{"id":92896,"date":"2023-06-09T10:38:08","date_gmt":"2023-06-09T06:38:08","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=92896"},"modified":"2023-06-09T10:38:14","modified_gmt":"2023-06-09T06:38:14","slug":"muasir-c%c9%99miyy%c9%99td%c9%99-ail%c9%99-v%c9%99-sagird-m%c9%99kt%c9%99b-valideyn-munasib%c9%99tl%c9%99rinin-prinsipl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=92896","title":{"rendered":"<strong>M\u00dcAS\u0130R C\u018fM\u0130YY\u018fTD\u018f A\u0130L\u018f v\u0259 \u015eAG\u0130RD-M\u018fKT\u018fB-VAL\u0130DEYN M\u00dcNAS\u0130B\u018fTL\u018fR\u0130N\u0130N PR\u0130NS\u0130PL\u018fR\u0130<\/strong><br>"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-37-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92897\" width=\"497\" height=\"331\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>K\u0259rim Novruzov<\/strong>  <br><strong>\u00a0A\u011fdam rayon 95 sayl\u0131 k\u00f6\u0107k\u016fn tam orta m\u0259kt\u0259binin tarix m\u016f\u0259llimi<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>&#171;B\u0259li, ail\u0259d\u0259n sonra t\u0259rbiy\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 davam edir. U\u015fa\u011f\u0131n tan\u0131\u015f oldu\u011fu ikinci vacib v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli ictimai m\u00fchit m\u0259kt\u0259bdir. M\u00fc\u0259lliml\u0259r v\u0259 sinif yolda\u015flar\u0131 onun ail\u0259 \u00fczv\u00fcl\u0259rind\u0259n sonra \u0259n \u00e7ox \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olduqlar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rdir.&#187; &#171;M\u00fc\u0259llim \u2013\u015fagird m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn qurulmas\u0131 \u00e7ox vacib amildir. M\u00fc\u0259llim h\u0259r bir halda \u00f6rn\u0259k olmal\u0131d\u0131r.O \u015f\u0259xsiyy\u0259t formala\u015fd\u0131r\u0131r.V\u0259t\u0259n\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f, c\u0259miyy\u0259t\u0259 layiqli \u00f6vlad yeti\u015fdirir. \u00d6z\u00fc \u0259n ali keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259, y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259, pedaqoji m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259, etikaya, \u0259n g\u00f6z\u0259l insani x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olmal\u0131d\u0131r. O qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 \u015fagird\u0259 individual, \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi yana\u015fmal\u0131, onun arzular\u0131n\u0131, ist\u0259kl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131r.\u018fks halda n\u0259inki d\u00fczg\u00fcn t\u0259rbiy\u0259d\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z, h\u0259tta yanl\u0131\u015f y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259l\u0259r\u0259 bel\u0259 z\u0259min yaranar&#187; &#171;El\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259r var ki, onlar yaln\u0131z m\u0259kt\u0259bd\u0259 a\u015f\u0131lan\u0131r. Bunu m\u00fc\u0259lliml\u0259r unutmamal\u0131d\u0131r.Bu d\u0259y\u0259rl\u0259r s\u0131ras\u0131nda v\u0259t\u0259n\u0259 sevgi, insanlara h\u00f6rm\u0259t, sosial \u00fcnsiyy\u0259t bacar\u0131\u011f\u0131, ba\u015fqa fikirl\u0259r\u0259, \u0259qid\u0259l\u0259r\u0259 tolerant yana\u015fma v\u0259 s. \u0259sas yer tutur. U\u015faqlarda d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda da m\u0259kt\u0259b b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131r. M\u0259kt\u0259b \u015fagirdl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck ideallar u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259lidir. M\u0259kt\u0259b \u015fagirdl\u0259r\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259\u015ff etm\u0259yi, d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259yi, potensiallar\u0131n\u0131 a\u015fkara \u00e7ixartma\u011f\u0131 v\u0259 enerjil\u0259rind\u0259n , bacar\u0131qlar\u0131ndan d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259yi t\u0259lqin etm\u0259li, onlara yol g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir.\u00a0&#187; &#171;\u015eagird\u0259 veril\u0259n bilik v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 s\u0259ri\u015ft\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fcn\u00f6vr\u0259 qurulmal\u0131d\u0131r. Eyni zamanda \u015fagirdl\u0259rd\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik hissinin \u0259n \u00e7ox m\u0259kt\u0259bd\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u0259r zaman diqq\u0259t\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. M\u0259kt\u0259bin t\u0259rbiy\u0259d\u0259 rolu v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.&#187; &#171;Burda i\u015fbirliyi d\u0259 diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131 amildir. M\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259 valideynl\u0259r h\u0259mr\u0259y olma\u011f\u0131 bacarmal\u0131, m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u015fagirdl\u0259rinin ail\u0259 m\u00fchitin\u0259, valideynl\u0259r is\u0259 m\u0259k\u0259b atmosferin\u0259 yax\u0131ndan b\u0259l\u0259d olmal\u0131d\u0131rlar.Onlar \u00f6z fikirl\u0259rini v\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259rini uzla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 v\u0259 bir birin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259yi bacarmal\u0131d\u0131rlar. Bu h\u0259mr\u0259ylik u\u015faqlarda inam\u0131 art\u0131r\u0131r, \u00f6z n\u00f6qsanlar\u0131n\u0131 daha tez d\u0259rk etm\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 s\u0259hvl\u0259rini m\u00f6hk\u0259ml\u0259nib ,v\u0259rdi\u015f\u0259 \u00e7evrilm\u0259d\u0259n vaxt\u0131nda aradan qald\u0131rmaqlar\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r.&#187;<br>&#171;Valideynl\u0259r \u00f6vladlar\u0131na n\u00fcmun\u0259 olmal\u0131d\u0131rlar.&#187;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-38.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92899\" width=\"740\" height=\"525\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0&#171;B\u0259li, unutmaq olmaz ki, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r u\u015faqlara irs\u0259n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fcr. Bu d\u0259y\u0259rl\u0259r ictimai m\u00fchitd\u0259 formala\u015f\u0131r. \u0130ctimai m\u00fchit is\u0259 tez-tez d\u0259yi\u015fir. U\u015fag\u0131n ilk tan\u0131\u015f olub , qavrad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchit ail\u0259dir. M\u0259kt\u0259b ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r ail\u0259d\u0259 formala\u015fan u\u015faq \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu insanlar\u0131n, y\u0259ni, ana-atan\u0131n onlara a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 n\u0259 varsa onu qavray\u0131r, onu \u0259ks etdirir.&#187;\u00a0 &#171;Bu bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, t\u0259rbiy\u0259 i\u015find\u0259 \u0259sas m\u0259suliyy\u0259t, a\u011f\u0131rl\u0131q ail\u0259nin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Odur ki, yax\u015f\u0131 ail\u0259 t\u0259rbiy\u0259si g\u00f6r\u0259nl\u0259r v\u0259 valideyninin \u00fcz\u00fcn\u00fc a\u011f ed\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 &#171;nec\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131, \u0259d\u0259bli, \u0259m\u0259ksev\u0259r u\u015faqd\u0131r&#187; ifad\u0259l\u0259rini i\u015fl\u0259dirl\u0259r. Bel\u0259 g\u0259ncl\u0259r d\u0259 m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n sa\u011flam, m\u0259d\u0259ni, s\u0259mimi v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n olurlar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcasir g\u0259ncl\u0259ri \u015f\u00fcurlu, d\u0259rrak\u0259si d\u0259rin, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc geni\u015f g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yiriks\u0259, ail\u0259 t\u0259rbiy\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini \u00f6n plana \u00e7\u0259km\u0259li v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ciddi yana\u015fmal\u0131y\u0131q. Valideynl\u0259r t\u0259rbiy\u0259 i\u015fini el\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc qurmal\u0131d\u0131rlar ki, \u00f6vladlar\u0131n\u0131n \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 el\u0259 z\u0259rg\u0259r d\u0259qiqliyi il\u0259 fikir verm\u0259lidirl\u0259r ki, sonda onlara qazand\u0131rd\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn pe\u015fmanl\u0131q hissi ya\u015famas\u0131nlar. Onlar \u00f6z \u00f6vladlar\u0131n\u0131 elmli, m\u0259d\u0259niyy\u0259tli, pe\u015f\u0259kar olmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 ki\u00e7ik ya\u015f d\u00f6vrl\u0259rind\u0259n h\u0259r bir h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259, nitql\u0259rin\u0259, davran\u0131\u015flar\u0131na, dostluq etdiyi adamlar\u0131n xarakterin\u0259 fikir verm\u0259lidirl\u0259r.&#187;\u00a0 &#171;Ata-ana aras\u0131ndak\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t, ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri il\u0259 davran\u0131\u015f qaydalar\u0131 ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. Valideyn \u00f6vlad\u0131n\u0131 \u00f6z ail\u0259sin\u0259, v\u0259t\u0259nin\u0259, el-obas\u0131na layiqli \u00f6vlad kimi g\u00f6rm\u0259k, geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 malik v\u0259t\u0259nda\u015f kimi b\u00f6y\u00fctm\u0259k ist\u0259yirs\u0259, ona dinimizin, milli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizin \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yol g\u00f6st\u0259rm\u0259li, yax\u015f\u0131 kitablar\u0131n siyah\u0131s\u0131n\u0131, tarixi filml\u0259rin bax\u0131lma vaxt\u0131n\u0131 bildirm\u0259lidir. H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideyas\u0131n\u0131 a\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131r. Valideynl\u0259r \u0259m\u0259ksev\u0259rliyin, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyin ata-anaya, m\u00fc\u0259llim\u0259, torpa\u011fa sevginin sirl\u0259rini s\u0259br v\u0259 t\u0259mkinl\u0259, z\u0259rr\u0259-z\u0259rr\u0259 \u00f6vladlar\u0131na \u00e7atd\u0131rmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-39.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92901\" width=\"642\" height=\"427\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00a0\u00a0 T\u0259cr\u00fcb\u0259 s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, m\u0259kt\u0259b h\u0259yat\u0131n\u0131n g\u0259nc n\u0259sl\u0259 verdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259rin \u00e7e\u015fidini he\u00e7 bir h\u0259yat ver\u0259 bilm\u0259z. \u018fg\u0259r ata-anan\u0131n t\u0259rbiy\u0259 prosesind\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck rolu varsa, g\u0259ncl\u0259rin formala\u015f\u0131b c\u0259miyy\u0259t i\u00e7\u0259risind\u0259 yer almas\u0131nda m\u00fc\u0259llim bir o q\u0259d\u0259r \u0259m\u0259k s\u0259rf edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck dahil\u0259r bel\u0259 qazand\u0131qlar\u0131 h\u0259r nailiyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin\u0259 minn\u0259tdar olduqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r. T\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 insan psixologiyas\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131ran m\u00fch\u00fcm amil oldu\u011fundan onu d\u00fczg\u00fcn y\u00f6n\u0259ltm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Ax\u0131 u\u015faqlar\u0131n bax\u0131\u015flar\u0131, qavray\u0131\u015f\u0131, nitqi, ail\u0259 t\u0259rbiy\u0259si v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti eyni deyil. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259rbiy\u0259 i\u015fi h\u0259r bir m\u00fc\u0259llimd\u0259n pedaqoji ustal\u0131q t\u0259l\u0259b edir. Pedaqoqlar u\u015faq psixologiyas\u0131n\u0131 onlar\u0131n bax\u0131\u015flar\u0131ndan oxumal\u0131, ail\u0259 h\u0259yatlar\u0131, m\u0259i\u015f\u0259tl\u0259ri il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131rlar. M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259ri m\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 ciddi v\u0259zif\u0259l\u0259r qoyur.&#187;\u00a0 &#171;\u0130ctimaiyy\u0259t \u00f6z\u00fc bir ail\u0259dir, y\u0259ni ail\u0259nin b\u00f6y\u00fcd\u00fclm\u00fc\u015f formas\u0131d\u0131r. Dem\u0259li, ail\u0259sini sev\u0259nl\u0259r c\u0259miyy\u0259tini d\u0259, v\u0259t\u0259nini d\u0259, xalq\u0131n\u0131 da sevir. Bu, dan\u0131lmaz bir h\u0259qiq\u0259tdir. Tarix s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, ictimaiyy\u0259t h\u0259r bir k\u0259sin haqq\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r. Odur ki, m\u00fcasir g\u0259ncliyin \u00fcr\u0259yi v\u0259t\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6y\u00fcnm\u0259lidir. Biz uzaq v\u0259 yax\u0131n ke\u00e7mi\u015fimiz\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, o d\u00f6vr\u00fcn g\u0259ncl\u0259rinin m\u00fcasir g\u0259ncliy\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u00f6rn\u0259k olaca\u011f\u0131na q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 inanar\u0131q. V\u0259t\u0259nimizin h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131nda uyuyan \u015f\u0259hidl\u0259rimiz Az\u0259rbaycan ail\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259rbiy\u0259 al\u0131b, Az\u0259rbaycan m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 haqq\u0131 nahaqdan se\u00e7m\u0259yi \u00f6yr\u0259nibl\u0259r. Biz m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn g\u0259ncl\u0259ri onlardan n\u00fcmun\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb v\u0259t\u0259nin biz\u0259 o\u011ful dem\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn, v\u0259t\u0259n \u0259mr ets\u0259 \u015f\u0259hidliyi bacarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131r olma\u011f\u0131 d\u0259rk etm\u0259liyik. M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn g\u0259ncl\u0259ri bilm\u0259lidir ki, onlar azad, m\u00fcst\u0259qil, demokratik bir \u00f6lk\u0259nin g\u0259ncl\u0259ridir. Bu g\u0259ncl\u0259r onu da yaddan \u00e7\u0131xarmamal\u0131d\u0131r ki, azadl\u0131q v\u0259 demokratiyan\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tin olsa da, onu qoruyub g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq qat-qat ondan \u00e7\u0259tindir.&#187;\u00a0 &#171;Ail\u0259 v\u0259 ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri bir u\u015faqda istilik, rahatl\u0131q, anlay\u0131\u015f, h\u00f6rm\u0259t, sevgi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259lidir. K\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259xlaqi sakitlik \u00e7ox vaxt yetkinl\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 apar\u0131r. \u00dcst\u0259lik, \u00f6zl\u0259ri il\u0259 deyil, ya\u015f\u0131dlar\u0131 il\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Yolda\u015flar aras\u0131nda ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin d\u0259y\u0259rl\u0259ri bar\u0259d\u0259 \u0259trafdak\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r bir daha valideynl\u0259r il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Yeniyetm\u0259lik \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. G\u0259nclik maksimalizmi, kimd\u0259ns\u0259 v\u0259 ya n\u0259d\u0259ns\u0259 qorxma\u011f\u0131n olmamas\u0131 valideynl\u0259ri \u00e7axna\u015fmaya s\u00f6vq edir. \u0130sterikaya gir\u0259 bilm\u0259zsiniz, buna g\u00f6r\u0259 v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bilm\u0259z. \u00d6z\u00fcn\u00fcz \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n s\u0259hvl\u0259riniz u\u015fa\u011fa \u00f6z valideynl\u0259rin\u0259 bigan\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259yiniz\u0259 imkan ver\u0259c\u0259kdir. Anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259k anlamaq dem\u0259k deyil. U\u015fa\u011f\u0131n ail\u0259d\u0259ki b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 nec\u0259 t\u0259slim olaca\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259si \u00e7ox vacibdir. V\u0259 bu, h\u0259tta ya\u015f m\u0259s\u0259l\u0259si deyil, insani m\u00fcnasib\u0259t v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 valideynl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbahis\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259si olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kdir. Bir ail\u0259 yaln\u0131z b\u00f6y\u00fckl\u0259r v\u0259 u\u015faqlar bir-birl\u0259rini dinl\u0259m\u0259yi v\u0259 dinl\u0259m\u0259yi bildikd\u0259 ola bil\u0259r. Bir u\u015faqla \u00fcnsiyy\u0259t qurark\u0259n, valideynl\u0259r inkar \u00fcsulunu istisna etm\u0259lidirl\u0259r.Bunu bir insana g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 etm\u0259yiniz\u0259 ehtiyac\u0131n\u0131z olub olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n bir \u00e7ox ba\u015fqa yolu var. T\u0259tbiqi m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131, yetkinl\u0259rin t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 v\u0259 laqeydliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu c\u00fcr ail\u0259l\u0259rd\u0259 u\u015faqlar t\u0259kba\u015f\u0131na b\u00f6y\u00fcy\u00fcrl\u0259r, b\u0259lk\u0259 d\u0259 valideynl\u0259r he\u00e7 vaxt onlarla ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri bar\u0259d\u0259 bir s\u00f6hb\u0259t\u0259 ba\u015flamazlar. Bel\u0259 bir ail\u0259nin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si ehtimal\u0131 azd\u0131r.&#187;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-40.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92902\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Hesab edir\u0259m ki,klassik milli d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u0259saslanan t\u016frk-islam ail\u0259 modelin\u0259 qar\u015f\u0131 he\u00e7 vaxt m\u016fasir avropa c\u0259miyy\u0259tini adekvat tutmamal\u0131y\u0131q.Elmi,texnikinailiyy\u0259tl\u0259r,multikulturalizm kimi qlobal bax\u0131\u015flar\u0131n \u0259xs edilm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131 t\u0259bli\u011fat\u0131n apara bil\u0259c\u0259yimiz etik, estetik v\u0259 m\u0259n\u0259vi milli d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz var ki,muasir d\u016fnyan\u0131n x\u016fsus\u0259n avropa g\u0259ncliyinin buna b\u00f6y\u016fk ehtiyac\u0131 var.\u00a0 He\u00e7 bir yenilik \u0259xlaqi-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n \u016fst\u016fn ola bilm\u0259z! M\u016fasir sivil c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin he\u00e7 birind\u0259 evlad\u0131n valideyn qar\u015f\u0131s\u0131nda d\u0259rk etdiyi borc Az\u0259rbaycan ail\u0259sind\u0259 oldu\u011fu q\u0259d\u0259r g\u016fcl\u016f deyil !\u00a0 M\u00fcasir c\u0259miyy\u0259t h\u0259r \u015fey\u0259 t\u0259l\u0259sir. Yeniyetm\u0259l\u0259r daha s\u00fcr\u0259tli b\u00f6y\u00fcm\u0259k, i\u015f\u0259 getm\u0259k v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atma\u011fa ba\u015flamaq ist\u0259yirl\u0259r. Ancaq h\u0259yatda h\u0259mi\u015f\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu kimi olmur. Bir plana uy\u011fun ya\u015famaq niy\u0259 bu q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tindir? \u00c7\u00fcnki bu, s\u0259rt intizam t\u0259l\u0259b edir. H\u0259yatdak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n sonra g\u0259ncl\u0259r f\u0259rqli bir fikri unudurlar v\u0259 bununla da ba\u015fqalar\u0131na h\u00f6rm\u0259t etm\u0259yi dayand\u0131r\u0131rlar. \u018ftrafdak\u0131 c\u0259miyy\u0259tin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 fikirl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259nfur m\u00fcnasib\u0259t, insan\u0131n fikirl\u0259rinin bo\u015f olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. He\u00e7 kim ona fikir vermir, he\u00e7 kim onu \u200b\u200bdinl\u0259mir. V\u0259 bu \u00e7ox qorxuncdur. Ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri olmayan g\u0259ncl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 narahat hiss ed\u0259c\u0259kl\u0259r.\u00a0 B\u00f6y\u00fck v\u0259 ya problemli ail\u0259l\u0259rd\u0259n olan u\u015faqlarda ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131 praktik olaraq ba\u015f vermir. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131 bar\u0259d\u0259 narahat olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Ancaq bildiyiniz kimi biri dig\u0259ri olmadan m\u00f6vcud ola bilm\u0259z. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 ixtisasl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r, psixoloqlar v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259lir. \u00c7ox vaxt, imkans\u0131z ail\u0259l\u0259rin u\u015faqlar\u0131 m\u0259kt\u0259bd\u0259 \u00e7ox vaxt ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Orada maraqlan\u0131rlar, m\u00fcxt\u0259lif ya\u015fdak\u0131 u\u015faqlar il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t qurma imkan\u0131 var.\u00a0 M\u00fc\u0259lliml\u0259rin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini dinl\u0259s\u0259niz, m\u0259kt\u0259bd\u0259 \u00e7ox \u015fey ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259rsiniz. Ail\u0259l\u0259rinin d\u0259y\u0259rl\u0259rinin olub olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r, u\u015faqlar\u0131n bu d\u0259y\u0259rl\u0259ri tapmas\u0131na v\u0259 valideynl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na s\u0259b\u0259b olur.\u00a0 X\u00fclas\u0259 ed\u0259r\u0259k dey\u0259 bil\u0259rik ki, u\u015faq t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. \u015e\u0259xsiyy\u0259t, ail\u0259 v\u0259 sosial d\u0259y\u0259rl\u0259rin formala\u015fmas\u0131 prosesind\u0259 u\u015faq narahat hiss etm\u0259m\u0259lidir. V\u0259 valideynl\u0259rin u\u015fa\u011fa m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259kba\u015f\u0131na \u00e7atd\u0131rmaq qabiliyy\u0259ti v\u0259 ya ist\u0259yi yoxdursa, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bunu onlar \u00fc\u00e7\u00fcn ed\u0259c\u0259kl\u0259r. M\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u0259sas m\u0259qs\u0259di yaln\u0131z ail\u0259 v\u0259 sosial d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00f6yr\u0259tm\u0259k deyil, h\u0259m d\u0259 bu anlay\u0131\u015flar\u0131 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k imkan\u0131 yaratmaqd\u0131r. &#171;Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259llim hey\u0259ti valideynl\u0259rin evd\u0259 hans\u0131 u\u015faqla s\u00f6hb\u0259t etdiyini v\u0259 ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 m\u0259kt\u0259bin divarlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 kiml\u0259rl\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 anlamalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r. Bu qurumdan he\u00e7 bir u\u015faq yetkinlik ya\u015f\u0131na haz\u0131rl\u0131qs\u0131z getm\u0259m\u0259lidir. M\u0259kt\u0259b bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t ay\u0131r\u0131r. Valideynl\u0259r v\u0259 u\u015faqlar il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r sinif saat\u0131nda ba\u015f verir. M\u00fc\u0259llim, u\u015faqlarla v\u0259 valideynl\u0259rl\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t quraraq, h\u0259r iki t\u0259r\u0259fin reaksiyas\u0131na bax\u0131r. \u00c7ox \u015fey valideynl\u0259rin t\u0259rif v\u0259 ya istismara nec\u0259 reaksiya verm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u018fn adi riyaziyyat m\u00fc\u0259llimi bel\u0259 \u00e7ox yax\u015f\u0131 bir psixoloqdur. M\u00fc\u0259yy\u0259n bir ail\u0259d\u0259 hans\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin oldu\u011funu g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcb anlaya bil\u0259r. M\u00f6vcud \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq, bu u\u015faqla \u0259lav\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k laz\u0131m olub olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayacaq. B\u00fct\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259r, m\u0259zun olduqda \u015fagirdl\u0259rinin yetkinliy\u0259 haz\u0131r olmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kd\u0259 maraql\u0131d\u0131r v\u0259 ail\u0259 v\u0259 sosial d\u0259y\u0259rl\u0259ri anlamadan bu m\u00fcmk\u00fcn deyil.&#187;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fedai.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/image-41.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-92903\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>&nbsp; &#171;Qeyd ed\u0259k ki, ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri, reproduktiv sa\u011flaml\u0131q v\u0259 ail\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vzular\u0131n \u00fcmumi t\u0259hsil \u00fczr\u0259 m\u00fcvafiq d\u0259rslikl\u0259r\u0259 daxil edilm\u0259si ke\u00e7\u0259n il Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 &#171;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 dair 2020\u20132023-c\u00fc ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Milli F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131\u201dnda da \u0259ks olunub. \u018fsas m\u0259qs\u0259d \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, ail\u0259l\u0259rin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si namin\u0259 onlar\u0131n vaxt\u0131nda v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli yard\u0131mla t\u0259min edilm\u0259si, m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 normativ h\u00fcquqi aktlarda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ibar\u0259t olan s\u0259n\u0259din icras\u0131 t\u0259hsil v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 nazirlikl\u0259rin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131b.&#187;&nbsp; &#171;D\u0259rslikl\u0259rin m\u0259zmununda bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259yi\u015fikliyin ola bil\u0259c\u0259yi t\u0259hsil ekspertl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lan\u0131r. Sad\u0259c\u0259, bu istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259liy\u0259 do\u011fru add\u0131m hiss olunmur. M\u0259s\u0259l\u0259n, &#171;Az\u0259rbaycanda t\u0259hsilin m\u0259zmununda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259, ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 yer ayr\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, haz\u0131rda strateji s\u0259n\u0259d olan d\u00f6vl\u0259t standartlar\u0131 s\u0259n\u0259dind\u0259 art\u0131q bu, daha geni\u015f yer tutacaq v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 bu s\u0259n\u0259d \u0259sas\u0131nda proqramlar yenil\u0259n\u0259c\u0259k v\u0259 yeni d\u0259rslikl\u0259r haz\u0131rlanacaq\u201d dey\u0259 qeyd edils\u0259 d\u0259, \u0259m\u0259li bir add\u0131m at\u0131lmay\u0131b. Ekspertl\u0259r hesab edir ki, daha \u00e7ox ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri, ail\u0259 b\u0259rab\u0259rliyin\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259k, u\u015faqlar\u0131n insan kimi, \u015f\u0259xsiyy\u0259t, humanist bir v\u0259t\u0259nda\u015f kimi yeti\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259zif\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu bax\u0131mdan, d\u0259rslikl\u0259rd\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259l\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n m\u00f6vzu v\u0259 m\u0259tnl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox diqq\u0259tin yetirilm\u0259si vacibdir.&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; &#171;T\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dovun fikrinc\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259yimizin savadl\u0131 kadrlar\u0131n\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm faktor rolunu oynayan m\u0259s\u0259l\u0259 ail\u0259 &#8212; m\u0259kt\u0259b \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r: &#171;He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n t\u0259hsilind\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin birba\u015fa t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259lidirl\u0259r. V\u0259 t\u0259bii hald\u0131r ki, ilkin olaraq \u00f6z ail\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcz\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t v\u0259 n\u0259zar\u0259t g\u00f6r\u0259n \u015fagird, \u0259n az\u0131ndan bu \u00f6hd\u0259liyi hiss edir v\u0259 onu do\u011frultmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hsilind\u0259 u\u011fur qazanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015far. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, valideynl\u0259r b\u0259z\u0259n b\u00fct\u00fcn m\u0259suliyy\u0259ti m\u0259kt\u0259b \u00fcz\u0259rin\u0259 atmaqla \u00f6zl\u0259rini &#171;s\u0131\u011fortalanm\u0131\u015f\u201d hiss edirl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 genetik v\u0259 ya f\u0259rdi istedad kimi istisna hallar\u0131 \u00e7\u0131xmaqla, bu c\u00fcr diqq\u0259t v\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259n k\u0259nar qalan \u015fagirdl\u0259rin t\u0259hsilind\u0259 geril\u0259m\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, &#171;ba\u011fa baxarsan ba\u011f olar, baxmazsan da\u011f\u201d. Ekspert apar\u0131lan beyn\u0259lxalq ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n qeyd edir ki, \u015fagirdin t\u0259hsilind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011fur ail\u0259nin t\u0259hsil\u0259 verdiyi \u00f6n\u0259ml\u0259 \u0259laq\u0259lidir. Bel\u0259 ki, ail\u0259nin m\u0259kt\u0259b\u0259 v\u0259 \u015fagird\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi diqq\u0259t g\u0259l\u0259c\u0259k u\u011fura z\u0259min yarad\u0131r: &#171;\u015eagirdin ehtiyaclar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 buna uy\u011fun d\u00fczg\u00fcn t\u0259hsil proqram\u0131 se\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259nin m\u0259kt\u0259bl\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259si vacibdir. Bir t\u0259hsil t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 olaraq m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim, \u015fagird v\u0259 valideynl\u0259r aras\u0131nda ara\u015fd\u0131rma apararaq, kimin &#187; \u00f6z ba\u011f\u0131na nec\u0259 baxmas\u0131\u201d il\u0259 maraqland\u0131m. N\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 ke\u00e7m\u0259zd\u0259n \u00f6nc\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u00f6vcud valideyn-m\u0259kt\u0259b m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq ist\u0259yir\u0259m. Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131nda m\u0259kt\u0259b-valideyn v\u0259 c\u0259miyy\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259n hesab olunur. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 valideyn-m\u0259kt\u0259b d\u0259rn\u0259kl\u0259ri yarad\u0131l\u0131b. H\u0259min d\u0259rn\u0259kl\u0259r is\u0259 milli valideyn-m\u00fc\u0259llim d\u0259rn\u0259kl\u0259ri konfederasiyas\u0131na tabedir. D\u0259rn\u0259kl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas m\u0259qs\u0259di t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sidir. AB\u015e-da \u015fagirdl\u0259r\u0259 pedaqoji r\u0259hb\u0259r t\u0259yin edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn valideynl\u0259r\u0259 x\u00fcsusi t\u0259hsil verilir. Bu is\u0259 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 &#171;yaln\u0131z savadl\u0131 valideynl\u0259r bilikli r\u0259hb\u0259ri se\u00e7\u0259 bil\u0259rl\u0259r\u201d anlam\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, \u015fagirdl\u0259rin sa\u011flam yeti\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259 d\u0259rn\u0259kl\u0259ri d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. &#187; &#171;Qon\u015fu v\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259 olan T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 valideyn-m\u00fc\u0259llim \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verilir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ild\u0259 iki d\u0259f\u0259 valideyn-m\u00fc\u0259llim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259\u015fkil edilir, bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 \u015fagirdl\u0259r i\u015ftirak ed\u0259 bilm\u0259z. G\u00f6r\u00fc\u015f \u00f6nc\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015f\u0259n vaxtda v\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259ki sinif otaqlar\u0131n\u0131n birind\u0259 ba\u015f tutur. H\u0259r valideyn \u00f6vlad\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259lliml\u0259ri il\u0259 2, yaxud 3 d\u0259qiq\u0259 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 t\u0259kb\u0259t\u0259k s\u00f6hb\u0259t edir. Dig\u0259r valideynl\u0259r d\u0259 h\u0259min s\u00f6hb\u0259t zaman\u0131 sinifd\u0259 ola bil\u0259rl\u0259r. G\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 \u015fagirdl\u0259 ba\u011fl\u0131 fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131l\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, ayda bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olmaqla m\u00fc\u0259llim-\u015fagirdin f\u0259rdi, ayda 2 d\u0259f\u0259 is\u0259 \u015fagird-valideyn-m\u00fc\u0259llimin \u00fc\u015ft\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259\u015fkil edilir. 10 ild\u0259n \u00e7oxdur bu sah\u0259d\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m ara\u015fd\u0131rmalar\u0131m \u0259sas\u0131nda dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u015fagirdin t\u0259hsilind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011fur ail\u0259nin t\u0259hsil\u0259 verdiyi \u00f6n\u0259ml\u0259 \u0259laq\u0259lidir. \u015eagirdin ehtiyaclar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 buna uy\u011fun d\u00fczg\u00fcn t\u0259hsil proqram\u0131 se\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259nin m\u0259kt\u0259bl\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259si vacibdir\u201d.&#187; &#171;Biz h\u0259r zaman qeyd edirik ki, u\u015fa\u011f\u0131n problemi ail\u0259nin problemidir. B\u0259z\u0259n valideynl\u0259r \u00f6z u\u015faqlar\u0131n\u0131 psixoloqa&nbsp; g\u0259tirdiyi zaman m\u0259lum olur ki, problem u\u015faqdan \u00e7ox valideynin \u00f6z\u00fcnd\u0259dir. B\u0259zi valideynl\u0259rin \u00f6zl\u0259ri aqressiv, \u0259s\u0259bi olurlar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox diqq\u0259tli olmaq laz\u0131md\u0131r. D\u00fczd\u00fcr, valideynin \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif qay\u011f\u0131lar\u0131 var. Amma bu, u\u015fa\u011fa m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Bu g\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r problemli ail\u0259l\u0259r var ki, ail\u0259daxili konfliktl\u0259r orada b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar\u0131n psixologiyas\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Ail\u0259daxili konflikt, bo\u015fanmalar bir \u00e7ox hallarda u\u015faqlarda zamanla davran\u0131\u015f probleml\u0259ri yarada bilir. Bel\u0259 u\u015faqlar m\u0259kt\u0259bd\u0259n, d\u0259rsl\u0259rind\u0259n uzaqla\u015f\u0131r, evd\u0259n pul o\u011furlay\u0131r, yaxud evd\u0259n qa\u00e7\u0131rlar. Bu u\u015faqlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 yenid\u0259n inteqrasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 psixoloji yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. Onun c\u0259miyy\u0259t\u0259 adaptasiya olunmas\u0131 \u00e7ox vacibdir. B\u0259z\u0259n is\u0259 t\u0259kc\u0259 u\u015fa\u011fa yox, \u00fcmumilikd\u0259 ail\u0259y\u0259 psixoloq d\u0259st\u0259yi laz\u0131m olur. Bu g\u00fcn h\u0259ll olunmayan problemin sabah daha ciddi bir problem\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259c\u0259yi istisna olunmur\u201d.&#187; &#171;Ail\u0259 c\u0259miyy\u0259tin \u0259n vacib daya\u011f\u0131d\u0131r. \u015e\u0259xsiyy\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan c\u0259miyy\u0259tin ilkin struktur vahidi ail\u0259 hesab olunur. M\u0259hz ail\u0259d\u0259 ilk t\u0259rbiy\u0259 al\u0131n\u0131r, u\u015faqlar ilk sosial t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 yiy\u0259l\u0259nir, bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015f\u0131rlar. Ail\u0259 ilk t\u0259rbiy\u0259 oca\u011f\u0131 kimi&nbsp; b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015fa\u011f\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131nda,&nbsp; taleyind\u0259&nbsp; m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. U\u015faq b\u00f6y\u00fctm\u0259k, \u0259rs\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq&nbsp; h\u0259r bir valideynin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n \u00e7\u0259tin, m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 eyni zamanda \u015f\u0259r\u0259fli bir i\u015fdir. U\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259ldiyi g\u00fcnd\u0259n valideynl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck bir y\u00fck, m\u0259suliyy\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcr.&#187; Ail\u0259,usaq,m\u0259kt\u0259b,c\u0259miyy\u0259t-bunlar biri dig\u0259rini formala\u015fd\u0131ran,inki\u015faf etdir\u0259n v\u0259 eyni zamanda biri dig\u0259rini m\u0259hv ed\u0259n subyektl\u0259rdir. Nec\u0259 ed\u0259k ki,m\u016fasir ail\u0259miz m\u00f6hk\u0259m,evladlar\u0131m\u0131z t\u0259rbiy\u0259li,m\u0259kt\u0259bl\u0259rimiz \u0259vv\u0259lki kimi ,,elm oca\u011f\u0131,,fenomeni kimi q\u0259bul edilsin? sual\u0131na cavab\u0131m budur: k\u00f6k\u016fm\u016fz\u0259 qay\u0131daq,soyumuzu d\u0259rk ed\u0259k,klassik m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 d\u00f6n\u0259k,\u00f6z\u016fm\u016fz\u0259 d\u00f6n\u0259k. \u00d6z\u016fm\u016fz\u0259 d\u00f6n\u0259k ki,\u00f6z\u016fm\u016fz olaq !<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#171;B\u0259li, ail\u0259d\u0259n sonra t\u0259rbiy\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 davam edir. U\u015fa\u011f\u0131n tan\u0131\u015f oldu\u011fu ikinci vacib v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli ictimai m\u00fchit m\u0259kt\u0259bdir. M\u00fc\u0259lliml\u0259r v\u0259 sinif yolda\u015flar\u0131 onun ail\u0259 \u00fczv\u00fcl\u0259rind\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-92896","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arasdirma"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92896"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92896\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92904,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92896\/revisions\/92904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}