{"id":95902,"date":"2023-10-21T10:41:45","date_gmt":"2023-10-21T06:41:45","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=95902"},"modified":"2023-10-21T10:41:45","modified_gmt":"2023-10-21T06:41:45","slug":"bu-gun-xalq-sairi-x%c9%99lil-rza-uluturkun-dogum-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=95902","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Xalq \u015fairi X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<p><span style=\"color: rgb(31, 47, 74); font-size: 18px; white-space: normal;\">Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, filosof v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015fair X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk milli-demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131m\u0131z\u0131n yorulmaz m\u00fccahidl\u0259rind\u0259n idi. O, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 istiqlal\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 davam\u00e7\u0131lar\u0131ndan olub. X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk \u00e7oxlar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, poeziyada \u015f\u0259xsiyy\u0259tini, \u015f\u0259xsiyy\u0259tind\u0259 is\u0259 poeziyas\u0131ndak\u0131 amallar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirmi\u015f \u015fairl\u0259rd\u0259ndir.<\/span><p style=\"box-sizing: inherit; margin-top: 0px; margin-bottom: 0px; color: rgb(31, 47, 74); font-size: 18px; white-space: normal;\">\u00a0Xalq \u015fairi X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn anadan olmas\u0131ndan 901 il \u00f6t\u00fcr.Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli \u015fairi X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1932-ci il oktyabr\u0131n 21-d\u0259 Salyan rayonunun Pir\u0259bb\u0259 k\u0259ndind\u0259 anadan olub. Ona babas\u0131 X\u0259lil \u00f6z ad\u0131n\u0131 verib. X\u0259lil qay\u011f\u0131 v\u0259 n\u0259vazi\u015fl\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcb. Yeddi ya\u015f\u0131 olanda 2 n\u00f6mr\u0259li Salyan rayon orta m\u0259kt\u0259bind\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa ba\u015flay\u0131b. M\u0259kt\u0259b ill\u0259ri X\u0259lilin b\u0259dii \u0259d\u0259biyyat al\u0259min\u0259, poeziyan\u0131n \u0259zabl\u0131, romantik yarad\u0131c\u0131l\u0131q meydan\u0131na \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir haz\u0131rl\u0131q d\u00f6vr\u00fc olub. \u015eifahi xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131, klassik v\u0259 m\u00fcasir yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rini m\u00fctali\u0259 etm\u0259si ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z onda yaz\u0131b-yaratma\u011fa g\u00fccl\u00fc h\u0259v\u0259s oyad\u0131b. X\u0259lil Rza h\u0259l\u0259 g\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan onu h\u0259y\u0259canland\u0131ran, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n hadis\u0259l\u0259ri b\u0259z\u0259n poetik dill\u0259 ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.X\u0259lil Rzan\u0131n ilk m\u0259tbu \u015feiri 1948-ci ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan pioneri\u201d q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunub. 1949-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Filologiya fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olmas\u0131, Bak\u0131 \u0259d\u0259bi m\u00fchiti onun yarad\u0131c\u0131l\u0131q imkanlar\u0131na geni\u015f yol a\u00e7\u0131b. Universitetd\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim C\u0259f\u0259r X\u0259ndan\u0131n, sonralar \u015fair B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi \u0259d\u0259bi d\u0259rn\u0259kd\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyind\u0259 Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Mirz\u0259 \u0130brahimovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cG\u0259ncl\u0259r g\u00fcn\u00fc\u201d m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259n X\u0259lil Rzan\u0131n \u015fair kimi yeti\u015fm\u0259sin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib.1954-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetini bitir\u0259n X\u0259lil Rza \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131\u201d jurnal\u0131nda \u0259d\u0259bi i\u015f\u00e7i kimi ba\u015flay\u0131b, m\u0259tbuatda \u00e7ap etdirdiyi m\u0259qal\u0259 v\u0259 \u015feirl\u0259rl\u0259 \u0259d\u0259bi ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini c\u0259lb edib.1954-c\u00fc ild\u0259 X\u0259lil Rza SSR\u0130 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc se\u00e7ilir. 1957-ci ild\u0259 onun ilk \u015feirl\u0259r toplusu \u201cBahar g\u0259lir\u201d kitab\u0131 n\u0259\u015fr olunur. 1957-ci ilin avqust ay\u0131nda Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131 X\u0259lil Rzan\u0131 Moskvaya, M.Qorki ad\u0131na D\u00fcnya \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutu n\u0259zdind\u0259 olan ikiillik Ali \u0259d\u0259biyyat kurslar\u0131na g\u00f6nd\u0259rir. X\u0259lil Rza \u0130nstitutda rus \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Pavel Antokolskinin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi b\u00f6lm\u0259d\u0259 poeziyan\u0131n n\u0259z\u0259ri \u0259saslar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259ni irsi il\u0259 d\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olub.1959-cu ild\u0259 X\u0259lil Rza Bak\u0131ya qay\u0131td\u0131qdan sonra Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutunun aspiranturas\u0131nda t\u0259hsilini davam etdirib. 1984-c\u00fc ild\u0259 \u015fairin \u201c\u00d6m\u00fcrd\u0259n uzun k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u201d kitab\u0131 v\u0259 SSR\u0130 xalqlar\u0131n\u0131n dill\u0259rind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilmi\u015f poetik \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t \u201cQarda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259l\u0259ngi\u201d adl\u0131 toplusu c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan SSR D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131na t\u0259qdim olunsa da, bu fikir hakim dair\u0259l\u0259rin etiraz\u0131na s\u0259b\u0259b olub. \u0130stedadl\u0131 \u015fair X\u0259lil Rza 1985-ci ild\u0259 \u201cMaqsud \u015eeyxzad\u0259nin b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan-\u00f6zb\u0259k \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rinin aktual probleml\u0259ri\u201d m\u00f6vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edir. 1986-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 ona \u201c\u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi\u201d ad\u0131 verilir.\u00d6t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin ax\u0131rlar\u0131nda xalq azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 geni\u015fl\u0259ndiyi zaman X\u0259lil Rzan\u0131n gur s\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n e\u015fidilir. X\u0259lil Rza 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 26-da SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs edil\u0259r\u0259k Moskvaya \u2013 Lefortovo h\u0259bsxanas\u0131na g\u00f6nd\u0259rilib. Arams\u0131z sor\u011fu-sual, a\u011f\u0131r ittiham \u015fairin irad\u0259sini q\u0131ra bilmir, o, zindanda da azadl\u0131q u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sini davam etdirir. 8 ay 13 g\u00fcn \u00f6z m\u00fchitind\u0259n t\u0259crid olunmu\u015f \u015fair, odlu-alovlu q\u0259lbinin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u201cLefortovo g\u00fcnd\u0259liyi\u201dni, 200-d\u0259n \u00e7ox \u015feir, poema v\u0259 m\u0259ktubunu q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r.1991-ci il may\u0131n 6-da \u015fair \u201cT\u00fcrk mill\u0259ti m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131\u201d f\u0259xri ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Bir ild\u0259n sonra ona \u201cXalq \u015fairi\u201d f\u0259xri ad\u0131 verilib. \u0130stiqlaliyy\u0259ti u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan Az\u0259rbaycan\u0131 k\u00f6rp\u0259 ik\u0259n be\u015fiyind\u0259 bo\u011fma\u011fa uzanan \u0259ll\u0259ri k\u0259sm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onu m\u00fcdafi\u0259y\u0259 qalxan v\u0259 bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s amal u\u011frunda \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u015f\u0259hidlik zirv\u0259sini f\u0259th ed\u0259n igidl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz Milli istiqlal \u015fairi X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn o\u011flu Az\u0259rbaycan\u0131n Milli Q\u0259hr\u0259man\u0131 T\u0259briz X\u0259lilb\u0259ylidir. Q\u0259hr\u0259manl\u0131q bir ne\u00e7\u0259 an\u0131n, saniy\u0259nin i\u015fi deyil, q\u0259hr\u0259manl\u0131q f\u0259rdin, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin iliyind\u0259, qan\u0131nda, s\u00fcm\u00fcy\u00fcnd\u0259dir.V\u0259t\u0259nini, mill\u0259tini can\u0131ndan art\u0131q sev\u0259n, \u201cBiz T\u00fcrk\u00fcstan ell\u0259riyiz, qeyr\u0259t, q\u00fcdr\u0259t sell\u0259riyik\u201d dey\u0259n X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1994-c\u00fc il iyunun 22-d\u0259 v\u0259fat edib v\u0259 F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn olunub.Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Xalq \u015fairi X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra) \u201c\u0130stiqlal\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilib.<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, filosof v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015fair X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk milli-demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131m\u0131z\u0131n yorulmaz m\u00fccahidl\u0259rind\u0259n idi. O, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 istiqlal\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-95902","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dbi-dusunclr"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=95902"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95904,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95902\/revisions\/95904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=95902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=95902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=95902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}