{"id":92536,"date":"2023-05-18T15:59:41","date_gmt":"2023-05-18T11:59:41","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=92536"},"modified":"2023-05-18T16:16:25","modified_gmt":"2023-05-18T12:16:25","slug":"gender-b%c9%99rab%c9%99rliyi-muasir-sivlizasiyanin-qacilmaz-t%c9%99rkibidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=92536","title":{"rendered":"GENDER B\u018fRAB\u018fRL\u0130Y\u0130 M\u00dcAS\u0130R S\u0130VL\u0130ZASIYANIN QA\u00c7ILMAZ T\u018fRK\u0130B\u0130D\u0130R"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-140-894x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92537\" width=\"351\" height=\"403\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>K\u0259rim Novruzov <br>A\u011fdam rayon 95 sayl\u0131 k\u00f6\u00e7k\u00fcn tam orta m\u0259kt\u0259bin direktoru<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>\u201cM\u0259nd\u0259 bir aslanam d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259m bir az Aslan\u0131n erk\u0259yi di\u015fisi olmaz\u201d. ( Nizami G\u0259nc\u0259vi)<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n evl\u0259n. \u018fg\u0259r qar\u015f\u0131na yax\u015f\u0131 qad\u0131n \u00e7\u0131xsa, ham\u0131dan f\u0259rql\u0259n\u0259c\u0259ks\u0259n, pisi \u00e7\u0131xsa filosof olacaqsan\u201d.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ( Sokrat)<\/p>\n\n\n\n<p>Gender \u2014 ki\u015fiy\u0259 xas olan, qad\u0131na xas olan c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259zyiq ifad\u0259l\u0259ridir, h\u0259m d\u0259 qad\u0131nl\u0131q v\u0259 ki\u015filiyi f\u0259rql\u0259ndir\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r toplusudur. Kontekstd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 bioloji gender (qad\u0131n v\u0259 ya ki\u015fi) x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, gender \u0259sasl\u0131 sosial qurulu\u015flar v\u0259 gender kimliyi daxil ola bil\u0259r.Bir \u00e7ox m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259 insanlar\u0131n sad\u0259c\u0259 iki cins\u0259 (qad\u0131n v\u0259 ya ki\u015fi) sahib ola bil\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan bir bipolyar gender sistemi istifad\u0259 olunur (gender binarizmi). Bipolyar gender sisteminin xaricind\u0259 ya\u015fayan insanlar &#171;non-bayneri&#187; v\u0259 ya &#171;kvir&#187; hesab olunur.Gender siyas\u0259t, iqtisadiyyat, h\u00fcquq, ideologiya, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, t\u0259hsil, elm v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 d\u0259 daxil olmaqla h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 ifad\u0259 oluna bil\u0259r. Gender s\u00f6z\u00fc qad\u0131nlar v\u0259 ki\u015fil\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f x\u0259yali obraz v\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259nl\u0259r\u0259 \u015famil olunur. Bu s\u0259ciyy\u0259vi x\u0259yali obraza qad\u0131na xas olan v\u0259 ya qad\u0131n v\u0259 ki\u015fiy\u0259 xas olan, yaxud ki\u015fi x\u00fcsusiyy\u0259t bacar\u0131qlar\u0131na, h\u0259m\u00e7inin qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 nec\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259sin\u0259 aid geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f \u00fcmidl\u0259r daxildir. Bu x\u0259yali obraz v\u0259 \u00fcmidl\u0259r ail\u0259, dostlar, liderl\u0259r, dini v\u0259 m\u0259d\u0259ni t\u0259sisatlar, m\u0259kt\u0259bl\u0259r, i\u015f yerl\u0259ri, reklamlar v\u0259 mediadan \u00f6yr\u0259nilir. Bu x\u0259yali obrazlar qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259ki m\u00fcxt\u0259lif rollar\u0131n\u0131, sosial statusunu, iqtisadi v\u0259 siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u0259ks etdir\u0259r\u0259k h\u0259min g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 t\u0259sir edir.Gender s\u00f6z\u00fc qad\u0131nlar v\u0259 ki\u015fil\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f x\u0259yali obraz v\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259nl\u0259r\u0259 \u015famil olunur. Bu s\u0259ciyy\u0259vi x\u0259yali obraza qad\u0131na xas olan v\u0259 ya qad\u0131n v\u0259 ki\u015fiy\u0259 xas olan, yaxud ki\u015fi x\u00fcsusiyy\u0259t bacar\u0131qlar\u0131na, h\u0259m\u00e7inin qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 nec\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259sin\u0259 aid geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f \u00fcmidl\u0259r daxildir. Bu x\u0259yali obraz v\u0259 \u00fcmidl\u0259r ail\u0259, dostlar, liderl\u0259r, dini v\u0259 m\u0259d\u0259ni t\u0259sisatlar, m\u0259kt\u0259bl\u0259r, i\u015f yerl\u0259ri, reklamlar v\u0259 mediadan \u00f6yr\u0259nilir. Bu x\u0259yali obrazlar qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259ki m\u00fcxt\u0259lif rollar\u0131n\u0131, sosial statusunu, iqtisadi v\u0259 siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u0259ks etdir\u0259r\u0259k h\u0259min g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 t\u0259sir edir. Gender kimliyi \u015f\u0259xsl\u0259rin aid olduqlar\u0131n\u0131 hiss etdikl\u0259ri gender\u0259 istinad edir, h\u0259min gender onlar\u0131n anadang\u0259lm\u0259 cinsi il\u0259 eyni ola v\u0259 ya olmaya bil\u0259r. Buraya genderin hiss edil\u0259n daxili v\u0259 f\u0259rdi t\u0259cr\u00fcb\u0259si, b\u0259d\u0259nin \u015f\u0259xsi hissiyyat\u0131 v\u0259 dig\u0259r ifad\u0259etm\u0259 yollar\u0131, m\u0259s\u0259l\u0259n, geyim, nitq v\u0259 ad\u0259tl\u0259r daxildir.Zorak\u0131l\u0131q insana psixoloji, sosial v\u0259 iqtisadi t\u0259zyiqin t\u0259tbiq olunmas\u0131 v\u0259 ya fiziki z\u0259r\u0259rin vurulmas\u0131ndan ibar\u0259t n\u0259zar\u0259t v\u0259 \u0259ziyy\u0259t vasit\u0259sidir. Az\u0259rbaycan kontekstind\u0259 q\u0131zlar v\u0259 qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 gender \u0259sasl\u0131 zorak\u0131l\u0131q qad\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259ki tabe olunmu\u015f m\u00f6vqeyini t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n vasit\u0259dir. Gender \u0259sasl\u0131 zorak\u0131l\u0131q yaln\u0131z qad\u0131nlar\u0131 narahat ed\u0259n bir m\u00f6vzu deyil, eyni zamanda ki\u015fil\u0259r d\u0259 gender \u0259sasl\u0131 zorak\u0131l\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir.Gender problemi v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min olunmas\u0131 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 aktual probleml\u0259r s\u0131ras\u0131nda durur. Bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 iqtisadi v\u0259 sosial sah\u0259d\u0259 gender b\u0259rab\u0259rsizliyi amilinin insan resurslar\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. Bel\u0259 ki, problemin ciddi xarakter almas\u0131 sosial-iqtisadi t\u0259r\u0259qqiy\u0259 mane olur, insan kapital\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u00f6vcud sistemin s\u0259m\u0259r\u0259liliyini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r v\u0259 n\u0259hay\u0259t, c\u0259miyy\u0259td\u0259 sosial \u0259dal\u0259tsizliyin d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.\u0130nsan c\u0259miyy\u0259tini qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259r t\u0259\u015fkil edir.Cinsl\u0259r aras\u0131nda biloji v\u0259 fizioloji f\u0259rql\u0259r m\u0259lumdur v\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259zdir. Lakin bu o dem\u0259k deyil ki, ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259 tutdu\u011fu yer d\u0259yi\u015fm\u0259zdir. Qad\u0131n h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n tarixi, bu sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f nailiyy\u0259tl\u0259r qad\u0131nlar\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 rolun dinamik s\u00fcr\u0259td\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259r verir. Son \u0259srl\u0259rin texnoloji nailiyy\u0259tl\u0259ri qad\u0131nlar\u0131n h\u0259m m\u0259i\u015f\u0259td\u0259, h\u0259md\u0259 istehsalatda oynad\u0131\u011f\u0131 rolu d\u0259yi\u015fdirib. XX \u0259srin sonunda \u201cGender\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r ki, bunu da \u201cSosial Cins\u201d kimi xarakteriz\u0259 etm\u0259k olar. Gender anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131nda qad\u0131n h\u0259r\u0259rkat\u0131 durur. Gender termininin bir \u00e7ox t\u0259rifi m\u0259lumdur. \u00dcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 gender anlay\u0131\u015f\u0131 alt\u0131nda qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259ki sosial rolu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda sosial b\u0259rab\u0259rlik gender b\u0259rab\u0259rliyi kimi q\u0259bul edilir.D\u00fcnyada d\u0259y\u0259rl\u0259r d\u0259 \u00e7oxdur, bu d\u0259y\u0259rl\u0259ri ifad\u0259 ed\u0259n anlay\u0131\u015flar da. Amma he\u00e7 bir anlay\u0131\u015f qad\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ifad\u0259 etdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00f6z m\u0259zmununda m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259k imkan\u0131nda deyil. Hans\u0131 dild\u0259 yaz\u0131lmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, qad\u0131n ad\u0131 Tanr\u0131n\u0131n insanlara b\u0259x\u015f etdiyi \u0259n ali keyfiyy\u0259tl\u0259rin ifad\u0259\u00e7isidir. Bu ad z\u0259riflikl\u0259 q\u00fcdr\u0259tin birl\u0259\u015fdiyi, d\u00fcnyan\u0131 qoruyan ali duy\u011fular\u0131n ba\u015fland\u0131\u011f\u0131, pislikl\u0259rin \u00f6z \u00f6mr\u00fcn\u00fc ba\u015fa vurdu\u011fu \u00fcnvand\u0131r<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-144.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92544\" width=\"736\" height=\"324\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>.<\/p>\n\n\n\n<p> B\u0259z\u0259n ail\u0259l\u0259rin, b\u0259z\u0259ns\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin v\u0259 xalqlar\u0131n taley\u00fckl\u00fc anlar\u0131nda s\u00fclh, humanizm, insanp\u0259rv\u0259rlik m\u0259hz qad\u0131nlar\u0131n timsal\u0131nda q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7al\u0131b. Qad\u0131n itirilm\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda qalan m\u00fcq\u0259dd\u0259slikl\u0259rin m\u00fchafizin\u0259 \u00e7evrilib. Yax\u0131n-uzaq tarix qad\u0131n z\u0259kas\u0131n\u0131n, m\u00fcdrikliyinin, t\u0259mkininin b\u0259zi hallarda h\u0259tta insan t\u0259l\u0259fat\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259k b\u00f6y\u00fck m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin, toqqu\u015fmalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r faktlarla s\u00fcbuta yetib.Qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin sosial v\u0259ziyy\u0259tind\u0259ki f\u0259rql\u0259r, onlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rab\u0259r olmamas\u0131 \u0259srl\u0259r boyu yanl\u0131\u015f olaraq bioloji s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 izah edilib. Halbuki gender b\u0259rab\u0259rliyi &#8212; qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda b\u0259rab\u0259rliy\u0259 deyilir v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur: b\u0259rab\u0259r maddi rifah; b\u0259rab\u0259r imkanlar; d\u0259y\u0259rl\u0259rin ox\u015far sistemi; q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si prosesind\u0259 b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu i\u015ftirak; resurslara v\u0259 qazanclara b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu n\u0259zar\u0259t. Gender b\u0259rab\u0259rliyi dedikd\u0259, he\u00e7 d\u0259 ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n\u0131n eyni c\u00fcr davran\u0131\u015f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nm\u0131r. Sad\u0259c\u0259, insan\u0131n ki\u015fi v\u0259 ya qad\u0131n do\u011fulmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqa malik olmas\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilir. Y\u0259ni, insan\u0131n qad\u0131n do\u011fulmas\u0131 h\u0259r hans\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b olmamal\u0131, eyni zamanda, gender b\u0259rab\u0259rliyi ki\u015fil\u0259rin diskriminasiyas\u0131n\u0131 v\u0259 izolyasiyas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmamal\u0131d\u0131r.Gender b\u0259rab\u0259rliyi olan c\u0259miyy\u0259t &#8212; qad\u0131n v\u0259 ki\u015finin b\u0259rab\u0259r \u00fczv oldu\u011fu c\u0259miyy\u0259tdir. Bel\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 ki\u015fi v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 b\u0259rab\u0259r s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fcdafi\u0259 olunur. H\u0259qiqi m\u0259nada z\u0259ngin c\u0259miyy\u0259tin qurulmas\u0131 gender v\u0259 cinsd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif h\u0259yat \u015f\u0259raiti se\u00e7m\u0259l\u0259rin\u0259 imkan ver\u0259n sosial \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259nin yarad\u0131lmas\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. Bu, u\u015faq b\u00f6y\u00fctm\u0259k v\u0259 ona qulluq etm\u0259k v\u0259zif\u0259sinin yaln\u0131z qad\u0131nlara, i\u015fl\u0259m\u0259k, vergi \u00f6d\u0259m\u0259k, d\u00f6vl\u0259tin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratmaq missiyas\u0131n\u0131n yaln\u0131z ki\u015fil\u0259r\u0259 aid olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ziyanl\u0131 stereotipl\u0259rd\u0259n azad c\u0259miyy\u0259tdir. Yaln\u0131z ki\u015fi v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n siyasi h\u0259yatda, i\u015f yerl\u0259rind\u0259 v\u0259 ail\u0259d\u0259 yerinin d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si yolu il\u0259 xo\u015fb\u0259xt v\u0259 firavan h\u0259yat \u015f\u0259raiti olan ail\u0259, g\u00f6z\u0259l c\u0259miyy\u0259t yaratmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-141.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92540\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>&#171;Gender b\u0259rab\u0259rliyi: de-yure v\u0259 de-fakto gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min olunmas\u0131&#187; m\u00f6vzusunda VII konfrans\u0131 da m\u00fcasir d\u00fcnyada qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud durumun m\u00fczakir\u0259si v\u0259 t\u0259hlili, adekvat q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulu bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Avropa \u015euras\u0131na \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u00fcvafiq sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n qurumlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin, xaricd\u0259n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n AB\u015e-dan, Vatikandan, Kanadadan, Yaponiyadan v\u0259 Meksikadan d\u0259v\u0259t olunmu\u015f qonaqlar\u0131n, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n, Bak\u0131dak\u0131 diplomatik korpusun, beyn\u0259lxalq v\u0259 qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin i\u015ftirak etdikl\u0259ri t\u0259dbir\u0259 Bak\u0131n\u0131n ev sahibliyi etm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Az\u0259rbaycanda c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn h\u0259ssas z\u00fcmr\u0259l\u0259ri kimi qad\u0131nlar\u0131n da h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n etibarl\u0131 m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n, onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259 layiqli yerinin t\u0259min olunmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti, YUNESKO v\u0259 \u0130SESKO-nun xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi, Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Mehriban xan\u0131m \u018fliyeva bu g\u00fcn eyni zamanda d\u00fcnyada gender b\u0259rab\u0259rliyi u\u011frunda h\u0259r\u0259kat\u0131n \u00f6n c\u0259rg\u0259sind\u0259 add\u0131mlay\u0131r. Son ill\u0259r m\u0259hz Az\u0259rbaycan\u0131n birinci xan\u0131m\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq miqyasl\u0131 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259mini, qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, qad\u0131nlar aras\u0131nda savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r prioritet m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olmu\u015fdur.Son onillikl\u0259rd\u0259 bu sah\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259qqi n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpsa da v\u0259 Avropadak\u0131 qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqi v\u0259ziyy\u0259ti, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, yax\u015f\u0131la\u015fsa da, qad\u0131nlar v\u0259 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda effektiv b\u0259rab\u0259rlik reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259kd\u0259n uzaqd\u0131r.Gender m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 bo\u015fluqlar v\u0259 struktur mane\u0259l\u0259ri bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rd\u0259 qalmaqdad\u0131r ki, bu da<\/p>\n\n\n\n<p>qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin imkanlar\u0131n\u0131 onlar\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi rollar\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 h\u0259m\u00e7inin qad\u0131nlar\u0131n \u0259sas h\u00fcquqlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r. M\u00fct\u0259madi monitorinq v\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, qad\u0131nlar\u0131n siyasi h\u0259yatda i\u015ftirak\u0131, \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 v\u0259 z\u0259r\u0259rli gender stereotipl\u0259rinin v\u0259 seksizm yana\u015fmas\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u00e7ox l\u0259ngdir. Qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q qad\u0131nlar v\u0259 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin qeyri-b\u0259rab\u0259rliyinin \u0259n \u00e7ox qeyd edil\u0259n t\u0259zah\u00fcrl\u0259rind\u0259n biri olaraq qal\u0131r. Bu h\u0259m qad\u0131nlar\u0131n insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozuntusudur, h\u0259m d\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyi qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fch\u00fcm mane\u0259dir. \u0130qtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin artd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 s\u0259rt q\u0259na\u0259tcillik siyas\u0259tinin v\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin, siyasi qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin m\u00f6vcud oldu\u011fu, habel\u0259 c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 qeyri-b\u0259rab\u0259rliyin artd\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rk\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n icmalara, c\u0259miyy\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 iqtisadiyyatlara \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u00f6hf\u0259 verdiyini q\u0259bul etm\u0259k v\u0259 baha ba\u015fa g\u0259l\u0259n gender b\u0259rab\u0259rsizliyi problemini h\u0259ll etm\u0259k vacibdir. Mill\u0259t\u00e7ilik v\u0259 populizmin artmas\u0131 v\u0259 bunun qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131na qar\u015f\u0131 h\u00fccumlara s\u0259b\u0259b olmas\u0131, miqrantlar\u0131n v\u0259 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n ax\u0131n\u0131, gender b\u0259rab\u0259rliyi mexanizml\u0259ri v\u0259 siyas\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn resurslar\u0131n azalmas\u0131 v\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f standartlar\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259m\u0259si kimi amill\u0259r c\u0259miyy\u0259tin qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlar\u0131na v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyin\u0259 tam h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda yeni \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131b v\u0259 m\u00f6vcud probleml\u0259rin b\u0259zil\u0259rini daha da a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131b. H\u0259m\u00e7inin qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn sosial v\u0259 iqtisadi \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qad\u0131nlar\u0131n iqtisadiyyata daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131na v\u0259 onlar\u0131n iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na yet\u0259rinc\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Avropa \u015euras\u0131n\u0131n insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyi sah\u0259sind\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti sanball\u0131 h\u00fcquqi v\u0259 siyas\u0259t bazas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib. Gender b\u0259rab\u0259rliyi h\u0259m cari, h\u0259m d\u0259 yeni meydana \u00e7\u0131xan probleml\u0259rin h\u0259ll edilm\u0259si v\u0259 tam gender b\u0259rab\u0259rliyin\u0259 nail olmaq, qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 mane\u0259l\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fin\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 sadiq olan T\u0259\u015fkilat\u0131n prioritetl\u0259rind\u0259n biridir. Avropa Insan H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131 (Konvensiya) Avropan\u0131n insan h\u00fcquqlar\u0131na dair \u0259sas m\u00fcqavil\u0259sidir: Konvensiyan\u0131n 1-ci madd\u0259si Avropa \u015euras\u0131na \u00fczv olan 47 d\u00f6vl\u0259tin yurisdiksiyas\u0131 daxilind\u0259 olan h\u0259r h\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn Konvensiyada yer alan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 t\u0259min edir. Cinsi m\u0259nsubiyy\u0259t\u0259 \u0259saslanan ayr\u0131-se\u00e7kiliyin yolverilm\u0259zliyi prinsipi Konvensiyan\u0131n 14-c\u00fc madd\u0259si il\u0259 v\u0259 12 sayl\u0131 Protokolu il\u0259 t\u0259min edilir. Bundan \u0259lav\u0259, Avropa Sosial Xartiyas\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kilik olmadan iqtisadi v\u0259 sosial h\u00fcquqlardan istifad\u0259 edilm\u0259sini t\u0259min edir. Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 onlarla m\u00fcbariz\u0259 haqq\u0131nda Konvensiyas\u0131 (\u0130stanbul Konvensiyas\u0131) qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir \u00e7ox formalar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259rt\u0259r\u0259fli beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259d kimi tan\u0131n\u0131r. Bundan ba\u015fqa, Avropa \u015euras\u0131n\u0131n \u0130nsan alverin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 haqq\u0131nda Konvensiyas\u0131 cinsi istismar, \u0259m\u0259yin istismar\u0131, v\u0259 dig\u0259r n\u00f6v istismar m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn qad\u0131n, ki\u015fi v\u0259 u\u015faq alverinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 onunla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dini da\u015f\u0131y\u0131r, Avropa \u015euras\u0131n\u0131n U\u015faqlar\u0131n seksual istismardan v\u0259 seksual zorak\u0131l\u0131dan m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda Konvensiyas\u0131 (Lanzarot Konvensiyas\u0131) is\u0259 u\u015faqlara qar\u015f\u0131 seksual h\u00fcquq pozuntular\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n kriminalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan ilk m\u00fcqavil\u0259dir. Gender b\u0259rab\u0259rliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Nazirl\u0259r Komit\u0259sinin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri v\u0259 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259l\u0259ri5cinsi m\u0259nsubiyy\u0259t\u0259 \u0259saslanan ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259, seksizm ifad\u0259l\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, qad\u0131nlar\u0131n zorak\u0131l\u0131qdan m\u00fcdafi\u0259 edilm\u0259si, siyasi v\u0259 ictimai q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulunda qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin balansl\u0131 i\u015ftirak\u0131na nail olunmas\u0131, t\u0259hsil, idman, media v\u0259 audiovizual sektorda gender b\u0259rab\u0259rliyinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131, gender b\u0259rab\u0259rliyi standartlar\u0131n\u0131n v\u0259 mexanizml\u0259rinin t\u0259min edilm\u0259si, \u0259lilliyi olan qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fviq edilm\u0259si, media sah\u0259sind\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min edilm\u0259si kimi \u0259n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Onlar \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin gender b\u0259rab\u0259rliyi sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f standartlara uy\u011fun olan qanunvericiliyi haz\u0131rlamas\u0131 v\u0259 milli s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259min standartlara uy\u011fun siyas\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm standartlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Bu g\u00fcn d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259minat\u0131 u\u011frunda h\u0259r\u0259kat geni\u015fl\u0259nib. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da tarix\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131 olan y\u00fcks\u0259k z\u0259kal\u0131, n\u0259cib v\u0259 xeyirxah xan\u0131mlar\u0131 il\u0259 q\u00fcrur duyub, ana ad\u0131n\u0131 uca tutub, qad\u0131na d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t, ehtiram v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131b. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259lb\u0259n tap\u0131nd\u0131\u011f\u0131 islam dinind\u0259 d\u0259 qad\u0131na, q\u0131za v\u0259 anaya y\u00fcks\u0259k ehtiram v\u0259 h\u00f6rm\u0259t ifad\u0259 edilib. M\u00fcq\u0259dd\u0259s h\u0259disl\u0259rd\u0259 v\u0259 &#171;Qurani-K\u0259rim&#187;d\u0259 qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmaq ki\u015fil\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259n\u0259vi \u00f6hd\u0259lik kimi qoyulub. M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.\u0259.s.) h\u0259disl\u0259rinin birind\u0259 buyurur: &#171;Qad\u0131nlarla xo\u015f r\u0259ftar ed\u0259nl\u0259rd\u0259n Allah\u0131n xo\u015fu g\u0259lir, \u00e7\u00fcnki onlar sizin anan\u0131z, q\u0131z\u0131n\u0131z v\u0259 xalan\u0131zd\u0131r&#187;.Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 m\u0259n\u0259vi-\u0259xlaqi keyfiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 daim se\u00e7ilib, xalq\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r sisteminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fcst\u0259sna rol oynay\u0131b. Xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259, q\u0259dim r\u0259vay\u0259t v\u0259 dastanlar\u0131m\u0131zda y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi sif\u0259tl\u0259rl\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259n\u0259n kamil qad\u0131n obrazlar\u0131n\u0131n b\u0259dii t\u0259sviri verilir. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-142.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92542\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u0259n\u0259viyyat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259m\u0259l kitab\u0131 olan &#171;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#187; boylar\u0131n\u0131n qad\u0131n sur\u0259tl\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6z m\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri ideallar\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir.Az\u0259rbaycan ger\u00e7\u0259kliyi \u015fair v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259r\u0259 qad\u0131nlar\u0131 h\u0259yat m\u0259nb\u0259yi v\u0259 m\u00fcdriklik m\u00fcc\u0259ss\u0259m\u0259si kimi v\u0259sf etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ngin tarixi material verib. Dahi Nizami \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 M\u0259hinbanu, N\u00fc\u015fab\u0259, \u015eirin, \u0259fsan\u0259vi Fitn\u0259 kimi m\u00fck\u0259mm\u0259l obrazlar yarad\u0131b. G\u00f6rk\u0259mli memar \u018fc\u0259mi Nax\u00e7\u0131vani t\u0259r\u0259find\u0259n ucald\u0131lm\u0131\u015f M\u00f6min\u0259 xatun t\u00fcrb\u0259si \u0259z\u0259m\u0259tli memarl\u0131q abid\u0259si olmaqla yana\u015f\u0131, xalq\u0131m\u0131z\u0131n qad\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi ehtiram\u0131n parlaq t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u0259 \u00e7evrilib.Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin gedi\u015find\u0259 d\u0259 qad\u0131nlar\u0131m\u0131z kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar, m\u0259rdlikl\u0259r g\u00f6st\u0259ribl\u0259r. 1918-ci ild\u0259 se\u00e7ki h\u00fcququ qazanan Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 XX \u0259srd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u0259sr\u0259 b\u0259rab\u0259r inki\u015faf yolu ke\u00e7ib. Xalq\u0131n maarifl\u0259nm\u0259si, m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin y\u00fcks\u0259li\u015fi v\u0259 m\u00fcasir iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n qurulmas\u0131nda o, daim y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 f\u0259dakarl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirib. C\u0259miyy\u0259timizd\u0259 qad\u0131nlara g\u00f6st\u0259ril\u0259n y\u00fcks\u0259k ehtiram m\u0259d\u0259niyy\u0259t, elm, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 onlara bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli z\u0259min yarad\u0131r.Tarix\u0259n oldu\u011fu kimi, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sind\u0259, siyasi-h\u00fcquqi, sosial-iqtisadi sah\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yeni u\u011furlar\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131nda ki\u015fil\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, qad\u0131nlar\u0131m\u0131z da y\u00fcks\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarl\u0131q v\u0259 f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. C\u0259miyy\u0259tin ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda v\u0259 idar\u0259etm\u0259 sistemind\u0259 f\u0259al m\u00f6vqe tutan qad\u0131nlar m\u00fcst\u0259qil respublikam\u0131z\u0131n daha da inki\u015faf\u0131, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si namin\u0259 \u0259zml\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu f\u0259all\u0131q, Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n malik oldu\u011fu tarixi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n gender siyas\u0259tinin mahiyy\u0259tind\u0259n &#8212; qad\u0131nlara c\u0259miyy\u0259tin tamh\u00fcquqlu \u00fczv\u00fc kimi b\u00fct\u00fcn imkanlardan b\u0259rab\u0259r istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir.\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycanda qad\u0131n layiq oldu\u011fu uca m\u00f6vqey\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir. 1993-c\u00fc ilin iyununa q\u0259d\u0259r respublikan\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi a\u011f\u0131r m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259ri &#8212; xaos v\u0259 anarxiya m\u00fchitini, sosial-iqtisadi, siyasi, m\u0259n\u0259vi b\u00f6hran\u0131, qan-qadan\u0131 taleyind\u0259 ya\u015fama\u011fa m\u0259hkum olmu\u015f xan\u0131mlar\u0131m\u0131z rahat n\u0259f\u0259s alaraq b\u00f6y\u00fck nikbinlik v\u0259 \u00fcmidl\u0259 ictimai-siyasi h\u0259yatda f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015flar. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n m\u00fcsb\u0259t keyfiyy\u0259tl\u0259rini daim x\u00fcsusi vur\u011fulam\u0131\u015f, onun c\u0259miyy\u0259td\u0259 layiqli yer tutmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Qad\u0131nlar\u0131n h\u0259r zaman apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259 oldu\u011funu bildir\u0259n \u00fcmummilli lider onlar\u0131n ail\u0259 h\u0259yat\u0131ndak\u0131 rolunu da olduqca y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdir: &#171;Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 tarix boyu \u00f6z a\u011fl\u0131, z\u0259kas\u0131, namusu, qeyr\u0259ti, ism\u0259ti, f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131, \u00e7al\u0131\u015fqanl\u0131\u011f\u0131, m\u0259rdliyi, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyi il\u0259 mill\u0259tin\u0259, torpa\u011f\u0131na olan h\u0259dsiz m\u0259h\u0259bb\u0259ti v\u0259 g\u00f6z\u0259lliyi, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 sadiqliyi il\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Qad\u0131n ail\u0259 saxlayan bir insand\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn qad\u0131nlar bizim c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131rlar. M\u0259n bunlar\u0131 dey\u0259r\u0259k qad\u0131nlar\u0131n bizim \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259ziz oldu\u011funu bir daha b\u0259yan etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m&#187;.Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcdrik d\u00f6vl\u0259t r\u0259hb\u0259ri, fenomenal idar\u0259\u00e7i olmaqla respublikaya r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli maraq v\u0259 m\u0259nafel\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qad\u0131nlarla ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tini t\u0259min ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fli ad\u0131n\u0131n daim uca tutulmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n m\u0259rdliyini, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fc, s\u0259mimiyy\u0259tini, s\u0259daq\u0259tini, v\u0259fa v\u0259 ism\u0259tini h\u0259r zaman \u0259n ali d\u0259y\u0259r kimi qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n \u00fcmummilli liderin y\u00fcks\u0259k irad\u0259si, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 respublikan\u0131n sosial-iqtisadi, siyasi, m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda \u0259ld\u0259 olunmu\u015f y\u00fcks\u0259k t\u0259r\u0259qqi c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, gender b\u0259rab\u0259rliyi sah\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 r\u0259vac verib.Az\u0259rbaycanda gender siyas\u0259tinin m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin h\u00fcquqi \u0259sas\u0131n\u0131 m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 birba\u015fa r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiyas\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi aktlarda v\u0259 konvensiyalarda \u0259ksini tapm\u0131\u015f \u0259sas insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit olundu\u011fu bu Konstitusiyada qad\u0131nlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131ndak\u0131 yeri v\u0259 rolu, qad\u0131n siyas\u0259tinin fundamental prinsipl\u0259ri d\u0259 \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fsas Qanunda gender m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn probleml\u0259rin qanunvericilik v\u0259 h\u00fcquq t\u0259tbiqi s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri h\u00fcquqi baza m\u00f6vcuddur. Konstitusiyan\u0131n qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 etibarl\u0131 z\u0259min formala\u015fd\u0131ran 25-ci madd\u0259sind\u0259 ham\u0131n\u0131n qanun v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rliyi, habel\u0259 ki\u015fi il\u0259 qad\u0131n\u0131n eyni h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlara malik oldu\u011fu birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit edilir. H\u0259min madd\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc hiss\u0259si cinsind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r k\u0259sin h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n b\u0259rab\u0259rliyin\u0259 t\u0259minat verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n cinsi m\u0259nsubiyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan edir. Buna paralel olaraq Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 gender siyas\u0259tinin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn gender b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 qo\u015fulub. 1998-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qad\u0131n Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si yarad\u0131l\u0131b, 1998-ci ild\u0259 &#171;Az\u0259rbaycanda qad\u0131nlar\u0131n rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda&#187;, 2000-ci ild\u0259 is\u0259 &#171;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t qad\u0131n siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda&#187; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 imzalan\u0131b ki, b\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259 u\u011furlu i\u015ftirak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sas\u0131 qoyulan v\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdiril\u0259n siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. 2006-c\u0131 ild\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si yarad\u0131l\u0131b. Prezident \u0130lham \u018fliyevin 9 avqust 2006-c\u0131 il tarixli F\u0259rman\u0131 il\u0259 &#171;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si haqq\u0131nda \u018fsasnam\u0259&#187; t\u0259sdiq edilib. \u018fsasnam\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Komit\u0259 ail\u0259, qad\u0131n v\u0259 u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda i\u015ftirak edir v\u0259 bu siyas\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini, inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259r\u0259k qanunvericilikl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u00fcst\u0259qil respublikam\u0131z\u0131n ail\u0259 siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131 qoyulub. Komit\u0259 bu sah\u0259d\u0259 D\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131n\u0131n u\u011furla realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 il\u0259 s\u0259yl\u0259rin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l i\u015f apar\u0131r. Komit\u0259nin f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259ti h\u0259ssas qruplardan olan ail\u0259l\u0259r\u0259, sad\u0259c\u0259, yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259k deyil, eyni zamanda, onlar\u0131 ictimai h\u0259yata c\u0259lb etm\u0259kdir.2008-ci ilin yay\u0131nda Bak\u0131da Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti, YUNESKO v\u0259 \u0130SESKO-nun xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi, Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc, YUNESKO-nun v\u0259 \u0130SESKO-nun d\u0259st\u0259yi il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n &#171;M\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoqda qad\u0131nlar\u0131n rolunun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si&#187; m\u00f6vzusunda Beyn\u0259lxalq Bak\u0131 Forumu da sivilizasiyalararas\u0131 dialoq, f\u0259rqli m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r aras\u0131nda ortaq t\u0259mas n\u00f6qt\u0259l\u0259rinin tap\u0131lmas\u0131, \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri konsolidasiya prosesind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolunun ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, bu y\u00f6n\u00fcmd\u0259 konkret f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edib. Mehriban xan\u0131m \u018fliyeva, eyni zamanda, Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259tin ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda daim m\u00fch\u00fcm rola v\u0259 m\u00f6vqey\u0259 malik olduqlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131b: &#171;Bu g\u00fcn qad\u0131nlar\u0131m\u0131z idar\u0259etm\u0259, h\u00fcquq v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemind\u0259 t\u0259msil olunur, \u00f6lk\u0259nin ictimai v\u0259 siyasi h\u0259yat\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak edirl\u0259r. Onlar \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 m\u0259kt\u0259b m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin 71, h\u0259kiml\u0259rin 61, elmi i\u015f\u00e7il\u0259rin is\u0259 50 faizini t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Bu yolu Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 90 il \u0259rzind\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qorunub saxlanmas\u0131 kimi m\u00fch\u00fcm bir sah\u0259d\u0259 d\u0259 \u00f6z layiqli t\u00f6hf\u0259sini vermi\u015fdir&#187;.Demokratik c\u0259h\u0259td\u0259n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bel\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc ciddi sosial b\u0259la kimi g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 fiziki, psixoloji, maliyy\u0259, iqtisadi, sosial v\u0259 ba\u015fqa vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 yolu il\u0259 insan\u0131n dig\u0259rin\u0259 \u00f6z irad\u0259sini q\u0259bul etdirm\u0259k c\u0259hdi v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 apar\u0131lan m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259tdir. Zorak\u0131l\u0131q bir k\u0259sin g\u00fcc\u00fcnd\u0259n, sosial statusundan, yaxud xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k ba\u015fqalar\u0131n\u0131 q\u0259sd\u0259n incitm\u0259si, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259tini al\u00e7altmas\u0131d\u0131r. Zorak\u0131l\u0131\u011fa &#8212; zorak\u0131l\u0131q h\u0259d\u0259l\u0259ri, habel\u0259 insana z\u0259r\u0259r vura bil\u0259n dig\u0259r h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r daxildir. Bu qeyri-insani davran\u0131\u015f formas\u0131 insanlar\u0131n \u0259qli inki\u015faf\u0131na, \u00fcmumi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na v\u0259 rifah\u0131na vurulmu\u015f z\u0259r\u0259r d\u0259 ola bil\u0259r. Zorak\u0131l\u0131\u011fa, h\u0259m\u00e7inin insanlar\u0131n \u00f6zl\u0259rin\u0259 bil\u0259r\u0259kd\u0259n z\u0259r\u0259r verm\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259q\u0259sd hallar\u0131 da daxildir. Psixoloqlar\u0131n r\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259, fiziki v\u0259 psixoloji zora m\u0259ruz qalan insanlar depressiya, aqressiya, stress ke\u00e7irir, \u00f6zl\u0259rin\u0259 qapan\u0131r, dig\u0259rl\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259t qurma\u011fa, c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiya etm\u0259y\u0259 meyilli olmurlar.Az\u0259rbaycanda qad\u0131nlar h\u0259yatlar\u0131 boyu i\u015fsizlik, karyerada ayr\u0131-se\u00e7kilik, m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131, gender-\u0259sasl\u0131 ayr\u0131se\u00e7kilik v\u0259 s. bir s\u0131ra sosial, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 siyasi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flarla qar\u015f\u0131la\u015fa bilir. Qad\u0131nlar \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131n t\u0259yin edilm\u0259sind\u0259 b\u0259rab\u0259rsizliyi, el\u0259c\u0259 d\u0259 i\u015f yeri se\u00e7imind\u0259 stereotip yana\u015fmalar\u0131 hiss ed\u0259 bilir, bununla yana\u015f\u0131 \u0259ks\u0259r hallarda i\u015f v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t qay\u011f\u0131lar\u0131n\u0131n \u201cikiqat y\u00fck\u00fcn\u00fc\u201d \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qal\u0131rlar. Qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 onlar\u0131n karyera v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259l\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 mane olan amill\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 bir \u00e7ox f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin art\u0131q h\u0259yata ke\u00e7irildiyin\u0259 baxmayaraq, gender v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyi anlay\u0131\u015flar\u0131na m\u00fcnasib\u0259td\u0259 s\u0259rt yana\u015fmalar h\u0259l\u0259 d\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 dominant m\u00f6vqeyini qoruyub saxlay\u0131r v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyi m\u0259fhumunun c\u0259miyy\u0259t\u0259 siray\u0259t etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan siyas\u0259tl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si h\u0259l\u0259 d\u0259 arzuolunan s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, oturu\u015fmu\u015f patriarxal bax\u0131\u015flar sisteminin yerind\u0259n t\u0259rp\u0259dilm\u0259sin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 s\u0259yl\u0259rini ortaya qoyan b\u00fct\u00fcn oyun\u00e7ular\u0131n laz\u0131mi bilik, bacar\u0131q v\u0259 imkanlara malik olmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 siyas\u0259tl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm q\u0259rarlar\u0131n verilm\u0259si v\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259si zaman\u0131 qad\u0131nlar\u0131n ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi t\u00f6hf\u0259ni v\u0259 onlar\u0131n prioritetl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almalar\u0131 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/image-143.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92543\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131na, onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 rolunun artmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n siyas\u0259t Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bel\u0259 ki, idar\u0259\u00e7ilikd\u0259 v\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259k s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin b\u0259rab\u0259r i\u015ftirak\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131, demokratik t\u0259msil\u00e7iliyin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 \u0259sas prioritet t\u0259\u015fkil edir. Lakin gender m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n probleml\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur ki, bunun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131, c\u0259miyy\u0259t d\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini verm\u0259lidir. \u018fn \u0259sas da qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131na v\u0259 ail\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0131z u\u015faqlar\u0131na qar\u015f\u0131 f\u0259rqli m\u00fcnasib\u0259t\u0259 son qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131na ehtiyac var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cM\u0259nd\u0259 bir aslanam d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259m bir az Aslan\u0131n erk\u0259yi di\u015fisi olmaz\u201d. ( Nizami G\u0259nc\u0259vi) \u201cT\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n evl\u0259n. \u018fg\u0259r qar\u015f\u0131na yax\u015f\u0131 qad\u0131n \u00e7\u0131xsa, ham\u0131dan f\u0259rql\u0259n\u0259c\u0259ks\u0259n, pisi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-92536","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kos"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92536"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92536\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92545,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92536\/revisions\/92545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}