{"id":91309,"date":"2023-03-31T08:40:00","date_gmt":"2023-03-31T04:40:00","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=91309"},"modified":"2023-03-31T10:43:00","modified_gmt":"2023-03-31T06:43:00","slug":"31-mart-soyqirimi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=91309","title":{"rendered":"31 MART SOYQIRIMI"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Mart\u0131n 31-i biz\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 unudulmaz bir g\u00fcnd\u00fcr. G\u00fcnl\u0259r var ki, sevincinin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc il\u0259, g\u00fcnl\u0259r d\u0259 var ki, f\u0259lak\u0259t v\u0259 q\u00fcss\u0259sinin \u0259z\u0259m\u0259ti il\u0259 unudulmaz.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>31 mart ikinci g\u00fcnl\u0259rd\u0259n idi.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mart Soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 ya Mart Hadis\u0259l\u0259ri \u2014 1918-ci ilin 30 mart v\u0259 3 aprel tarixl\u0259ri aras\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Hac\u0131qabul, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti v\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 12 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, on minl\u0259rl\u0259 insan itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Az\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 bol\u015fevikl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n basq\u0131nlar etmi\u015f, \u0259halini u\u015faqdan b\u00f6y\u00fcy\u0259d\u0259k q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdir. H\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli g\u00fcnl\u0259rin \u015fahidi olmu\u015f Kulner familiyal\u0131 bir alman, 1925-ci ild\u0259 Bak\u0131 hadis\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 bunlar\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r: \u201cErm\u0259nil\u0259r m\u00fcs\u0259lman (az\u0259rbaycanl\u0131) m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin\u0259 soxularaq h\u0259r k\u0259si \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, q\u0131l\u0131ncla par\u00e7alay\u0131r, s\u00fcng\u00fc il\u0259 d\u0259lm\u0259-de\u015fik edirdil\u0259r. Q\u0131r\u011f\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra bir \u00e7uxurdan \u00e7\u0131xar\u0131lan 87 az\u0259rbaycanl\u0131 c\u0259s\u0259dinin qulaqlar\u0131, burunlar\u0131 k\u0259silmi\u015f, qar\u0131nlar\u0131 y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f, cinsiyy\u0259t orqanlar\u0131 do\u011franm\u0131\u015fd\u0131r. Erm\u0259nil\u0259r u\u015faqlara ac\u0131mad\u0131qlar\u0131 kimi, ya\u015fl\u0131lara da r\u0259hm etm\u0259mi\u015fdil\u0259r.\u201d G\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n diri-diri divara m\u0131xlanmas\u0131, erm\u0259nil\u0259rin h\u00fccumundan s\u0131\u011f\u0131nma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan iki min n\u0259f\u0259rin yerl\u0259\u015fdiyi \u015f\u0259h\u0259r x\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da bu d\u0259h\u015f\u0259tli faktlar s\u0131ras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130r\u0259van quberniyas\u0131, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, S\u00fcrm\u0259li, Qars v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131n f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri olmu\u015f erm\u0259ni zabiti Ovanes Apresyan\u0131n xatir\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda amerikal\u0131 aqronom Leonard Ramsden Hartvill \u201c\u0130nsanlar bel\u0259 imi\u015fl\u0259r\u201d adl\u0131 kitab yazm\u0131\u015fd\u0131r. Ovanes Apresyan kitab\u0131n m\u00fc\u0259llifi il\u0259 s\u00f6hb\u0259ti zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259rin, ingilisl\u0259rin v\u0259 ruslar\u0131n yard\u0131m\u0131 il\u0259 \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131qlar\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259r\u0259k, t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da Mart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 zaman\u0131 iyirmi be\u015f min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirildiyini bildirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hadis\u0259l\u0259rin d\u0259h\u015f\u0259tini g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u00fcz\u0259 g\u0259tirm\u0259yiniz \u00fc\u00e7\u00fcn 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 h\u00f6kum\u0259tinin, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131n\u0131n materiallar\u0131ndan b\u0259zi \u00e7\u0131xar\u0131\u015flar\u0131 n\u0259z\u0259riniz\u0259 t\u0259qdim edirik:<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda \u015eamax\u0131da 8 min\u0259 q\u0259d\u0259r dinc sakin q\u0259tl\u0259 yetirilimi\u015fdir. \u015eamax\u0131 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidi d\u0259 daxil olmaqla \u0259ks\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 u\u00e7urulmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n 28 k\u0259ndi, C\u0259bray\u0131l q\u0259zas\u0131n\u0131n 17 k\u0259ndi tamamil\u0259 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u0259halisi m\u0259hv edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci il aprelin 29-da G\u00fcmr\u00fc yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u0259sas\u0259n qad\u0131nlardan, u\u015faqlardan v\u0259 ya\u015fl\u0131lardan ibar\u0259t 3 min n\u0259f\u0259rlik az\u0259rbaycanl\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fc pusquya sal\u0131naraq son n\u0259f\u0259rin\u0259d\u0259k m\u0259hv edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 115 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndini m\u0259hv etmi\u015f, 3257 ki\u015fi, 2276 qad\u0131n v\u0259 2196 u\u015fa\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 bu q\u0259za \u00fczr\u0259 10068 az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 ya \u015fik\u0259st edilmi\u015f, 50000 az\u0259rbaycanl\u0131 qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n 199 k\u0259ndind\u0259 ya\u015fayan 135 min az\u0259rbaycanl\u0131 m\u0259hv edilmi\u015f, k\u0259ndl\u0259r is\u0259 yerl\u0259 yeksan edilmi\u015fdir. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri daha sonra Qaraba\u011fa y\u00fcr\u00fc\u015f etmi\u015f, 1918-1920-ci ill\u0259r aras\u0131nda Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 150 k\u0259nd da\u011f\u0131d\u0131l\u0131m\u0131\u015f, \u0259halisi m\u0259hv edilmi\u015fdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mart\u0131n 31-i biz\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 unudulmaz bir g\u00fcnd\u00fcr. G\u00fcnl\u0259r var ki, sevincinin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc il\u0259, g\u00fcnl\u0259r d\u0259 var ki, f\u0259lak\u0259t v\u0259 q\u00fcss\u0259sinin \u0259z\u0259m\u0259ti il\u0259 unudulmaz.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7],"tags":[],"class_list":["post-91309","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91309"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91311,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91309\/revisions\/91311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}