{"id":9409,"date":"2020-07-09T02:47:39","date_gmt":"2020-07-08T22:47:39","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=9409"},"modified":"2020-07-09T02:47:45","modified_gmt":"2020-07-08T22:47:45","slug":"ssri-nin-cokusun%c9%99-s%c9%99b%c9%99b-olan-son-muharib%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=9409","title":{"rendered":"SSR\u0130-nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olan son m\u00fcharib\u0259"},"content":{"rendered":"\n<p>1978-ci ild\u0259\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=%C6%8Ffqan%C4%B1stan_Xalq_Partiyas%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\">\u018ffqan\u0131stan Xalq Partiyas\u0131n\u0131n<\/a>\u00a0(\u018fXP) r\u0259hb\u0259ri, SSR\u0130-y\u0259 meylliliyi il\u0259 tan\u0131nan\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Nur_M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d_T%C9%99r%C9%99ki&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Nur M\u0259h\u0259mm\u0259d T\u0259r\u0259ki<\/a>\u00a0r\u0259qibi\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/H%C9%99fizulla_%C6%8Fmin\">H\u0259fizulla \u018fmin<\/a>\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirildi. Hakimiyy\u0259t Aminin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda olan \u018fXP-nin &#171;Hezb&#187; qanad\u0131n\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7di. Aminin \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi iqtisadi-siyasi islahatlar iri m\u00fclk\u0259darlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsb\u0259t qar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131ndan \u018ffqan\u0131stan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u0259yal\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar ba\u015f verm\u0259kd\u0259 idi. Bu \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Pakistan\">Pakistan<\/a>, h\u0259m\u00e7inin\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/AB%C5%9E\">AB\u015e<\/a>\u00a0da daxil olmaqla, bir s\u0131ra q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nirdi. Bel\u0259 bir m\u0259qamda \u018ffqan\u0131standak\u0131 dayaqlar\u0131n\u0131 itirm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/w\/index.php?title=SSR%C4%B0_Kommunist_Partiyas%C4%B1_M%C9%99rk%C9%99zi_Komit%C9%99si&amp;action=edit&amp;redlink=1\">SSR\u0130 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259si<\/a>\u00a0bu \u00f6lk\u0259y\u0259 qo\u015fun yeritm\u0259k q\u0259rar\u0131 verdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn25.img.ria.ru\/images\/150477\/47\/1504774717_0:277:3122:2048_600x0_80_0_0_2710430a98a694e1a9780c8e648cd450.jpg\" alt=\"\u0421\u0431\u0438\u0442\u044b\u0439 \u0432 \u0410\u0444\u0433\u0430\u043d\u0438\u0441\u0442\u0430\u043d\u0435 \u043b\u0435\u0442\u0447\u0438\u043a, \u0441\u043a\u043e\u0440\u0435\u0435 \u0432\u0441\u0435\u0433\u043e, \u043f\u043e\u043f\u0430\u043b \u0432 \u043f\u043b\u0435\u043d, \u0441\u0447\u0438\u0442\u0430\u0435\u0442 ...\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u00fcxt\u0259lif statistikalara g\u00f6r\u0259, 10 illik h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u018ffqan\u0131standa 2 milyon n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n m\u00fclki sakin h\u0259lak olub. Amerikal\u0131lar is\u0259 \u0259fqanlar\u0131n itkisinin 2,5 milyon n\u0259f\u0259r oldu\u011funu yaz\u0131rlar.\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Sovet_ordusu\">Sovet ordusu<\/a>\u00a0\u018ffqan\u0131standa 1979-cu ild\u0259 86, 1980-ci ild\u0259 1484, 1981-ci ild\u0259 1298, 1982-ci ild\u0259 1948, 1983-c\u00fc ild\u0259 1446, 1984-c\u00fc ild\u0259 2343, 1985-ci ild\u0259 1868, 1986-c\u0131 ild\u0259 1333, 1987-ci ild\u0259 1215, 1988-ci ild\u0259 759, 1989-cu ild\u0259 53 n\u0259f\u0259r olmaqla \u00fcmumilikd\u0259 14.427 h\u0259rb\u00e7isini itirdi.\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/DTK\">DTK<\/a>-n\u0131n itkisi 576, Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin itkisi is\u0259 28 n\u0259f\u0259r olub. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda t\u0259xmin\u0259n 54 min n\u0259f\u0259r yaralan\u0131b, 416 min n\u0259f\u0259r is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li kontuziyalar ald\u0131. Sovet ordusunun \u018ffqan\u0131standa texniki itkisi is\u0259 bel\u0259 olub: 147 tank, 1314 zirehli transportyor, 433 artilleriya sistemi, 118 t\u0259yyar\u0259 v\u0259 333 vertolyot. \u018ffqan\u0131stan m\u00fcharib\u0259si SSR\u0130-nin s\u00fcqutunu s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi. On illik m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 SSR\u0130 \u018ffqan\u0131stana t\u0259xmin\u0259n 800 milyon AB\u015e dollar\u0131 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rdi. 40-c\u0131 ordunun saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259liyyat x\u0259rcl\u0259ri 3 milyard dollardan \u00e7ox oldu. Bir s\u00f6zl\u0259 Sovet sistemi \u018ffqan\u0131standa tamamil\u0259 m\u0259\u011flub oldu v\u0259 bu m\u00fcharib\u0259 SSR\u0130-nin s\u00fcqutunu tezl\u0259\u015fdirdi. M\u00fcharib\u0259nin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131ndan c\u0259mi iki il sonra SSR\u0130 par\u00e7aland\u0131. M\u00fcharib\u0259nin apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1979-cu il dekabr\u0131n 25-d\u0259n 1989-cu ilin fevral\u0131n 15-d\u0259k \u018ffqan\u0131standa Sovetl\u0259r Birliyinin 620 min h\u0259rbi qulluq\u00e7usu xidm\u0259t edib.<\/p>\n\n\n\n<p>SSR\u0130 \u018ffqan\u0131stana daxil olanda Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131 narahatl\u0131q i\u00e7ind\u0259 idi. Kommunistl\u0259rin burada q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7alaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 Q\u0259rb bu regiona n\u0259zar\u0259ti itir\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>On illik \u018ffqan\u0131stan m\u00fcharib\u0259sind\u0259 7500 az\u0259rbaycanl\u0131 da i\u015ftirak edib. Onlar\u0131n 208-i m\u00fcharib\u0259d\u0259 h\u0259lak olub. 7 n\u0259f\u0259r is\u0259 itkin d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda c\u0259mi 5 min\u0259 yax\u0131n \u018ffqan\u0131stan m\u00fcharib\u0259si veteran\u0131 sa\u011f qal\u0131b. \u018ffqan\u0131standan qay\u0131dandan sonra onlar\u0131n bir \u00e7oxu Qaraba\u011fda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 h\u0259lak olub v\u0259 ya sonradan v\u0259fat edibl\u0259r. \u018ffqan\u0131stan m\u00fcharib\u0259si veteranlar\u0131ndan 17 n\u0259f\u0259ri sonradan Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 Milli Q\u0259hr\u0259man ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r sonralar Qaraba\u011f u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 vuru\u015fdular v\u0259 ordu quruculu\u011funda yax\u0131ndan i\u015ftirak etdil\u0259r. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"\u0425\u0440\u043e\u043d\u0438\u043a\u0430 \u0410\u0444\u0433\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0432\u043e\u0439\u043d\u044b\" width=\"715\" height=\"536\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/uvIRi6fIFa4?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1978-ci ild\u0259\u00a0\u018ffqan\u0131stan Xalq Partiyas\u0131n\u0131n\u00a0(\u018fXP) r\u0259hb\u0259ri, SSR\u0130-y\u0259 meylliliyi il\u0259 tan\u0131nan\u00a0Nur M\u0259h\u0259mm\u0259d T\u0259r\u0259ki\u00a0r\u0259qibi\u00a0H\u0259fizulla \u018fmin\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirildi. Hakimiyy\u0259t Aminin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda olan \u018fXP-nin &#171;Hezb&#187; qanad\u0131n\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7di.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9410,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-9409","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9409","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9409"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9411,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9409\/revisions\/9411"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}