{"id":94229,"date":"2023-08-04T10:21:31","date_gmt":"2023-08-04T06:21:31","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=94229"},"modified":"2023-08-04T10:28:41","modified_gmt":"2023-08-04T06:28:41","slug":"andranikin-qosunlarinin-z%c9%99ng%c9%99zur-q%c9%99zasina-soxulmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=94229","title":{"rendered":"Andranikin qo\u015funlar\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131na soxulmas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>1917-ci ild\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r daha g\u00fccl\u00fc silahlanma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. \u00d6z milli ideyalar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k v\u0259 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n maddi rifah\u0131n\u0131 tamamil\u0259 da\u011f\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Da\u015fnaks\u00fctyun partiyas\u0131 Az\u0259rbaycanl\u0131lar aras\u0131nda toqqu\u015fmalar t\u00f6r\u0259dirdil\u0259r.<br>K\u0259ndlil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n F\u0259rrux b\u0259y V\u0259zirovun bir ne\u00e7\u0259 malikan\u0259si da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r Levon Sergeyevi\u00e7 Vartapetovu q\u0259za komissar\u0131 se\u00e7\u0259r\u0259k tamamil\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan milis d\u0259st\u0259si t\u0259\u015fkil etmi\u015f, \u015eu\u015fa il\u0259 Qaryagin v\u0259 \u015eu\u015fa il\u0259 \u018fsg\u0259ran aras\u0131nda g\u00f6z\u0259t\u00e7i m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri yaratm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 t\u0259rk-silah etmi\u015fdi. T\u0259drij\u0259n erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ad\u0131 g\u00f6st\u0259ril\u0259n istiqam\u0259td\u0259 yollar\u0131n\u0131 ba\u011flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Andranikin qo\u015funlar\u0131 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131na soxulandan sonra \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik m\u00f6vqeyi daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndi.&nbsp;Andranik Gorusa g\u0259l\u0259n kimi Qaraba\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn erm\u0259nil\u0259rini s\u0259f\u0259rb\u0259rliy\u0259 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan etdi.&nbsp;Bu vaxtdan etibar\u0259n Andranikin silahl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259ri Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndl\u0259rini m\u0259hv etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Andranik \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 Zabux d\u0259r\u0259si vasit\u0259sil\u0259 \u015eu\u015faya getm\u0259y\u0259 j\u0259hd g\u00f6st\u0259rdi. Lakin onun b\u00fct\u00fcn j\u0259hdl\u0259ri Az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259f edildi. Andranik b\u00f6y\u00fck itki ver\u0259r\u0259k Gorusa qay\u0131d\u0131r. \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n \u00fcmumi v\u0259ziyy\u0259tini t\u0259svir ed\u0259r\u0259k onu \u0259lav\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin \u00f6z\u00fc v\u0259 \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259ri 175 erm\u0259ni k\u0259ndi t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259hat\u0259y\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bax buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 i\u00e7m\u0259li sudan, \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n g\u0259tirilm\u0259sind\u0259n m\u0259hrum olan Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti do\u011frudan da faci\u0259li olmu\u015f, bu v\u0259ziyy\u0259t s\u0259kkiz ay, t\u00fcrkl\u0259r g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r davam etmi\u015fdir.<br>\u015eahidl\u0259r g\u00f6st\u0259rirl\u0259r ki, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin v\u0259 k\u0259ndl\u0259rinin erm\u0259nil\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259tini tan\u0131maq ist\u0259mir, Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan ay\u0131r\u0131b Erm\u0259nistan Respublikas\u0131na birl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. H\u0259min vaxtda da Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259ni \u0259halisi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131na he\u00e7 bir vergi vermir, he\u00e7 bir m\u00fck\u0259ll\u0259fiyy\u0259t yerin\u0259 yetirmir, \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n 1-ci v\u0259 2-ci polis m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 Sokrat M\u0259lik \u015eahnazarovun v\u0259 Aranz\u0259minli Kovxa Karapetin erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri cinay\u0259tl\u0259rini davam etdirir. A\u011fdam, Qaryagin \u015fose yollar\u0131 ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 ki, Qarak\u0259nd erm\u0259nil\u0259ri Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 yen\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259m\u0259kd\u0259 v\u0259 soymaqda davam edir. Q\u0259zan\u0131n 2-ci polis m\u0259nt\u0259q\u0259si tam, 1-ci polis m\u0259nt\u0259q\u0259si qism\u0259n, 3-c\u00fc v\u0259 4-c\u00fc polis m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri bir s\u0131ra hallarda da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<br>\u015eahidl\u0259rin ifad\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 2-ci polis m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 cinay\u0259tl\u0259r ba\u015f vermi\u015fdir: \u201c1918-ci il dekabr\u0131n ortalar\u0131nda erm\u0259nil\u0259r Qoqa k\u0259ndind\u0259 55 Az\u0259rbaycanl\u0131 evini da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, m\u00fclk\u0259dar Cavan\u015firin malikan\u0259sini yand\u0131rm\u0131\u015f, ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u018fs\u0259d a\u011fa Cavan\u015firi, onun o\u011flu Sultan a\u011fan\u0131, q\u0131z\u0131 \u0130yan\u0259 b\u0259yimi, qarda\u015f\u0131 q\u0131z\u0131 Fatma b\u0259yimi, qulluq\u00e7usu \u0130nci Ab\u0131\u015f q\u0131z\u0131n\u0131 v\u0259 V\u0259li K\u0259rb\u0259lay\u0131 \u018fl\u0259sg\u0259r o\u011flunu \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, d\u0259ril\u0259rini soyub x\u0259nj\u0259rl\u0259 do\u011fram\u0131\u015flar. Onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259mlak\u0131, heyvanlar\u0131 v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 al\u0259ti apar\u0131lm\u0131\u015f, ev v\u0259 tikilil\u0259ri yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Tu\u011f k\u0259ndinin Az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan evl\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 h\u0259bs edib onlardan t\u0259l\u0259b edirl\u0259r ki, Erm\u0259nistan\u0131n hakimiyy\u0259tin\u0259 tabe olsunlar. Tu\u011f k\u0259ndinin m\u00fclk\u0259dar\u0131 A\u011fab\u0259y M\u0259lik Aslanovu erm\u0259nil\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcb v\u0259 \u0259mlak\u0131n\u0131 qar\u0259t etmi\u015fl\u0259r.<br>1918-ci ilin pay\u0131z\u0131nda erm\u0259nil\u0259r 33 evd\u0259n ibar\u0259t olan Salak\u0259tin k\u0259ndini tamamil\u0259 yand\u0131rm\u0131\u015flar. Onlar\u0131n \u0259mlak\u0131n\u0131, mal-qaras\u0131n\u0131 qar\u0259t etmi\u015fl\u0259r\u201d. 1918-ci ilin yay\u0131nda erm\u0259nil\u0259r Zar\u0131sl\u0131 k\u0259ndinin 300 iribuynuzlu mal-qaras\u0131n\u0131 aparm\u0131\u015flar. Yen\u0259 h\u0259min vaxt\u0131 erm\u0259nil\u0259r \u015eu\u015fadan C\u0259bray\u0131l q\u0259zas\u0131na un alma\u011fa ged\u0259n 12 Az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin yolu\u201dnda \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1-ci v\u0259 3-c\u00fc polis m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 cinay\u0259ti t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r:<\/strong>&nbsp;1918-ci ilin avqustunda \u018ftyem\u0259zli, Ke\u015fm\u0259zli, Quzanl\u0131 k\u0259ndl\u0259rind\u0259n olan Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n heyvan v\u0259 ev \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131 qar\u0259t etmi\u015f, 240 evlik G\u00fclabl\u0131 k\u0259ndini da\u011f\u0131tm\u0131\u015flar. M\u0259rzili k\u0259ndinin sakinl\u0259rini m\u0259jbur etmi\u015fdil\u0259r ki, \u00f6z evl\u0259rini t\u0259rk etsinl\u0259r.<br>1918-ci ilin mart\u0131nda erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri Sokrat b\u0259y M\u0259lik \u015eahn\u0259z\u0259rovun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Abdal k\u0259ndini da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, k\u0259ndin b\u00fct\u00fcn ev \u0259mlak\u0131n\u0131 v\u0259 mal-qaras\u0131n\u0131 qar\u0259t etmi\u015fl\u0259r. 1982-ci ild\u0259 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259rini \u00f6z g\u00f6z\u00fc il\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f 95 ya\u015fl\u0131 Xank\u0259ndi sakini M\u0259cid H\u0259s\u0259nov ata-anas\u0131n\u0131n v\u0259 k\u0259nd jamaat\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n m\u00fcsib\u0259tl\u0259ri m\u0259n\u0259 bel\u0259 s\u00f6yl\u0259di: \u201cErm\u0259nil\u0259r 1918-ci ilin mart\u0131nda Xank\u0259ndd\u0259n 10 km aral\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n Kosalar k\u0259ndin\u0259 h\u00fccum etdil\u0259r. Kosalar 6 k\u0259ndd\u0259n ibar\u0259tdir. D\u00fc\u015fm\u0259nin ilk h\u0259d\u0259fi Canh\u0259s\u0259n k\u0259ndi oldu. Onlar k\u0259ndd\u0259ki qojalardan sakinl\u0259rin harada oldu\u011funu soru\u015fur. M\u0259\u015f\u0259di \u018fbd\u00fcl ki\u015fi arvad\u0131 N\u00f6vr\u0259st\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 duz-\u00e7\u00f6r\u0259k k\u0259sdikl\u0259rini xat\u0131rlad\u0131b, sakinl\u0259rin yerini bilm\u0259dikl\u0259rini s\u00f6yl\u0259yir. Az\u011f\u0131nla\u015fm\u0131\u015f d\u00fc\u015fm\u0259n \u0259vv\u0259l N\u00f6vr\u0259st\u0259nin sa\u011f v\u0259 sol qolunu, sonra is\u0259 M\u0259\u015f\u0259di \u018fbd\u00fcll\u0259 birg\u0259 ba\u015flar\u0131n\u0131 k\u0259sir. Sonra da dig\u0259r k\u0259ndl\u0259r\u0259 h\u00fccum edib qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259r t\u00f6r\u0259dir. V\u0259h\u015fil\u0259\u015fmi\u015f d\u00fc\u015fm\u0259n k\u0259ndi bel\u0259 yand\u0131rmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259mi\u015fdir.<br>1918-ci ilin avqustunda erm\u0259nil\u0259r Qarada\u011fl\u0131, Xojav\u0259nd k\u0259ndl\u0259rini da\u011f\u0131tm\u0131\u015f v\u0259 yand\u0131rm\u0131\u015f, h\u0259min k\u0259ndl\u0259rin adamlar\u0131n\u0131n ev \u0259mlak\u0131n\u0131 v\u0259 mal-qaras\u0131n\u0131 qar\u0259t etmi\u015fl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r Xojal\u0131 k\u0259ndinin Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6z yerl\u0259rini t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259jbur etmi\u015fl\u0259r. G\u00f6st\u0259ril\u0259n faktlar erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri zorak\u0131l\u0131qlar\u0131, soy\u011fun\u00e7ulu\u011fu, h\u0259l\u0259 tam \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdirmir. M\u0259lum olmu\u015fdur ki, erm\u0259nil\u0259rin h\u00fccumlar\u0131 n\u0259tij\u0259sind\u0259 100-d\u0259n \u00e7ox Az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 yaralanm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bu r\u0259q\u0259m d\u0259 \u0259sl reall\u0131\u011f\u0131 \u0259ks etdirmir. \u00c7\u00fcnki \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131nda \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131q h\u00f6km s\u00fcrd\u00fcy\u00fcnd\u0259n, erm\u0259ni zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n qurban\u0131 olmu\u015f Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131n\u0131 d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259dik v\u0259 bu ayr\u0131ja istintaq prosesl\u0259rind\u0259 ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lajaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131nda Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259rin\u0259 h\u00fccum etmi\u015f erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 erm\u0259ni d\u0259st\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n adlar\u0131 \u015fahidl\u0259rin verdikl\u0259ri m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir: \u00c7anax\u00e7\u0131 k\u0259ndinin sakini Sokrat b\u0259y M\u0259lik \u015eahn\u0259z\u0259rov, Qaybal\u0131 k\u0259ndinin sakini Akop Verdiyev, Armenak Xa\u00e7aturov, Gorus \u015f\u0259h\u0259rinin sakini Nikolay Osipov, Dam\u011fal\u0131 k\u0259ndinin sakinl\u0259ri Amparsum Kyukyuev, Nerses Markasov, Asatur Petrosov, Cambat k\u0259ndinin sakinl\u0259ri Arta\u015fes b\u0259y Ter-Mixaylov, \u0130sbahan\u00e7\u0131 k\u0259ndinin sakinl\u0259ri Ar\u015fak Ke\u015fi\u015fev, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin sakinl\u0259ri Tiqsan b\u0259y \u0130\u015fxanov, Xosrov b\u0259y, \u00c7iraquz k\u0259ndinin sakinl\u0259ri Aleksan Cavadov, Astan Ayrapetov, Qo\u011fa k\u0259ndind\u0259n Markar Qriqorov, A\u011fa b\u0259y Ohajanov, David Ohajanov, Edilli k\u0259ndind\u0259n Bax\u015f\u0131 Naxapetov, Movses Ba\u011f\u0131rov, Tu\u011f k\u0259ndind\u0259n Kosta Akopov, Saka Atayev, Pavel Asriyev, Siqorlu k\u0259ndind\u0259n B\u0259yl\u0259r Usubov, Moqez k\u0259ndind\u0259n A\u011fa Prum b\u0259y \u015eahnazarov, Tu\u011f k\u0259ndind\u0259n star\u015fina Arsen A\u011fajanov, Sergey Ba\u011fdasaryan, Sos k\u0259ndind\u0259n Aru\u015fan Sarkisov v\u0259 A\u011fa b\u0259y Poqosyants. Ziyana m\u0259ruz qalm\u0131\u015f m\u00fclk\u0259darlar\u0131n v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin t\u0259qdim etdiyi m\u0259lumatlardan v\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f aktlardan m\u0259lum olur ki, \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halisin\u0259 100 milyon manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 z\u0259r\u0259r d\u0259ymi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n varl\u0131 vilay\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olan \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131 o d\u0259r\u0259j\u0259d\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 ki, o \u00f6z\u00fcn\u00fcn iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tini uzun m\u00fcdd\u0259t b\u0259rpa ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;M\u0259mm\u0259dova H\u0259vva. \u201cAz\u0259rbaycan xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Yuxar\u0131 Qaraba\u011fda siyasi v\u0259ziyy\u0259t: Erm\u0259ni terrorizminin g\u00fccl\u0259nm\u0259si (1918-1920) kitab\u0131ndan\u201d.Bak\u0131, \u201cNa\u011f\u0131l Evi\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131,<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1917-ci ild\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r daha g\u00fccl\u00fc silahlanma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. \u00d6z milli ideyalar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k v\u0259 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n maddi rifah\u0131n\u0131 tamamil\u0259 da\u011f\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Da\u015fnaks\u00fctyun partiyas\u0131 Az\u0259rbaycanl\u0131lar aras\u0131nda<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":94232,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7],"tags":[],"class_list":["post-94229","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94229","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94229"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94229\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94233,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94229\/revisions\/94233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/94232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}