{"id":95970,"date":"2023-10-24T10:47:04","date_gmt":"2023-10-24T06:47:04","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=95970"},"modified":"2023-10-24T10:47:04","modified_gmt":"2023-10-24T06:47:04","slug":"az%c9%99rbaycan-cografiyasi-hansi-%c9%99razil%c9%99ri-%c9%99hat%c9%99-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=95970","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan co\u011frafiyas\u0131 hans\u0131 \u0259razil\u0259ri \u0259hat\u0259 edir?"},"content":{"rendered":"\n<p>Haz\u0131rk\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6n\u0259md\u0259 \u0130ran iki m\u0259s\u0259l\u0259ni \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana t\u0259sir etm\u0259k niyy\u0259tini a\u00e7\u0131qca ortaya qoyur. Bunlardan birincisi Az\u0259rbaycan\u0131n tarix\u0259n \u0130ran\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu, ikincisi is\u0259 Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan \u0259halinin \u0259slind\u0259 fars olmas\u0131, S\u0259lcuqlu imperiyas\u0131 zaman\u0131nda onlar\u0131n \u201ct\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259si\u201dnin ba\u015f verm\u0259si iddialar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rda fars rejimi bu iki uydurma fikirl\u0259 sad\u0259c\u0259 Az\u0259rbaycana basq\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirmir, eyni zamanda G\u00fcney Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 bu fikirl\u0259r\u0259 inand\u0131rmaqla onlar\u0131 h\u0259m bizd\u0259n qopar\u0131r, eyni zamanda assimilyasiya siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irir.<br>Onu da vur\u011fulamaq g\u0259r\u0259klidir ki, \u201c\u0130ran\u0131 min ill\u0259rdir T\u00fcrkl\u0259r idar\u0259 edib\u201d c\u00fcml\u0259sini i\u015fl\u0259tm\u0259k d\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki, bu fikir farslar\u0131n uydurduqlar\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan \u0130ran\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r\u201d fikri il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Orta \u00c7a\u011fda \u201c\u0130ran\u201d v\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u201d co\u011frafiyalar\u0131n\u0131n d\u0259qiq t\u0259svirinin t\u0259qdim olunmas\u0131 bu fikirl\u0259rimizi do\u011frulayacaq.<br>\u0130lk olaraq\u201cAz\u0259rbaycan\u201d ad\u0131n\u0131n Orta \u00c7a\u011f qaynaqlar\u0131nda nec\u0259 xat\u0131rland\u0131\u011f\u0131na baxaq.<br>Bu ad ilk d\u0259f\u0259 D\u0259rb\u0259nd da\u015flar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259kk olunub v\u0259 orada bildirilir ki,&nbsp;<em>\u201cBura v\u0259 burdan a\u015fa\u011f\u0131lar Adurbadaqan\/Az\u0259rbaycand\u0131r.\u201d<\/em>&nbsp;Bu, onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n quzey s\u0259rh\u0259di D\u0259rb\u0259nd \u015f\u0259h\u0259ridir. Lakin, bu da\u015flardan Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fcney s\u0259rh\u0259dini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmur. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 \u0259r\u0259bdilli qaynaqlara g\u00f6z g\u0259zdirilm\u0259lidir. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u0259r\u0259bdilli co\u011frafi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumatlar yoxdur. Bunun bir s\u0259b\u0259bi odur ki, \u0259r\u0259bdilli co\u011frafiya\u00e7\u0131lar\u0131n \u00e7oxu Az\u0259rbaycan\u0131 g\u00f6rm\u0259yibl\u0259r. \u0130kinci s\u0259b\u0259b is\u0259 onlar antik yunan-roma co\u011frafiya\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n t\u0259sirin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259 bu \u0259razil\u0259ri yanl\u0131\u015f t\u0259svir etmi\u015fdil\u0259r. Lakin, buralar\u0131 \u00f6z g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u0259n \u0259r\u0259bdilli tarix\u00e7il\u0259r Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rini daha d\u0259qiq t\u0259svir edirl\u0259r. \u018fr\u0259b co\u011frafiya\u00e7\u0131lar\u0131na g\u00f6r\u0259, bu co\u011frafiya Az\u0259rbaycan v\u0259 Arran kimi t\u0259qdim olunsa da, tarix\u00e7il\u0259r bu \u0259razil\u0259ri ba\u015fqa formada t\u0259svir edir.<br>IX \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f \u0259r\u0259b tarix\u00e7isi \u018fl-B\u0259l\u0259zuri \u201cF\u00fctuh\u00fcl-b\u00fcld\u0259n\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n f\u0259thini anladark\u0259n B\u0259rd\u0259, Beyl\u0259qan, Mu\u011fan, Cilan, \u015eabran kimi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kir v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zi \u015f\u0259h\u0259rinin \u018frd\u0259bil oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r. \u018fs\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n f\u0259thi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat veril\u0259rk\u0259n Arran ad\u0131 \u00e7\u0259kilmir. IX y\u00fczillikd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f \u018fbu C\u0259f\u0259r M\u0259h\u0259mm\u0259d bin C\u0259rir \u0259t-T\u0259b\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cTarix\u00fct-T\u0259b\u0259ri\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda daha d\u0259qiq m\u0259lumat verir:<br>\u201c\u018fc\u0259min At\u0259\u015fgahlar\u0131 orda (Az\u0259rbaycanda) idi. P\u0259hl\u0259vi dilind\u0259 at\u0259\u015f\u0259 \u201cezer\u201d deyirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 \u0259c\u0259m xalq\u0131 bura Az\u0259rbaycan ad\u0131n\u0131 vermi\u015fl\u0259r. \u018fn b\u00f6y\u00fck at\u0259\u015f m\u0259b\u0259di ordad\u0131r. (\u018frazisi) H\u0259m\u0259dan t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n ba\u015flay\u0131b, Z\u0259ncan v\u0259 \u018fh\u0259rd\u0259n davam edib, ta D\u0259rb\u0259ndi-X\u0259z\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r uzan\u0131r.\u2026 \u018fr\u0259bc\u0259d\u0259 ora (D\u0259rb\u0259nd\u0259) \u0259l-Bab deyirl\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018ft-T\u0259b\u0259ri \u0259s\u0259rinin ba\u015fqa bir yerind\u0259 yaz\u0131r:<\/strong><br>\u201cHz. S\u0259mak B\u0259kirin X\u0259lif\u0259 Hz. \u00d6m\u0259r bin X\u0259ttaba yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktub da diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalmamal\u0131d\u0131r. \u201c\u0130sf\u0259ndiyar\u0131 m\u0259hbus etdim. (H\u0259l\u0259lik) Az\u0259rbaycanda m\u00fcharib\u0259 aparm\u0131ram. D\u0259rb\u0259nd\u0259 \u00e7at\u0131nda orda d\u0259rb\u0259ndlil\u0259rl\u0259 sava\u015f\u0131b oran\u0131 f\u0259th ed\u0259c\u0259m\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>IX y\u00fczillik \u0259r\u0259b co\u011frafiya\u00e7\u0131s\u0131 \u0130bn Havq\u0259lin \u201cS\u00fcr\u0259t\u00fcl-\u0259rz\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan x\u0259rit\u0259si\u201d c\u0131zm\u0131\u015f v\u0259 bura Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259si il\u0259 b\u0259rab\u0259r Arran, Mu\u011fan, \u015eirvan v\u0259 \u018frm\u0259niyy\u0259ni (\u018frm\u0259niyy\u0259 \u0259r\u0259b dilli co\u011frafi \u0259d\u0259biyyata antik qaynaqlardan ke\u00e7mi\u015fdir v\u0259 indiki erm\u0259nil\u0259rl\u0259 he\u00e7 bir ba\u011flant\u0131s\u0131 yoxdur. Erm\u0259nil\u0259r \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u201chay\u201d adland\u0131r\u0131rlar) daxil etmi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259, anla\u015f\u0131l\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi H\u0259m\u0259dan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n ba\u015flay\u0131r D\u0259rb\u0259nd \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r davam edir.<br>\u0130ndi is\u0259 \u0130ran\u0131n haran\u0131 \u00e7evr\u0259l\u0259diyin\u0259 bir n\u0259z\u0259r salaq. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u201c\u0130ran\u201d ad\u0131 Orta \u00c7a\u011f qaynaqlar\u0131n\u0131n \u00e7oxunda yoxdur. \u00c7ox az sayl\u0131 qaynaqlarda \u201c\u0130ran\u201d v\u0259 ya \u201c\u0130ran\u015f\u0259hr\u201d kimi i\u015fl\u0259dilir ki, bu da indiki \u0130ran\u0131 \u0259hat\u0259 etmir. \u018fr\u0259b co\u011frafiya\u00e7\u0131 Yaqut \u0259l-H\u0259m\u0259vinin \u201cM\u0259cm\u0259\u00fcl-buld\u0259n\u201d \u0259s\u0259rini v\u0259 bu \u0259s\u0259rin S\u0259fi\u0259ddin \u018fbd\u00fclm\u00f6min bin \u018fbd\u00fclhaqq \u0259l-Ba\u011fdadi t\u0259r\u0259find\u0259n y\u0131\u011fcam formaya sal\u0131nm\u0131\u015f \u201cM\u0259rasit\u00fcl-ittila \u0259la \u0259smail-\u0259mkin\u0259 v\u0259l-bika\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 \u201c\u0130ran\u201d s\u00f6zc\u00fcy\u00fc bel\u0259 xat\u0131rlan\u0131r:<br><em>\u201cBura \u0130raq, fars, \u0259l-Cibal v\u0259 Xorasan\u0131 bir araya g\u0259tir\u0259n bilad\u0131n (\u015f\u0259h\u0259rin) ad\u0131d\u0131r. Yen\u0259 bura b\u00fct\u00fcn iqliml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 orta iqlimdir\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u0259s\u0259r \u0130ran\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rini d\u0259qiq g\u00f6st\u0259rir v\u0259 Az\u0259rbaycandan g\u00fcneyd\u0259 bir b\u00f6lg\u0259 oldu\u011funu a\u00e7\u0131qca g\u00f6st\u0259rir. Eyni zamanda \u201c\u0130ran\u201d anlam\u0131 avropal\u0131lar\u0131n \u201cPersiya\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 Haxaman\u0131\u015f (\u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r) imperiyas\u0131n\u0131n \u0259hat\u0259 etdiyi torpaqlar deyildi. Bu qavram Antik \u00c7a\u011fda istifad\u0259 edils\u0259 d\u0259 Orta \u00c7a\u011fda d\u00fcnyan\u0131n co\u011frafiyas\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015fdi. H\u0259m\u00e7inin Persiya bir qavram olaraq v\u0259 \u201cfars\u201d, n\u0259 d\u0259 \u201c\u0130ran\u201d anlamlar\u0131n\u0131 ifad\u0259 etmir. Farsdilli qaynaqlarda da \u00e7ox hallarda bu ada rast g\u0259linmir, lakin bir ne\u00e7\u0259si istisna t\u0259\u015fkil edir. F\u0259zlullah R\u0259\u015fid\u0259ddin H\u0259m\u0259daninin \u201cCame\u00fct-t\u0259varix\u201d \u0259s\u0259rinin \u201cTarixi-m\u00fcbar\u0259ki-Qazan\u201d cildind\u0259 H\u00fclak\u00fc xan\u0131n \u00f6nc\u0259 \u0130rana, ard\u0131ndan Az\u0259rbaycan g\u0259lm\u0259si t\u0259svir olunur. Bu da yuxar\u0131da Yaqut \u0259l-H\u0259m\u0259vinin fikrini bir daha t\u0259sdiq edir.<br>Daha bir ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n iddia: bu co\u011frafiyalarda T\u00fcrk hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra \u0259hali t\u00fcrkl\u0259\u015f\u0259r\u0259k assimilyasiya oldumu? Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn iki m\u0259qama diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Birincisi, T\u00fcrk h\u00f6kmdarlar\u0131 bel\u0259 bir siyas\u0259t aparm\u0131\u015fd\u0131larm\u0131?<br>H\u0259m Qaraxanl\u0131 v\u0259 Q\u0259zn\u0259li, h\u0259m d\u0259 S\u0259lcuqlu tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda f\u0259rqli bir m\u0259nz\u0259r\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q. H\u0259r \u00fc\u00e7 d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi yaz\u0131\u015fma dili fars dili idi. Fars dili m\u0259hz bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r zaman\u0131nda inki\u015faf etdi, Firdovsi \u00f6z \u201c\u015eahnam\u0259\u201d \u0259s\u0259rini bu zaman yazd\u0131. S\u0259lcuqlular zaman\u0131nda i\u015f\u0259 sad\u0259c\u0259 fars dilini bil\u0259n katibl\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. H\u0259tta, \u018fbu Reyhan \u0259l-Biruni v\u0259 Nizami G\u0259nc\u0259vi T\u00fcrk dilind\u0259 \u0259s\u0259r yazmaq ist\u0259mi\u015f, lakin m\u0259murlar buna etiraz etmi\u015fdi v\u0259 onlar m\u0259cbur\u0259n yad dill\u0259rd\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131lar. Bu faktlar g\u00f6st\u0259rir ki, deyil\u0259nl\u0259r uydurmad\u0131r.<br>Az\u0259rbaycanda t\u00fcrkl\u0259rin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilkin qaynaqlar da s\u00fcbut edir. Antik qaynaqlardan bu co\u011frafiyalarda T\u00fcrk \u0259silli \u0130skit, Sak v\u0259 Kimmerl\u0259rin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 izl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Musa Kalankatuklunun \u201cAlban tarixi\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda hunlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eyni zamanda burada Sanat\u00fcrk adl\u0131 bir hakimin oldu\u011funu g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu bax\u0131mdan \u0259n d\u0259qiq bilgil\u0259ri \u0259r\u0259bdilli qaynaqlar verir. \u018ft-T\u0259b\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201c\u018fr-R\u0259sul v\u0259l-m\u00fclk\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r:<br>\u201cV\u0259 h\u0259min il (H. 89) M\u0259sl\u0259m\u0259 bin \u018fbd\u00fclm\u0259lik Az\u0259rbaycan b\u00f6lg\u0259sind\u0259 T\u00fcrk q\u0259zas\u0131na (m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259) \u00e7atd\u0131. Ta D\u0259rb\u0259nd\u0259 q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259di. Bir \u00e7ox qala v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130bn K\u0259sr d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201c\u018fl-biday\u0259 v\u0259n-nihay\u0259 fit-tarix\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 bildirir:<\/strong><br>\u201dBu ild\u0259 (H.89) K\u00fcteyb\u0259 bin M\u00fcslim T\u00fcrk b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etdi. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259ki Bab\u00fcl-\u018fbvab (D\u0259rb\u0259nd) \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131. \u00c7oxlu sayda qala v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri f\u0259th etdi\u201d.<br>\u018fl-M\u0259sudinin \u201cM\u00fcruc\u00fcz-z\u0259h\u0259b\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi \u0259traf\u0131nda t\u00fcrk q\u0259bil\u0259l\u0259rinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda yaz\u0131r:<br>\u201c&#8230;Bu d\u0259nizin m\u00fcxt\u0259lif sahill\u0259rind\u0259 insanlar ya\u015famaqdad\u0131rlar. Bu d\u0259niz Bab\u00fcl-\u018fbvab, X\u0259z\u0259r, Gil, Deyl\u0259m, C\u00fcrcan, T\u0259b\u0259ristan d\u0259nizi ad\u0131 il\u0259 d\u0259 tan\u0131n\u0131r. \u018ftraf\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif T\u00fcrk q\u0259bil\u0259l\u0259ri ya\u015fay\u0131rlar. Bir t\u0259r\u0259fi Xorasandan Xar\u0259zm\u0259 birl\u0259\u015fir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n T\u00fcrk yurdu olmas\u0131n\u0131 \u0130bn Hi\u015fam \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cKitab\u00fct-tican fi-m\u00fclk\u00fc Himy\u0259r\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 X\u0259lif\u0259 M\u00fcaviy\u0259 il\u0259 IX y\u00fczillik \u0259r\u0259b tarix\u00e7i-co\u011frafiya\u00e7\u0131s\u0131 \u0130bn \u00dcbeyd bin \u015e\u0259riy\u0259 il\u0259 s\u00f6hb\u0259tind\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks olunur. X\u0259lif\u0259 Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda \u0130bn \u00dcbeydd\u0259n xatir\u0259sini soru\u015fark\u0259n o da bel\u0259 cavab verir \u201cOra T\u00fcrk torpa\u011f\u0131d\u0131r. Orada T\u00fcrkl\u0259r c\u0259m halda m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar.\u201d Bir \u00e7oxlar\u0131 bunu C\u00fcrhumiy\u0259 aid ets\u0259l\u0259r d\u0259 bu fakt\u0131n ilk i\u015fl\u0259ndiyi yer m\u0259hz \u0130bn Hi\u015fam\u0131n \u0259s\u0259ridir. Qaynaqlardak\u0131 bilgil\u0259ri birlikd\u0259 t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k bel\u0259 sonuca varmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki, D\u0259rb\u0259ndd\u0259n H\u0259m\u0259dana q\u0259d\u0259r uzanan Az\u0259rbaycan \u0259n \u0259skid\u0259n T\u00fcrk yurdu olmu\u015fdur.<br>Deyil\u0259n fikirl\u0259rin t\u0259sdiqi kimi Mahmud Ka\u015f\u011farl\u0131n\u0131n \u201cDivani-l\u00fc\u011f\u0259t it-T\u00fcrk\u201d \u0259s\u0259rind\u0259ki yegan\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n x\u0259rit\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131m\u0131d\u0131r. \u0130ndiki Anadolu co\u011frafiyas\u0131ndan Yaponiyaya q\u0259d\u0259r uzanan Asyan\u0131n \u0259razisini \u0259hat\u0259 ed\u0259n x\u0259rit\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan ad\u0131na rast g\u0259lins\u0259 d\u0259 \u0130ran ad\u0131 bu x\u0259rit\u0259d\u0259 yoxdur. Bu onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Az\u0259rbaycan T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 idi. \u0130ran Orta \u00c7a\u011fda iddia olunan kimi \u0130ran n\u0259inki geni\u015f bir \u0259razini \u0259hat\u0259 etmir, he\u00e7 onun ad\u0131 da \u00e7\u0259kilmirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7\u0259kd\u0259n d\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6vr\u00fcn iddialar\u0131 il\u0259 tarix f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r s\u0259rgil\u0259yir v\u0259 guya tarix\u0259 dayanaraq \u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0259dim v\u0259 d\u0259rin g\u0259l\u0259n\u0259yi olan bir co\u011frafiya kimi g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k indi hanas\u0131sa \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259sir etm\u0259y\u0259 c\u0259hd etm\u0259k \u0259sass\u0131zd\u0131r. Fakt odur ki, min ill\u0259rdir G\u00fcneyind\u0259 v\u0259 Quzeyind\u0259 T\u00fcrkl\u0259rin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razil\u0259rinin \u00e7ox hiss\u0259si ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin t\u0259rkibind\u0259dir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haz\u0131rk\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6n\u0259md\u0259 \u0130ran iki m\u0259s\u0259l\u0259ni \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana t\u0259sir etm\u0259k niyy\u0259tini a\u00e7\u0131qca ortaya qoyur. Bunlardan birincisi Az\u0259rbaycan\u0131n tarix\u0259n \u0130ran\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu, ikincisi<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7],"tags":[],"class_list":["post-95970","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=95970"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95972,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95970\/revisions\/95972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=95970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=95970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=95970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}