{"id":93181,"date":"2023-06-23T09:29:29","date_gmt":"2023-06-23T05:29:29","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=93181"},"modified":"2023-06-23T09:29:32","modified_gmt":"2023-06-23T05:29:32","slug":"m%c9%99kt%c9%99b%c9%99-12-yasinda-getdi-qardasini-erm%c9%99nil%c9%99r-oldurdu-stalinin-t%c9%99qibin%c9%99-gor%c9%99-damarlarini-k%c9%99sdi-az%c9%99rbaycanli-filosofun-d%c9%99hs%c9%99tli-h","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=93181","title":{"rendered":"M\u0259kt\u0259b\u0259 12 ya\u015f\u0131nda getdi, qarda\u015f\u0131n\u0131 erm\u0259nil\u0259r \u00f6ld\u00fcrd\u00fc, Stalinin t\u0259qibin\u0259 g\u00f6r\u0259 damarlar\u0131n\u0131 k\u0259sdi \u2014 Az\u0259rbaycanl\u0131 filosofun D\u018fH\u015e\u018fTL\u0130 H\u018fYATI"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u0130ctimaimedia.az tarix v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 elminin inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f, Az\u0259rbaycan t\u0259rc\u00fcm\u0259 m\u0259kt\u0259binin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyanlardan biri hesab olunan, AMEA-n\u0131n F\u0259ls\u0259f\u0259 \u0130nstitutunun, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin F\u0259ls\u0259f\u0259 kafedras\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131 akademik, filosof Heyd\u0259r H\u00fcseynov haqq\u0131nda maraql\u0131 faktlar\u0131 t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r H\u00fcseynov 1908-ci il aprelin 3-d\u0259 \u0130r\u0259vanda tacir Hac\u0131 N\u0259c\u0259f K\u0259rb\u0259layi H\u00fcseyn o\u011flunun v\u0259 M\u0259\u015f\u0259di G\u00fcls\u00fcm\u00fcn ail\u0259sind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Ail\u0259d\u0259ki alt\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n ki\u00e7iyi olmu\u015fdur. Heyd\u0259r anadan olandan az sonra atas\u0131 v\u0259fat edir. B\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131 Yusif 1918-ci ild\u0259 erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckd\u0259n sonra ail\u0259l\u0259ri \u0259vv\u0259l Batuma, sonra Stavropola, ax\u0131rda Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcrl\u0259r. O, \u00f6z\u00fcnd\u0259n b\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131 v\u0259 anas\u0131n\u0131n himay\u0259si alt\u0131nda b\u00f6y\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>O, 1927-1931-ci ill\u0259rd\u0259 Pedaqoji Universitetin h\u0259m \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q, h\u0259m d\u0259 pedaqoji fak\u00fclt\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259hsil al\u0131r, \u0259r\u0259b v\u0259 fars dill\u0259rin\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l yiy\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k daha sonra Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin ictimai elml\u0259r fak\u00fclt\u0259sinin qiyabi \u015f\u00f6b\u0259sini bitirir.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r H\u00fcseynov g\u0259nc ya\u015flar\u0131nda ik\u0259n poeziyaya maraq g\u00f6st\u0259rir, Heyd\u0259r H\u00fcseynzad\u0259 imzas\u0131 il\u0259 \u015feirl\u0259r \u00e7ap etdirir. 1928-1931-ci ill\u0259rd\u0259 onun \u201cG\u0259nc i\u015f\u00e7i\u201d, \u201c\u0130nqilab v\u0259 M\u0259d\u0259niyy\u0259t\u201d, \u201cQ\u0131z\u0131l \u0259sg\u0259r\u201d v\u0259 dig\u0259r q\u0259zetl\u0259rd\u0259 \u201c28 aprel\u201d, \u201cAt\u0259\u015fgah\u201d, \u201cZ\u0259rb\u0259\u00e7i d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r\u0259\u201d v\u0259 s. \u015feirl\u0259ri i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.kulis.az\/storage\/news\/2020\/april\/03\/big\/1585909127765_W9HOJ944.jpeg\" alt=\"Gallery\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u018fm\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 kitabxana\u00e7\u0131 kimi ba\u015flayan Heyd\u0259r H\u00fcseynov SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Az\u0259rbaycan Filial\u0131 s\u0259drinin m\u00fcavini, Az\u0259rbaycan SSR Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n vitse-prezidenti, Az\u0259rbaycan KP MK yan\u0131nda Partiya Tarixi \u0130nstitutunun direktoru v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>O, 100-d\u0259n \u00e7ox elmi m\u0259qal\u0259nin m\u00fc\u0259llifi olub. Onun t\u0259dqiqat obyektl\u0259ri olan \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r is\u0259 \u00e7ox m\u00fcxt\u0259lifdir. B\u0259hm\u0259nyar, Nizami G\u0259nc\u0259vi, Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov, Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, Rusiya elm v\u0259 fikir adamlar\u0131ndan dahi soyda\u015f\u0131m\u0131z Mirz\u0259 Kaz\u0131m b\u0259y, \u00c7ern\u0131\u015fevski, Mendeleyev, Radi\u015f\u015fev v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin ictimai, f\u0259ls\u0259fi v\u0259 elmi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri Heyd\u0259r H\u00fcseynov t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259trafl\u0131 t\u0259dqiq edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Axundovu Az\u0259rbaycan\u0131n ilk materialist filosofu adland\u0131ran alim dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkirin f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 materiya, m\u0259kan, zaman, s\u0259b\u0259biyy\u0259t probleml\u0259rini ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, onu m\u00fcbariz ateist kimi t\u0259svir etmi\u015f, f\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri namiz\u0259di alimlik d\u0259r\u0259c\u0259sini d\u0259 \u201cM.F.Axundovun f\u0259ls\u0259fi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri\u201d adl\u0131 dissertasiya i\u015fini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMarksizm-leninizm f\u0259ls\u0259f\u0259sini \u00f6yr\u0259nin\u201d dey\u0259n alim elm v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259d\u0259 Marks-Engels-Lenin-Stalin partiyal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yorulmaz t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00e7\u00fcs\u00fc idi. Marksizm-leninizm n\u0259z\u0259riyy\u0259sini ard\u0131c\u0131l olaraq din\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131n prinsip v\u0259 metodlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n yegan\u0259 inqilabi n\u0259z\u0259riyy\u0259 adland\u0131ran ailm daxil\u0259n inancl\u0131 insan idi. Sonralar \u00f6vladlar\u0131na dey\u0259rmi\u015f ki, komsomol katibi i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259 gizlind\u0259 oruc tuta-tuta ateizmi t\u0259bli\u011f edirdim.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.kulis.az\/storage\/news\/2020\/april\/03\/big\/1585909126829_lrhURwcb.jpeg\" alt=\"Gallery\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Fa\u015fizmin t\u00fc\u011fyan etdiyi ill\u0259rd\u0259 Heyd\u0259r H\u00fcseynov fa\u015fizm \u0259leyhin\u0259 bir \u00e7ox elmi m\u0259qal\u0259l\u0259r yaz\u0131b. S. M\u00fcmtaz ad\u0131na Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u018fd\u0259biyyat v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t arxivind\u0259 Stalinin \u015f\u0259xs\u0259n Heyd\u0259r H\u00fcseynova g\u00f6nd\u0259rdiyi 27.04.1943-c\u00fc il tarixli teleqram\u0131 m\u00fchafiz\u0259 edilm\u0259kd\u0259dir. Teleqramda Stalin Heyd\u0259r H\u00fcseynova salamlar\u0131n\u0131 \u00e7atd\u0131raraq, ona zirehli avtomobil v\u0259 tank q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi qay\u011f\u0131ya g\u00f6r\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc bildirir.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r H\u00fcseynov 1948-ci ild\u0259 \u201cTam Az\u0259rbaycan-rus l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0130kinci d\u0259r\u0259c\u0259li Stalin m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Heyd\u0259r H\u00fcseynov 733 s\u0259hif\u0259lik \u201cXIX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan ictimai v\u0259 f\u0259ls\u0259fi fikir tarixind\u0259n\u201d adl\u0131 fundamental \u0259s\u0259r yaz\u0131r v\u0259 1950-ci ilin mart ay\u0131nda \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li Stalin m\u00fckafat\u0131 al\u0131r. Filosofun \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 d\u0259 m\u0259hz sonuncu ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n \u0259s\u0259ri s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u0259s\u0259rin yaz\u0131lmas\u0131nda m\u0259qs\u0259d Az\u0259rbaycan f\u0259ls\u0259f\u0259 tarixinin \u0259saslar\u0131n\u0131n sistemli \u015f\u0259kild\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131ndan ibar\u0259t idi. Kitab \u00e7ap olunandan sonra dostu S\u0259m\u0259d Vur\u011fun kitab\u0131n bir n\u00fcsx\u0259sini SSR\u0130 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n ba\u015f katibi, Stalin m\u00fckafatlar\u0131 \u00fczr\u0259 komissiyan\u0131n s\u0259dri Aleksandr Fadeyev\u0259 g\u00f6nd\u0259rir. \u018fs\u0259r tezlikl\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u00fckafata t\u0259qdim olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131q Heyd\u0259r H\u00fcseynov yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u015f\u00f6hr\u0259tinin zirv\u0259sind\u0259 idi. Onun bu \u015f\u00f6hr\u0259tini h\u0259zm ed\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259r Heyd\u0259r H\u00fcseynovu Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rovun g\u00f6z\u00fcnd\u0259n salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar.\u018fs\u0259rin bir ne\u00e7\u0259 s\u0259hif\u0259si onun d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rinin \u0259lin\u0259 b\u0259han\u0259 vermi\u015f olur. Bel\u0259 ki, \u0259s\u0259rin Mirz\u0259 Kaz\u0131mb\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 olan hiss\u0259sind\u0259 SSR\u0130 \u201c\u0259leyhin\u0259\u201d olan \u201cd\u0259lill\u0259r\u201d a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. Heyd\u0259r H\u00fcseynovun tarixi faktlara \u0259saslan\u0131b \u015eeyx \u015eamili milli q\u0259hr\u0259man, xalq azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri kimi t\u0259qdim etm\u0259si Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rovun q\u0259z\u0259bin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rov 1950-ci il fevral\u0131n 14-d\u0259n 15-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Heyd\u0259r H\u00fcseynovu yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131raraq ondan yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc, m\u0259tbuatda \u015eeyx \u015eamilin t\u00fcrk v\u0259 ingilis casusu oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259m\u0259sini t\u0259l\u0259b edir, lakin o, buna raz\u0131 olmur. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r Ba\u011f\u0131rovun ondan x\u0259b\u0259rsiz kitab yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fcst\u0259lik m\u00fckafata da layiq g\u00f6r\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc bilib q\u0259z\u0259bl\u0259ndiyini d\u0259 qeyd edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.kulis.az\/storage\/news\/2020\/april\/03\/big\/1585909127198_gBjOm8nu.jpeg\" alt=\"Gallery\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>1950-ci ilin may\u0131nda Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin b\u00fcro iclas\u0131nda Heyd\u0259r H\u00fcseynovs\u0259rt t\u0259nqid olunur. Onun 19-cu \u0259srd\u0259 Qafqaz f\u0259ls\u0259fi fikrin\u0259 dair t\u0259dqiqat i\u015fi m\u00fcridizmin t\u0259bli\u011fi, sufizmin b\u0259y\u0259nilm\u0259si kimi q\u0259bul edilir. Qeyd olunur ki, kitabda \u0130mam \u015eamil m\u00fct\u0259r\u0259qqi v\u0259 demokratik bir lider, h\u0259m\u00e7inin azadl\u0131q fenomeni kimi g\u00f6st\u0259rilir ki, bu da marksist ideyalara ziddir, \u201c\u015eamil mill\u0259t\u00e7i h\u0259r\u0259kat\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si idi v\u0259 t\u00fcrk sultan\u0131 il\u0259 ingilis kapitalizm maraqlar\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xs olub\u201d. Bel\u0259likl\u0259 Nazirl\u0259r Soveti qar\u015f\u0131s\u0131nda Heyd\u0259r H\u00fcseynovun Stalin m\u00fckafatlar\u0131ndan m\u0259hrum edilm\u0259si haqq\u0131nda v\u0259sat\u0259t qald\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 v\u0259sat\u0259t t\u0259min edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r H\u00fcseynov is\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 h\u0259r iki Stalin m\u00fckafat\u0131n\u0131 u\u015faq evl\u0259rin\u0259 v\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u0259lill\u0259rinin hesab\u0131na ke\u00e7irmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Filosof Kommunist Partiyas\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r v\u0259 Elml\u0259r Akademiyas\u0131ndak\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n azad edilir. D\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 v\u0259 b\u0259zi h\u0259mkarlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sass\u0131z t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalan v\u0259 h\u0259bs edil\u0259c\u0259yini duyan Heyd\u0259r H\u00fcseynov \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu intiharda g\u00f6r\u00fcr. O, 1950-ci ilin avqustunda damarlar\u0131n\u0131 do\u011fray\u0131r, lakin akademik Top\u00e7uba\u015fov onu \u00f6l\u00fcmd\u0259n xilas edir.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Akademikin elmi katibi i\u015fl\u0259mi\u015f \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas \u0130mran Seyidov s\u00f6hb\u0259tl\u0259rinin birind\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fc be\u0259 xat\u0131rlay\u0131r: Bir g\u00fcn H. H\u00fcseynov tezd\u0259n MEL\u0130-y\u0259 (Marks-Engels-Lenin institutu) g\u0259lir v\u0259 direktorun stolunda m\u00fcavini E.Tokarjevskini g\u00f6r\u00fcr. Tokarjevski bildirir ki, tezd\u0259n z\u0259ng edib ona direktorun yerind\u0259 \u0259yl\u0259\u015fm\u0259yi tap\u015f\u0131r\u0131blar. Son zamanlar i\u015f\u0259 \u0259s\u0259bi g\u0259l\u0259n H\u00fcseynov oradan Akademiyadak\u0131 kabinetin\u0259 qay\u0131d\u0131b qap\u0131n\u0131 i\u00e7\u0259rid\u0259n ba\u011flad\u0131. Bir az sonra katib\u0259 m\u0259n\u0259 x\u0259b\u0259r verdi ki, i\u00e7\u0259rid\u0259n ba\u011f\u0131rt\u0131 s\u0259si g\u0259lir. Amma m\u0259n he\u00e7 n\u0259 e\u015fitm\u0259mi\u015fdim. Qap\u0131ya yax\u0131nla\u015fd\u0131q. Kabinetd\u0259n xorultunu xat\u0131rladan sanki bir kar s\u0259s k\u0259silib qurtarmaqda idi\u2026 Xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n ehtiyat a\u00e7ar katib\u0259d\u0259 idi. C\u0259ld qap\u0131n\u0131 a\u00e7d\u0131m. H.H\u00fcseynovun g\u00f6zl\u0259ri yumulmu\u015fdu, ancaq h\u0259r iki bil\u0259yind\u0259n qan ax\u0131rd\u0131\u2026 Yana\u015f\u0131 stolun \u00fcst\u00fcnd\u0259 qana bula\u015fm\u0131\u015f \u00fclg\u00fcc vard\u0131. G\u00f6zl\u0259rini a\u00e7\u0131b, \u0259li il\u0259 ona toxunmama\u011f\u0131 i\u015far\u0259 etdi\u00bb.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.kulis.az\/storage\/news\/2020\/april\/03\/big\/1585909124825_GfphK6sK.jpeg\" alt=\"Gallery\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>D\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri odur ki, h\u0259min an kabinet\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r adam, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Akademiyan\u0131n sonrak\u0131 prezidenti M.\u018fliyev d\u0259 g\u0259ls\u0259, he\u00e7 k\u0259s c\u00fcr\u0259t edib H.H\u00fcseynova k\u00f6m\u0259k \u0259lini uzada bilmir. Yaln\u0131z MK-ya z\u0259ng edib, oradan raz\u0131l\u0131q al\u0131nandan sonra yax\u0131nl\u0131qda olan \u00abLe\u00e7komissiya\u00bbya (indiki Urologiya \u0130nstitutuna) g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb ona yard\u0131m edilir. Lakin, t\u0259qib v\u0259 t\u0259hqirl\u0259r\u0259 d\u00f6zm\u0259y\u0259n H. H\u00fcseynov 1950-ci il avqustun 15-d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc asaraq intihar edir. Stalin v\u0259fat ed\u0259nd\u0259n sonra b\u0259ra\u0259t alan alim 1958-ci ild\u0259 F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>1998-ci il \u201cRezonans\u201d q\u0259zetin\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 q\u0131z\u0131 Sara deyir ki, atam nikbin adam idi. Yax\u015f\u0131 tar \u00e7al\u0131b oxuma\u011f\u0131 vard\u0131. Allaha inan\u0131rd\u0131, Sovet vaxt\u0131 bunu gizl\u0259ts\u0259 bel\u0259. Ata n\u0259n\u0259m, babam namaz ql\u0131b, oruc tutan idil\u0259r. Son vaxtlar \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7ox qapanm\u0131\u015fd\u0131: \u201c \u202616 avqust 1950-ci il. D\u0259fnind\u0259 yax\u0131n dostlar\u0131 bel\u0259 g\u00f6z\u0259 d\u0259ym\u0259di. T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 c\u0259naz\u0259sin\u0259 yax\u0131n durma\u011f\u0131 qada\u011fan el\u0259dil\u0259r. Yoxlu\u011fun, itkinin b\u00fct\u00fcn a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 ail\u0259miz \u2013 anam, biz t\u0259k \u00e7\u0259kdik. H\u0259min g\u00fcn qap\u0131m\u0131za m\u00f6h\u00fcr vurdular. Ged\u0259si yerimiz yoxuydu. He\u00e7 k\u0259s bizi evin\u0259 buraxm\u0131rd\u0131. Ax\u0131rda qon\u015fuluqda ya\u015fayan rus qad\u0131n bizi evin\u0259 g\u0259tirdi. Saat 3-d\u0259 be\u015f h\u0259rb\u00e7i g\u0259lib evimizi alt-\u00fcst el\u0259di. Atam\u0131n s\u0259n\u0259dl\u0259rini, m\u0259ktublar\u0131n\u0131, kitablar\u0131n\u0131 y\u0131\u011f\u0131b apard\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259l\u0259b\u0259si, AMEA-n\u0131n F\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 H\u00fcquq institunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131n\u0131n dedikl\u0259rind\u0259n: \u201cO vaxt Heyd\u0259r H\u00fcseynova g\u00f6r\u0259 universitetd\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 \u201cg\u00f6z\u00fcn \u00fcst\u0259 qa\u015f\u0131n var\u201d dey\u0259n yox idi. Damarlar\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olandan sonra x\u0259st\u0259xanada m\u00fcalic\u0259 olunurdu. He\u00e7 k\u0259s yan\u0131na getmirdi. \u0130nstitutla \u0259laq\u0259si ancaq m\u0259niml\u0259ydi. Yay t\u0259tili idi. Onu x\u0259st\u0259xanadan \u00e7\u0131xar\u0131b ev\u0259 g\u0259tirmi\u015fdil\u0259r. Getdim ki, sa\u011folla\u015f\u0131b, rayona qay\u0131d\u0131m. \u0130\u00e7\u0259ri gir\u0259nd\u0259 d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259ldim. O boyda ki\u015fi \u0259riyib yuma\u011fa d\u00f6nm\u00fc\u015fd\u00fc. Onu dil\u0259 tutdum, dedim, m\u0259niml\u0259 \u015eu\u015faya \u2014 dinc\u0259lm\u0259y\u0259 ged\u0259k. T\u0259r\u0259dd\u00fcd etdi. Camaat\u0131n ona m\u00fcnasib\u0259tini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc. El\u0259 h\u0259min vaxt e\u015fitdim ki, universitetin rektoru Qarayev m\u0259ni axtar\u0131r. Getdim, sevin\u0259-sevin\u0259 bir s\u0259n\u0259d verdi ki, qa\u00e7, bunu Heyd\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r. De ki, sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Pedaqoji Universitetin\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 m\u00fc\u0259llimi t\u0259yin olunur. Bu, o dem\u0259k idi ki, Heyd\u0259r H\u00fcseynov art\u0131q b\u0259ra\u0259t al\u0131b. T\u0259l\u0259sik onlara getdim. \u0130\u00e7\u0259ri girdim ki, ham\u0131 kefsiz, \u0259ll\u0259ri qoynunda oturub. Ka\u011f\u0131z\u0131 verdim, sevindil\u0259r. M\u00fc\u0259llimim m\u0259n\u0259 on kitab\u0131n s\u0131yah\u0131s\u0131n\u0131 verdi. Dedi ki, bu kitablar\u0131 m\u0259n\u0259 g\u0259tir\u0259rs\u0259n, d\u0259rs ba\u015flayana kimi bir az m\u0259\u015f\u011ful olaram. Bu, bizim ax\u0131r\u0131nc\u0131 s\u00f6hb\u0259timiz oldu. M\u0259n rayona gedib, tez d\u0259 qay\u0131td\u0131m. E\u015fitdim ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6ld\u00fcr\u00fcb. Evl\u0259rin\u0259 getdim, g\u00f6rd\u00fcm meyit ortadad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cYuxar\u0131\u201ddan tez-tez z\u0259ng vururdular. Deyirdil\u0259r, tez olun, camaat i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xmam\u0131\u015f d\u0259fn edin. Hardansa bir y\u00fck ma\u015f\u0131n\u0131 da g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. \u0130ndiki Xalq T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nstitutunun tinind\u0259n burulanda 10-15 t\u0259l\u0259b\u0259 biz\u0259 qo\u015fuldu. Q\u0259biristanl\u0131qda t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259n biri m\u0259n\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131 ki, biz\u0259 g\u00f6z qoyurlar. Do\u011frudan da, h\u0259nd\u0259v\u0259rimizd\u0259 yad adamlar vard\u0131. Ancaq onsuz da i\u015f-i\u015fd\u0259n ke\u00e7mi\u015fdi. Onun d\u0259fnind\u0259 i\u015ftirak el\u0259diyim\u0259 g\u00f6r\u0259 ert\u0259si g\u00fcn m\u0259ni aspiranturadan qovdular. Onun t\u0259krar \u00f6z\u00fcn\u0259 q\u0259sd el\u0259m\u0259yini a\u011fl\u0131ma s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131ra bilmirdim. \u00c7\u00fcnki o, \u00f6vladlar\u0131n\u0131n taleyin\u0259 laqeyd qala bilm\u0259zdi. H\u0259m d\u0259, AP\u0130-y\u0259 m\u00fc\u0259llim t\u0259yin olmas\u0131 onda nikbin ruh yaratm\u0131\u015fd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 fikirl\u0259\u015f\u0259nd\u0259 \u00fcr\u0259yim\u0259 dam\u0131rd\u0131 ki, onun \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 kimins\u0259 \u0259li var. M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, onun \u015f\u0259xsi s\u0259n\u0259dl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131lsa, bu h\u0259qiq\u0259ti \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xaran n\u0259s\u0259 tap\u0131la bil\u0259r\u201d.kulis<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ctimaimedia.az tarix v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 elminin inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f, Az\u0259rbaycan t\u0259rc\u00fcm\u0259 m\u0259kt\u0259binin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyanlardan biri hesab olunan, AMEA-n\u0131n F\u0259ls\u0259f\u0259 \u0130nstitutunun, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin F\u0259ls\u0259f\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":93182,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-93181","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93181"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93183,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93181\/revisions\/93183"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/93182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}