{"id":93184,"date":"2023-06-23T09:45:34","date_gmt":"2023-06-23T05:45:34","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=93184"},"modified":"2023-06-23T09:45:41","modified_gmt":"2023-06-23T05:45:41","slug":"qurban-bayrami-tarixi-mahiyy%c9%99ti-v%c9%99-s%c9%99rtl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=93184","title":{"rendered":"Qurban bayram\u0131: tarixi, mahiyy\u0259ti v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri"},"content":{"rendered":"\n<p>Bu bayram\u0131n \u0259sas mahiyy\u0259ti Allah yolunda k\u0259silmi\u015f heyvan\u0131n \u0259tini Allah\u0131n imkans\u0131z b\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k, onlar\u0131 sevindirm\u0259k v\u0259 sevincin\u0259 \u015f\u0259rik olmaqd\u0131r<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0130slam dininin \u0259n vacib say\u0131lan f\u0259rzl\u0259rind\u0259n biri, onun t\u0259bli\u011fi v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n ayinl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda Qurban bayram\u0131 adlanan dini m\u0259rasim m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda geni\u015f yay\u0131lan ayinl\u0259rd\u0259ndir. O, Quran\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi dini t\u0259l\u0259bdir, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n riay\u0259t etdiyi \u00fcmumi m\u0259rasimdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; \u00dc\u00e7 s\u0259mavi dinin- y\u0259hudilik, xristianl\u0131q v\u0259 \u0130slam\u0131n h\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcnd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif formada qurbanl\u0131q m\u00f6vcuddur. Lakin \u0130slamda bu ayin x\u00fcsusi mahiyy\u0259t v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Onun \u0259sas\u0131nda Allaha sonsuz sevgi, Onun q\u00fcdr\u0259tin\u0259 d\u0259rin inam v\u0259 iman i\u015f\u0131\u011f\u0131 durur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; \u0130nsanlar\u0131 halall\u0131\u011fa, pakl\u0131\u011fa s\u0259sl\u0259y\u0259n Qurban bayram\u0131n\u0131n \u00e7ox maraql\u0131 tarixi v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri var. \u018fslind\u0259 qurban ayini \u0130slamdan \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259ll\u0259r, m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr icra olunurdu. M\u0259s\u0259l\u0259n, q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 qurban veril\u0259nl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti h\u0259rbi \u0259sirl\u0259r olmu\u015fdur. \u00c7\u00fcnki m\u00fcharib\u0259d\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u0259sirl\u0259ri saxlamaq \u0259lveri\u015fli deyildi, onlar izafi m\u0259hsul yaratm\u0131r, x\u00fcsusi g\u00f6z\u0259t\u00e7i t\u0259l\u0259b edir v\u0259 ba\u015fqa \u0259lav\u0259 qay\u011f\u0131lar do\u011fururdular. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar\u0131n qurban verilm\u0259si \u0259n \u0259lveri\u015fli v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u0259m\u0259liyyat say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; C\u0259miyy\u0259tin ictimai-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n pill\u0259sind\u0259, insan \u0259m\u0259yinin m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131b izafi m\u0259hsul yaratma\u011fa ba\u015flad\u0131qda, y\u0259ni c\u0259miyy\u0259t sinifl\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fcy\u00fc zaman h\u0259rbi \u0259sirl\u0259ri qurban verib \u00f6ld\u00fcrm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, onlar\u0131 qula \u00e7evirib i\u015fl\u0259tm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Bu d\u00f6vrd\u0259n etibar\u0259n allahlara veril\u0259n qurbanlar \u0259sas\u0259n heyvanlardan ibar\u0259t oldu. Ev heyvanlar\u0131 v\u0259 qu\u015flar\u0131 qurban verm\u0259k ad\u0259t hal\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; At\u0259\u015fp\u0259r\u0259stl\u0259r is\u0259 insan\u0131 odda yand\u0131r\u0131rd\u0131lar. Onlar bu yolla guya Allaha yax\u0131n olduqlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. Q\u0259dim \u00c7ind\u0259 d\u0259 insanlar\u0131 tanr\u0131lara qurban verm\u0259k ad\u0259ti var idi. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259rd\u0259n, da\u015fq\u0131nlardan hifz olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015faqlar\u0131 \u00e7aya at\u0131rd\u0131lar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; \u0130slam dini \u0259r\u0259b tayfalar\u0131n\u0131n h\u0259mi\u015f\u0259 icra etdikl\u0259ri qurban verm\u0259k ad\u0259tin\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259slik mahiyy\u0259ti ver\u0259r\u0259k onu Qurban bayram\u0131 adland\u0131r\u0131b m\u00fcs\u0259lmanl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evirdi. Onun bu ad\u0259t\u0259 etdiyi yegan\u0259 \u0259lav\u0259 ondan ibar\u0259t olmu\u015fdur ki, bu m\u0259rasimi ist\u0259nil\u0259n vaxt ke\u00e7irm\u0259yin \u0259v\u0259zin\u0259 h\u0259r il hicri tarixi \u00fczr\u0259 Zilhicc\u0259 ay\u0131n\u0131n 10-da ke\u00e7irm\u0259yi qanunil\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; \u0130slam dinind\u0259 Qurban bayram\u0131 b\u00f6y\u00fck bayram (eyd \u0259l-k\u0259bir) adlan\u0131r. Bayram g\u00fcn\u00fc m\u0259scidl\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi bayram namaz\u0131 q\u0131l\u0131n\u0131r, d\u0259v\u0259, mal-qara, davar qurban k\u0259silir, v\u0259fat etmi\u015f \u0259ziz adamlar\u0131n xatir\u0259sini yad etm\u0259k \u0259lam\u0259ti olaraq evl\u0259rd\u0259 v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlarda dua oxunur, ehsan verilir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Qurban bayram\u0131 haqq\u0131nda Qurani-K\u0259rimd\u0259 deyilir ki, \u201cAllah Beyt\u00fclh\u0259ram olan K\u0259b\u0259ni haram ay\u0131 (zilhicc\u0259ni), K\u0259b\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259n boyunlar\u0131 ba\u011fs\u0131z v\u0259 ba\u011fl\u0131 (boyunlar\u0131na ni\u015fan tax\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 tax\u0131lmam\u0131\u015f) qurbanlar\u0131 insanlar\u0131n (dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi i\u015fl\u0259rinin) d\u00fcz\u0259lib sahmana d\u00fc\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir yol m\u00fc\u0259yy\u0259n etdi\u201d. \u015e\u0259ri\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, qurbanl\u0131q heyvan\u0131n q\u00fcsuru olmamal\u0131 v\u0259 onu k\u0259s\u0259n b\u0131\u00e7a\u011fa x\u00fcsusi qurban duas\u0131 oxunmal\u0131d\u0131r. N\u0259sil art\u0131m\u0131nda di\u015fi heyvanlar\u0131n m\u00fcst\u0259sna rolu oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 qurbanl\u0131q heyvan\u0131n erk\u0259k olmas\u0131 daha \u00fcst\u00fcn tutulur. Qurbanl\u0131q qo\u00e7un ya\u015f\u0131na g\u0259linc\u0259, bu, \u0259n az\u0131 alt\u0131 ayl\u0131q heyvan olmal\u0131d\u0131r. Lakin dana, yaxud d\u0259v\u0259nin bir ya\u015f\u0131 tamam olsa, daha yax\u015f\u0131d\u0131r. Bir qurbanl\u0131q heyvan yeddi dindar\u0131n ad\u0131ndan k\u0259sil\u0259 bil\u0259r, lakin f\u0259rdi qurban daha savabl\u0131 say\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Qurban bayram\u0131 m\u00fcs\u0259lman ruhanil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u0130brahim pey\u011f\u0259mb\u0259rin (\u018f) \u00f6z o\u011flu \u0130smay\u0131l\u0131 Allah\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 qurban k\u0259sm\u0259k niyy\u0259tini bildir\u0259n hadis\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Allah \u00f6z sevimlisi \u0130brahim pey\u011f\u0259mb\u0259rin (\u018f) sadiqliyini s\u0131namaq \u00fc\u00e7\u00fcn ondan yegan\u0259 o\u011flu \u0130smay\u0131l\u0131 qurban k\u0259sm\u0259yi t\u0259l\u0259b edir v\u0259 \u0130brahim pey\u011f\u0259mb\u0259r (\u018f) g\u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0131rpmadan o\u011flunu yer\u0259 y\u0131x\u0131b ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259s\u0259rk\u0259n, Allah\u0131n g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259l\u0259k C\u0259bray\u0131l (\u018f) g\u00f6yd\u0259n enib onun \u0259lini saxlay\u0131b, Allah\u0131n \u0130brahimd\u0259n (\u018f) raz\u0131 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib v\u0259 o\u011flu \u0130smay\u0131l\u0131n \u0259v\u0259zin\u0259 Tanr\u0131n\u0131n g\u00f6nd\u0259rdiyi qoyunu k\u0259sm\u0259yi t\u0259klif edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Qurbanl\u0131q bayram\u0131nda k\u0259sil\u0259n qurbana \u201c\u0130smay\u0131l qurban\u0131\u201d da deyirl\u0259r. \u00c7ox sevdiyi balas\u0131n\u0131 Allah yolunda qurban verm\u0259y\u0259 haz\u0131r olmas\u0131 Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (\u018f) Allah qar\u015f\u0131s\u0131nda iman\u0131n\u0131n, s\u0259mimiliyinin v\u0259 m\u00fctiliyinin bariz s\u00fcbutudur. Odur ki, din tarixind\u0259 d\u0259rin iz salm\u0131\u015f bu hadis\u0259 Allaha inam\u0131n, d\u0259rin etiqad\u0131n n\u00fcmun\u0259sidir. Bu hadis\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, insanlar Allah\u0131 sonsuz imanla sevm\u0259li v\u0259 \u00f6z sevgil\u0259rind\u0259 bu c\u00fcr s\u0259mimi olmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u0259tin anlarda Allah\u0131 yada sal\u0131b, yax\u015f\u0131 zamanlarda Onu unutmaq m\u00f6min\u0259 yara\u015fan h\u0259r\u0259k\u0259t deyil!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Bu andan etibar\u0259n dindarlar h\u0259r il ev heyvanlar\u0131ndan birini Allah\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 k\u0259sib, Ona \u00f6z ita\u0259tkarl\u0131qlar\u0131n\u0131 bildirirl\u0259r. \u00d6mr\u00fcnd\u0259 bir d\u0259f\u0259 vacib M\u0259kk\u0259 v\u0259 ya H\u0259cc ziyar\u0259tin\u0259 getm\u0259si v\u0259 orada qurban k\u0259sm\u0259si d\u0259 dindar\u0131n m\u00fch\u00fcm borcu hesab olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Bu hadis\u0259nin ba\u015fqa bir f\u0259ls\u0259fi-\u0259xlaqi m\u0259nas\u0131 ondan ibar\u0259tdir ki, \u0130slam dinind\u0259 insan\u0131n Allah yolunda qurban k\u0259silm\u0259si q\u0259bul olunmur. \u00c7\u00fcnki insan Allah\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259n \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259 \u0259n \u00fcst\u00fcn m\u0259xluqudur. Allah \u00f6z\u00fcn\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z yolunda qurban k\u0259silm\u0259sini q\u0259bul etmir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Bu bayram\u0131n \u0259sas mahiyy\u0259ti Allah yolunda k\u0259silmi\u015f heyvan\u0131n \u0259tini Allah\u0131n imkans\u0131z b\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k, onlar\u0131 sevindirm\u0259k v\u0259 sevincin\u0259 \u015f\u0259rik olmaqd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, bu bayram\u0131n v\u0259 ayinin d\u0259 \u0259sas\u0131nda, orucluqda oldu\u011fu kimi, xeyirxahl\u0131q, pakl\u0131q v\u0259 Allaha inam v\u0259 sevgi durur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; B\u0259z\u0259n bir ne\u00e7\u0259 adam bir heyvan al\u0131b onu \u00f6z aralar\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259kl\u0259, yaxud gedib bazardan \u0259t al\u0131b g\u0259tirm\u0259kl\u0259 \u00f6z qurban\u0131n\u0131 k\u0259smi\u015f hesab edirl\u0259r. Lakin \u0130slam dinin\u0259 g\u00f6r\u0259 bunlar qurbanl\u0131q hesab olunmur. \u018flb\u0259tt\u0259, bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131b bir danan\u0131 qurban k\u0259s\u0259 bil\u0259rl\u0259r, bu \u015f\u0259rtl\u0259 ki, h\u0259r bir \u015f\u0259xs\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u0259t pay\u0131n\u0131 \u0259n az\u0131 \u00fc\u00e7 hiss\u0259y\u0259 b\u00f6lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olsun. Bu hiss\u0259l\u0259rd\u0259n biri onlar\u0131n \u00f6z ail\u0259sin\u0259 s\u0259rf olunmal\u0131, qalan hiss\u0259l\u0259r is\u0259 f\u0259qir-f\u00fcq\u0259raya paylanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Qurbanl\u0131\u011f\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri odur ki, burada din, m\u0259zh\u0259b ayr\u0131-se\u00e7kiliyin\u0259 yol verilmir. Bu bayramda ist\u0259nil\u0259n dind\u0259n olan yetimin, kims\u0259sizin v\u0259 yoxsulun haqq\u0131 var ki, varl\u0131n\u0131n imkanlar\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nsin, adi g\u00fcnl\u0259rd\u0259 yey\u0259 bilm\u0259diyi qurbanl\u0131q \u0259tind\u0259n dads\u0131n. Qurbanl\u0131q o dem\u0259kdir ki, insanlar Allah\u0131n xo\u015funa g\u0259l\u0259c\u0259k bir \u0259m\u0259li icra edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; Qurbanl\u0131\u011f\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 odur ki, qurban k\u0259sm\u0259k yaln\u0131z buna imkan\u0131 olan varl\u0131 adamlar\u0131n boynunda haqd\u0131r. Imkan\u0131 olmayan adama is\u0259 qurban k\u0259sm\u0259k vacib deyil. Qurban k\u0259sm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn borc pula heyvan almaq \u0130slamda t\u0259qdir olunmur, \u00e7\u00fcnki bu bayram\u0131n \u0259sas mahiyy\u0259ti z\u0259nginl\u0259rl\u0259 imkans\u0131zlar\u0131n birliyi, qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu bayramda ham\u0131 sevinm\u0259lidir: varl\u0131lar-Allaha xo\u015f ged\u0259n \u0259m\u0259li icra etdikl\u0259ri v\u0259 kas\u0131blar\u0131 sevindirdikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, kas\u0131blar is\u0259- d\u00fcnya nem\u0259tind\u0259n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259rin\u0259 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131ndan g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri m\u0259rh\u0259m\u0259t\u0259 v\u0259 qay\u011f\u0131ya g\u00f6r\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; &nbsp;\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s bayramlar\u0131ndan say\u0131lan Qurban bayram\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259mt\u0259raqla qeyd olunur. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra Milli M\u0259clisin q\u0259bul etdiyi 1992-ci il 27 oktyabr tarixli \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n bayramlar\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanununa \u0259sas\u0259n Qurban bayram\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bayram edilir.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu bayram\u0131n \u0259sas mahiyy\u0259ti Allah yolunda k\u0259silmi\u015f heyvan\u0131n \u0259tini Allah\u0131n imkans\u0131z b\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k, onlar\u0131 sevindirm\u0259k v\u0259 sevincin\u0259 \u015f\u0259rik olmaqd\u0131r &nbsp;\u0130slam dininin \u0259n vacib<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":93185,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-93184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93184"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93186,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93184\/revisions\/93186"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/93185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}