{"id":91332,"date":"2023-03-31T16:26:14","date_gmt":"2023-03-31T12:26:14","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=91332"},"modified":"2023-03-31T16:26:18","modified_gmt":"2023-03-31T12:26:18","slug":"az%c9%99rbaycanin-ilk-xususi-xidm%c9%99t-qurumu-qorcu-t%c9%99skilati-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=91332","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n ilk x\u00fcsusi xidm\u0259t qurumu \u2013 QOR\u00c7U T\u018f\u015eK\u0130LATI"},"content":{"rendered":"\n<p>XVII \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259 olmu\u015f bir avropal\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rind\u0259 diqq\u0259timizi maraql\u0131 bir m\u0259lumat c\u0259lb etdi:<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcrc\u00fc knyaz\u0131 Luarzab g\u0259lib (q\u0131z\u0131lba\u015flara) t\u0259slim oldu. \u015eah I Abbas knyaz\u0131 dostcas\u0131na q\u0259bul etdi, onunla yax\u015f\u0131 davrand\u0131, t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 taxta \u0259yl\u0259\u015fdirdi. Bu, g\u00fcrc\u00fcl\u0259ri q\u0131l\u0131nc i\u015fl\u0259tm\u0259d\u0259n yola g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 \u00fcsul idi. Ona g\u00f6z\u0259l h\u0259diyy\u0259l\u0259r verdi. H\u0259diyy\u0259l\u0259r aras\u0131nda da\u015f-qa\u015fla b\u0259z\u0259dilmi\u015f bir c\u0131qqa var idi. \u015eah I Abbas \u0259mr etdi ki, knyaz Luarzab bundan sonra onun q\u0259buluna g\u0259l\u0259nd\u0259 bu c\u0131qqan\u0131 taxs\u0131n. O, dedi: \u201cBu c\u0131qqa \u015fahl\u0131q r\u0259mzidir. \u0130st\u0259yir\u0259m ki, o, h\u0259mi\u015f\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131zda olsun. G\u00f6r\u0259nl\u0259r bilsinl\u0259r ki, \u015fahs\u0131n\u0131z\u201d. Tiflisd\u0259n yola d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc g\u00fcn \u015eah I Abbas Luarzaba dedi: \u201cTiflisd\u0259n 8 ly\u00f6 m\u0259saf\u0259d\u0259 dayan\u0131b ordunu qaba\u011fa buraxaca\u011fam. M\u0259ni ora q\u0259d\u0259r \u00f6t\u00fcrm\u0259k ist\u0259yirs\u0259n?\u201d. Bu, \u0259slind\u0259, knyaz\u0131 taxt\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanm\u0131\u015f t\u0259l\u0259 idi. Luarzab he\u00e7 bir naraz\u0131l\u0131q etm\u0259d\u0259n onunla getdi. \u015eah I Abbas \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fchafiz\u0259 d\u0259st\u0259sind\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n, (bacar\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259) d\u00fcnyada yegan\u0259 olan m\u0259\u015fhur v\u0259 pe\u015f\u0259kar o\u011fruya \u0259mr etdi ki, knyaz Luarzab\u0131n c\u0131qqas\u0131n\u0131 o\u011furlas\u0131n. \u018fmr yerin\u0259 yetirildi. Luarzab \u015fah\u0131n yan\u0131na g\u0259l\u0259nd\u0259 \u0259lah\u0259zr\u0259t ona dedi: \u201cLuarzab, c\u0131qqa han\u0131? S\u0259n\u0259 \u0259mr etm\u0259mi\u015fdim ki, h\u0259mi\u015f\u0259 bu \u015fahl\u0131q ni\u015fan\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnl\u0259 g\u0259zdir\u0259s\u0259n?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u018flah\u0259zr\u0259t, \u2013 dey\u0259 Luarzab cavab verdi, \u2013 c\u0131qqan\u0131 o\u011furlay\u0131blar, onu tapmaq \u00fcmidimi itirmi\u015f\u0259m. D\u00fcn\u0259nd\u0259n b\u0259ri adamlar\u0131m\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 c\u0131qqan\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131na c\u0259lb etmi\u015f\u0259m, amma tapa bilmirik.<br>\u015eah Abbas q\u0259z\u0259bl\u0259ndi: \u201cNec\u0259? G\u00fcrc\u00fc knyaz\u0131n\u0131n c\u0131qqas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259md\u0259 o\u011furlay\u0131blar? Ba\u015f hakimi, g\u00f6z\u0259t\u00e7i d\u0259st\u0259sini, \u0259dal\u0259t \u015furas\u0131n\u0131n s\u0259drini yan\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n!\u201d Bu, onun Luarzab\u0131 qan t\u00f6km\u0259d\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qurdu\u011fu ikinci t\u0259l\u0259 idi. Bel\u0259likl\u0259, g\u00fcrc\u00fc knyaz\u0131 Luarzab\u0131 tutdular.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, S\u0259f\u0259vil\u0259rin qor\u00e7ular t\u0259\u015fkilat\u0131na ke\u00e7mi\u015f pe\u015f\u0259kar o\u011frular\u0131 da q\u0259bul edib onlar\u0131n spesifik bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u0259nafel\u0259rinin qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldirdil\u0259r. Bu, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 gizli \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n t\u0259\u015fkili v\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan x\u00fcsusi xidm\u0259t qurumunun istifad\u0259 etdiyi bir vasit\u0259 olacaqd\u0131.<br>S\u0259f\u0259vi tarixind\u0259n ba\u015fqa bir epizoda n\u0259z\u0259r salaq: \u018ffqan h\u00f6kmdar\u0131 \u015eir xanla sava\u015fda m\u0259\u011flub olmu\u015f t\u00fcrk imperatoru Humayunu ham\u0131 \u2013 h\u0259tta \u0259n yax\u0131n dostlar\u0131, qohumlar\u0131 v\u0259 saray \u0259yanlar\u0131 t\u0259rk etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1544-c\u00fc ild\u0259 Humayun ail\u0259si v\u0259 xidm\u0259t\u00e7il\u0259ri il\u0259 S\u0259f\u0259vi saray\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. \u015eah I T\u0259hmasib onu h\u00f6rm\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lam\u0131\u015fd\u0131. Budaq xan Qacar\u0131n v\u0259 \u015eahverdi b\u0259y Ustacl\u0131n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi 12.000 qor\u00e7unu onunla Hindistana g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi. \u015eah\u0131n qor\u00e7ular\u0131 \u015eir xan\u0131n ordusunu darmada\u011f\u0131n etmi\u015fdil\u0259r. Humayun yenid\u0259n taxt-tac\u0131na sahib olmu\u015fdu.<br>Buradan is\u0259 ayd\u0131n olur ki, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fchafiz\u0259sini t\u0259\u015fkil v\u0259 t\u0259min ed\u0259n S\u0259f\u0259vi qor\u00e7ular\u0131 n\u0259inki \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, h\u0259m d\u0259 xaricd\u0259 x\u00fcsusi \u0259m\u0259liyyatlar ke\u00e7irir, \u015fah\u0131n m\u0259xfi tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, qor\u00e7ular m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, bir s\u0131ra spesifik funksiyalar\u0131 da icra edir, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259, vilay\u0259tl\u0259rd\u0259 ictimai asayi\u015fin v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin ke\u015fiyind\u0259 dururdular. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar zaman\u0131 qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri aras\u0131nda m\u0259lumat m\u00fcbadil\u0259si d\u0259 qor\u00e7ular vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilirdi. Qor\u00e7uba\u015f\u0131 d\u00f6vl\u0259tin yeddi s\u00fctunundan biri say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bel\u0259 bir fakt da oxucular\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 ola bil\u0259r ki, Buxara xanl\u0131\u011f\u0131nda v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u00fchafiz\u0259\u00e7il\u0259rini qor\u00e7u adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<br>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, qor\u00e7u s\u00f6z\u00fc \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u201cqoruq\u201d, \u201cqorumaq\u201d, \u201cqoruyucu\u201d anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bildirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u201cgizli\u201d v\u0259 ya \u201cm\u0259xfi\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 ehtiva edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, hesab ed\u0259 bil\u0259rik ki, S\u0259f\u0259vi xan\u0259dan\u0131n\u0131n \u201cQor\u00e7ular\u201d\u00ac t\u0259\u015fkilat\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk m\u0259xfi xidm\u0259t qurumu olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llif: Araz \u015e\u0259hrili<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XVII \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259 olmu\u015f bir avropal\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rind\u0259 diqq\u0259timizi maraql\u0131 bir m\u0259lumat c\u0259lb etdi: G\u00fcrc\u00fc knyaz\u0131 Luarzab g\u0259lib (q\u0131z\u0131lba\u015flara) t\u0259slim oldu. \u015eah I<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":91333,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-91332","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91332","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91332"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91334,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91332\/revisions\/91334"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/91333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}