{"id":95248,"date":"2023-09-26T14:17:25","date_gmt":"2023-09-26T10:17:25","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=95248"},"modified":"2023-09-26T14:17:25","modified_gmt":"2023-09-26T10:17:25","slug":"m%c9%99shur-%c9%99dibl%c9%99rimizin-h%c9%99yatindan-maraqli-m%c9%99qamlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=95248","title":{"rendered":"M\u0259\u015fhur \u0259dibl\u0259rimizin h\u0259yat\u0131ndan maraql\u0131 m\u0259qamlar"},"content":{"rendered":"\n<p><span style=\"color: rgb(34, 34, 34); font-family: &quot;helvetica neue&quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 17px; white-space: normal;\">*Bir g\u00fcn Qaraba\u011f hakimi \u0130brahim xan \u00f6z d\u0259st\u0259si il\u0259 ovdan qay\u0131dark\u0259n yolda \u00e7obanlara rast g\u0259lir. \u00c7obanlar\u0131n yan\u0131ndak\u0131 zorba bir itin boynundak\u0131 d\u0259ri b\u00fckm\u0259 v\u0259 g\u00f6zmuncu\u011fu xan\u0131n n\u0259z\u0259rini c\u0259lb edir, at\u0131 saxlay\u0131r: \u00abA bala, o itin boynundak\u0131 n\u0259dir? \u2014 Xan sa\u011f olsun duad\u0131r, g\u00f6z d\u0259ym\u0259sin dey\u0259 yazd\u0131rd\u0131m.\u00bb \u0130brahim xan t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nir, \u0259hval\u0131 d\u0259yi\u015fir. Xan\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259n \u00e7oban iti t\u0259rifl\u0259yir. Xan: \u00abB\u0259s duan\u0131 harada yazd\u0131rm\u0131san? \u2014 \u00ab\u015ei\u015f\u0259 qalas\u0131nda \u2014 \u00e7oban deyir. B\u0259rk \u0259s\u0259bil\u0259\u015f\u0259n xan xilaf\u0131-\u015f\u0259r i\u015f g\u00f6r\u0259n dini \u0259l\u0259 salan mollan\u0131 c\u0259zaland\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00e7oban\u0131 iti il\u0259 \u015ei\u015f\u0259y\u0259 apartd\u0131r\u0131r. Axtar\u0131b dua yazan mollan\u0131 tap\u0131rlar v\u0259 xan\u0131n h\u00fczuruna g\u0259tirirl\u0259r. \u0130brahim xan, qar\u015f\u0131s\u0131nda diz \u00e7\u00f6k\u0259n mollaya q\u0259z\u0259bl\u0259nir:<\/span><a name=\"cut\" style=\"box-sizing: border-box; color: rgb(39, 94, 194); text-decoration-line: underline; transition-duration: 300ms; transition-timing-function: ease; transition-property: color; font-family: &quot;helvetica neue&quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 17px; white-space: normal;\"><\/a><span style=\"color: rgb(34, 34, 34); font-family: &quot;helvetica neue&quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 17px; white-space: normal;\"><\/span><span style=\"color: rgb(34, 34, 34); font-family: &quot;helvetica neue&quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 17px; white-space: normal;\">\u00abQuran q\u0259nim olsun, n\u0259 c\u00fcr\u0259tl\u0259 dinimizi \u0259l\u0259 sal\u0131b, it\u0259 dua yaz\u0131rsan? \u2014 Xan sa\u011f olsun. \u018fg\u0259r siz buyuranlar do\u011fru is\u0259, boynum vurulsun. \u0130tin boynundak\u0131 dua deyil, bir m\u0259zahd\u0131r, \u00e7obanla zarafat etmi\u015f\u0259m. \u2013 Nec\u0259 y\u0259ni m\u0259zad\u0131r? \u2014 Xan, qalal\u0131lar\u0131n t\u0259bi\u0259tin\u0259 b\u0259l\u0259dsiniz. Kims\u0259 \u00e7oban\u0131 \u00f6yr\u0259dir ki, bel\u0259 p\u0259nc\u0259li k\u00f6p\u0259y\u0259 dua yazd\u0131rmasan g\u00f6z d\u0259y\u0259r, tez \u00f6l\u0259r. \u00c7oban da s\u00fcr\u00fcs\u00fcnd\u0259n iki qoyun g\u00f6t\u00fcr\u00fcb \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259lir, dua yazan axtar\u0131r. Onu m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r v\u0259 m\u0259n\u0259 g\u0259lib \u00e7atanda m\u0259n camaat\u0131n k\u0259l\u0259yini duyub dua \u0259v\u0259zin\u0259 bir m\u0259zah yazd\u0131m.\u00bb Xan itin boynundak\u0131 b\u00fckm\u0259ni a\u00e7d\u0131r\u0131r v\u0259 saralm\u0131\u015f ka\u011f\u0131zda yaz\u0131lanlar\u0131 oxutdurur:<\/span><em style=\"box-sizing: border-box; color: rgb(34, 34, 34); font-family: &quot;helvetica neue&quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 17px; white-space: normal;\">G\u00f6z\u00fcm d\u00fc\u015fd\u00fc \u0259tin\u0259,Dua yazd\u0131m itin\u0259.H\u0259min sirri kim a\u00e7saBu \u00e7oban\u0131n &#8230;in\u0259.<\/em><span style=\"color: rgb(34, 34, 34); font-family: &quot;helvetica neue&quot;, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 17px; white-space: normal;\">Xan g\u00fcl\u00fcms\u0259yir. Mollan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc s\u0259rb\u0259st aparmas\u0131, haz\u0131rcavabl\u0131\u011f\u0131 xo\u015funa g\u0259lir v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 mirz\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, saraya g\u0259tirir. H\u0259min molla m\u0259\u015fhur \u015fair Vaqif imi\u015f.*1797-ci ild\u0259 A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u0131n qo\u015funlar\u0131 acl\u0131qdan taq\u0259td\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015eu\u015faya daxil olur. \u0130brahim xan\u0131n yax\u0131n adamlar\u0131 v\u0259 Vaqif tutulur. \u015eair yolda dustaq yolda\u015f\u0131 Sofi b\u0259y\u0259 deyir: \u00abM\u0259n n\u0259 \u015fah\u0131n \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u0259c\u0259y\u0259m, n\u0259 d\u0259 q\u0259tl edil\u0259c\u0259y\u0259m. S\u0259ni bilmir\u0259m.\u00bb O g\u00fcn c\u00fcm\u0259 ax\u015fam\u0131 imi\u015f. Qacar qat\u0131 dindar oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn c\u00fcm\u0259 ax\u015fam\u0131 qan t\u00f6km\u0259yi g\u00fcnah say\u0131r v\u0259 deyir: \u00abSabah el\u0259 bir siyas\u0259t eyl\u0259yim ki, tarixl\u0259rd\u0259 deyilsin. K\u0259ll\u0259l\u0259rd\u0259n bir minar\u0259 qoyduracam, \u015fair Molla P\u0259nah\u0131n da ba\u015f\u0131 lap yuxar\u0131larda as\u0131ls\u0131n! Gedin d\u0259mir\u00e7il\u0259r\u0259 deyin minar\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0131x qay\u0131rs\u0131nlar!\u00bbS\u00fcbh tezd\u0259n A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259 x\u0259b\u0259ri \u015f\u0259h\u0259r\u0259 yay\u0131l\u0131r. D\u0259mir\u00e7il\u0259r\u0259 x\u0259b\u0259r g\u0259lir ki, m\u0131x laz\u0131m deyil, \u015fah\u0131n c\u0259naz\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 mismar laz\u0131md\u0131r. Ba\u015f d\u0259mir\u00e7i: \u00abEy m\u0131x\u0131 mismara d\u00f6nd\u0259r\u0259n Allah!\u00bb dey\u0259 \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6y\u0259 \u00e7evirir.A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar \u015eu\u015fan\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 \u0130brahim xan\u0131 qorxutmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 saray \u015fairi Seyid M\u0259mm\u0259d \u015eirazinin yazd\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 b\u0259ndi m\u0259ktub vasit\u0259si il\u0259 xana g\u00f6nd\u0259rir:F\u0259l\u0259yin mancana\u011f\u0131ndan fitn\u0259 da\u015flar\u0131 ya\u011f\u0131r,S\u0259n \u0259bl\u0259hc\u0259sin\u0259 \u015fi\u015f\u0259 i\u00e7\u0259risind\u0259 dayanm\u0131san.Bu ka\u011f\u0131z xana yeti\u015f\u0259n kimi Vaqif\u0259 verir. Vaqif \u015feir\u0259 bax\u0131r, c\u0259ld h\u0259m\u0259n m\u0259ktubun dal\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 b\u0259ndi yaz\u0131b, \u0130brahim xana verir:M\u0259ni qoruyan m\u0259nim tan\u0131d\u0131\u011f\u0131md\u0131rsa,\u015ei\u015f\u0259ni da\u015f qoynunda salamat saxlay\u0131r.\u015eeir xan\u0131n xo\u015funa g\u0259lir v\u0259 m\u0259ktubu geriy\u0259 g\u00f6nd\u0259rir. A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah cavab\u0131 oxuyark\u0259n q\u0259z\u0259bi daha da alovlan\u0131r. A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar \u015eu\u015fan\u0131n m\u00fchasir\u0259si vaxt\u0131 \u0130brahim xana m\u0259ktub yazaraq ona bir at g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. Lakin bu at n\u0259 k\u0259h\u0259r, n\u0259 k\u00fcr\u0259n, n\u0259 s\u0259m\u0259nd, n\u0259 qara, n\u0259 a\u011f, y\u0259ni he\u00e7 bir r\u0259ngd\u0259 olmamal\u0131 idi. \u0130brahim xan Vaqif\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. Vaqif A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015faha bel\u0259 bir cavab yaz\u0131r: \u00ab\u0130st\u0259diyiniz at xan t\u00f6vl\u0259sind\u0259 haz\u0131rd\u0131r. Adam g\u00f6nd\u0259rin apars\u0131n. Lakin h\u0259min adam h\u0259ft\u0259nin \u015f\u0259nb\u0259, bazar, bazar ert\u0259si, \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 ax\u015fam\u0131, \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259, c\u00fcm\u0259 ax\u015fam\u0131, c\u00fcm\u0259d\u0259n ba\u015fqa, hans\u0131 g\u00fcn\u00fcnd\u0259 ist\u0259yir g\u0259lsin.\u00bb*Bir d\u0259f\u0259 \u00abDivani-hikm\u0259t\u00bb \u0259d\u0259bi m\u0259clisind\u0259ki \u015feirl\u0259\u015fm\u0259d\u0259n sonra Mirz\u0259 \u015e\u0259fi il\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xan alim v\u0259 \u015fair Boden\u015ftedt onun b\u0259dah\u0259t\u0259n \u015feir s\u00f6yl\u0259m\u0259sin\u0259 \u00f6z t\u0259\u0259cc\u00fcb\u00fcn\u00fc bildirir: \u00abEy m\u0259nim m\u00fcdrik m\u00fc\u0259llimim, nec\u0259 olur ki, s\u0259n \u00f6z n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rini bu q\u0259d\u0259r tez d\u00fcz\u0259ldirs\u0259n?\u00bb Mirz\u0259 \u015e\u0259fi oradaca toplad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcll\u0259ri d\u0259st\u0259 ba\u011flay\u0131b Boden\u015ftedt\u0259 verir v\u0259 deyir: \u00abBudur, bax, bu g\u00fcl d\u0259st\u0259sini m\u0259n bir an i\u00e7ind\u0259 d\u00fcz\u0259ltdim. Halbuki, bu g\u00fcll\u0259r bir anda \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259nim \u015feirl\u0259rim d\u0259 bunun kimi.\u00bb*Mirz\u0259 \u015e\u0259fi Vazeh Boden\u015ftedt\u0259 deyir: \u00ab\u015eeird\u0259 \u0259sas m\u00f6vzudur. T\u0259kc\u0259 \u00e7ox kitab oxumaqla \u015feir yazmaq olmur. Kitablar \u00f6yr\u0259dir, lakin m\u00f6vzu vermir. M\u0259n\u0259 yax\u015f\u0131 \u015feir yazmaq o vaxt n\u0259sib olur ki, m\u0259n sehrli g\u00f6zl\u0259r, bax\u0131\u015flar, nazik, inc\u0259 \u0259ll\u0259r, inc\u0259 qam\u0259t g\u00f6r\u00fcr\u0259m, g\u00fcll\u0259r \u0259hat\u0259sind\u0259y\u0259m, dadl\u0131 mey m\u0259clisind\u0259y\u0259m, g\u00f6z\u0259l yaz havas\u0131 duyuram. Balaca bir g\u00fcl ba\u011f\u00e7as\u0131 m\u0259n\u0259 t\u0259mt\u0259raql\u0131 karvanlardan daha \u00e7ox ilham verir. M\u0259n bir al-q\u0131rm\u0131z\u0131 yanaqdan daha \u00e7ox cu\u015fa g\u0259lir\u0259m, n\u0259inki b\u00fct\u00fcn \u015fairl\u0259ri oxumaqdan. Balaca bir u\u015fa\u011f\u0131n t\u00fct\u0259kd\u0259 yan\u0131ql\u0131 \u00e7alma\u011f\u0131 uzun-uzad\u0131 \u015feirl\u0259rd\u0259n daha t\u0259sirlidir. Bunlar yarad\u0131c\u0131l\u0131q m\u0259nb\u0259yidir. Bunlar olmasa \u015feir yaza bilm\u0259r\u0259m.\u00bb*Bir d\u0259f\u0259 Seyid \u018fzim \u015eirvaninin \u015fagirdl\u0259ri m\u00fc\u0259llimin a\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb bunun s\u0259b\u0259bini bilm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. O deyir: \u00abO\u011flanlar\u0131m, budur, bir ne\u00e7\u0259 ildir \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram, \u015feirl\u0259r, \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131ram. T\u0259bii, bunlar\u0131 camaat\u0131m\u0131z\u0131n istifad\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yazm\u0131\u015fam. \u0130ndi bax\u0131b g\u00f6r\u00fcr\u0259m, bunlar\u0131 he\u00e7 c\u00fcr\u0259 n\u0259\u015fr etm\u0259y\u0259 iqtidar\u0131m yoxdur. V\u0259fat\u0131mdan sonra da onlar\u0131n nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmir\u0259m. B\u0259li, m\u0259ni a\u011fladan da budur, h\u0259r\u00e7\u0259nd indi m\u0259nim bu s\u00f6zl\u0259rimi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259zsiniz, lakin sonradan n\u0259 dediyimi bil\u0259rsiniz.\u00bb*Bir g\u00fcn F\u0259t\u0259li \u015fah \u0130brahim xan\u0131n \u015fair\u0259 q\u0131z\u0131 A\u011fab\u0259yim a\u011fadan x\u0259b\u0259r al\u0131r: \u00abM\u0259ni sevirs\u0259nmi?\u00bb Q\u0131z cavab verir: \u00abBir \u00fcr\u0259kd\u0259 iki m\u0259h\u0259bb\u0259t\u0259 yer ola bilm\u0259z.\u00bb \u015eah p\u0259rt olub q\u00fcrurlan\u0131r: \u00abM\u0259nim \u00fcr\u0259yimd\u0259 be\u015f y\u00fcz qad\u0131n ya\u015fay\u0131r\u00bb. A\u011fab\u0259yim a\u011fa istehzaya ke\u00e7ir: \u00abS\u00fcr\u00fc yata\u011f\u0131 il\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t ota\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ox aras\u0131 var.\u00bb*Deyirl\u0259r ki, q\u0131z\u0131lg\u00fcl\u00fcn lap t\u0259z\u0259c\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 vaxt bir n\u0259f\u0259r f\u0259qir adam Xur\u015fidbanu Nat\u0259vana bir d\u0259st\u0259 q\u0131z\u0131l g\u00fcl g\u0259tirir. Xan q\u0131z\u0131 ona t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etdikd\u0259n sonra 100 manat da ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r. Ki\u015fi xan\u0131ma dua ed\u0259r\u0259k, xudafizl\u0259\u015fib gedir. Bunu g\u00f6r\u0259n ev dar\u011fas\u0131 deyir: \u00abXan\u0131m, o q\u0131z\u0131lg\u00fcl\u00fcn qiym\u0259ti lap yuxar\u0131s\u0131 2 \u015fah\u0131d\u0131r. Bir d\u0259st\u0259 g\u00fcl\u0259 100 manat verm\u0259niz m\u0259ni \u00e7ox t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirdi. S\u0259xav\u0259tin d\u0259 bir s\u0259rh\u0259di var.\u00bb Nat\u0259van cavab\u0131nda deyir \u00abBizim yerl\u0259rd\u0259 s\u0259xav\u0259ti pulla \u00f6l\u00e7m\u0259zl\u0259r, bunu yax\u015f\u0131 bilirs\u0259n. O ki\u015fi ehtiyac i\u00e7ind\u0259 bo\u011fulur. G\u00fcl\u00fc b\u0259han\u0259 ed\u0259r\u0259k m\u0259nim yan\u0131ma g\u0259lmi\u015fdir. Onu he\u00e7 c\u00fcr\u0259 \u0259libo\u015f yola salmaq olmazd\u0131. H\u0259r kas\u0131b\u0131 sevindir\u0259nd\u0259 ald\u0131\u011f\u0131m h\u0259zzin d\u0259r\u0259c\u0259si \u00f6l\u00e7\u00fcy\u0259 g\u0259lmir.\u00bb*Sabit R\u0259hmana, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ciddi maraqlanan \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas aliml\u0259rd\u0259n biri sual verir: \u00abSiz pyesi n\u0259 c\u00fcr yaz\u0131rs\u0131n\u0131z? \u2014 \u00c7ox sad\u0259. N\u0259 q\u0259d\u0259r ki obrazlar biri-biri il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rlar, yaz\u0131ram. El\u0259 ki dan\u0131\u015fa bilmirl\u0259r, q\u0259l\u0259mi qoyuram yer\u0259.*Sar\u0131 A\u015f\u0131\u011f\u0131n K\u00fcl\u0259b\u00fcrd k\u0259nd q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 q\u0259bri t\u0259rsin\u0259 qoyulmu\u015fdur. Q\u0259brin \u00fcst\u00fcnd\u0259 saz \u015f\u0259kli vard\u0131r v\u0259 o b\u00fct\u00fcn ba\u015fqa q\u0259birl\u0259rd\u0259n onunla se\u00e7ilir ki, \u00fcz\u00fc qibl\u0259y\u0259 t\u0259r\u0259f deyil, a\u015f\u0131\u011f\u0131n sevgilisi Yax\u015f\u0131n\u0131n q\u0259brin\u0259 t\u0259r\u0259fdir. Q\u0259bri Sar\u0131 A\u015f\u0131\u011f\u0131n v\u0259siyy\u0259ti hesab olunan a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 bayat\u0131s\u0131 \u0259sas\u0131nda d\u00fcz\u0259ltmi\u015fl\u0259r:A\u015fiqi t\u0259rsin\u0259 qoy,T\u0259r sin\u0259, t\u0259rsin\u0259 qoy,Yax\u015f\u0131n\u0131 qibl\u0259sin\u0259,A\u015f\u0131\u011f\u0131 t\u0259rsin\u0259 qoy*Uzun m\u00fcdd\u0259t q\u00fcrb\u0259td\u0259 ya\u015fad\u0131qdan sonra Z\u00fclali do\u011fma \u015f\u0259h\u0259ri \u015eamax\u0131ya qay\u0131d\u0131r. 1705-ci ild\u0259 Nadir \u015fah \u015eamax\u0131n\u0131 yand\u0131r\u0131b, \u0259halisini d\u0259 zorla A\u011fsu sahill\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrtd\u00fcr\u00fcr. Z\u00fclali d\u0259 A\u011fsu sahilin\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259rin i\u00e7ind\u0259 olur. Dilxor olmu\u015f \u015fair yana-yana s\u00f6yl\u0259yir:Q\u00fcrb\u0259td\u0259 deyirdim ki, Z\u00fclali, v\u0259t\u0259nim var,Ensin g\u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u0259 su, A\u011fsu v\u0259t\u0259n oldu!*Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli simas\u0131, \u00abMolla N\u0259sr\u0259ddin\u00bb jurnal\u0131n\u0131n banisi v\u0259 redaktoru Mirz\u0259 C\u0259lil (1869-1932), ad\u0259ti \u00fczr\u0259 azdan\u0131\u015fan, sakit, \u00e7oxd\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131 dinl\u0259m\u0259yi bacaran bir adam idi. Bir g\u00fcn onun k\u00f6hn\u0259 dostlar\u0131ndan H\u0259mid b\u0259y \u015eahtaxtinski evin\u0259 qonaq g\u0259lir v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 saat oturub \u00e7ay i\u00e7m\u0259k, kitab oxumaq v\u0259 musiqi \u00e7almaqla vaxt ke\u00e7irirl\u0259r. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 k\u0259lm\u0259lik sual-cavab olur. N\u0259hay\u0259t \u015eahtaxtinski durub ged\u0259rk\u0259n Mirz\u0259 C\u0259lil: \u00abH\u0259mid, tez-tez g\u0259l, bel\u0259 \u015firin-\u015firin s\u00f6hb\u0259tl\u0259rd\u0259n ed\u0259k!\u00bb \u2014 dey\u0259r\u0259k onu yola sal\u0131r.C\u0259lil \u00abD\u0259li y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131\u00bb pyesi \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259rk\u0259n d\u0259lil\u0259rin h\u0259yat\u0131na aid \u00e7oxlu kitablar oxuyurmu\u015f. Bir d\u0259f\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 g\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259r\u0259k H\u0259mid\u0259 xan\u0131ma demi\u015fdir: \u00abD\u0259lil\u0259r haqq\u0131nda o q\u0259d\u0259r kitab oxuyuram ki, qorxuram ax\u0131rda ba\u015f\u0131ma hava g\u0259l\u0259.\u00bb\u00d6z\u00fcn\u00fc istedadl\u0131 \u015fair hesab ed\u0259nl\u0259rd\u0259n biri C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin yan\u0131na g\u0259lir v\u0259 yeni yazd\u0131\u011f\u0131 poema haqq\u0131nda onun fikrini bilm\u0259k ist\u0259yir. O, poeman\u0131 oxuyur. Dilxor olsa da, poeman\u0131 ax\u0131ra q\u0259d\u0259r dinl\u0259y\u0259n C\u0259lil \u015fair\u0259 bel\u0259 bir sual verir: \u00abBu poeman\u0131 ne\u00e7\u0259 vaxta yazm\u0131san? \u2014 \u00dc\u00e7 g\u00fcn\u0259.\u00bb C\u0259lil ba\u015f\u0131n\u0131 silk\u0259l\u0259yir: \u00abGec yazm\u0131san. \u00dc\u00e7 g\u00fcn\u0259 yeddi bel\u0259 poema yazmaq olar.\u00bb1930-cu ilin dekabr\u0131nda C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 Kislovodskid\u0259n qay\u0131td\u0131\u011f\u0131 zaman onu m\u00fcalic\u0259 ed\u0259n h\u0259kimd\u0259n, Bak\u0131da yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131 m\u00fcalic\u0259 ed\u0259c\u0259k h\u0259kim\u0259 a\u011fz\u0131-ba\u011fl\u0131 bir ka\u011f\u0131z da g\u0259tirir. Ka\u011f\u0131z \u0259dibi narahat edir, s\u0259bri t\u00fck\u0259nib paketi a\u00e7\u0131r. H\u0259kim yazm\u0131\u015fd\u0131r: \u00abX\u0259st\u0259nin i\u015fi bitib. \u0130ki aydan art\u0131q ya\u015famaz.\u00bb H\u0259min s\u00f6zl\u0259r C\u0259lil\u0259 pis t\u0259sir edir. O, \u00f6l\u00fcmd\u0259n yaman qorxurmu\u015f. 1931-ci ilin dekabr\u0131nda \u0259dib H\u0259mid\u0259 xan\u0131ma demi\u015fdi: \u00abH\u0259kiml\u0259r s\u0259hv edibl\u0259rmi\u015f. Onlar\u0131n verdiyi h\u00f6kmd\u0259n sonra m\u0259n daha 10 ay ya\u015fam\u0131\u015fam.\u00bbCavan ail\u0259 sahibl\u0259rind\u0259n biri C\u0259lal M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259y\u0259 \u015fikay\u0259t edir: \u00abBa\u011f\u0131\u015flay\u0131n, molla \u0259mi, siz\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m, arvad\u0131 he\u00e7 c\u00fcr ip\u0259-sapa g\u0259tir\u0259 bilmir\u0259m. Qorxuram d\u00fcz\u0259lm\u0259y\u0259.\u00bb C\u0259lil onun s\u00f6z\u00fcn\u00fc yar\u0131m\u00e7\u0131q k\u0259sir:\u00abQorxma, d\u00fcz\u0259l\u0259c\u0259k. \u00c7\u0259tini qocalana q\u0259d\u0259rdir. O da olmasa, \u00e7\u0259tini \u00f6l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259rdir.\u00bbC\u0259lilin qohumlar\u0131ndan biri b\u0259rk x\u0259st\u0259 imi\u015f, \u00f6l\u00fcm aya\u011f\u0131nda imi\u015f. X\u0259st\u0259nin yax\u0131n adamlar\u0131 ba\u015flar\u0131n\u0131 itirmi\u015f halda C\u0259lilin yan\u0131na m\u0259sl\u0259h\u0259t\u0259 g\u0259lirl\u0259r ki, b\u0259s n\u0259 ed\u0259k? \u018fdib fikirli imi\u015f, \u00f6z\u00fc d\u0259 bilm\u0259d\u0259n deyir: \u00abT\u0259\u015fvi\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259yin, \u00f6ls\u00fcn g\u00f6r\u0259k sonras\u0131 n\u0259 olur.\u00bb*Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli s\u0259hn\u0259 ustas\u0131 istedadl\u0131 aktyor H.\u018fr\u0259blinski ilk d\u0259f\u0259 s\u0259hn\u0259y\u0259 16 ya\u015f\u0131nda \u00e7\u0131xm\u0131\u015f v\u0259 meht\u0259r rolunu oynam\u0131\u015fd\u0131r. Bir d\u0259f\u0259 o, \u00abNadir \u015fah\u00bb tama\u015fas\u0131nda oynay\u0131rd\u0131. Kims\u0259 zarafatla \u015faha yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0259ktub \u0259v\u0259zin\u0259 z\u0259rf\u0259 a\u011f bir v\u0259r\u0259q qoyur v\u0259 Nadir \u015faha \u2014 \u018fr\u0259blinskiy\u0259 t\u0259qdim edir. B\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar m\u0259ktubun m\u0259tnini \u0259zb\u0259r bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn bir an susur. Ancaq \u00f6z\u00fcn\u00fc itirmir. Mirz\u0259 Mehdi xan rolunu oynayan aktyora m\u0259ktubu uzad\u0131b deyir: \u00abAl bu m\u0259ktubu oxu.\u00bb H\u0259min aktyor pis v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr, dili dola\u015f\u0131b deyir: \u00abQibleyi-al\u0259m, \u00e7e\u015fm\u0259yim o biri otaqda qal\u0131b \u2014 El\u0259 is\u0259 tez gedib onu g\u0259tir v\u0259 m\u0259ktubu oxu\u00bb \u2014 dey\u0259 b\u00f6y\u00fck aktyor yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu tap\u0131r.*Bir g\u00fcn Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li evin\u0259 \u00e7ox gec g\u0259lmi\u015f v\u0259 arvad\u0131 bunun s\u0259b\u0259bini soru\u015fduqda, o, \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131ndak\u0131 \u00e7oxlu n\u00f6qt\u0259 oldu\u011funa v\u0259 bunlar\u0131n qoyulmas\u0131na \u00e7ox vaxt s\u0259rf edilm\u0259sin\u0259 i\u015far\u0259 ed\u0259r\u0259k demi\u015fdi: \u00abP\u0259nc\u015f\u0259nb\u0259nin n\u00f6qt\u0259l\u0259rini qoyma\u011fa ba\u015f\u0131m qar\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131ndan gecikdim.\u00bb*C\u0259nubi Az\u0259rbaycan yumorist \u015fairi L\u0259li (1837-1907) \u00f6z at\u0131n\u0131n \u0259r\u0259b cinsi oldu\u011funu iddia ed\u0259r v\u0259 ondan s\u00fcbut ist\u0259dikd\u0259 deyirmi\u015f: \u00abBazara \u00e7\u0131xark\u0259n, at harada xurma g\u00f6r\u00fcrs\u0259 o t\u0259r\u0259f\u0259 bax\u0131r. O, \u0259r\u0259b cinsind\u0259n olmasayd\u0131 xurma il\u0259 maraqlanmazd\u0131.\u00bb*A.\u015eaiq dey\u0259rdi ki, Haqverdiyevin l\u0259tif\u0259l\u0259ri b\u0259z\u0259n m\u0259ni \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n qurtarard\u0131. O s\u00f6yl\u0259yir: \u00abM\u0259s\u0259l\u0259n, m\u0259nim \u00abAna\u00bb pyesimd\u0259 istifad\u0259 etdiyim a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 l\u0259tif\u0259ni ilk d\u0259f\u0259 Haqverdiyevd\u0259n e\u015fitmi\u015f: \u00abBir k\u0259ndlinin iki arvad\u0131 varm\u0131\u015f, birinin ad\u0131 \u015e\u00f6vk\u0259t, o birinin is\u0259 \u015e\u0259hr\u0259banu imi\u015f. Ki\u015fi birini \u015eap, o birini \u015eup \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rm\u0131\u015f. Onlar bir yerd\u0259 yola getm\u0259dikl\u0259rind\u0259n ki\u015fi arvadlar\u0131n\u0131n birini k\u0259ndin ortas\u0131ndan axan \u00e7ay\u0131n o tay\u0131nda, birini is\u0259 bu tay\u0131nda saxlayarm\u0131\u015f. Bir gec\u0259 o, \u015eupun evind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131r \u015eap\u0131n evin\u0259 getm\u0259k ist\u0259rk\u0259n, ensiz k\u00f6rp\u00fcd\u0259n aya\u011f\u0131 s\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcr, ki\u015fi \u00e7aya d\u00fc\u015f\u00fcr. N\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7al\u0131\u015f\u0131r \u00e7aydan \u00e7\u0131xa bilmir. Co\u015fqun \u00e7ay az qal\u0131r ki, onu apars\u0131n. Ki\u015fi \u00f6z\u00fcn\u00fc zorla saxlay\u0131r, \u00e7aydan \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l-qol ataraq deyir:\u015eup el\u0259 bilir ki, \u015eapdayam,\u015eap el\u0259 bilir ki, \u015eupdayam.N\u0259 \u015eapdayam, n\u0259 \u015eupdayam,Burda \u015farap-\u015furupdayam*Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259\u015fhur yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 M.S.Ordubadi (1872-1950) yazd\u0131\u011f\u0131 \u00abDa\u011f\u0131lm\u0131\u015f inqilab\u00bb adl\u0131 \u0259s\u0259rini \u00e7ap etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ar senzoruna m\u00fcraci\u0259t edir. Mirz\u0259 \u015e\u0259rif adl\u0131 senzor \u0259s\u0259ri al\u0131b bax\u0131r, onun \u0259n canl\u0131 v\u0259 k\u0259skin yerl\u0259rini pozub qaytar\u0131r. 1920-ci ild\u0259 Ordubadi \u00ab\u018fxbar\u00bb q\u0259zetind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 zaman h\u0259min Mirz\u0259 \u015e\u0259rif onun yan\u0131na g\u0259lib \u00abHindistan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131\u00bb adl\u0131 c\u0259f\u0259ngiyatdan ibar\u0259t \u0259s\u0259rinin \u00e7ap edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Ordubadiy\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. Ordubadi bir q\u0259zet par\u00e7as\u0131n\u0131 m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u0259 bat\u0131r\u0131b Mirz\u0259 \u015e\u0259r\u0259fin \u0259s\u0259rinin s\u0259hif\u0259l\u0259rini qaralama\u011fa ba\u015flay\u0131r. \u00abYolda\u015f n\u0259 edirs\u0259n?\u00bb \u2014 dey\u0259 Mirz\u0259 \u015e\u0259rif heyr\u0259tl\u0259 q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131qda, Ordubadi: \u00abC\u0259nab senzor, \u0259s\u0259rinizi t\u0259shih edir\u0259m!\u00bb \u2014 deyir.Ordubadi dram teatr\u0131na oynamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir pyes verir. \u00c7ox g\u00f6zl\u0259yir \u0259s\u0259r tama\u015faya qoyulmur. V\u0259ziyy\u0259ti \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rd\u0259nbir teatr\u0131n direktoruna z\u0259ng edib soru\u015fur ki, bu g\u00fcn teatrda n\u0259 gedir? O, da h\u0259r d\u0259f\u0259 cavab verir ki, \u00abXo\u015fb\u0259xtl\u0259r\u00bb. Ax\u0131rda zinhara g\u0259l\u0259n Ordubadi deyir: \u00abQarda\u015f, b\u0259s bizim \u00abb\u0259xt\u0259v\u0259rl\u0259r\u00bb n\u0259 vaxt ged\u0259c\u0259k?\u00bb*1911-ci ild\u0259 \u015eamax\u0131da, maddi v\u0259sait olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 7-ci sinifd\u0259 oxuyacaq u\u015faqlara k\u00f6m\u0259k etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Abbas S\u0259hh\u0259t bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259rl\u0259 \u0259traf k\u0259ndl\u0259rd\u0259n bir xeyli pul toplay\u0131b, geri d\u00f6n\u0259nd\u0259, \u015e\u0259ridid\u0259n me\u015f\u0259liyind\u0259 4 n\u0259f\u0259r \u0259li t\u00fcf\u0259ngli onlar\u0131n yolunu k\u0259sir, faytondan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrl\u0259r. S\u0259hh\u0259t deyir: \u00abBu saat biz sizin ixtiyar\u0131n\u0131zday\u0131q. Siz n\u0259 c\u00fcr ist\u0259s\u0259niz, el\u0259 d\u0259 biziml\u0259 r\u0259ftar ed\u0259 bil\u0259rsiniz. Ancaq bir ne\u00e7\u0259 k\u0259lm\u0259 s\u00f6z\u00fcm var, icaz\u0259 verin, onu siz\u0259 deyim.\u00bb S\u0259hh\u0259t kim olduqlar\u0131n\u0131, n\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259 k\u0259ndl\u0259ri dola\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259yir v\u0259 deyir: \u00abO i\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn ki, biz \u00e7\u0131xm\u0131\u015f\u0131q, onda \u015f\u0259xs\u0259n n\u0259 m\u0259nim xeyrim var, n\u0259 d\u0259 yolda\u015flar\u0131m\u0131n. M\u0259n h\u0259kim\u0259m, yolda\u015flar\u0131m daha h\u00f6rm\u0259tli adamlard\u0131r. Bizim \u00e7al\u0131\u015fma\u011f\u0131m\u0131z anacaq k\u00f6rp\u0259 balalardan, s\u0259nin, onun u\u015fa\u011f\u0131ndan \u00f6tr\u00fcd\u00fcr. Biz ist\u0259yirik onlar oxuyub elmli olsunlar, elin-oban\u0131n d\u0259rdin\u0259 qal\u0131b onlara k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bilsinl\u0259r. \u0130ndi bax\u0131n, fikirl\u0259\u015fin, biziml\u0259 n\u0259 c\u00fcr r\u0259ftar etm\u0259k ist\u0259yirsiniz, ixtiyar sizindir.\u00bb S\u0259hh\u0259tin s\u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra t\u00fcf\u0259nglil\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 utanm\u0131\u015f kimi s\u00f6yl\u0259yir: \u00abH\u0259kim, bu s\u00f6zl\u0259riniz biz\u0259 kifay\u0259tdir. \u00dczr ist\u0259yirik, yolunuzu davam edin.\u00bbA.S\u0259hh\u0259t rus, fars, \u0259r\u0259b v\u0259 frans\u0131z dill\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l bil\u0259n qabaqc\u0131l ziyal\u0131, romantik \u015fair, g\u00f6z\u0259l m\u00fct\u0259rcim v\u0259 qay\u011f\u0131ke\u015f h\u0259kim, m\u00fc\u0259llim olmu\u015fdur. A.S\u0259hh\u0259t Pu\u015fkinin, Lermontovun, Kr\u0131lovun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n g\u00f6z\u0259l t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r etmi\u015f, orijinal \u015feir, n\u0259sr v\u0259 dram \u0259s\u0259rl\u0259ri, habel\u0259 d\u0259rslik yazm\u0131\u015f, \u0259d\u0259biyyat, inc\u0259s\u0259n\u0259t v\u0259 s. m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 dair m\u0259qal\u0259l\u0259r \u00e7ap etdirmi\u015fdir. A.S\u0259hh\u0259t h\u0259kim-\u015fair kimi u\u015faq al\u0259mini \u00e7ox g\u00f6z\u0259l v\u0259 d\u0259rind\u0259n bilmi\u015f, asanl\u0131qla \u0259zb\u0259rl\u0259n\u0259n. Yadda qalan v\u0259 sevil\u0259n u\u015faq \u015feirl\u0259ri yazm\u0131\u015fd\u0131r.*Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u00fcsavat a\u011fal\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, Hadi K\u00fcrd\u0259mir stansiyas\u0131nda s\u0259dr-\u0259z\u0259m N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yova t\u0259sad\u00fcf etmi\u015fdir. N\u0259d\u0259ns\u0259 \u015fikay\u0259t etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u015fair onun yan\u0131na getm\u0259k ist\u0259mi\u015fs\u0259 d\u0259, n\u00f6vb\u0259t\u00e7i m\u00fcsavat zabitl\u0259ri onu i\u00e7\u0259ri buraxmam\u0131\u015flar. Hadi p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n \u00abN\u0259sib b\u0259y, N\u0259sib\u00bb \u2014 dey\u0259 q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131qda, N\u0259sib b\u0259y d\u0259: \u00ab\u015eair, q\u0131\u015fq\u0131rma, i\u00e7\u0259ri g\u0259l!\u00bb \u2014 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir. Hadi is\u0259 cavab\u0131nda ac\u0131ql\u0131 demi\u015fdir: \u00abSa\u011fdan, soldan k\u00f6p\u0259kl\u0259ri ba\u011flam\u0131san, i\u00e7\u0259ri buraxm\u0131rlar!\u00bbM.Hadi \u00e7ox vaxt, x\u00fcsus\u0259n s\u0259rxo\u015f vaxtlar\u0131nda v\u0259r\u0259ql\u0259rd\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f \u015feirl\u0259rini \u00f6z\u00fc sat\u0131rm\u0131\u015f. Bir g\u00fcn s\u0259rxo\u015f halda \u015eaiq\u0259 rast g\u0259lir, \u00abH\u0259rar\u0259tli \u015feirl\u0259rim\u00bb adl\u0131 m\u0259nzum\u0259sini ona uzad\u0131r: \u00abAl, be\u015f manat ver!\u00bb \u015eair cibind\u0259 olan 10 manat\u0131 ona verir. Hadi 10 manat ver\u0259ni diqq\u0259tl\u0259 s\u00fczd\u00fckd\u0259 \u015eaiqi tan\u0131y\u0131r, pulu geri qaytar\u0131r, onu qucaqlay\u0131r, g\u00f6zl\u0259ri ya\u015far\u0131r, m\u00fct\u0259\u0259ssir halda deyir: \u00ab\u015eairciyim, ba\u011f\u0131\u015fla, tan\u0131mad\u0131m.\u00bbM\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi \u00f6mr\u00fc boyu evl\u0259nm\u0259y\u0259 laqeyd m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259mi\u015fdir. \u015eair qohumlar\u0131ndan birinin q\u0131z\u0131na vurulmu\u015f, q\u0131z is\u0259 ba\u015fqas\u0131na \u0259r\u0259 getmi\u015fdir. \u0130lk e\u015fqi Hadinin q\u0259lbind\u0259 sa\u011falmaz yara a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Evl\u0259nm\u0259k haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t olanda \u015fair dey\u0259rmi\u015f: \u00abAllah b\u0259lalar\u0131n\u0131 versin, bu qad\u0131nlarda bizi anlayacaq ba\u015f, hiss ed\u0259c\u0259k \u00fcr\u0259kmi var?!\u00bb*\u0130ran h\u00f6kmdar\u0131 Nadir \u015fah\u0131n (1688-1747) ba\u015f v\u0259ziri v\u0259 tarix yazan\u0131 Mirz\u0259 Mehdixan bir m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra \u015fah\u0131n yan\u0131na g\u0259l\u0259r\u0259k, demi\u015fdir: \u00ab\u018flah\u0259zr\u0259t, qibl\u0259y\u0259 h\u00fczuru m\u00fcbar\u0259kin\u0259 \u0259rz olsun ki, \u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin h\u0259r bir m\u00fcharib\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r qazanan r\u0259\u015fad\u0259tli, \u015f\u0259had\u0259tli, qeyr\u0259tli ordusu son m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 b\u0259xti-nakuvar\u0131n yar olmamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 nec\u0259 olmu\u015fsa&#8230;\u00bb \u015eah onun s\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259sib demi\u015fdir: \u00abMirz\u0259 Mehdixan, uzun\u00e7uluq laz\u0131m deyil. De ki, qo\u015funumuzu m\u0259\u011flub edibl\u0259r.\u00bb*M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259tke\u015f idi: \u00abEl\u0259 zamanlar olmu\u015fdur ki, gec\u0259 sabaha q\u0259d\u0259r yuxusuz qalmaq z\u0259h\u0259rini dad\u0131b ba\u011fr\u0131m\u0131n qan\u0131 il\u0259 bir m\u0259zmun tap\u0131b yazm\u0131\u015fam. Sabah olanda ba\u015fqa \u015fairl\u0259r\u0259 t\u0259var\u00fcd\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fc g\u00f6r\u00fcb yazd\u0131qlar\u0131m\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n q\u0259l\u0259m \u00e7\u0259kmi\u015f\u0259m. El\u0259 zamanlar da olmu\u015fdur ki, s\u0259h\u0259rd\u0259n ax\u015fama q\u0259d\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 d\u0259ryas\u0131na dal\u0131b \u015feir olmaz\u0131 il\u0259 he\u00e7 k\u0259s t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00f6yl\u0259nm\u0259mi\u015f inci demi\u015f\u0259m. Bunu g\u00f6r\u0259nl\u0259r \u00abbu m\u0259zmun anla\u015f\u0131lmay\u0131r. Bu l\u0259fz xalq aras\u0131nda i\u015fl\u0259nm\u0259z v\u0259 xo\u015fag\u0259lm\u0259zdir\u00bb \u2014 demi\u015fl\u0259r. O m\u0259zmun g\u00f6z\u00fcmd\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, h\u0259tta q\u0259l\u0259mi al\u0131b onun \u00fcz\u00fcn\u00fc a\u011fartmam\u0131\u015fam. N\u0259 q\u0259rib\u0259 hald\u0131r. S\u00f6yl\u0259nilmi\u015f bir \u015fey \u2014 \u0259vv\u0259lc\u0259 s\u00f6yl\u0259nmi\u015fdir, dey\u0259 \u2014 s\u00f6yl\u0259nm\u0259mi\u015f s\u00f6z is\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 s\u00f6yl\u0259nilm\u0259mi\u015fdir \u2014 dey\u0259 yaz\u0131lm\u0131r.*Nizami G\u0259nc\u0259vi (1141-1209) \u00abXosrov v\u0259 \u015eirin\u00bb poemas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 haqda deyirdi: \u00abEl\u0259 ki, k\u00f6nl\u00fcm\u00fcn gizli s\u0259si m\u0259n\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i oldu, h\u00fcmm\u0259t f\u0259zas\u0131ndan s\u0259sl\u0259nib\u00bb \u2014 dedi: \u00abEy, Nizami, t\u0259l\u0259s, gecdir, tez ol. F\u0259l\u0259k \u0259hdini pozan d\u00f6vran tez ke\u00e7ib ged\u0259ndir. \u015eirin bulaq suyu il\u0259 yeni bir \u015firni haz\u0131rla, s\u00f6z\u0259 yeni bir x\u0259l\u0259t geyindir.\u00bb\u00abXosrov v\u0259 \u015eirin\u00bb poemas\u0131n\u0131 bitir\u0259n \u015fair, o d\u00f6vr\u00fcn h\u00f6kmdar\u0131 Q\u0131z\u0131l Arslan\u0131n d\u0259v\u0259til\u0259 onun yan\u0131na getmi\u015f, poeman\u0131 ona t\u0259qdim etmi\u015f, \u0259v\u0259zin\u0259 h\u00f6kmdar ona H\u0259md\u00fcnyan k\u0259ndini ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Nizami ona h\u0259diyy\u0259 veril\u0259n k\u0259nd haqq\u0131nda \u015fikay\u0259tl\u0259nmi\u015fdir:K\u0259nd n\u0259 k\u0259nd, and\u0131r\u0131r dar bir k\u00fcr\u0259ni.Yar\u0131mca a\u011facd\u0131r, uzunu, eni.G\u0259lirind\u0259n art\u0131q onun x\u0259rci var.Yar\u0131l\u0131\u011fa \u0259k\u0259r onu abxazlar.*Haqverdiyev Peterburqda t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259, \u00e7ox vaxt yay aylar\u0131nda \u015eu\u015faya g\u0259lirdi. O, \u00f6z dostlar\u0131 il\u0259 S\u0259kili bula\u011fa, \u0130sa bula\u011f\u0131na, Tur\u015fusuya v\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259fal\u0131 yerl\u0259r\u0259 g\u0259zm\u0259y\u0259 ged\u0259rmi\u015f. Bir g\u00fcn dostlar S\u0259kili bula\u011fa getm\u0259k bar\u0259sind\u0259 s\u00f6zl\u0259\u015firl\u0259r. Cavanlar topla\u015fark\u0259n ham\u0131n\u0131n z\u0259hl\u0259si ged\u0259n bir n\u0259f\u0259r d\u0259 bunlara qo\u015fulur. Dostlar bir daha s\u00f6zl\u0259\u015fib ba\u015fqa yerd\u0259 y\u0131\u011f\u0131l\u0131r v\u0259 s\u0259yah\u0259t\u0259 gedirl\u0259r. Ax\u015fam\u00fcst\u00fc g\u0259zm\u0259kd\u0259n qay\u0131dark\u0259n, h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259 yen\u0259 rastla\u015f\u0131rlar. O, tez dill\u0259nir: \u00abH\u0259, m\u0259ni \u0259kib, \u00f6z\u00fcn\u00fcz keyf\u0259 getmi\u015fsiniz?\u00bb Bu yerd\u0259 Haqverdiyev yar\u0131mciddi halda ona cavab verir: \u00abN\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rsan \u0259\u0259\u2026 s\u0259ni \u0259k\u0259nin lap atas\u0131na l\u0259n\u0259t!\u00bb*G\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas alim Mirz\u0259 Kaz\u0131m b\u0259y Kazan universitetind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259\u015fhur \u0259dib L.Tolstoya \u0259r\u0259b v\u0259 t\u00fcrk-tatar dill\u0259rind\u0259n d\u0259rs demi\u015fdir.*Az\u0259rbaycanda professional musiqi banisi, g\u00f6rk\u0259mli dramaturq \u00dc.Hac\u0131b\u0259yov Qori seminariyas\u0131n\u0131 bitirdikd\u0259n sonra, bir m\u00fcdd\u0259t riyaziyyat m\u00fc\u0259llimi i\u015fl\u0259yib. Onun 1907-ci ild\u0259 n\u0259\u015fr etdiyi \u00abHesab m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u00bb kitab\u0131nda ard\u0131c\u0131l olaraq 352 m\u0259s\u0259l\u0259 var. M\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin h\u0259ya-t\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu kitabdan ba\u015fqa \u00dc.Hac\u0131b\u0259yovun daha 5 hesab m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri kitab\u0131 n\u0259\u015fr olunub.*Bir y\u0131\u011f\u0131ncaqda cavanlardan biri M.Akifi al\u00e7altmaq ist\u0259y\u0259r\u0259k deyir:\u00a0 \u00abBa\u011f\u0131\u015flay\u0131n, Siz baytar h\u0259kimisinizmi?\u00bb M.Akif hal\u0131n\u0131 pozmadan bel\u0259 cavab vermi\u015fdir: \u00abB\u0259li, b\u0259lk\u0259 bir yeriniz a\u011fr\u0131y\u0131r?\u00bb*Bel\u0259 deyirl\u0259r ki, Abbasqulu a\u011fa M\u0259kk\u0259y\u0259 ged\u0259rk\u0259n m\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 imi\u015f. M\u0259kk\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259, d\u0259bd\u0259b\u0259 il\u0259 ged\u0259nl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u0130ran v\u0259li\u0259hdi imi\u015f. A\u015fura g\u00fcn\u00fcn\u00fc onlar M\u0259kk\u0259nin bir g\u00fcnl\u00fck m\u0259saf\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131lar. V\u0259li\u0259hd \u00f6z \u00e7ad\u0131r\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 iri h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yazd\u0131r\u0131b vurubmu\u015f:Bu s\u0259rbaz\u00fc \u0259sas \u015fahzad\u0259,Olayd\u0131 ka\u015f o d\u0259md\u0259 K\u0259lb\u0259lad\u0259!Abbasqulu a\u011fa \u00e7ad\u0131r\u0131n yan\u0131ndan ke\u00e7\u0259r\u0259k yaz\u0131ya g\u00f6z\u00fc sata\u015f\u0131r, oxuyur v\u0259 alt\u0131nda yaz\u0131r:B\u00fcsati-c\u0259ng olan sa\u0259t qa\u00e7ard\u0131,Qoyard\u0131 s\u0259rv\u0259ri-dini arad\u0259!Bunu V\u0259li\u0259hd\u0259 x\u0259b\u0259r verirl\u0259r. Abbasqulu a\u011fan\u0131 tutub v\u0259li\u0259hdin \u00e7ad\u0131r\u0131na apar\u0131rlar. Q\u0259z\u0259bl\u0259nmi\u015f v\u0259li\u0259hd Abbasqulu a\u011fan\u0131n q\u0259tlin\u0259 f\u0259rman verir. Abbasqulu a\u011fa namaz q\u0131lmaq arzusu il\u0259 v\u0259li\u0259hdd\u0259n xahi\u015f edir ki, bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259liy\u0259 \u00f6z \u00e7ad\u0131r\u0131na getm\u0259y\u0259 ona icaz\u0259 versin. Namaz s\u00f6z\u00fcn\u00fc e\u015fid\u0259n v\u0259li\u0259hd ona icaz\u0259 verir. Abbasqulu a\u011fa \u00f6z \u00e7ad\u0131r\u0131na g\u0259lib, general paltar\u0131n\u0131 geyir v\u0259 v\u0259li\u0259hdin \u00e7ad\u0131r\u0131na yollan\u0131r. Bak\u0131xanovu \u00e7ar general\u0131 paltar\u0131nda g\u00f6r\u0259n v\u0259li\u0259hd \u00f6z\u00fcn\u00fc itirir. Abbasqulu a\u011fan\u0131n ayaqlar\u0131na d\u00f6\u015f\u0259nir: \u00abQurban olum a\u011fa, g\u00fcnah\u0131mdan ke\u00e7!\u00bb Bak\u0131xanov onu aya\u011fa qald\u0131r\u0131r: \u00abM\u0259n s\u0259nin g\u00fcnah\u0131ndan ke\u00e7\u0259r\u0259m. Amma a\u011f\u0131ll\u0131 i\u015f g\u00f6rm\u0259yi unutmay\u0131n, h\u0259r \u015feyd\u0259n tez q\u0259z\u0259bnak olmay\u0131n. B\u0259lk\u0259 m\u0259n general yox, adi adamam. U\u015faqlar\u0131m\u0131 yetim, g\u00f6z\u00fcya\u015fl\u0131 qoyma\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u0259 nec\u0259 r\u0259va bilirdiniz?\u00bbAbbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov demi\u015fdir: \u00abX\u0259sisl\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 qorxu v\u0259 \u00e7\u0259tinlik i\u00e7\u0259risind\u0259 ya\u015fay\u0131rlar. T\u0259k\u0259bb\u00fcrl\u00fc adamlar xalq i\u00e7\u0259risind\u0259 al\u00e7aq g\u00f6r\u00fcn\u0259r, xudp\u0259s\u0259nd \u00f6z\u00fcn\u00fc camaata g\u00fcld\u00fcr\u0259r. Pax\u0131ll\u0131q, qabiliyy\u0259tin yoxlu\u011fundan do\u011far. H\u0259r k\u0259s \u00f6z q\u00fcvv\u0259sin\u0259 inansa, o ist\u0259diyini \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 qadirdir. G\u00f6z\u00fc ac v\u0259 h\u0259ris adam h\u0259mi\u015f\u0259 acl\u0131qdan \u015fikay\u0259t edib d\u0259rdli olar. B\u0259db\u0259xt o adama deyirl\u0259r ki, ba\u015fqas\u0131na yax\u015f\u0131l\u0131q etm\u0259y\u0259 bacard\u0131\u011f\u0131 halda etm\u0259sin.\u00bbAbbasqulu a\u011fa M\u0259kk\u0259y\u0259 H\u0259cc ziyar\u0259tin\u0259 getdikd\u0259 m\u0259\u015fhur Quba qazisi Hac\u0131 Molla Abdulla Axundu \u00f6z\u00fc il\u0259 b\u0259rab\u0259r apar\u0131bm\u0131\u015f. Bak\u0131xanov ziyar\u0259tini ba\u015fa \u00e7atd\u0131qda \u00fcz\u00fcn\u00fc \u00abd\u0259rgahi-h\u0259qq\u0259\u00bb tutub deyir: \u00abP\u0259rv\u0259rdigara! H\u0259r Pad\u015fahdan m\u0259n\u0259 ni\u015fan verilibdir. S\u0259nd\u0259n d\u0259 bir ni\u015fan t\u0259m\u0259nna eyl\u0259yir\u0259m ki, ax\u0131r ni\u015fan\u0131n olsun.\u00bb Hac\u0131 Molla Abdulla Axund o ni\u015fandan n\u0259 murad oldu\u011funu soru\u015fur. Abbasqulu a\u011fa deyir: \u00abO ni\u015fan bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kanda \u00f6l\u00acm\u0259kdir.\u00bb Bu \u0259hvalatdan \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra, 1847-ci ilin fevral\u0131nda A.Bak\u0131xanov M\u0259kk\u0259 v\u0259 M\u0259din\u0259 aras\u0131nda \u00abVadiyi-Fatim\u0259\u00bb deyil\u0259n yerd\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n v\u0259ba x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6lm\u00fc\u015f v\u0259 orada da d\u0259fn edilmi\u015fdir.Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov Peterburqda oldu\u011fu vaxt I Nikolay\u0131n qonaql\u0131q m\u0259clisin\u0259 d\u0259v\u0259t olunur. Nikolaya v\u0259 arvad\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131rlar ki, Qafqazdan g\u0259l\u0259n qona\u011f\u0131n \u00f6mr\u00fcnd\u0259 dilin\u0259 i\u00e7ki d\u0259ym\u0259yib. Nikolay\u0131n arvad\u0131 \u00e7ox q\u00fcrr\u0259li halda deyir ki, m\u0259n Abbasqulu a\u011faya ilk d\u0259f\u0259 \u015f\u0259rab i\u00e7dir\u0259r\u0259m. O, bir q\u0259d\u0259h \u015f\u0259rab\u0131 q\u0131z\u0131l podnosa qoyub, \u00f6z\u00fc g\u0259tirib Bak\u0131xanova t\u0259qdim edir. Pad\u015fah\u0131n arvad\u0131n\u0131n \u015f\u0259rab t\u0259qdim etm\u0259si qonaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u00f6rm\u0259t say\u0131l\u0131rm\u0131\u015f, Abbasqulu a\u011fa aya\u011fa qalxaraq podnosdan q\u0259d\u0259hi g\u00f6t\u00fcr\u00fcr v\u0259 \u00fcz\u00fcn\u00fc \u00e7ar I Nikolaya tutaraq deyir: \u00abEy m\u0259nim h\u0259\u015f\u0259m\u0259tli h\u00f6kmdar\u0131m, siz deyirsiniz bu \u015f\u0259rab\u0131 i\u00e7in, allah\u0131m deyir i\u00e7m\u0259. Hans\u0131n\u0131z\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u0259 bax\u0131m?\u00bb \u00c7ox dindar olan \u00e7ar Nikolay bir an\u0131n i\u00e7ind\u0259: \u00ab\u018flb\u0259tt\u0259, allah\u0131n!\u00bb s\u00f6yl\u0259yir. Abbasqulu a\u011fa \u0259lind\u0259ki q\u0259d\u0259hi t\u0259z\u0259d\u0259n qaytar\u0131b pad\u015fah arvad\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259ki podnosa qoyur. Pad\u015fah arvad\u0131 pe\u015fman halda qay\u0131d\u0131b yerind\u0259 oturur.<\/span><\/p>\n\n\n\n<p>*Bir g\u00fcn r\u0259ssam&nbsp;<a href=\"https:\/\/kayzen.az\/blog\/paint\/10276\/mikay%C4%B1l-abdullayev.html\">Mikay\u0131l Abdullayev<\/a>&nbsp;teatr muzeyi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259st\u0259kar\u0131n \u015f\u0259klini \u00e7\u0259km\u0259k tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131b. O, \u00dczeyir b\u0259yi i\u015f kabinetind\u0259 masa arxas\u0131nda \u00e7\u0259km\u0259li olur. Bu \u0259m\u0259liyyat bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn davam edir. B\u0259st\u0259kara soyuq d\u0259yir i\u015f\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131r. R\u0259ssam portreti \u00e7\u0259kib qurtar\u0131r v\u0259 r\u0259ngl\u0259rin qurumas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onu el\u0259 kabinetd\u0259 masa arxas\u0131nda k\u00fcrs\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u0259, divar xal\u00e7as\u0131na s\u00f6yk\u0259yib gedir. Ert\u0259si g\u00fcn, b\u0259st\u0259kar evd\u0259n konservatoriyaya z\u0259ng vurur n\u0259 is\u0259 soru\u015fur. Bununla \u0259laq\u0259dar olaraq, kabinetin a\u00e7ar\u0131n\u0131 xidm\u0259t\u00e7i qad\u0131na verirl\u0259r ki, n\u0259 is\u0259 gedib g\u0259tirsin. Xidm\u0259t\u00e7i qad\u0131n qap\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131b i\u00e7\u0259ri ke\u00e7ir, tezd\u0259n geri d\u00f6n\u00fcb direktorun el\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259ldiyini x\u0259b\u0259r verir. T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 ki, b\u0259st\u0259kar x\u0259st\u0259dir, h\u0259m d\u0259 bu tezlikl\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259z. Kims\u0259 tez gedir kabinetin qap\u0131s\u0131ndak\u0131 a\u00e7ar de\u015fiyind\u0259n bax\u0131b g\u00f6r\u00fcr ki, \u00dczeyir b\u0259y do\u011frudan da \u00f6z yerind\u0259dir. Bu d\u0259f\u0259 t\u0259dris hiss\u0259 m\u00fcdiri \u00f6z\u00fc gedib kabineti a\u00e7anda \u0259vv\u0259l \u00e7a\u015f\u0131r, sonra masa arxas\u0131nda b\u0259st\u0259kar\u0131n portretini g\u00f6r\u00fcb g\u00fclm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu \u0259hvalat yaz\u0131l\u0131r. \u00dczeyir b\u0259y e\u015fid\u0259nd\u0259 is\u0259 r\u0259ssam\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b deyir: \u00abPortret \u00f6z\u00fc m\u00fc\u0259llifsiz imtahandan \u00e7\u0131xd\u0131 sa\u011f ol!\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nqilabdan \u0259vv\u0259l \u00abA\u015f\u0131q Q\u0259rib\u00bb operas\u0131 oynan\u0131lark\u0259n s\u0259hn\u0259y\u0259 uzunqulaq da \u00e7\u0131xar\u0131rlarm\u0131\u015f. Bir d\u0259f\u0259 nec\u0259 olursa uzunqulaq olmur v\u0259 antreprenyor iki aya\u011f\u0131n\u0131 bir ba\u015fma\u011fa d\u00fcrt\u00fcb deyir: \u00abE\u015f\u015f\u0259k g\u0259lm\u0259yinc\u0259 p\u0259rd\u0259nin qalxmas\u0131na icaz\u0259 verm\u0259r\u0259m.\u00bb Artistl\u0259r onun inad etdiyini tama\u015fan\u0131n ba\u015flanmas\u0131na izn verm\u0259diyini \u00dczeyir b\u0259y\u0259 yetirirl\u0259r. B\u0259st\u0259kar \u0259s\u0259bil\u0259\u015fir: \u00abOna deyin ki, s\u0259hn\u0259d\u0259 bir e\u015f\u015f\u0259k varsa, kifay\u0259tdir. \u0130kinciy\u0259 ehtiyac yoxdur.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dczeyir b\u0259y konservatoriyada i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n q\u0259bul olunan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin istedad\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetir\u0259rdi. \u00ab\u0130stedada k\u00f6m\u0259k etm\u0259k v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcumuzdur\u00bb \u2014 dey\u0259rdi.<br>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov il\u0259 M\u00fcsl\u00fcm Maqomayev aras\u0131nda bir balaca inciklik olur, onlar bir m\u00fcdd\u0259t x\u00fcsusi qal\u0131rlar. Bir ziyaf\u0259t zaman\u0131 Maqomayev bad\u0259ni qald\u0131raraq deyir:<br>\u2014 \u00dczeyir, s\u0259nin haqq\u0131nda m\u0259n\u0259 n\u0259 des\u0259l\u0259r inanmad\u0131\u011f\u0131m kimi, m\u0259nim ad\u0131mdan s\u0259n\u0259 n\u0259 des\u0259l\u0259r inanma! M\u0259n s\u0259nin bar\u0259nd\u0259 he\u00e7 vaxt pis fikird\u0259 olmam\u0131\u015fam! \u2014 deyir.<br>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov ona bel\u0259 cavab verir:<br>\u2014 Xeyr, s\u0259n m\u0259ni h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259qib edirs\u0259n. Bax, m\u0259n d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n ili s\u0259n d\u0259 g\u0259ldin-bu bir. M\u0259n Qoriy\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa getdim, s\u0259n d\u0259 oraya g\u0259ldin-bu iki. M\u0259n musiqi al\u0259min\u0259 ke\u00e7dim, s\u0259n d\u0259 ke\u00e7din-bu \u00fc\u00e7. M\u0259n kompozitor oldum, s\u0259n d\u0259 oldun-bu d\u00f6rd. N\u0259hay\u0259t, m\u0259n H\u0259nif\u0259 Terequlovun bac\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131m, s\u0259n d\u0259 m\u0259nim ac\u0131\u011f\u0131ma gedib onun o biri bac\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131n. Bu da be\u015f. G\u00f6rd\u00fcnm\u00fc s\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259ni t\u0259qib etmi\u015fs\u0259n \u2014 deyir v\u0259 ham\u0131n\u0131 g\u00fcld\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov s\u00f6hb\u0259tl\u0259rinin birind\u0259 dirijor haqq\u0131nda demi\u015fdir: \u00abDirijor var ki, partitura onun ba\u015f\u0131nda olur. Dirijor var ki, ba\u015f\u0131 partiturada olur, dirijor var ki, partitura il\u0259 vurmaq laz\u0131md\u0131r.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>*Bir d\u0259f\u0259 Sabird\u0259n soru\u015fanda: \u00abMirz\u0259, siz b\u00f6y\u00fcks\u00fcn\u00fcz, yoxsa Abbas S\u0259hh\u0259t?\u00bb Cavab veribmi\u015f: \u00abBa\u015fda o b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, ya\u015fda m\u0259n.\u00bb<br>Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir (1862-1911) Tiflisd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcayin\u0259 etdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259kiml\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f, onlar is\u0259:<br>\u2014 M\u0259r\u0259zinizi bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sizi yar\u0131b m\u00fcayin\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r \u2014 dedikd\u0259 \u015fair:<br>\u2014 M\u0259n portmanat deyil\u0259m ki, m\u0259ni a\u00e7\u0131b baxas\u0131n\u0131z v\u0259 sonra is\u0259 yen\u0259 ba\u011flayas\u0131n\u0131z-demi\u015fdir.<br>Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir Bak\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin birind\u0259 m\u00fc\u0259llimlik etm\u0259k arzusunda idi. Onun yax\u0131n dostu Abbas S\u0259hh\u0259t \u015fair\u0259 k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 o zamank\u0131 maarif inspektoruna m\u00fcraci\u0259t edir. \u00c7inovnik t\u0259bi\u0259tli inspektor ac\u0131ql\u0131 halda bildirir: \u00abXahi\u015f edir\u0259m m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn mill\u0259t-filan s\u00f6hb\u0259tini a\u00e7mayas\u0131n\u0131z. M\u0259n Nikolay\u0131n bor\u015fu il\u0259 kotletin\u0259 qulluq edir\u0259m.\u00bb S\u0259hh\u0259t d\u0259 \u0259s\u0259bil\u0259\u015fir: C\u0259nab, biz sizin n\u0259l\u0259r yediyinizi yax\u015f\u0131 bilirik \u2014 dey\u0259 cavab verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sabir d\u0259 m\u00fc\u0259llimi Seyid \u018fzim kimi \u00f6z kitab\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259d\u0259n, h\u0259sr\u0259tl\u0259 g\u00f6zl\u0259rini \u0259b\u0259di yummu\u015fdur.<br>Sabir Tiflisd\u0259 \u00abMolla N\u0259sr\u0259ddin\u00bb redaksiyas\u0131nda M\u0259mm\u0259d\u0259li Sidqi il\u0259 bir otaqda olurmu\u015f. Onlar bir yerd\u0259 yeyib, i\u00e7irmi\u015fl\u0259r. Gec\u0259l\u0259rin birind\u0259 Sidqi gec g\u0259lmi\u015f, Sabir is\u0259 yor\u011fun oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn tez yatmaq ist\u0259mi\u015fdir. O, yata\u011fa girm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l Sidqinin x\u00f6r\u0259yini haz\u0131rlay\u0131b mizin \u00fcst\u00fcn\u0259 qoymu\u015f, \u00fcst\u0259lik d\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kabab, bu lava\u015f,<br>Ye yava\u015f, yat yava\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Sabirin m\u00fc\u0259llim dostlar\u0131 onun \u015ferl\u0259rini kitab hal\u0131nda \u00e7ap etm\u0259yi q\u0259rara al\u0131rlar. Onlar h\u0259r ay \u00f6z \u0259m\u0259k haqlar\u0131n\u0131n 1%-ni bu xeyirli i\u015f\u0259 ay\u0131rma\u011f\u0131 boyunlar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Sabir, \u00f6z m\u00fc\u0259llim yolda\u015flar\u0131n\u0131n xeyirxah \u0259m\u0259ll\u0259rini e\u015fitdikd\u0259 m\u00fct\u0259\u0259ssir olur v\u0259 S\u0259dinin bir beytini \u00e7ox s\u0259lis \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259dah\u0259t\u0259n ana dilind\u0259 s\u00f6yl\u0259yir:<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0259riml\u0259rd\u0259 k\u0259r\u0259m vard\u0131r, dir\u0259m yox,<br>L\u0259iml\u0259rd\u0259 dir\u0259m vard\u0131r, k\u0259r\u0259m yox!<\/p>\n\n\n\n<p>*Bir g\u00fcn bir d\u0259st\u0259 g\u0259nc \u015fair ax\u015fam\u00fcst\u00fc d\u0259niz k\u0259nar\u0131na g\u0259zm\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. M\u00fc\u015ffiq d\u0259 onlarla idi. D\u0259st\u0259 sahil\u0259 \u00e7atanda q\u0259rib\u0259 bir m\u0259nz\u0259r\u0259nin \u015fahidi oldu: Sahild\u0259, da\u015flar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 iki g\u0259nc oturmu\u015fdu. Biri tar \u00e7al\u0131r. O biri d\u0259 h\u0259zin-h\u0259zin z\u00fcmz\u00fcm\u0259 edirdi. Ham\u0131 dayan\u0131b, onlara xeyli qulaq asd\u0131. M\u00fc\u015ffiqin \u00fcz\u00fcnd\u0259ki g\u0259rginlik ayd\u0131nca hiss olunurdu. O, \u00f6z daxili al\u0259min\u0259 cummu\u015f, dodaqlar\u0131 yava\u015f-yava\u015f t\u0259rp\u0259nirdi. G\u0259nc dostlar g\u0259zintid\u0259n geri d\u00f6n\u0259nd\u0259 M\u00fc\u015ffiq bird\u0259n ayaq saxlad\u0131 v\u0259 ilhamdan yenic\u0259 do\u011fan m\u0259\u015fhur \u00abTar\u00bb \u015feirini d\u0259rin bir hissl\u0259 oxuma\u011fa ba\u015flad\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>Oxu, tar, oxu tar!<br>S\u0259ni kim unudar?!<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lhams\u0131z yazan, e\u015fqi, ehtiras\u0131 olmayanlar\u0131n \u015fairlik iddias\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259l\u0259ri M\u00fc\u015ffiqi q\u0259z\u0259bl\u0259ndirirdi:<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eair\u0259 ilhamdan maya g\u0259r\u0259kdir!<br>Anas\u0131z cocu\u011fa daya g\u0259r\u0259kdir!<br>\u015eair\u0259m s\u00f6yl\u0259yir yerind\u0259n duran,<br>Adam\u0131n \u00fcz\u00fcnd\u0259 h\u0259ya g\u0259r\u0259kdir!<\/p>\n\n\n\n<p>M.M\u00fc\u015ffiqin ist\u0259kli \u015fagirdl\u0259ri \u00e7ox idi. Onlardan biri Z\u0259hra idi. Bir g\u00fcn 1934-c\u00fc il mart ay\u0131n\u0131n 11-d\u0259 M\u00fc\u015ffiq sinf\u0259 daxil olark\u0259n balaca Z\u0259hra \u0259ynind\u0259 tutdu\u011fu ki\u00e7ik albomu ona uzad\u0131r. \u00abM\u00fc\u0259llim bura bir \u015feir yaz\u0131n.\u00bb M\u00fc\u015ffiq albomu al\u0131b, g\u00fcl\u00fcms\u0259yir. \u00abYax\u015f\u0131, s\u0259n get sinif jurnal\u0131n\u0131 g\u0259tir, m\u0259n d\u0259 s\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcn \u015feir yaz\u0131m.\u00bb Z\u0259hra el\u0259 g\u00fcman edir ki, m\u00fc\u0259llim albomu ev\u0259 apar\u0131b, sonra g\u0259tir\u0259c\u0259kdir. Amma el\u0259 olmur. O, sinif jurnal\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259lliml\u0259r ota\u011f\u0131ndan g\u0259tir\u0259nd\u0259 M\u00fc\u015ffiq alboma yazd\u0131\u011f\u0131 s\u0259tirl\u0259ri tamamlamaqda idi. \u015eair albomu Z\u0259hraya qaytar\u0131r. \u00abZ\u0259hra \u00fc\u00e7\u00fcn\u00bb s\u00f6zl\u0259rini g\u00f6r\u0259nd\u0259 q\u0131z g\u00f6zl\u0259rin\u0259 inanm\u0131r. \u0130nanm\u0131r ki, \u0259ziz m\u00fc\u0259llimi bu tezlikd\u0259 ona a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015feiri yaz\u0131b:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130r\u0259li qa\u00e7, ir\u0259li<br>Ey m\u0259nim g\u00f6z\u0259l q\u0131z\u0131m.<br>Qalma h\u0259yatdan geri,<br>Oxu m\u00fck\u0259mm\u0259l q\u0131z\u0131m.<br>Uca da\u011flardan atlan,<br>H\u0259r \u00e7\u0259tinliy\u0259 qatlan,<br>Bir qu\u015f kimi qanadlan,<br>G\u00f6yl\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l, q\u0131z\u0131m!<\/p>\n\n\n\n<p>Mehriban ol insana,<br>Bir yuxar\u0131 baxsana,<br>G\u00f6yd\u0259n G\u00fcn\u0259\u015f, Ay sana,<br>El\u0259yir \u00abg\u0259l-g\u0259l\u00bb q\u0131z\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u015ffiq \u015fair dostlar\u0131ndan birin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda deyirdi: \u00abM\u0259nc\u0259 h\u0259qiqi \u015feir divan\u0259dir, d\u0259lidir. Odur ki, onu z\u0259ncirl\u0259m\u0259k nahaqd\u0131r. Burax onu! Burax.\u00bb<br>M\u00fc\u015ffiq t\u0259l\u0259b\u0259 ik\u0259n, m\u00fc\u0259llim n\u00f6vb\u0259ti d\u0259rsd\u0259 m\u0259\u015fhur t\u00fcrk \u015fairi Tofiq Fikr\u0259tin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259ruz\u0259 oxuyacaqm\u0131\u015f. Lakin T. Fikr\u0259tin kitab\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc il\u0259 g\u0259tirm\u0259yi yaddan \u00e7\u0131xaran m\u00fc\u0259llim d\u0259rsi t\u0259xir\u0259 salmaq ist\u0259yir. Bu vaxt M\u00fc\u015ffiq icaz\u0259 al\u0131b deyir: \u00abM\u00fc\u0259llim t\u0259xir\u0259 salmay\u0131n. M\u0259n Tofiq Fikr\u0259tin b\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259rini \u0259zb\u0259r bilir\u0259m. \u2014 Onda d\u0259rs\u0259 ba\u015flayaq\u00bb \u2014 dey\u0259 m\u00fc\u0259llim T. Fikr\u0259tin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 halda n\u00f6vb\u0259ti m\u00fchazir\u0259sini M\u00fc\u015ffiqin k\u00f6m\u0259kliyi il\u0259 oxuyur.<br>\u015eeir M\u00fc\u015ffiqin h\u0259yat\u0131na hakim k\u0259silmi\u015fdi. O, bu hakimin irad\u0259sin\u0259 tabe olur, ancaq \u015feir yazd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fc \u00f6mr\u00fcn\u00fcn \u0259n v\u0259fal\u0131 g\u00fcn\u00fc adland\u0131r\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>Ey \u015feir yazmaqla ke\u00e7\u0259n g\u00fcnl\u0259rim!<br>Siz ki \u0259n v\u0259fal\u0131 g\u00fcnl\u0259rimsiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eeird\u0259 nadir hafiz\u0259si olan M\u00fc\u015ffiqin h\u0259yatda, m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 yadda\u015f\u0131 \u00e7ox z\u0259if idi. Bu bar\u0259d\u0259 d\u00f6vri m\u0259tbuatda q\u0259rib\u0259 bir yolda\u015fl\u0131q \u015farj\u0131 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f v\u0259 alt\u0131nda yazm\u0131\u015fd\u0131rlar ki, guya \u015fair papa\u011f\u0131m itirir v\u0259 onu tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r yeri axtar\u0131r, bir d\u0259 g\u00f6r\u00fcr ki, papaq qoltu\u011fundad\u0131r. Hu\u015fsuzlu\u011funu etiraf ed\u0259n M\u00fc\u015ffiq rus \u015fairi Mar\u015fak\u0131n \u00abHu\u015fsuza bax, hu\u015fsuza!\u00bb \u0259s\u0259rini \u00f6z do\u011fma dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259rk\u0259n dey\u0259rmi\u015f: \u00ab\u015eair lap m\u0259nim obraz\u0131m\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>*A\u015fqabadda \u00abLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u00bb operas\u0131n\u0131n tama\u015fas\u0131 g\u00fcn\u00fc Zeyd rolunu oynayan artist x\u0259st\u0259l\u0259nir. Sarabski \u0259lacs\u0131z qal\u0131b h\u0259min vaxt A\u015fqabadda olan Vahid\u0259 yalvar\u0131r ki, bu gec\u0259 Zeyd rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f et, i\u015fin d\u0259 \u00e7\u0259tin deyil, m\u0259n M\u0259cnun ax\u0131r\u0131nc\u0131 p\u0259rd\u0259d\u0259 Leylinin q\u0259bri \u00fcst\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 sen m\u0259n\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib, birc\u0259 bu \u015feri oxuyacaqsan:<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcn \u0259xt\u0259ri b\u0259xtin oldu tir\u0259,<br>Leyli sit\u0259m etdi s\u0259n f\u0259qir\u0259.<br>Yar \u0130bn-S\u0259lam\u0259 ruzi oldu,<br>Ruzi s\u0259n\u0259 d\u0259rdi suzi oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Vahid raz\u0131la\u015f\u0131r. Amma ax\u015fam s\u0259hn\u0259y\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b camaat\u0131 g\u00f6r\u0259n kimi \u015fair \u00f6z\u00fcn\u00fc itirir, oxuyaca\u011f\u0131 \u015feir d\u0259 yad\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131r. M\u0259cnun libas\u0131nda olan Sarabski ona bax\u0131r, s\u00f6z g\u00f6zl\u0259yir, Vahid \u00e7ar\u0259siz qal\u0131r, \u0259lini qula\u011f\u0131na qoyub \u00f6z\u00fcnd\u0259n bir beyt s\u00f6yl\u0259yir:<br>M\u0259cnuna dey\u0259n yox ki, ey a\u015fiqi bi\u00e7ar\u0259,<br>Vahidl\u0259 n\u0259 kar\u0131n var, qoysun s\u0259ni avar\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonralar Sarabski h\u0259r Vahidi g\u00f6r\u0259nd\u0259 h\u0259min \u0259hvalat\u0131 xat\u0131rlay\u0131r v\u0259 dey\u0259rmi\u015f: \u00abAy, dost s\u0259ninl\u0259 s\u0259hn\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259f-m\u00fcqabili olma\u011f\u0131n ba\u015fqa l\u0259zz\u0259ti var.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259h\u0259rr\u0259mlik ay\u0131nda bir dostunun xahi\u015fi il\u0259 Vahid m\u0259scid\u0259 gedir. Z\u0259ncir d\u00f6y\u0259nl\u0259r aras\u0131nda b\u0259d\u0259nc\u0259 z\u0131rp\u0131 bir cavan Vahidin diqq\u0259tini x\u00fcsusi c\u0259lb edir. Cavan\u0131n enli k\u00fcr\u0259yind\u0259 iki g\u00f6z\u0259l q\u0131z \u015f\u0259kli h\u0259kk olunubmu\u015f. O\u011flan z\u0259ncir il\u0259 gah sin\u0259sin\u0259, gah da k\u00fcr\u0259yin\u0259 d\u00f6y\u00fcrm\u00fc\u015f. H\u0259r d\u0259f\u0259 z\u0259ncirin q\u0131zlara d\u0259ydiyini g\u00f6r\u0259n Vahid \u00f6z\u00fcn\u00fc saxlaya bilmir, cavana yax\u0131nla\u015f\u0131r, kinay\u0259 v\u0259 s\u0259rz\u0259ni\u015fl\u0259 deyir: \u00ab\u018fd\u0259, ay evi b\u0259rbad. S\u0259n n\u0259 edirs\u0259n? M\u0259nim gec\u0259 g\u00fcnd\u00fcz v\u0259sif etdiyim g\u00f6z\u0259ll\u0259rin n\u0259 t\u0259qsiri var ki, d\u0259mad\u0259m z\u0259ncirl\u0259 d\u00f6y\u0259cl\u0259yirs\u0259n?\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259zi vaxtlar olurmu\u015f ki, Vahid kefi k\u00f6k\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u00e7irmi\u015f. Amma n\u0259 q\u0259d\u0259r az i\u00e7s\u0259 d\u0259 bu onun sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259rmi\u015f. G\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 h\u0259kim dostlar\u0131ndan biri \u015fair\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t edir: \u00ab\u018flia\u011fa, i\u00e7ki i\u00e7ib b\u0259d\u0259ni \u0259ld\u0259n salma\u011f\u0131n m\u0259nas\u0131 yoxdur, can\u0131n\u0131n q\u0259drini bil.\u00bb Vahid d\u0259 cavab\u0131nda dostu h\u0259kim\u0259 deyir: \u00abH\u0259r birimiz \u018fzray\u0131la bir can borcluyuq. M\u0259n d\u0259 d\u0259li deyil\u0259m ki, can\u0131m\u0131 \u018fzray\u0131la sa\u011f-salamat t\u0259hvil ver\u0259m. Bu ki\u015filikd\u0259n deyil. El\u0259 yax\u015f\u0131 olmazm\u0131 \u0259vv\u0259l \u00f6z\u00fcm onun atas\u0131n\u0131 yand\u0131r\u0131m, s\u0131n\u0131q-salxaq hala sal\u0131m, \u018fzray\u0131l da g\u0259l\u0259nd\u0259 g\u00f6rs\u00fcn ona bir \u015fey qalmay\u0131b.\u00bb<br>Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 Vahidin sevdiyi g\u00f6z\u0259ll\u0259rd\u0259n biri \u0259vv\u0259l saya salmam\u0131\u015f, sonra is\u0259 pe\u015fman olub \u015fairl\u0259 yax\u0131nl\u0131q etm\u0259k ist\u0259diyini m\u0259ktubla bildirdikd\u0259 \u015fair:<\/p>\n\n\n\n<p>D\u0259yi\u015fmi\u015f\u0259m, g\u00f6z\u0259lim indi s\u0259n dey\u0259n deyil\u0259m!<br>Get h\u0259r kiminl\u0259 g\u0259zirs\u0259n g\u0259z, inciy\u0259n deyil\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>misralar\u0131 il\u0259 ba\u015flayan q\u0259z\u0259lini yaz\u0131b, cavab kimi g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>*S\u0259m\u0259d Vur\u011fun \u00abVaqif\u00bb pyesi \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259rk\u0259n q\u0259l\u0259m dostlar\u0131 z\u0259ng ed\u0259r\u0259k onu ova getm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edirl\u0259r. Lakin \u015fair raz\u0131l\u0131q vermir. Dostlar\u0131 m\u0259cbur olub, \u015fair Osman Sar\u0131v\u0259llini g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r ki, get s\u0259n \u00e7a\u011f\u0131r, S\u0259m\u0259d s\u0259nin s\u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xmaz. O.Sar\u0131v\u0259lli S.Vur\u011funun evin\u0259 g\u0259lib, ona ova getm\u0259yi t\u0259klif el\u0259y\u0259nd\u0259 \u015fair deyir: \u00abYox Osman, Vaqifl\u0259 \u018flib\u0259yi zindanda qoyub ova ged\u0259 bilm\u0259r\u0259m.\u00bb<br>Az\u0259rbaycan mu\u011famlar\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla ifa ed\u0259n m\u0259\u015fhur xan\u0259nd\u0259 Xan \u015eu\u015finski il\u0259 \u015fair lap g\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan dost imi\u015f. Bir g\u00fcn Xan k\u00fc\u00e7\u0259 il\u0259 ged\u0259rk\u0259n S\u0259m\u0259d ona rast g\u0259lir: \u00abXan, s\u0259ni d\u0259 tarix\u0259 yazd\u0131m\u00bb \u2014 Xan \u015fairin n\u0259 dediyini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcr. Bel\u0259 olduqda, \u015fah ona \u00abAz\u0259rbaycan\u00bb \u015feirind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 b\u0259ndi s\u00f6yl\u0259yir:<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6nl\u00fcm ke\u00e7ir Qaraba\u011fdan<br>Gah bu da\u011fdan, gah o da\u011fdan.<br>Ax\u015fam\u00fcst\u00fc qoy uzaqdan<br>Havalans\u0131n Xan\u0131n s\u0259si,<br>Qaraba\u011f\u0131n \u015fik\u0259st\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p>1947-ci ild\u0259 Sovet n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti London t\u0259yyar\u0259 meydan\u0131ndan V\u0259t\u0259n\u0259 yola d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259, Londonlu bir \u015fair qad\u0131n S.Vur\u011fundan t\u0259v\u0259ll\u00fcd\u00fcn\u00fc soru\u015fur. \u015eair 1906-c\u0131 ild\u0259 do\u011fuldu\u011funu deyir. Qad\u0131n: \u00abG\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00e7ox \u0259zab-\u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kmisiniz\u00bb \u2014 deyir. \u2014 \u00abYaxud h\u0259ddind\u0259n art\u0131q i\u015fl\u0259yirsiniz. \u00c7\u00fcnki sa\u00e7lar\u0131n\u0131z vaxt\u0131ndan tez a\u011far\u0131b.\u00bb S.Vur\u011fun d\u0259rhal cavab verir: \u00abXan\u0131m, t\u0259vaz\u00f6karl\u0131qdan k\u0259nar olsa da deyim ki, uca da\u011flar\u0131n ba\u015f\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 qarl\u0131 olar.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>*Bir g\u00fcn H\u00fcseyn Cavid g\u0259nc dostu gil\u0259 g\u0259lir. Yaz\u0131 masas\u0131na diqq\u0259t yetir\u0259nd\u0259 g\u00f6r\u00fcr ki, Mir C\u0259lal kimin haqq\u0131nda is\u0259 m\u0259qal\u0259 yaz\u0131r. \u00abMir C\u0259lal, q\u0259l\u0259min\u0259 heyfin g\u0259lmir? El\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri t\u0259hlil el\u0259 ki, he\u00e7 olmasa m\u00f6vzu s\u0259nin z\u0259hm\u0259tini qoruyub saxlas\u0131n.\u00bb F\u00fczulid\u0259n yazan\u0131, yaz\u0131 \u00f6z\u00fc saxlamasa da, F\u00fczuli saxlayacaq. H\u0259min t\u00f6vsiy\u0259d\u0259n sonra Mir C\u0259lal b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sl\u0259 \u00abF\u00fczulinin poetikas\u0131\u00bb \u0259s\u0259rini yaz\u0131r, \u00e7ap etdirir v\u0259 kitab\u0131n ilk n\u00fcsx\u0259sini d\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q \u0259lam\u0259ti olaraq m\u0259hz H\u00fcseyn Cavid\u0259 t\u0259qdim edir.<br>Orta m\u0259kt\u0259b d\u0259rsliyind\u0259 H\u00fcseyn Cavidin t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131n\u0131 yazmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 A.\u015eaiq m\u0259lumat almaq \u00fc\u00e7\u00fcn ona m\u00fcraci\u0259t etdikd\u0259 \u015fair zarafatla deyir: \u00abYaz ki, dimdiyinin sar\u0131s\u0131 getm\u0259mi\u015f s\u0259r\u00e7\u0259 balas\u0131d\u0131r.\u00bb<br>H\u00fcseyn Cavid yax\u015f\u0131 n\u0259rd oynay\u0131rd\u0131. \u0130stedadl\u0131 g\u0259nc \u015fair Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiql\u0259 oyundan x\u00fcsusi z\u00f6vq alar, \u00e7ox zaman onu udar, udan kimi t\u0259krar ed\u0259rdi: \u00abBu da \u015feir deyil ha, yaza bilm\u0259y\u0259k.\u00bb<br>H\u00fcseyn Cavid g\u00f6z\u0259l qad\u0131n\u0131, q\u0131z\u0131 g\u00f6yd\u0259n enmi\u015f m\u0259l\u0259k say\u0131rd\u0131. G\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 m\u00fc\u0259llim H\u00fcseyn Cavidin yan\u0131na g\u00f6z\u0259llik ilah\u0259si q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259l, lakin bilikd\u0259n dayaz bir q\u0131z imtahana g\u0259lir. Suallara cavab ver\u0259 bilm\u0259y\u0259n q\u0131z\u0131n xarici g\u00f6z\u0259lliyi \u015fairin g\u00f6zl\u0259rini qama\u015fd\u0131r\u0131r. Q\u0131z yalvar\u0131rm\u0131\u015f kimi dill\u0259nir: \u00abM\u00fc\u0259llim, xahi\u015f edir\u0259m m\u0259n\u0259 pis qiym\u0259t verm\u0259y\u0259siniz.\u00bb \u015eair ilhama, v\u0259cd\u0259 g\u0259lir: \u00abQ\u0131z\u0131m, tanr\u0131 s\u0259ni yaradanda qiym\u0259tini verib, m\u0259nim n\u0259 ixtiyar\u0131m var yaradan\u0131n qiym\u0259tini korlayam\u00bb \u2014 dey\u0259 q\u0131za \u00ab5\u00bb yaz\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>*Bel\u0259 r\u0259vay\u0259t edirl\u0259r ki, A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259r son n\u0259f\u0259sind\u0259 onun \u00fcst\u00fcnd\u0259 Quran oxuyan mollan\u0131n s\u0259hvini d\u00fcz\u0259ldir v\u0259 bu onun yan\u0131ndak\u0131lar\u0131 heyr\u0259t\u0259 sal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259 \u0130lyas H\u0259s\u0259nov,Ellada H\u0259ziyevan\u0131n \u018fslind\u0259 onlar kimdir? kitab\u0131ndan<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>*Bir g\u00fcn Qaraba\u011f hakimi \u0130brahim xan \u00f6z d\u0259st\u0259si il\u0259 ovdan qay\u0131dark\u0259n yolda \u00e7obanlara rast g\u0259lir. \u00c7obanlar\u0131n yan\u0131ndak\u0131 zorba bir itin boynundak\u0131 d\u0259ri b\u00fckm\u0259 v\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-95248","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=95248"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95250,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95248\/revisions\/95250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=95248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=95248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=95248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}