{"id":94344,"date":"2023-08-08T13:41:26","date_gmt":"2023-08-08T09:41:26","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=94344"},"modified":"2023-08-08T13:41:27","modified_gmt":"2023-08-08T09:41:27","slug":"atilla-allahin-b%c9%99lasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=94344","title":{"rendered":"Atilla- Allah\u0131n b\u0259las\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>D\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u0259\u015fhur s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131nda b\u00f6y\u00fck bir t\u00fcrk\u00fcn \u00f6z yeri var. Bu, \u00abAvropan\u0131n imperatoru\u00bb titulunu qazanm\u0131\u015f mahir s\u0259rk\u0259rd\u0259, Napoleonun kumiri, t\u00fcrk o\u011flu Atillad\u0131r. O, Avropa xalqlar\u0131n\u0131n xatirind\u0259 \u0259fsan\u0259vi s\u0259rk\u0259rd\u0259 v\u0259 \u0259dal\u0259tli h\u00f6kmdar kimi \u0259b\u0259di olaraq qal\u0131b. X\u00fcsus\u0259n german xalqlar\u0131 onu \u00f6z \u015fifahi \u0259d\u0259biyyatlar\u0131nda h\u0259m q\u0259hr\u0259man, h\u0259m d\u0259 \u0259dal\u0259tli bir h\u00f6kmdar kimi an\u0131rlar.<a><\/a><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si<\/h4>\n\n\n\n<p>Avropada hunlar\u0131 Atilladan \u0259vv\u0259l d\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131y\u0131rd\u0131lar. 374-c\u00fc ild\u0259 hunlar\u0131n xan\u0131 se\u00e7il\u0259n Balamir q\u0259rb\u0259 do\u011fru xeyli ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k xeyli torpaqlar alm\u0131\u015f, \u015f\u0259rqi german tayfalar\u0131n\u0131 \u00f6z t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0259kmi\u015fdi. 375-ci ild\u0259 o, Dnepri ke\u00e7\u0259r\u0259k viziqotlar\u0131 da m\u0259\u011flub etmi\u015fdi. Onun d\u00f6n\u0259mind\u0259 hunlar m\u00fcxt\u0259lif istiaqam\u0259tl\u0259rd\u0259n yava\u015f-yava\u015f Roma imperiyas\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259yirdil\u0259r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n Qafqazdan ke\u00e7\u0259r\u0259k Anadoluda Roma ordusunu m\u0259\u011flub etmi\u015fdil\u0259r. 409-cu ild\u0259 Balamirin o\u011flu Ulduz xan Bizans \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccum etdi. Hunlar\u0131n t\u0259zyiqin\u0259 d\u00f6zm\u0259y\u0259n Bizans imperatoru el\u00e7i g\u00f6nd\u0259rib bar\u0131\u015f\u0131q t\u0259klif etdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hun ordusu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259dim xristian tarix\u00e7isi Ammian Marsellin hunlar\u0131 bel\u0259 t\u0259svir edir: \u00abOnlar \u00f6z arabalar\u0131nda c\u0259layi-v\u0259t\u0259n adamlar kimi k\u00f6\u00e7 edirl\u0259r. Bu arabalar onlar\u0131n evidir. Orada arvadlar\u0131 oturur. Onlar paltar tikir v\u0259 u\u015faqlar\u0131 saxlay\u0131rlar\u2026 Hunlar \u00f6zl\u0259rinin y\u00f6nd\u0259msiz, amma d\u00f6z\u00fcml\u00fc atlar\u0131na el\u0259 bil bitibl\u0259r. Atdan d\u00fc\u015fm\u0259d\u0259n \u00f6z i\u015fl\u0259rini g\u00f6r\u00fcrl\u0259r: al\u0131rlar, sat\u0131rlar, ictimai y\u0131\u011f\u0131ncaqlarda da atdan d\u00fc\u015fm\u00fcrl\u0259r. Onlar c\u0259lddirl\u0259r, atlar\u0131 is\u0259 \u00e7ox s\u00fcr\u0259tlidir. D\u00f6y\u00fc\u015f vaxt\u0131 paz \u015f\u0259klind\u0259 d\u00fcz\u00fcl\u00fcb hayq\u0131raraq d\u00fc\u015fm\u0259nin \u00fcz\u0259rin\u0259 at\u0131l\u0131rlar. Ammian Marsellin yaz\u0131r ki, hunlar k\u0259m\u0259ndd\u0259n silah kimi \u00e7ox m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edibl\u0259r. Q\u0131l\u0131nclar\u0131 d\u00fcz, h\u0259r iki t\u0259r\u0259fi k\u0259sici olub. Uzunlu\u011fu bir metrd\u0259n art\u0131q olurmu\u015f. Asimmetrik kamandan istifad\u0259 edibl\u0259r. Bu kamanlar\u0131n \u00fcst hiss\u0259si alt hiss\u0259d\u0259n uzun imi\u015f. Bu c\u00fcr qurulu\u015f kaman\u0131 daha elastik v\u0259 at belind\u0259 \u00e7apark\u0259n atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u0259l\u0259yat\u0131ml\u0131 ed\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Ordunun etnik t\u0259rkibi<\/h4>\n\n\n\n<p>Atillan\u0131n ordusunun \u00f6z\u0259yini \u0130til \u00e7ay\u0131 (Volqa), Aral v\u0259 Qara d\u0259niz sahill\u0259rind\u0259, Qafqazda ya\u015fayan t\u00fcrkl\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi. Bunlar o\u011fuz, alt\u0131 o\u011fuz, \u015fara v\u0259 bir s\u0131ra sair tayfalar idi. Qo\u015funda fin-uqor tayfalar\u0131 \u2014 \u00e7eremis, erz\u0259, mok\u015fa, \u00e7udlar, estlar; qerman tayfalar\u0131 \u2014 qotlar, venedl\u0259r d\u0259 vard\u0131. Bundan ba\u015fqa fars v\u0259 slavyanlardan da hun ordusunun t\u0259rkibind\u0259 vuru\u015fanlar az deyildi.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Atillan\u0131n hakimiyy\u0259ti<\/h4>\n\n\n\n<p>434-ci ild\u0259 taxta \u00e7\u0131xanda Atillan\u0131n q\u0131rx ya\u015f\u0131 vard\u0131. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130til (Volqaboyu) t\u00fcrkl\u0259ri n\u0259slind\u0259ndir. M\u00fcasirl\u0259ri onun orta boylu, enli k\u00fcr\u0259kli, qara sa\u00e7l\u0131 oldu\u011funu yaz\u0131r. \u0130ti v\u0259 n\u00fcfuzedici bax\u0131\u015flar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda tab g\u0259tirm\u0259k h\u0259r adam\u0131n i\u015fi deyilmi\u015f. G\u00fccl\u00fc natiqlik qabiliyy\u0259tin\u0259 malik olub. Atillan\u0131n nitqi \u00fcr\u0259kl\u0259rd\u0259 h\u0259yat e\u015fgi alovland\u0131rar, ordunun d\u00f6y\u00fc\u015f m\u0259har\u0259tini art\u0131rarm\u0131\u015f. O, x\u00fcsus\u0259n riyakarlara v\u0259 f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 \u00e7ox amans\u0131z olub. Bununla yana\u015f\u0131, \u00f6z silahda\u015flar\u0131na, d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rin\u0259, xalq\u0131na himay\u0259darl\u0131q v\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259rdi. Sad\u0259 h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcr\u0259n Atilla qonaqp\u0259rv\u0259rliyi il\u0259 d\u0259 se\u00e7ilib.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u0130stanbula do\u011fru<\/h4>\n\n\n\n<p>Atillan\u0131n xaqanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 Bizans hunlarla hesabla\u015f\u0131r v\u0259 onlara x\u0259rac verirdi. Amma hunlar\u0131n getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259nm\u0259si onlar\u0131 \u00e7ox narahat edirdi. Ona g\u00f6r\u0259 s\u00fclh \u015f\u0259rtl\u0259rini tez-tez pozur, x\u0259rac\u0131 gecikdirirdil\u0259r. Bu, Atillan\u0131n qo\u015fun haz\u0131rlay\u0131b onlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccum etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. 447-ci ild\u0259\u00a0<a href=\"https:\/\/kayzen.az\/blog\/h%C9%99rb%C3%A7il%C9%99r\/2039\/attila.html\">Atilla\u00a0<\/a>Balkan s\u0259f\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. Yol boyu b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri z\u0259bt ed\u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259rk\u0259rd\u0259, n\u0259hay\u0259t, g\u0259lib \u0130stanbula \u00e7at\u0131r. Bizans imperatoru t\u0259l\u0259sik onun yan\u0131na el\u00e7il\u0259r g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k xahi\u015f edir ki, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 girm\u0259sin: s\u00fclh \u015f\u0259rtl\u0259rini q\u0259bul edir v\u0259 s\u00f6z verir ki, onlara ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259l ed\u0259c\u0259k. C\u0259za olaraq yeni \u015f\u0259rtl\u0259r \u0259lav\u0259 olunur. Onlar bir q\u0259d\u0259r d\u0259 a\u011f\u0131r idi. Anatolios m\u00fcqavil\u0259si adlanan bu sazi\u015fd\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259r olub:<br>1. Bizans h\u0259rbi t\u0259zminat olaraq 6000 libr\u0259 q\u0131z\u0131l \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k.<br>2. Bizans Dunay\u0131n c\u0259nubunda, Dunaya be\u015f g\u00fcnl\u00fck m\u0259saf\u0259d\u0259 qo\u015fun saxlamayacaq.<br>3. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda ortaq bazar art\u0131q t\u00fcrk \u015f\u0259h\u0259ri olmu\u015f Ni\u015fd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259k.<br>4. Bizans \u00f6d\u0259diyi vergini \u00fc\u00e7 qat art\u0131racaq. Y\u0259ni 2100 libr\u0259 (150 000 solidum) q\u0131z\u0131l \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k.<br>5. Bizans \u0259vv\u0259lki sazi\u015fd\u0259ki \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259, y\u0259ni qa\u00e7aqlar\u0131 himay\u0259 etm\u0259m\u0259k, hun hakimiyy\u0259tind\u0259ki tayfalarla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259m\u0259k \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 tam olaraq \u0259m\u0259l ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"\u0410\u0442\u0438\u043b\u043b\u0430\" width=\"715\" height=\"536\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/bTSIrnzF4L0?start=161&#038;feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>S\u00fclh \u015f\u0259rtl\u0259ri q\u0259bul edils\u0259 d\u0259, Bizans \u00fc\u00e7\u00fcn bunlar \u00e7ox a\u011f\u0131r idi. Amma ba\u015fqa yollar\u0131 da yox idi. Bizans Atilla ordusunun h\u0259rbi g\u00fcc\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda duru\u015f g\u0259tir\u0259 bilm\u0259zdi. Ona g\u00f6r\u0259 sui-q\u0259sd haz\u0131rlanmas\u0131na q\u0259rar verdil\u0259r. 448-ci ild\u0259 \u0130stanbuldan \u00f6lk\u0259sin\u0259 d\u00f6n\u0259n hun el\u00e7ilik hey\u0259tin\u0259 Bizans hey\u0259ti d\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Hun hey\u0259tinin ba\u015f\u0131nda Edikun dururdu. Bizans hey\u0259tind\u0259n olan Priskosun qeydl\u0259rind\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, buraya Maksiminos, Priskos v\u0259 Biqila daxil imi\u015f. Sui-q\u0259sdi Biqila h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259li imi\u015f. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ona bir sand\u0131q q\u0131z\u0131l verilibmi\u015f. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, onun bu niyy\u0259tind\u0259n hey\u0259td\u0259ki dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin x\u0259b\u0259ri olmay\u0131b. Edikun ondan duyuq d\u00fc\u015f\u00fcb, amma Atillan\u0131n Macar\u0131standak\u0131 iqam\u0259tgah\u0131na g\u0259l\u0259n\u0259 kimi he\u00e7 n\u0259 sezdirm\u0259yib. Bura \u00e7atanda is\u0259 Atillan\u0131 olaydan x\u0259b\u0259rdar edib. Atilla Biqilan\u0131 sor\u011fu-suala \u00e7\u0259kib m\u0259s\u0259l\u0259ni \u00f6yr\u0259n\u0259nd\u0259n sonra Teodosiosa bu m\u0259zmunda bir m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259rib: \u00abTeodosios da Atilla kimi bir atan\u0131n o\u011fludur. Atilla atas\u0131 Mun\u00e7uqdan ald\u0131\u011f\u0131 \u0259silliyi qoruyub. Amma Teodosios Atillaya x\u0259rac ver\u0259n bir k\u00f6l\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Teodosios \u0259silliyini qoruya bilm\u0259diyi kimi, k\u00f6l\u0259lik heysiyyat\u0131n\u0131 da qoruya bilm\u0259yib. \u00c7\u00fcnki \u0259sl \u0259f\u0259ndisi Atillan\u0131n can\u0131na q\u0131ymaq ist\u0259yib\u00bb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Katalaun d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Atilla bu x\u0259yan\u0259tin m\u00fcqabilind\u0259 Roman\u0131 c\u0259zaland\u0131rmal\u0131 idi. Amma b\u0259han\u0259si yox idi. O, iki il\u0259 yax\u0131n haz\u0131rla\u015fmal\u0131 oldu. Haz\u0131rl\u0131q bit\u0259r-bitm\u0259z b\u0259han\u0259 d\u0259 tap\u0131ld\u0131. Bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l Roma imperatoru 2-ci Valentinianusun bac\u0131s\u0131 Honoriya \u0259r\u0259 getm\u0259k niyy\u0259ti il\u0259 Atillaya bir ni\u015fan \u00fcz\u00fcy\u00fc g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi. Bu q\u0131z Avqusta ad\u0131 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131, y\u0259ni imperator h\u00fcququna sahib idi. O, Atillaya \u0259r\u0259 gets\u0259, Romada bir n\u00f6mr\u0259li s\u00f6z sahibi olacaqd\u0131. Atilla bu ni\u015fan \u00fcz\u00fcy\u00fcn\u00fc xat\u0131rlad\u0131 v\u0259 nota g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k Honoriyan\u0131 arvad olaraq q\u0259bul etdiyini bildirdi. Bundan \u0259lav\u0259, cehiz olaraq imperiyan\u0131n ona d\u00fc\u015f\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131 ist\u0259di. R\u0259dd cavab\u0131 verdil\u0259r. Bu, m\u00fcharib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rinc\u0259 tutarl\u0131 s\u0259b\u0259b idi.<br>Bu zaman Atillan\u0131n ordusunda 100 min t\u00fcrk v\u0259 y\u00fcz min\u0259 yax\u0131n dig\u0259r tayfalardan d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc olub. Roma imperatoru t\u0259l\u0259sik b\u00fct\u00fcn xristian d\u00fcnyas\u0131ndan qo\u015fun y\u0131\u011fma\u011fa ba\u015flay\u0131b. \u00abM\u0259sihin v\u0259 Roman\u0131n yolunda \u00f6lm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan\u00bb 200 mind\u0259n art\u0131q d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc toplan\u0131l\u0131b. N\u0259hay\u0259t, Katalaun d\u00fcz\u0259nliyind\u0259 iki n\u0259h\u0259ng ordu \u00fcz-\u00fcz\u0259 dayan\u0131b. Atillaya qar\u015f\u0131 Roma imperatoru Aesius \u00e7\u0131x\u0131b. G\u00fccl\u00fc v\u0259 c\u0259sar\u0259tli s\u0259rk\u0259rd\u0259 iki d\u0259f\u0259 hunlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 olmu\u015fdu. Bir d\u0259f\u0259 \u0259sir kimi, bir d\u0259f\u0259 is\u0259 s\u00fcrg\u00fcnd\u0259. T\u00fcrk v\u0259 qerman dill\u0259rind\u0259 s\u0259rb\u0259st dan\u0131\u015fan Aesius legion\u00e7ular\u0131n r\u0259\u011fb\u0259tini qazanm\u0131\u015fd\u0131. Atilla v\u0259 Aesius u\u015faql\u0131q dostu olsa da, Katalaun d\u00fcz\u0259nliyind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n kimi \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259ldil\u0259r. Burda iki n\u0259h\u0259ng ordu \u00f6l\u00fcb-dirim u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Tarixd\u0259 o vaxta kimi bu q\u0259d\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc bir yer\u0259 topla\u015fmam\u0131\u015fd\u0131. D\u0259h\u015f\u0259tli q\u0131r\u011f\u0131n iki g\u00fcn davam edib. Roma ordusunun t\u0259zyiqin\u0259 hunlar\u0131n m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri yox, t\u00fcrkl\u0259r \u00f6zl\u0259ri m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilib. D\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn ikinci g\u00fcn\u00fc Roma legion\u00e7ular\u0131 geri \u00e7\u0259kilib.<br>Atilla q\u0131sa haz\u0131rl\u0131qdan sonra ordunun g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k 452-ci ild\u0259 Romaya y\u00f6n\u0259ldi. \u0130mperiya t\u0259\u015fvi\u015f i\u00e7ind\u0259 idi. Atilla Roman\u0131n qap\u0131lar\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131na \u00e7atanda Roma papas\u0131 ba\u015fda olmaqla onun yan\u0131na n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti g\u00f6nd\u0259rildi. Atilla bu hey\u0259ti \u00f6z q\u0259rargah\u0131nda q\u0259bul etdi. \u00abS\u0259ni salamlay\u0131ram, Allah\u0131n b\u0259las\u0131!\u00bb dey\u0259r\u0259k Papa Atilladan Roman\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131n\u0131 xahi\u015f edirdi. Onun b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259ri q\u0259bul edilirdi, t\u0259ki qo\u015fun \u015f\u0259h\u0259r\u0259 girm\u0259sin. Atilla \u0130stanbula girm\u0259diyi kimi, Romaya da girm\u0259di. Orada d\u00fcnya arxitekturs\u0131n\u0131n nadir incil\u0259ri, q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259r\u0259 aid says\u0131z-hesabs\u0131z qiym\u0259tli \u0259lyazmalar, kitablar vard\u0131. Bunlar\u0131n m\u0259hvi d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259 olard\u0131. \u0130sg\u0259nd\u0259riyy\u0259 kitabxanas\u0131n\u0131n yand\u0131r\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r v\u0259 Sezardan f\u0259rqli olaraq, Atilla tarixi irsin g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn qalmas\u0131n\u0131 ist\u0259yird\u0131.<br>N\u0259hay\u0259t, Roma papas\u0131 1-ci Lev Atillan\u0131n onun qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259yilib ba\u015f\u0131na tac qoydu v\u0259 onu Avropan\u0131n imperatoru elan el\u0259di\u2026 Bunu Napoleon da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc v\u0259 o da Atilla kimi papan\u0131 h\u00fczuruna g\u0259tird\u0259n ikinci Avropa imperatoru oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Atillan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Atilla b\u00fct\u00fcn q\u0259rbi \u00f6z \u0259lin\u0259 alandan sonra indi d\u0259 \u015f\u0259rq\u0259 \u2013 \u0130rana h\u00fccum el\u0259m\u0259k ist\u0259yirdi. \u0130taliya s\u0259f\u0259rind\u0259n sonra \u0130ldiko adl\u0131 bir \u015fahzad\u0259 il\u0259 evl\u0259nmi\u015fdi. O, zifaf gec\u0259si daxili qanaxmadan (a\u011f\u0131z v\u0259 burnundan qan a\u00e7\u0131l\u0131b) v\u0259fat etdi. Bunun sui-q\u0259sd oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Amma bel\u0259 bir versiya da var ki, onu m\u00fcayin\u0259 ed\u0259n \u015faman deyib ki, sui-q\u0259sd yoxdur. Bu, irsi x\u0259st\u0259likdir. Qarda\u015f\u0131 Buda da eyni x\u0259st\u0259likd\u0259n \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fc. Atillan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc hunlar\u0131 mat\u0259m\u0259 q\u0259rq etdi. R\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, onu d\u0259fn ed\u0259nd\u0259 i\u00e7-i\u00e7\u0259 \u00fc\u00e7 tabut qoyublar. Birinci tabut q\u0131z\u0131ldan, ikincisi g\u00fcm\u00fc\u015fd\u0259n olub. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc is\u0259 poladdan d\u00fcz\u0259ldilib. Bu tabutlar Tissa \u00e7ay\u0131n\u0131n ki\u00e7ik adalar\u0131n\u0131n birind\u0259 torpa\u011fa basd\u0131r\u0131l\u0131b. Adada d\u0259rin bir m\u0259zar qaz\u0131l\u0131b. Sonra \u00e7ay\u0131n yata\u011f\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k q\u0259brin \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7irilib. Atillan\u0131n m\u0259zar\u0131n\u0131 kims\u0259 tapa bilm\u0259sin dey\u0259 bel\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Atillan\u0131 he\u00e7 k\u0259s m\u0259\u011flub etm\u0259yib<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Atillan\u0131 he\u00e7 k\u0259s m\u0259\u011flub ed\u0259 bilm\u0259yib. O, d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259 84 o\u011flu vard\u0131. Q\u0131zlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131 bil\u0259n yox idi. 453-d\u0259 \u2013 Atilla \u00f6l\u0259nd\u0259n sonra o\u011fullar\u0131 aras\u0131nda hakimiyy\u0259t \u00fcst\u0259 dava d\u00fc\u015fd\u00fc. Onlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 anas\u0131 avropal\u0131 olan \u00e7oxlu o\u011flan vard\u0131. Murad Adc\u0131 yaz\u0131r ki, hunlar b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 m\u0259\u011flub etmi\u015fdil\u0259r. M\u0259\u011flub etm\u0259dikl\u0259ri birc\u0259 xalq vard\u0131: \u00f6zl\u0259ri! Atilla \u00f6l\u0259nd\u0259n sonra \u00f6zl\u0259ri il\u0259 vuru\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 is\u0259 qalib v\u0259 m\u0259\u011flub yox idi.<br><\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0<em>Vasif Sad\u0131ql\u0131<\/em>, \u00abFiloloji Ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 Dil Monitorinqi M\u0259rk\u0259zi\u201d \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri, tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalist<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u0259\u015fhur s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131nda b\u00f6y\u00fck bir t\u00fcrk\u00fcn \u00f6z yeri var. Bu, \u00abAvropan\u0131n imperatoru\u00bb titulunu qazanm\u0131\u015f mahir s\u0259rk\u0259rd\u0259, Napoleonun kumiri, t\u00fcrk o\u011flu Atillad\u0131r. O,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-94344","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94344"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94344\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94346,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94344\/revisions\/94346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}