{"id":96893,"date":"2023-11-29T12:25:34","date_gmt":"2023-11-29T08:25:34","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=96893"},"modified":"2023-11-29T12:25:35","modified_gmt":"2023-11-29T08:25:35","slug":"speca-ya-uzv-dovl%c9%99tl%c9%99rin-bakida-ilk-d%c9%99f%c9%99-zirv%c9%99-gorusunun-t%c9%99skili-tarixi-on%c9%99m-dasiyir-mill%c9%99t-v%c9%99kili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=96893","title":{"rendered":"SPECA-ya \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Bak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn t\u0259\u015fkili tarixi \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r \u2013 Mill\u0259t v\u0259kili"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bak\u0131 m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirl\u0259rin m\u0259kan\u0131 kimi tan\u0131nmaqdad\u0131r. \u00d6lk\u0259miz regional v\u0259 qlobal t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 t\u0259s\u0259bb\u00fcskar\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Az\u0259rbaycan bu u\u011furlara m\u0259hz Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricil\u0259rl\u0259 sahib olub. Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlu inki\u015faf tendensiyas\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00f6vcud olan ictimai-siyasi sabitlik burada ba\u015fl\u0131ca amildir. Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n Speca (SPECA \u2013 BMT-nin M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130qtisadiyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn X\u00fcsusi Proqram\u0131) h\u0259ft\u0259si d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf reall\u0131qlar\u0131n\u0131 ortaya qoymaqla t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n da m\u00f6vcud prinsipl\u0259rl\u0259 ayaqla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etmi\u015f oldu. SPECA h\u0259ft\u0259sind\u0259 &nbsp;n\u00fcmayi\u015f olunan iqtisadi yenilikl\u0259r s\u0259nay\u0259 v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 m\u0259hsullar\u0131 bunun bariz n\u00fcmun\u0259sidir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bunu Fedai.az -a  Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Aqil M\u0259mm\u0259dov deyib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBMT-nin M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130qtisadiyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn X\u00fcsusi Proqram\u0131 \u2013 SPECA-n\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si tarixi hadis\u0259 idi. Prezident \u0130lham \u018fliyevin Bak\u0131da, Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zind\u0259 BMT-nin M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130qtisadiyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn X\u00fcsusi Proqram\u0131n\u0131n \u2013 SPECA-n\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 v\u0259 vermi\u015f oldu\u011fu mesajlar, Az\u0259rbaycan\u0131n yaratm\u0131\u015f v\u0259 formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu yeni reall\u0131\u011f\u0131n ifad\u0259si bax\u0131m\u0131ndan da olduqca vacib \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edirdi\u201d-dey\u0259 o qeyd edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Deputat hesab edir ki, 1998-ci ild\u0259n \u0259sas\u0131 qoyulan &nbsp;SPECA proqram\u0131nda \u00f6lk\u0259miz aktiv yer al\u0131b: \u201c\u00d6lk\u0259miz haz\u0131rda SPECA-ya u\u011furla s\u0259drlik edir. 25 ildir ki, h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n SPECA proqram\u0131 bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259rin u\u011furla inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm yer tutur. Bu m\u0259nada SPECA-ya \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Bak\u0131da ilk d\u0259f\u0259 Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn t\u0259\u015fkili d\u0259 tarixi \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u015f tutan bu Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259k qazan\u0131b. Bu bir reall\u0131qd\u0131r ki, M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda u\u011furlu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00f6vcuddur. Az\u0259rbaycan, Qazax\u0131stan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Tacikistan, T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan bir s\u0131ra \u00e7oxt\u0259r\u0259fli formatlarda u\u011furla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259kd\u0259dir. Bak\u0131da yeni t\u0259rkibd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bu \u0259laq\u0259l\u0259rin xarakterin\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir ed\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili bildirib ki, Prezident \u0130lham \u018fliyevin d\u0259v\u0259ti il\u0259 Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n v\u0259 Macar\u0131stan\u0131n Ba\u015f nazirl\u0259ri, K\u00f6rf\u0259z \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n Ba\u015f katibi f\u0259xri qonaq qismind\u0259 i\u015ftirak\u0131 d\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m k\u0259sb edirdi: \u201cSPECA yarand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259n ke\u00e7\u0259n 25 ild\u0259 \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar arxada qal\u0131b. Bu proqrama \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u00f6vl\u0259t suverenliyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirib, beyn\u0259lxalq al\u0259min vacib \u00fczv\u00fcn\u0259 \u00e7evrilm\u0259kl\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n inki\u015faf edib. SPECA-ya \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00fclh, sabitlik, \u0259min-amanl\u0131q h\u00f6km s\u00fcr\u00fcr. Bununla yana\u015f\u0131 inki\u015faf, quruculuq prosesl\u0259ri u\u011furla davam edir. M\u0259hz bu kontekstd\u0259 u\u011furlu siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 Erm\u0259nistan kimi ba\u015fqalar\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259 oyuncaq olan, g\u00f6st\u0259ri\u015f v\u0259 t\u0259limatlarla h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. S\u00f6zs\u00fcz ki, bu u\u011fursuz, as\u0131l\u0131 siyas\u0259tin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Erm\u0259nistan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyas\u0259ti, irad\u0259si xalqlar\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyin\u0259 deyil, xarici sponsorlar\u0131n \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fibdir. Erm\u0259nistandan f\u0259rqli olaraq b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131nda \u00f6n\u0259mli amil olan SPECA-ya \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u0259sl m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. SPECA h\u0259ft\u0259si \u0259rzind\u0259 Bak\u0131da t\u0259\u015fkil olunan iqtisadi forum da \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 biznes \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na yeni imkanlar a\u00e7acaq. Bak\u0131 Ekspo M\u0259rk\u0259zind\u0259 t\u0259\u015fkil edilmi\u015f s\u0259rgi \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ged\u0259n inki\u015faf\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirdi. Az\u0259rbaycan\u0131 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00e7ox\u0259srlik tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r ba\u011flay\u0131r. Eyni zamanda Az\u0259rbaycan v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya strateji \u0259h\u0259miyy\u0259ti artmaqda olan vahid tarixi-m\u0259d\u0259ni v\u0259 geosiyasi m\u0259kana \u00e7evrilib\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Aqil M\u0259mm\u0259dov Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyinin ilk ill\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nan \u0259razil\u0259rinin t\u0259xmin\u0259n 20 faizinin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildiyini bildirib: \u201cErm\u0259nistan bu i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 soyq\u0131r\u0131m v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti apar\u0131b. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir milyondan art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z tarixi ata-baba yurdundan zorla qovulub, \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. \u0130nsanlar\u0131n \u015f\u0259xsi \u0259mlak\u0131, d\u00f6vl\u0259t\u0259 m\u0259xsus infrastruktur tar\u0131mar edilib v\u0259 bu \u0259razil\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n babarl\u0131q akt\u0131 icra olunub. Bununla yana\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin Erm\u0259nistan silahl\u0131lar\u0131ndan bo\u015fald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 otuz il\u0259 yax\u0131n apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259siz qal\u0131b. He\u00e7 vaxt i\u015f\u011fal fakt\u0131 il\u0259 bar\u0131\u015fmayan Az\u0259rbaycan xalq\u0131 m\u0259hz 2020-ci ilin 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k onun torpaqlar\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131xarmaqla 30 il\u0259 yax\u0131n davam ed\u0259n i\u015f\u011fal fakt\u0131na son qoydu. BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 27 il ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 qalm\u0131\u015f 4 q\u0259tnam\u0259sinin icras\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259miz t\u0259lba\u015f\u0131na t\u0259min etdi. 2023-c\u00fc 19-20 sentyabr tarixl\u0259rind\u0259 is\u0259 lokal xarakterli antiterror t\u0259dbirl\u0259ri il\u0259 \u00f6lk\u0259mizin suverenliyi tam t\u0259min edildi, separatizmin k\u00f6k\u00fc k\u0259sildi, konstitusiya qurulu\u015fu b\u0259rq\u0259rar edildi. Haz\u0131rda i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201d Proqram\u0131na uy\u011fun olaraq q\u0131sa zamanda erm\u0259ni barbarlar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131d\u0131b viran qoydu\u011fu \u0259razil\u0259rd\u0259 yeni ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, infrastruktur qurulur. M\u0259hz F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00d6zb\u0259kistan\u0131n h\u0259diyy\u0259si Mirz\u0259 Uluqb\u0259y ad\u0131na m\u0259kt\u0259b v\u0259 in\u015fas\u0131 davam ed\u0259n Qazax\u0131stan Kurmanqaz\u0131 ad\u0131na yarad\u0131c\u0131l\u0131q m\u0259rk\u0259zi h\u0259mr\u0259yliyin, dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131 m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirl\u0259rin m\u0259kan\u0131 kimi tan\u0131nmaqdad\u0131r. \u00d6lk\u0259miz regional v\u0259 qlobal t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 t\u0259s\u0259bb\u00fcskar\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Az\u0259rbaycan bu u\u011furlara m\u0259hz Prezident \u0130lham \u018fliyevin<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":96894,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-96893","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96893"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96895,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96893\/revisions\/96895"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/96894"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}