{"id":98006,"date":"2024-01-26T00:07:08","date_gmt":"2024-01-25T20:07:08","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98006"},"modified":"2024-01-26T00:07:08","modified_gmt":"2024-01-25T20:07:08","slug":"niy%c9%99-gor%c9%99-yuxu-goruruk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98006","title":{"rendered":"Niy\u0259 g\u00f6r\u0259 yuxu g\u00f6r\u00fcr\u00fck?"},"content":{"rendered":"\n<p>Yuxu, insan t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin \u0259n q\u0259rib\u0259 v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 tam olaraq ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259mi\u015f hiss\u0259sidir. G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259xmin\u0259n \u00fc\u00e7d\u0259 birini yuxuda ke\u00e7irs\u0259k d\u0259, bu prosesin arxas\u0131ndak\u0131 elml\u0259r v\u0259 onun bizim h\u0259yat\u0131m\u0131zdak\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259ti tez-tez g\u00f6zd\u0259n qa\u00e7\u0131r\u0131l\u0131r. Bu m\u0259qal\u0259d\u0259, yuxu g\u00f6rm\u0259nin fizioloji v\u0259 psixoloji aspektl\u0259rini, onun sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131za t\u0259sirl\u0259rini v\u0259 yuxusuzlu\u011fun ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131raca\u011f\u0131q. H\u0259m\u00e7inin, yuxunun m\u00fcxt\u0259lif fazalar\u0131n\u0131 v\u0259 bu fazalar\u0131n bizim g\u00fcnd\u0259lik rifah\u0131m\u0131za nec\u0259 t\u0259sir etdiyini d\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259c\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yuxu n\u0259dir?<\/h2>\n\n\n\n<p>Yuxu, insan v\u0259 bir \u00e7ox heyvan n\u00f6vl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan d\u0259rin istirah\u0259t v\u0259 b\u0259rpa d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. Yuxu zaman\u0131 beyin v\u0259 b\u0259d\u0259n aktiv olaraq b\u0259rpa olunur v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. Yuxu, h\u0259m\u00e7inin bizim emosional rifah\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fch\u00fcmd\u00fcr, \u00e7\u00fcnki bu zaman beyin g\u00fcn \u0259rzind\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259ri i\u015fl\u0259yir, emosiyalar\u0131 t\u0259nziml\u0259yir v\u0259 stressi azald\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Fizioloji bax\u0131mdan yuxu<\/h3>\n\n\n\n<p>Fizioloji bax\u0131mdan yuxu, b\u0259d\u0259nin enerji s\u0259viyy\u0259sini b\u0259rpa etm\u0259si, toxumalar\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 hormonlar\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri bir prosesdir. Yuxu zaman\u0131 beyin f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259yi\u015fir v\u0259 REM (Rapid Eye Movement) v\u0259 qeyri-REM yuxusu kimi m\u00fcxt\u0259lif fazalara girir. Bu fazalar beyin v\u0259 b\u0259d\u0259nin b\u0259rpa prosesl\u0259rini idar\u0259 edir v\u0259 sa\u011flam bir yuxu d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn vacib hiss\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Psixoloji bax\u0131mdan yuxu<\/h3>\n\n\n\n<p>Psixoloji bax\u0131mdan yuxu, zehni sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n v\u0259 emosional rifah\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 vacibdir. Yuxu zaman\u0131 beyin g\u00fcn \u0259rzind\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan emosiyalar\u0131 v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri i\u015fl\u0259yir, bu da biz\u0259 emosiyalar\u0131m\u0131z\u0131 daha yax\u015f\u0131 idar\u0259 etm\u0259y\u0259 v\u0259 stressi azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. Yuxu g\u00f6rm\u0259k, x\u00fcsusil\u0259 REM fazas\u0131 zaman\u0131 ba\u015f verir v\u0259 bu, yadda\u015f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, \u00f6yr\u0259nm\u0259 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yuxunun \u0259h\u0259miyy\u0259ti<\/h2>\n\n\n\n<p>Yuxu, sa\u011flam bir h\u0259yat t\u0259rzinin \u0259sas komponentl\u0259rind\u0259n biridir. Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r v\u0259 keyfiyy\u0259tli yuxu h\u0259m fiziki, h\u0259m d\u0259 zehni sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Yuxu b\u0259d\u0259nin b\u0259rpas\u0131, zehni g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 emosiyalar\u0131 idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruridir. M\u00fcnt\u0259z\u0259m v\u0259 sa\u011flam yuxu rejimi, h\u0259m\u00e7inin uzunm\u00fcdd\u0259tli sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Fiziki sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259siri<\/h3>\n\n\n\n<p>Fiziki sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn yuxu z\u0259ruridir. Yuxu zaman\u0131 b\u0259d\u0259n z\u0259r\u0259rli toksinl\u0259ri t\u0259mizl\u0259yir, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259ri b\u0259rpa edir v\u0259 immunitet sistemini g\u00fccl\u0259ndirir. Yuxusuzluq is\u0259 bir \u00e7ox sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n, \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri, diabet, obezite v\u0259 h\u0259tta erk\u0259n \u00f6l\u00fcm riskini art\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Zehni v\u0259 emosional sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259siri<\/h3>\n\n\n\n<p>Yuxu, zehni sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 vacibdir. Yuxu, stresi azaltmaq, emosiyalar\u0131 t\u0259nziml\u0259m\u0259k v\u0259 m\u0259n\u0259vi rifah\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruridir. Yuxusuzluq, depressiya, yor\u011funluq v\u0259 dig\u0259r psixoloji probleml\u0259rin inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Yuxu, h\u0259m\u00e7inin yadda\u015f\u0131n v\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259 qabiliyy\u0259tinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yuxu fazalar\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>Yuxu, bir ne\u00e7\u0259 f\u0259rqli fazadan ibar\u0259tdir. H\u0259r bir fazan\u0131n \u00f6z x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131za t\u0259sirl\u0259ri var.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">REM yuxusu<\/h4>\n\n\n\n<p>REM yuxusu, \u0259n \u00e7ox yuxu g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz v\u0259 beyin f\u0259aliyy\u0259tinin art\u0131q oldu\u011fu fazad\u0131r. Bu fazada g\u00f6z h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri s\u00fcr\u0259tl\u0259nir v\u0259 \u0259n q\u0259rib\u0259 yuxular\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. REM yuxusu yadda\u015f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, \u00f6yr\u0259nm\u0259 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Qeyri-REM yuxusu<\/h4>\n\n\n\n<p>Qeyri-REM yuxusu, yuxunun d\u00f6rd m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir v\u0259 h\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u00f6z x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri var. Bu fazalar, yuxunun ilk hiss\u0259sind\u0259 daha \u00e7ox ba\u015f verir v\u0259 b\u0259d\u0259nin b\u0259rpa olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruridir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Yuxu g\u00f6rm\u0259yin s\u0259b\u0259bl\u0259ri<\/h4>\n\n\n\n<p>Yuxu g\u00f6rm\u0259k beyin f\u0259aliyy\u0259tinin bir hiss\u0259sidir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Psixoloji, emosional v\u0259 fizioloji amill\u0259r yuxu g\u00f6rm\u0259ni t\u0259sirl\u0259ndir\u0259 bilir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Psixoloji v\u0259 emosional amill\u0259r<\/h4>\n\n\n\n<p>Psixoloji v\u0259 emosional amill\u0259r yuxu g\u00f6rm\u0259nin m\u0259nb\u0259yi ola bil\u0259r. G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n stresi, qorxular\u0131 v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri yuxular\u0131m\u0131zda \u0259ks oluna bil\u0259r. Yuxu g\u00f6rm\u0259k emosional t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri yoxlamaq v\u0259 onlarla \u00fczl\u0259\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir yol ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Fizioloji amill\u0259r<\/h4>\n\n\n\n<p>Fizioloji amill\u0259r yuxu g\u00f6rm\u0259y\u0259 d\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r. Beynin f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 neyrotransmitterl\u0259rin s\u0259viyy\u0259l\u0259ri yuxu g\u00f6rm\u0259 prosesin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, melatonin v\u0259 serotonin kimi hormonlar\u0131n s\u0259viyy\u0259l\u0259ri yuxu d\u00f6vr\u00fcn\u00fc v\u0259 yuxu g\u00f6rm\u0259nin keyfiyy\u0259tini t\u0259sirl\u0259ndir\u0259 bilir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Yuxu g\u00f6rm\u0259 v\u0259 yadda\u015f<\/h4>\n\n\n\n<p>Yuxu g\u00f6rm\u0259k, h\u0259m\u00e7inin yadda\u015f\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. REM yuxusu zaman\u0131 ba\u015f ver\u0259n yuxular, \u00f6yr\u0259nil\u0259n m\u0259lumatlar\u0131 v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri t\u0259krar ed\u0259r\u0259k yadda\u015f\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Yuxusuzlu\u011fun t\u0259sirl\u0259ri<\/h4>\n\n\n\n<p>Yuxusuzluq sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Uzunm\u00fcdd\u0259tli yuxu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259r, psixoloji probleml\u0259r v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n keyfiyy\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Fiziki sa\u011flaml\u0131q \u00fcz\u0259rind\u0259ki t\u0259sirl\u0259ri<\/h4>\n\n\n\n<p>Yuxusuzluq \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri, diabet, obezite v\u0259 immun sisteminin z\u0259ifl\u0259m\u0259si kimi bir s\u0131ra sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Yuxusuzluq, h\u0259m\u00e7inin metabolizmi pozaraq kilo qazanma riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Zehni v\u0259 emosional sa\u011flaml\u0131q \u00fcz\u0259rind\u0259ki t\u0259sirl\u0259ri<\/h4>\n\n\n\n<p>Yuxusuzluq, stress, narahatl\u0131q v\u0259 depressiya kimi psixoloji probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Yuxusuzluq, h\u0259m\u00e7inin diqq\u0259t v\u0259 yadda\u015f probleml\u0259rin\u0259, i\u015f v\u0259 t\u0259hsil h\u0259yat\u0131nda m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">N\u0259tic\u0259<\/h3>\n\n\n\n<p>Yuxu, bizim h\u0259yat\u0131m\u0131zda m\u00fch\u00fcm bir yer tutur. Yuxunun d\u0259rinliyini v\u0259 sirrini anlamaq sa\u011flam bir h\u0259yat ke\u00e7irm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. Yuxu, sad\u0259c\u0259 bir istirah\u0259t vasit\u0259si deyil, h\u0259m\u00e7inin b\u0259d\u0259n v\u0259 zehnimizin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri bir prosesdir. Yuxunun z\u0259rur\u0259tini anlamaqla biz h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n keyfiyy\u0259tini y\u00fcks\u0259ld\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yuxu, insan t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin \u0259n q\u0259rib\u0259 v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 tam olaraq ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259mi\u015f hiss\u0259sidir. G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259xmin\u0259n \u00fc\u00e7d\u0259 birini yuxuda ke\u00e7irs\u0259k d\u0259, bu prosesin arxas\u0131ndak\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98007,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98006","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98006"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98008,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98006\/revisions\/98008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}