{"id":97647,"date":"2024-01-14T16:50:14","date_gmt":"2024-01-14T12:50:14","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=97647"},"modified":"2024-01-14T16:50:14","modified_gmt":"2024-01-14T12:50:14","slug":"kompas-nec%c9%99-isl%c9%99yir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=97647","title":{"rendered":"Kompas nec\u0259 i\u015fl\u0259yir?"},"content":{"rendered":"\n<p>Kompas insan tarixinin \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m icadlar\u0131ndan biri kimi qalmaqdad\u0131r. Bu sad\u0259 al\u0259t d\u0259niz\u00e7il\u0259r\u0259 v\u0259 s\u0259yyahlara y\u00fcz ill\u0259r boyu d\u00fcnyan\u0131n qaranl\u0131q yerl\u0259rini ayd\u0131nlatma\u011fa k\u00f6m\u0259k edib. Bu yaz\u0131da kompas\u0131n nec\u0259 i\u015fl\u0259diyini, onun tarixini v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259tbiql\u0259rini d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131raca\u011f\u0131q. Kompas\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259rin\u0259 v\u0259 d\u0259niz\u00e7ilik tarixin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir etdiyini d\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259c\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kompas\u0131n tarixi v\u0259 inki\u015faf\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompas\u0131n tarixi q\u0259dim \u00c7in\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 \u0259n q\u0259dim formalar\u0131 m.\u00f6. 4-c\u00fc \u0259srd\u0259 yaran\u0131b. Bu ilk kompaslar maqnit da\u015flar\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f v\u0259 \u0259sas\u0259n fal\u00e7\u0131l\u0131qda istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Ancaq zamanla onlar\u0131n y\u00f6n t\u0259yin etm\u0259k qabiliyy\u0259ti k\u0259\u015ff edilmi\u015f v\u0259 d\u0259niz\u00e7ilikd\u0259 istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fck\u0259mm\u0259ll\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. 12-ci \u0259srd\u0259 Avropaya g\u0259l\u0259n kompas d\u0259niz s\u0259yah\u0259tl\u0259rind\u0259 inqilab etdir\u0259r\u0259k Avropan\u0131n d\u00fcnya \u00fczr\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 imkan verib.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kompas\u0131n fiziki \u0259sas\u0131 v\u0259 i\u015f prinsipi<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompas\u0131n \u0259sas\u0131 Yer k\u00fcr\u0259sinin maqnit sah\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131r. Yer \u00f6z\u00fcn\u00fcn maqnit q\u00fctb\u00fcl\u0259ri il\u0259 b\u00f6y\u00fck bir maqnit sah\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. Kompas iyn\u0259si d\u0259 maqnitl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir v\u0259 Yer k\u00fcr\u0259sinin maqnit sah\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n c\u0259lb olunaraq h\u0259mi\u015f\u0259 \u015eimal q\u00fctb\u00fcn\u0259 i\u015far\u0259 edir. Bu sad\u0259 amma effektiv mexanizm kompas\u0131n \u0259sas funksiyas\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kompas\u0131n m\u00fcxt\u0259lif istifad\u0259 \u015f\u0259kill\u0259ri<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompas d\u0259niz\u00e7ilikd\u0259n ba\u015fqa quru s\u0259yah\u0259tl\u0259rind\u0259, oriyentirinqd\u0259, da\u011f\u00e7\u0131l\u0131qda v\u0259 h\u0259tta \u015f\u0259h\u0259r i\u00e7ind\u0259 y\u00f6n t\u0259yin etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 olunur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259, h\u0259tta texnoloji inki\u015faf v\u0259 GPS sisteml\u0259rinin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, kompas h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tini qoruyur. \u00d6z\u00fcn\u00fcn sad\u0259liyi v\u0259 batareyaya ehtiyac duymamas\u0131 il\u0259 kompas s\u0259yah\u0259t\u00e7il\u0259r v\u0259 mac\u0259ra axtaranlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zsiz bir al\u0259tdir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kompas\u0131n modern d\u00fcnyadak\u0131 yeri v\u0259 \u00f6n\u0259mi<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompas\u0131n tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti inkarolunmazd\u0131r, ancaq onun modern d\u00fcnyadak\u0131 rolu da eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 vacibdir. Texnologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 kompas\u0131n formalar\u0131 v\u0259 istifad\u0259 t\u0259tbiql\u0259ri d\u0259 geni\u015fl\u0259nmi\u015fdir. Elektronik kompaslar smartfonlarda, GPS cihazlar\u0131nda v\u0259 h\u0259tta avtomobill\u0259rd\u0259 tap\u0131la bil\u0259r. Bu yeni n\u0259sil kompaslar daha d\u0259qiq y\u00f6n t\u0259yin etm\u0259y\u0259 imkan verir v\u0259 m\u00fcasir d\u0259niz\u00e7ilik, hava yolu v\u0259 quru n\u0259qliyyat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kompas v\u0259 m\u00fcasir texnologiya il\u0259 inteqrasiya<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompas texnologiyas\u0131 m\u00fcasir cihazlarla inteqrasiya olunaraq daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 funksional al\u0259tl\u0259r yaratma\u011fa imkan verir. M\u0259s\u0259l\u0259n, elektronik kompasla smartfonlarda v\u0259 dig\u0259r qur\u011fularda yerl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 real vaxt rejimind\u0259 y\u00f6n t\u0259yin etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Bu inteqrasiya naviqasiya sisteml\u0259rinin d\u0259qiqliyini v\u0259 etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">N\u0259tic\u0259<\/h2>\n\n\n\n<p>Kompas insan tarixinin \u0259n q\u0259dim v\u0259 \u0259n vacib icadlar\u0131ndan biri olaraq qal\u0131r. Onun sad\u0259liyi v\u0259 effektivliyi d\u0259niz\u00e7ilikd\u0259n tutmu\u015f, m\u00fcasir texnologiyalara q\u0259d\u0259r bir \u00e7ox sah\u0259d\u0259 onun \u0259h\u0259miyy\u0259tini qoruyub saxlay\u0131r. Kompas\u0131n bu ecazkar sad\u0259liyi v\u0259 d\u0259qiq funksionall\u0131\u011f\u0131 onu yaln\u0131z d\u0259niz\u00e7il\u0259rin v\u0259 mac\u0259ra axtaranlar\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 elm adamlar\u0131n\u0131n, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin \u0259n qiym\u0259tli al\u0259tl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evirib.&nbsp;Kompas ke\u00e7mi\u015fin d\u0259y\u0259rli miras\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin parlaq imkanlar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u0259l bir birl\u0259\u015fm\u0259sidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kompas insan tarixinin \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m icadlar\u0131ndan biri kimi qalmaqdad\u0131r. Bu sad\u0259 al\u0259t d\u0259niz\u00e7il\u0259r\u0259 v\u0259 s\u0259yyahlara y\u00fcz ill\u0259r boyu d\u00fcnyan\u0131n qaranl\u0131q yerl\u0259rini ayd\u0131nlatma\u011fa k\u00f6m\u0259k edib.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":97648,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-97647","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97647"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97649,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97647\/revisions\/97649"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/97648"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}