v\u0259 tama\u015fa\u00addan f\u0259ra\u011f\u0259t edinc\u0259 qara qu\u015f bir aya\u011f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 tullan\u0131r, bir qa\u00adnad\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131r, axsaya-axsaya qo\u015fur v\u0259 dair\u0259nin bir buca\u011f\u0131na s\u0131x\u0131\u015f\u0131b qal\u0131rd\u0131. Bu s\u00fcr\u0259tl\u0259 qara qu\u015f \u00fc\u00e7 ay tamam dair\u0259d\u0259 qald\u0131 v\u0259 he\u00e7 zaman \u00f6z buca\u011f\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259di. \u018fvv\u0259ll\u0259ri tez-tez g\u0259lir, ona tama\u015fa edir v\u0259 \u00ab\u015earik\u00bb k\u00f6\u00adp\u0259yi d\u0259xi \u00fcst\u00fcn\u0259 q\u0131sq\u0131rd\u0131rd\u0131lar. \u00ab\u015earik\u00bb d\u0259 c\u0259sar\u0259tl\u0259 at\u0131l\u0131r, f\u0259q\u0259t p\u0259k yax\u0131n getm\u0259y\u0259 qorxur\u00addu. Bu is\u0259 m\u0259hbuslar\u0131n keyfin\u0259 g\u0259lirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2014 V\u0259h\u015fi t\u0259slim olmur! \u2013 deyir\u00addil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonra \u00ab\u015earik\u00bb d\u0259 qartala ar\u00adt\u0131qlamas\u0131 il\u0259 \u0259ziyy\u0259t verm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. K\u00f6p\u0259yin qorxusu da art\u0131q g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, q\u0131sq\u0131rd\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman zavall\u0131 qu\u015fun yara\u00adl\u0131 qanad\u0131ndan yap\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Qartal dimdiyi, cayna\u011f\u0131 v\u0259 var q\u00fcvv\u0259ti\u00adl\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131r, m\u00fct\u0259\u0259zziman\u0259 (\u0259ziy\u00ady\u0259tli) bir halda m\u00fcdafi\u0259 olunur, yaral\u0131 bir pad\u015fah kimi ona tama\u015fa ed\u0259nl\u0259ri ac\u0131l\u0131 bir bax\u0131\u015fla s\u00fcz\u00fcrd\u00fc. Ax\u0131r\u0131 h\u0259r k\u0259s yorulur v\u0259 qara qu\u015fu unudurdular.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259\u0259mafih (bundan sonra) h\u0259r g\u00fcn qu\u015fun yan\u0131nda bir par\u00e7a t\u0259z\u0259 \u0259tl\u0259 bir qab su g\u00f6rm\u0259k olard\u0131. Kim is\u0259 qartal\u0131 sevir v\u0259 ona g\u00f6z yetirirdi. \u018fvv\u0259ll\u0259ri o, yem\u0259k d\u0259 ist\u0259mirdi. H\u0259tta bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn yem\u0259di d\u0259. N\u0259hay\u0259t, yem\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. F\u0259q\u0259t, h\u0259r halda \u0259ld\u0259 v\u0259 yaxun(yax\u0131n) insan h\u00fczurunda veril\u0259n yem\u0259kl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259zdi. \u00c7ox k\u0259r\u0259 oldu ki, m\u0259n onu uzaqdan seyr v\u0259 t\u0259dqiq etdim. \u00d6z\u00fcn\u00fc yalq\u0131z hesab el\u0259diyi zamanlar, b\u0259z\u0259n buca\u011f\u0131dan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 iyirmi q\u0259d\u0259m bir m\u0259saf\u0259 t\u0259bil\u0259 t\u0259krar yerin\u0259 d\u00f6n\u00fcr. Yen\u0259 m\u00f6vqeyind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131r, t\u0259z\u0259d\u0259n ovd\u0259t edirdi (geriy\u0259 d\u00f6n\u00fcrd\u00fc).<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259ni g\u00f6r\u00fcr-g\u00f6rm\u0259z qartal yerin\u0259 qo\u015fur, ba\u015f\u0131n\u0131 arxaya ataraq dimdiyini a\u00e7\u0131r v\u0259 t\u00fckl\u0259rini \u00fcrp\u0259- d\u0259r\u0259k h\u0259rb\u0259 haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. M\u0259n onu h\u0259r c\u00fcr t\u0259ltif v\u0259 n\u0259vazi\u015fl\u0259 \u00f6z\u00fcm\u0259 ram ed\u0259 bilmirdim, dim-dikl\u0259yir, \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131r, \u0259limd\u0259ki \u0259ti alm\u0131r v\u0259 daima qorxunc g\u00f6zl\u0259rini g\u00f6zl\u0259rim\u0259 dikib bax\u0131r, bir an q\u0259fl\u0259t etmirdi. \u018fv\u0259t, o kims\u0259y\u0259 etimad g\u00f6st\u0259rmir, kims\u0259 il\u0259 s\u00fclh etmir, bar\u0131\u015fmaz bir d\u00fc\u015fm\u0259n qalaraq \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6zl\u0259yirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131q iki ay oldu ki, kims\u0259 qara qu\u015fu xat\u0131rlam\u0131r, onu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcrd\u00fc. F\u0259q\u0259t son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 h\u0259r k\u0259sd\u0259 ona qar\u015f\u0131 bir m\u0259rh\u0259m\u0259t hissi oyand\u0131, qartal\u0131 dair\u0259d\u0259n xilas etm\u0259y\u0259 q\u0259rar verdil\u0259r. M\u0259hbuslardan b\u0259zisi: \u00ab\u00d6ls\u0259 d\u0259 bar\u0131 dair\u0259d\u0259 \u2013 m\u0259hb\u0259sd\u0259 \u00f6lm\u0259sin dedil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqalar\u0131: \u00abDem\u0259k, azad v\u0259 x\u0259\u015fin (s\u0259rt) bir qu\u015fdur, m\u0259hb\u0259s dair\u0259sil\u0259 t\u0259l\u0259tt\u00fcfi (r\u0259ftar) \u2013 q\u0259lb ed\u0259 bilmir\u00bb, \u2013 dey\u0259 b\u0259yan etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim kimi deyil, dem\u0259k, \u2013 dey\u0259 bir ba\u015fqas\u0131 \u0259lav\u0259 el\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259s g\u00f6rm\u00fcrs\u0259n ki, o qu\u015fdur, biz adam\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>Qartal bilmirsiniz, arkada\u015flar, ormanlar\u0131n pad\u015fah\u0131d\u0131r\u2026 \u2013 dey\u0259 bo\u015fbo\u011faz Skuratov ba\u015f-lad\u0131\u2026 F\u0259q\u0259t bu k\u0259r\u0259 ona qulaq asan olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir k\u0259r\u0259 nahardan sonra idi ki, t\u0259bil vuruldu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015f\u0259 girm\u0259k zaman\u0131 g\u0259lmi\u015fdi. \u0130\u015f\u0259 yen\u0259 qartal\u0131 ald\u0131lar. Dimdiyini s\u0131xd\u0131lar \u2014 \u00e7\u00fcnki o, m\u00fcdhi\u015f bir s\u00fcr\u0259td\u0259 h\u00fccum edirdi. Hasara irdil\u0259r, qu\u015fu yola salan 20 ki\u015fi f\u00f6vq\u0259lad\u0259 bir maraqla qu\u015fun haraya ged\u0259c\u0259yini g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yirdi. Q\u0259rib\u0259 \u015fey: h\u0259r k\u0259s m\u0259mnun v\u0259 m\u00fcst\u0259rih (rahatlanm\u0131\u015f) kimi n\u0259z\u0259r\u0259 g\u0259lirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>El\u0259 bil ki, bir d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259d\u0259k \u00f6zl\u0259ri azad olurdular.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u015fu aparmaqda olan m\u0259hbus:<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fcaib \u015fey, n\u0259 yaman m\u0259xluq, n\u0259 yax\u015f\u0131l\u0131q edirs\u0259n d\u0259 dimdikl\u0259yir! \u2013 dey\u0259 k\u0259mali-\u015f\u0259fq\u0259tl\u0259 qorxunc qu\u015fa baxmaqda idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Mitqa, hayd\u0131, burax getsin!<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n o \u015f\u0259fq\u0259tli bax\u0131\u015fdansa, ona h\u00fcrriyy\u0259t ver, h\u00fcrriyy\u0259t, o, m\u0259rh\u0259m\u0259t d\u00fc\u015fg\u00fcn\u00fc deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>Qartal\u0131 hasar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131lar v\u0259 oradan \u00e7\u00f6l\u0259 buraxd\u0131lar. Bu pay\u0131z g\u00fcnl\u0259rind\u0259n soyuq v\u0259 tutqun bir g\u00fcnd\u0259 idi. Saralm\u0131\u015f pay\u0131z s\u0259hras\u0131nda k\u00fcl\u0259k ac\u0131ql\u0131 f\u0131\u015fq\u0131r\u0131qlar veriyordu. Qartal sa\u011f olan qanad\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131nma\u011fa v\u0259 olanca q\u00fcvv\u0259til\u0259 qa\u00e7ma\u011fa ba\u015flad\u0131. El\u0259 bil ki, bizd\u0259n uzaqla\u015fma\u011fa f\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0259c\u0259l\u0259 edirdi. M\u0259hbuslar maraqla bax\u0131r v\u0259 haraya getdiyini t\u0259qib edirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Birisi m\u00fct\u0259f\u0259kkiran\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcyormusan, \u2013 dedi.<\/p>\n\n\n\n<p>He\u00e7 d\u00f6n\u00fcb baxm\u0131r da\u2013 dey\u0259 o biri \u0259lav\u0259 etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>He\u00e7 bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun, d\u00f6nm\u0259di, qa\u00e7\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n\u0259 d\u00f6n\u00fcb t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcrm\u00fc ed\u0259c\u0259k \u2013 z\u0259nn etdin, \u2013 dey\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc sordu\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lum! H\u00fcrriyy\u0259t! Azad olmu\u015f!<\/p>\n\n\n\n<p>Dem\u0259k, Svaboda!<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131q g\u00f6r\u00fcnm\u0259yir, qarda\u015flar\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Hayd\u0131, n\u0259 duruyorsunuz!!! \u2013 dey\u0259 m\u00fcst\u0259hfizl\u0259r (m\u00fchafiz\u0259\u00e7il\u0259r) ba\u011f\u0131rd\u0131 v\u0259 ham\u0131s\u0131 s\u00fckut ed\u0259r\u0259k i\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>\u00ab\u0130qbal\u00bb N 546, 3 yanvar, 1914<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck, \u0259n m\u00fct\u0259r\u0259qqi fikir adamlar\u0131ndan olan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259ni daha \u00e7ox ictimai xadim, siyas\u0259t\u00e7i, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin banisi kimi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-91208","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91208"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91210,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91208\/revisions\/91210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}