{"id":94565,"date":"2023-08-19T09:36:09","date_gmt":"2023-08-19T05:36:09","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=94565"},"modified":"2023-08-19T09:36:11","modified_gmt":"2023-08-19T05:36:11","slug":"erm%c9%99nil%c9%99rin-ic-uzu-h%c9%99r-k%c9%99s-bunu-bilm%c9%99lidir-anca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=94565","title":{"rendered":"Erm\u0259nil\u0259rin i\u00e7 \u00fcz\u00fc: H\u0259r k\u0259s BUNU B\u0130LM\u018fL\u0130D\u0130R \u2014 \u00abANCA\u00bb"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Erm\u0259ni lobbi f\u0259aliyy\u0259ti tarixin bir \u00e7ox d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 birba\u015fa terrorla birlikd\u0259 xarakteriz\u0259 olunub. Erm\u0259ni diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131 terrorizmin m\u00fcxt\u0259lif formalar\u0131n\u0131 \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 ehtiva edib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Amerika Erm\u0259nil\u0259ri Milli Komit\u0259si (ANCA) erm\u0259ni lobbisinin \u0259n b\u00f6y\u00fck siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r. Bu lobbi erm\u0259ni diasporunun, Erm\u0259nistan\u0131n v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f separat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 qo\u00adru\u00admaqla m\u0259\u015f\u011fuldur. Amerikan\u0131n,&nbsp;el\u0259c\u0259 d\u0259,&nbsp;Avropan\u0131n&nbsp;bir \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 ofisl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, AEMK&nbsp;Da\u015fnaks\u00fctun&nbsp;partiyas\u0131 il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 malikdir. Ba\u015fqa erm\u0259ni t\u0259\u015fkilatlar\u0131 il\u0259 birg\u0259&nbsp;\u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n tan\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259di il\u0259 kampaniyalar t\u0259\u015fkil edir v\u0259 dig\u0259r lobbi\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur.<\/p>\n\n\n\n<p>1999-cu ild\u0259 komit\u0259nin s\u0259dri&nbsp;Murad Topalyan&nbsp;terror aktlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilin\u0259 v\u0259 qanunsuz silah sursat saxlama\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259&nbsp;AB\u015e&nbsp;h\u00fcquq m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs olunub.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Yaranma tarixi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>ANCA&nbsp;Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259n&nbsp;sonra&nbsp;ke\u00e7mi\u015f konsul Vahan Karda\u015fyan &nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n&nbsp;qurulan M\u00fcst\u0259qil Erm\u0259nistan\u0131n Amerika Komit\u0259sinin (ACIA) bir&nbsp;qoludur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;M\u0259rk\u0259zi Nyu York \u015ftat\u0131nda &nbsp;yerl\u0259\u015firdi v\u0259 13 \u015ftatda 23 regional ofisi var idi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dric\u0259n bu ofisl\u0259r Amerika Erm\u0259nil\u0259ri Milli Komit\u0259sin\u0259 \u00e7evrildikd\u0259n sonra &nbsp;f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndir\u0259r\u0259k, qondarma&nbsp;erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131&nbsp;v\u0259 erm\u0259ni milli ist\u0259kl\u0259ri&nbsp;daxil olmaqla yerli icmalar\u0131 erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ictimaiyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r&nbsp;qurub.&nbsp;Erm\u0259ni diasporunun siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin vacib m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259, 1970\u20131980-ci ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin terror f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n v\u0259 ona b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rmaqdan ibar\u0259t idi. Bu terror\u00e7ular\u0131n m\u0259qs\u0259di uydurma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 d\u00fcnya birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nmas\u0131na nail olmaq idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Da\u015fnaks\u00fctun s\u0131x ba\u011fl\u0131 olan iki qrup ASALA v\u0259 Erm\u0259ni inqilab ordusu t\u00fcrk diplomatlar\u0131na sui-q\u0259sdl\u0259r haz\u0131rlay\u0131r, partlay\u0131\u015flar t\u00f6r\u0259dirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sadalanan \u00fcsullardan savay\u0131 erm\u0259nil\u0259r Va\u015finqtonda t\u0259sir qruplar\u0131 da yaratma\u011fa nail olurdular. Da\u015fnaks\u00fctun \u00f6z\u00fcn\u00fcn ilk lobbi\u00e7i qrupu kimi M\u00fcst\u0259qil Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn Amerika Komit\u0259sini (American Committee for the Independence of Armenia \u2014 ACIA) hesab edir, bu komit\u0259 1918-ci ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>1972-ci ild\u0259 diasporan\u0131n Da\u015fnaks\u00fctuna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xan \u00fczvl\u0259ri \u00abAmerikan\u0131n Erm\u0259ni Assambleyas\u0131\u00bbn\u0131 (Armenian Assembly of America \u2014 AAA) t\u0259sis edibl\u0259r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 diasporan\u0131n imkanl\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin maliyy\u0259si d\u0259 c\u0259lb edilir. Assambleyan\u0131n t\u0259sis\u00e7il\u0259ri Corc Va\u015finqton Universitetinin erm\u0259ni \u0259silli iki professoru hesab edilir, bunlar Stiven Muqar (Stephen Mugar) v\u0259 Hirayir Hovanyand\u0131r (Hirair Hovnanian). Hal haz\u0131rda \u00abAmerika Erm\u0259nil\u0259ri Milli Komit\u0259si\u00bb v\u0259 \u00abAmerikan\u0131n Erm\u0259ni Assambleyas\u0131\u00bb ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Erm\u0259ni lobbisinin&nbsp;\u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259ri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Qondarma \u00aberm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u00bbn\u0131 tan\u0131tmaq<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>2. &nbsp;Erm\u0259ni diasporunun siyasi prosesl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k<br>3. AB\u015e-Erm\u0259nistan \u0259laq\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si<br>4. Erm\u0259nistan v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f separat\u00e7\u0131lar\u0131na d\u0259st\u0259k \u0259ld\u0259 etm\u0259k<br>5. Erm\u0259ni diasporas\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na uy\u011fun olaraq AB\u015e \u2013 \u0131n xarici siyas\u0259tin\u0259 t\u0259sir etm\u0259k<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sind\u0259 erm\u0259ni lobbisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259ni lobbisinin s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 AB\u015e ictimaiyy\u0259ti yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259rin n\u0259z\u0259r n\u00f6qt\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n m\u0259lumatlar al\u0131rd\u0131. Erm\u0259ni diasporu v\u0259 lobbistl\u0259ri 1990\u2013c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259cav\u00fczkar kimi t\u0259qdim etm\u0259kd\u0259 u\u011fur qazana bilmi\u015fdi, bu zaman Az\u0259rbaycan informasiya blokadas\u0131nda idi.<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e Erm\u0259nistan\u0131 1991\u2013ci ilin dekabr\u0131nda, Az\u0259rbaycan\u0131 is\u0259 1992\u2013ci ilin fevral\u0131nda r\u0259sm\u0259n tan\u0131d\u0131. Erm\u0259ni lobbisinin \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n biri qondarma \u00abDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Respublikas\u0131\u00bbn\u0131n tan\u0131nmas\u0131na v\u0259 ona yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259sin\u0259 nail olmaq idi. 1990\u20131994-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 AB\u015e-dak\u0131 erm\u0259ni diasporu Qaraba\u011fda ged\u0259n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 m\u00fcharib\u0259ni maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn on milyonlarla dollar v\u0259sait toplay\u0131b Erm\u0259nistana yollay\u0131r, bundan \u0259lav\u0259, Da\u015fnaks\u00fctun v\u0259 AEMK m\u00fcharib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn muzdlular\u0131n v\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rin Erm\u0259nistana v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqla, habel\u0259 erm\u0259ni ordusu v\u0259 silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn silah v\u0259 sursat al\u0131nmas\u0131 v\u0259 regiona \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>ANCA m\u00fcxt\u0259lif sf\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, bunlara daxildir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2014 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz, firavan v\u0259 demokratik bir d\u00f6vl\u0259t kimi q\u0259bulland\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259ri,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2014 Se\u00e7ilmi\u015f m\u0259murlara Amerika erm\u0259nil\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verm\u0259k v\u0259 federal, \u0259yal\u0259t v\u0259 yerli s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 AB\u015e se\u00e7ki prosesind\u0259 i\u015ftiraka c\u0259hd,<\/p>\n\n\n\n<p>\u2014 Konqres ifad\u0259l\u0259rinin, m\u00f6vqe s\u0259n\u0259dl\u0259rinin, press-relizl\u0259rin, m\u0259lumat v\u0259r\u0259q\u0259l\u0259rinin v\u0259 regional b\u00fclletenl\u0259rin n\u0259\u015fri.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 erm\u0259ni lobbizmi da\u011f\u0131d\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, fa\u015fizmi, ifrat mill\u0259t\u00e7iliyi \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li prosesin dig\u0259r ad\u0131d\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259ni lobbi f\u0259aliyy\u0259ti tarixin bir \u00e7ox d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 birba\u015fa terrorla birlikd\u0259 xarakteriz\u0259 olunub. Erm\u0259ni diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131 terrorizmin m\u00fcxt\u0259lif formalar\u0131n\u0131 \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 ehtiva edib. Amerika Erm\u0259nil\u0259ri<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-94565","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94565","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94565"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94568,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94565\/revisions\/94568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}