{"id":96006,"date":"2023-10-24T23:17:49","date_gmt":"2023-10-24T19:17:49","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=96006"},"modified":"2023-10-24T23:17:51","modified_gmt":"2023-10-24T19:17:51","slug":"az%c9%99rbaycanda-movcud-dinl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=96006","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda m\u00f6vcud dinl\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif dini konfessiyalar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, islam dini \u00fcst\u00fcn m\u00f6vqe tutur. \u018fhalinin 95 faizind\u0259n \u00e7oxu islam dinin\u0259 etiqad edir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 48-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259r bir \u015f\u0259xs vicdan azadl\u0131\u011f\u0131 h\u00fcququna malikdir. Konstitusiyan\u0131n 18-ci madd\u0259sinin 1-3 b\u0259ndl\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r, b\u00fct\u00fcn dini etiqadlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir, insan \u015f\u0259xsiyy\u0259tini al\u00e7aldan, insanl\u0131q prinsipl\u0259rin\u0259 zidd olan dinl\u0259ri yaymaq v\u0259 t\u0259bli\u011f etm\u0259k qada\u011fand\u0131r. &#171;Dini etiqad azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda&#187; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu h\u0259r bir \u015f\u0259xsin din\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k h\u00fcququna v\u0259 h\u0259min h\u00fcququ h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 t\u0259minat yarad\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi inki\u015faf\u0131n\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, co\u011frafi m\u00f6vqeyi, \u0259halisinin etnik t\u0259rkibi burada m\u00fcxt\u0259lif dinl\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011funa \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Ayr\u0131-ayr\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 b\u00fctp\u0259r\u0259stlik, z\u0259rd\u00fc\u015ftilik, iudaizm, xristianl\u0131q, islam v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqa dini c\u0259r\u0259yanlar \u00f6lk\u0259d\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yay\u0131la bilmi\u015f, bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259 510 dini icma qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015fdir. Bunlardan 32-i qeyri-islam t\u0259may\u00fcll\u00fc dini icmalard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi konfessiyalar: Ortodoks konfessiyas\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>1991-ci ild\u0259 Cen Mironosets kils\u0259sinin (1907-ci ild\u0259 Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yev t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edilmi\u015fdir) binas\u0131 Rus Pravoslav kils\u0259sin\u0259 verilmi\u015fdir. 2001-ci ilin may ay\u0131nda Az\u0259rbaycanda s\u0259f\u0259rd\u0259 olan b\u00fct\u00fcn Rusiyan\u0131n Patriarx\u0131 II Aleksi bu m\u0259b\u0259d\u0259 ba\u015f kafedral kils\u0259 statusu vermi\u015fdir. Haz\u0131rda Bak\u0131da 3, G\u0259nc\u0259d\u0259 v\u0259 Xa\u00e7mazda 1 rus pravoslav kils\u0259si f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Roma-katolik konfessiyas\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>1999-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycanda katolik icmas\u0131 qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015fdir. 2000-ci ild\u0259 ibad\u0259tl\u0259rin yerin\u0259 yetirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bu icmaya x\u00fcsusi bina al\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 kils\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 2007-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259ti il\u0259 Vatikan aras\u0131ndak\u0131 raz\u0131l\u0131\u011fa \u0259sas\u0259n, Bak\u0131da Roma Katolik kils\u0259sinin in\u015fas\u0131 tamamlanm\u0131\u015fd\u0131r. 2002-ci ilin may ay\u0131nda Roma katolik kils\u0259sinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 II \u0130ohann Pavel Bak\u0131da s\u0259f\u0259rd\u0259 olmu\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259t r\u0259smil\u0259ri, ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. 2003-c\u00fc ilin aprel ay\u0131nda Rum patriarx\u0131 II Varfolomey Az\u0259rbaycanda r\u0259smi s\u0259f\u0259rd\u0259 olmu\u015f, d\u00f6vl\u0259t r\u0259smil\u0259ri, din xadiml\u0259ri, m\u00fcs\u0259lman, xristian, y\u0259hudi dini icmalar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irmi\u015f, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmu\u015fdur. 2003-c\u00fc ild\u0259 alban-udi dini icmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131na al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. \u015e\u0259kinin Ki\u015f k\u0259ndind\u0259 in\u015fa edil\u0259n v\u0259 Qafqazda, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u0259n q\u0259dim m\u0259b\u0259dl\u0259rd\u0259n biri say\u0131lan alban kils\u0259si 2003-c\u00fc ild\u0259 \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rpa olunaraq istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. 2006-c\u0131 ilin may ay\u0131nda Q\u0259b\u0259l\u0259 rayonunun Nic q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 M\u00fcq\u0259dd\u0259s Yelisey q\u0259dim alban kils\u0259sinin yerind\u0259 \u00c7otari alban-udi kils\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Protestantl\u0131q c\u0259r\u0259yan\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Yevangel-l\u00fcteran kils\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Yevangel xristian baptist icmas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; 7-ci g\u00fcn adventistl\u0259ri;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; &#171;\u015e\u0259rqd\u0259 ulduz&#187; xristian incil dini icmas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Molokan ruhani xristianlar\u0131n dini icmas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Alban-udi xristian dini icmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259hudil\u0259r:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Avropa y\u0259hudil\u0259rinin dini icmas\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; \u00abA\u015fkinazi\u00bb Da\u011f y\u0259hudil\u0259ri icmas\u0131-sefartlar;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; G\u00fcrc\u00fc y\u0259hudil\u0259ri icmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259hudil\u0259r Az\u0259rbaycanda 2500 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar. Onlar \u00f6lk\u0259mizd\u0259 he\u00e7 vaxt dini d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u0259 v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 m\u0259ruz qalmam\u0131\u015flar. Haz\u0131rda 7 y\u0259hudi dini icmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131na al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bak\u0131da 3, O\u011fuzda v\u0259 Qubada 1 sinaqoq f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. 2003-c\u00fc il mart ay\u0131nda Bak\u0131da yeni y\u0259hudi sinaqoqu istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. 2003-c\u00fc ilin sentyabr ay\u0131nda Bak\u0131da &#171;Od-Avner&#187; Xabad Lyubavi\u00e7 Beyn\u0259lxalq Fondunun maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi ilk y\u0259hudi orta \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin 222 sayl\u0131 5 oktyabr 2006-c\u0131 il tarixli Q\u0259rar\u0131na \u0259sasan Quba rayonu Q\u0131rm\u0131z\u0131 q\u0259s\u0259b\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 1 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259b\u0259 \u0130saak Abramovi\u00e7 Xanukovun ad\u0131 verilmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259d\u0259 m\u00f6vcud olan y\u00fcks\u0259k tolerantl\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259si v\u0259 y\u0259hudil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir ayr\u0131-se\u00e7kiliyin olmad\u0131\u011f\u0131 2006-c\u0131 il fevral ay\u0131n\u0131n 9-14-d\u0259 Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r etmi\u015f Amerikan\u0131n ba\u015fl\u0131ca y\u0259hudi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 prezidentl\u0259rinin Konfrans\u0131 t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r. N\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini M.H\u00f6nlayn, Avro-Asiya y\u0259hudi konqresinin prezidenti A.Maxkevit\u00e7 v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r daxil idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi din v\u0259 t\u0259riq\u0259tl\u0259r:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Yehova \u015fahidl\u0259ri;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Nehemiya M\u0259dh kils\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; H\u0259yatverici l\u00fctf;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Beyn\u0259lxalq Kri\u015fna \u015f\u00fcuru;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; B\u0259hai Novoapostol kils\u0259si;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Yevangel xristianlar\u0131 icmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda m\u00f6vcud olan dini m\u0259rk\u0259z v\u0259 idar\u0259l\u0259r xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki m\u00fcvafiq m\u0259rk\u0259zl\u0259rl\u0259 i\u015fg\u00fczar \u0259laq\u0259 saxlay\u0131r, beyn\u0259lxalq dini t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak edirl\u0259r. Bel\u0259 ki, Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259si il\u0259 Beyn\u0259lxalq \u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 dig\u0259r xarici m\u00fcs\u0259lman v\u0259 qeyri m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin dini t\u0259\u015fkilatlar\u0131 aras\u0131nda s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Bak\u0131dak\u0131 Rus Pravoslav Kils\u0259l\u0259rinin Yepiskoplu\u011fu X\u0259z\u0259ryan\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin xristian-pravoslav kils\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259daxili v\u0259 \u00f6lk\u0259xarici dini m\u0259rk\u0259zl\u0259rl\u0259 geni\u015f \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 malikdir. Az\u0259rbaycan\u0131n y\u0259hudi icmalar\u0131 \u00abSoxnut\u00bb, \u00abAqudit \u0130srail\u00bb v\u0259 \u00abT\u015fuva \u0130srail\u00bb kimi beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla, eyni zamanda AB\u015e, \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin y\u0259hudi icmalar\u0131 il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259 saxlay\u0131r. Respublika \u0259razisind\u0259 xristian v\u0259 y\u0259hudi dini t\u0259dris m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n pravoslav kils\u0259l\u0259ri yan\u0131nda bazar g\u00fcn\u00fc m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, yevangel-xristian protestant icmalar\u0131n\u0131n Bibliya kurslar\u0131, \u00abH\u0259yatverici l\u00fctf\u00bb icmas\u0131n\u0131n Bibliya institutu, y\u0259hudil\u0259rin ivriti, y\u0259hudi dini v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini \u00f6yr\u0259d\u0259n kurslar\u0131 v\u0259 s. f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00e7oxmill\u0259tli v\u0259 \u00e7oxdinli bir \u00f6lk\u0259dir. Bu \u00f6lk\u0259nin milli siyas\u0259ti m\u00fcxt\u0259lif mill\u0259t, etnik qrup v\u0259 dini azl\u0131qlar\u0131n birg\u0259 yana\u015f\u0131 ya\u015famas\u0131 v\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif dini konfessiyalar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, islam dini \u00fcst\u00fcn m\u00f6vqe tutur. \u018fhalinin 95 faizind\u0259n \u00e7oxu islam dinin\u0259 etiqad edir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-96006","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96006","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96006"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96008,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96006\/revisions\/96008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}