{"id":98178,"date":"2024-02-06T11:11:31","date_gmt":"2024-02-06T07:11:31","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98178"},"modified":"2024-02-06T11:11:32","modified_gmt":"2024-02-06T07:11:32","slug":"niy%c9%99-kitab-oxumaliyiq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98178","title":{"rendered":"Niy\u0259 kitab oxumal\u0131y\u0131q?"},"content":{"rendered":"\n<p>\u201cM\u0259n kitablar\u0131m\u0131 yaratmazdan \u00f6nc\u0259 kitablar\u0131m m\u0259ni yaratd\u0131lar\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mi\u015fel de Monten<\/strong>B\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259r, ya\u015fant\u0131lar, ilk bax\u0131\u015fdan \u00f6n\u0259msiz g\u00f6r\u00fcn\u0259n bir fikir, s\u00f6z bel\u0259, beynimizd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n izl\u0259r burax\u0131r. Bu izl\u0259rd\u0259n he\u00e7 izi-tozu qalmadan silinib ged\u0259nl\u0259r d\u0259 olur, t\u0259dric\u0259n d\u0259rinl\u0259\u015fib yeni-yeni c\u0131\u011f\u0131rlar, yollar a\u00e7anlar da. T\u0259krarlardan ibar\u0259t g\u00fcnd\u0259lik ya\u015fam ritmind\u0259 bu c\u00fcr c\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259k sad\u0259l\u00f6vhl\u00fck olar. Komfort zonas\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r arxay\u0131nl\u0131q, rahatl\u0131q duy\u011fusu yaratsa da, oradan \u00e7\u0131xmadan zehnimizd\u0259 f\u0259rqli-f\u0259rqli izl\u0259r formala\u015fd\u0131ra, h\u0259min izl\u0259ri c\u0131\u011f\u0131rlara, yollara \u00e7evir\u0259 bilm\u0259rik&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Kitab t\u0259k informasiya m\u0259nb\u0259yi, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00f6vzuda m\u0259lumat toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259 deyil. Kitab h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi-estetik z\u00f6vq ver\u0259n, f\u0259rdi inki\u015fafda lokomotiv rolunu oynay\u0131b \u00f6yr\u0259nm\u0259yi \u00f6yr\u0259d\u0259n, d\u00fcnyayla tan\u0131\u015fl\u0131q yarad\u0131b h\u0259yata bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259n, beyind\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n filtrl\u0259nm\u0259si mexanizmini t\u0259kmill\u0259\u015fdir\u0259n, n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7an m\u0259qamlara diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n, c\u00fcrb\u0259c\u00fcr ideyalar do\u011furan, empatiya hissini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n, \u00f6z\u00fcnd\u0259 elm\u0259, s\u0259n\u0259t\u0259, insanl\u0131\u011fa sevgini ehtiva ed\u0259n zehni qidad\u0131r. M\u00fctali\u0259 v\u0259rdi\u015f hal\u0131n\u0131 al\u0131b, ya\u015fam t\u0259rzin\u0259 \u00e7evrilm\u0259dikc\u0259 bu qidan\u0131n da d\u0259y\u0259ri, \u0259h\u0259miyy\u0259ti anla\u015f\u0131lmaz.<br>H\u0259r k\u0259sin sutka \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t, bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n is\u0259 saatlarla vaxt\u0131 olur ki, onu ist\u0259diyi kimi x\u0259rcl\u0259sin. Zaman\u0131 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli, anl\u0131q z\u00f6vql\u0259r\u0259, \u0259yl\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 s\u0259rf etm\u0259k olar, uzaq perspektiv\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n, beyind\u0259 yeni-yeni neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 ax\u0131nlar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131na t\u0259kan ver\u0259n m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259. C\u00fcml\u0259l\u0259rd\u0259n, s\u00f6zl\u0259rd\u0259n, onlar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 emosiyalardan yax\u015f\u0131, \u015f\u00fcurun d\u0259rinlikl\u0259rin\u0259 n\u0259 n\u00fcfuz ed\u0259 bil\u0259r ki? M\u0259hz oxuyub-\u00f6yr\u0259ndikl\u0259rimiz vaxta\u015f\u0131r\u0131 yadda\u015f\u0131n alt qatlar\u0131ndan \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b atd\u0131\u011f\u0131m\u0131z add\u0131mlarda, verdiyimiz q\u0259rarlarda k\u00f6m\u0259k olur.<br>\u0130ll\u0259r \u0259vv\u0259l oxuduqlar\u0131m\u0131z bu g\u00fcn\u0259, bu g\u00fcn oxuduqlar\u0131m\u0131z is\u0259 sabaha a\u00e7\u0131lan yoldur.<br>Sad\u0259 m\u0259ntiq\u0259 g\u00f6r\u0259, he\u00e7 k\u0259s \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fcnyan\u0131n \u0259n a\u011f\u0131ll\u0131, bilikli, t\u0259cr\u00fcb\u0259li adam\u0131 saya bilm\u0259z, ist\u0259nil\u0259n sah\u0259d\u0259 bizd\u0259n qat-qat savadl\u0131, bacar\u0131ql\u0131, s\u0259ri\u015ft\u0259li insanlar var. Onlar aylarla, ill\u0259rl\u0259 z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259kib t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rini, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fckl\u0259ri kitablar yaz\u0131rlar. Bel\u0259 kitablar n\u0259inki beyind\u0259ki bir \u00e7ox suallara cavab verir, eyni zamanda, insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcb, b\u0259lk\u0259 d\u0259, cavab tapmaqdan daha vacib \u015fey\u0259 \u2013 m\u00fcxt\u0259lif suallar\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<br>\u0130nsan bil\u0259r\u0259kd\u0259n, ya bilm\u0259y\u0259r\u0259kd\u0259n daim u\u015faq kimi kiml\u0259ris\u0259, n\u0259l\u0259ris\u0259 yams\u0131lama\u011fa meyillidir. B\u00f6y\u00fcd\u00fckc\u0259 t\u0259qlid obyektl\u0259ri o q\u0259d\u0259r \u00e7oxal\u0131b bir-birin\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r ki, kiml\u0259rin, ya da n\u0259l\u0259rin t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn f\u0259rqin\u0259 varm\u0131r\u0131q. T\u0259dric\u0259n i\u00e7imizd\u0259 yeni, f\u0259rqli bir \u201cm\u0259n\u201d \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib kimliyimizi formala\u015fd\u0131r\u0131r, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimiz\u0259, dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131m\u0131za, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rimiz\u0259 y\u00f6n verir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 t\u0259siri alt\u0131nda oldu\u011fumuz \u015feyl\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirib, h\u0259min o zehni qidan\u0131n keyfiyy\u0259tini art\u0131rmaq \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir.<br>\u018fl\u00e7atmaz insanlarla \u2013 Budda, Konfutsi, Sokrat, Dekart, Hegel, \u015eopenhauer, Dostoyevski, Borxes, Eko kimi m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rl\u0259 daim \u00fcnsiyy\u0259t qurmaq, onlar\u0131n fikirl\u0259riyl\u0259 tan\u0131\u015f olub, bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u0259, ustad d\u0259rsl\u0259ri, master klasslar ke\u00e7m\u0259k m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir t\u0259cr\u00fcb\u0259 deyilmi? Bel\u0259 bir s\u00f6z var: \u201cKitab, zaman\u0131n dal\u011falar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u0259yah\u0259t edib, \u00f6z qiym\u0259tli y\u00fck\u00fcn\u00fc ehtiyatla n\u0259sill\u0259rd\u0259n-n\u0259sill\u0259r\u0259 yetir\u0259n fikir g\u0259misidir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, kitab bo\u015f vaxt\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k yox, \u00f6lm\u00fc\u015f zaman\u0131 diriltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu g\u00fcn beyin\u0259 s\u0259pil\u0259n fikir toxumlar\u0131, sabah c\u00fcc\u0259r\u0259r\u0259k g\u0259l\u0259c\u0259yimizi yaradar.<\/strong>Kitaba mara\u011f\u0131n az olmas\u0131nda diqq\u0259timizi yay\u0131nd\u0131r\u0131b vaxt\u0131m\u0131z\u0131 \u0259limizd\u0259n alan, fikrimizin u\u00e7ub getm\u0259sin\u0259 yol a\u00e7an bir \u00e7ox faktorlar var: bizi ekranlara yap\u0131\u015fd\u0131ran video-oyunlar, \u00e7al-\u00e7a\u011f\u0131rl\u0131, hay-k\u00fcyl\u00fc \u015fou verili\u015fl\u0259r, internetd\u0259ki informasiya girdab\u0131, \u201cc\u0259lbedici\u201d, hipnotik, vampir kimi enerjimizi soran sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u2026 G\u00f6zl\u0259rimizin \u00f6n\u00fcnd\u0259n bir g\u00f6z q\u0131rp\u0131m\u0131ndaca ax\u0131b ged\u0259n, m\u0259nb\u0259yi bilinm\u0259y\u0259n bu t\u00fck\u0259nm\u0259z m\u0259lumat seli, sad\u0259c\u0259, bilgi z\u0259rr\u0259cikl\u0259ri, uzaqba\u015f\u0131, damc\u0131lar\u0131d\u0131r. H\u0259min damc\u0131lar\u0131n is\u0259 n\u0259 vaxtsa birl\u0259\u015fib b\u00f6y\u00fck bir dal\u011faya, dolay\u0131s\u0131yla, biliy\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259yini g\u00f6zl\u0259m\u0259k he\u00e7 d\u0259 m\u0259ntiqli, real deyil.<br>B\u0259zi adamlar kitab\u0131n ona he\u00e7 n\u0259 verm\u0259diyini, oxuma\u011fa ehtiyac\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. M\u00fcasir \u00fcsullarla \u2013 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u00fc\u00e7-be\u015f d\u0259qiq\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r\u0259 qulaq as\u0131b, be\u015f-on ortabab status oxumaqla, qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xan be\u015f-on d\u0259qiq\u0259lik \u00fc\u00e7-be\u015f videoya baxmaqla i\u015fini bitmi\u015f say\u0131r. Amma informasiyaya internetd\u0259n an\u0131nda \u00e7atmaq imkan\u0131 b\u0259s etmir. Bu g\u00fcn q\u0131r\u0131q-q\u0131r\u0131q, k\u0259sik-k\u0259sik, fraqmentl\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi m\u0259lumatlarla h\u0259dd\u0259n art\u0131q \u00e7ox \u015feyd\u0259n x\u0259b\u0259rdar olan, amma son d\u0259r\u0259c\u0259 az \u015fey bil\u0259n insanlar yaran\u0131b. Arabir d\u0259rind\u0259n n\u0259f\u0259s al\u0131b \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 sual ver\u0259k: indiy\u0259c\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 spektr\u0131m\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kd\u0259n, \u00f6z\u00fcm\u00fc z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc n\u0259 etmi\u015f\u0259m, hans\u0131 z\u0259hm\u0259tl\u0259r\u0259 qatla\u015fm\u0131\u015fam?<br>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u00e7evr\u0259mizd\u0259 m\u00fctali\u0259 ed\u0259nl\u0259r, kitaba layiq oldu\u011fu d\u0259y\u0259ri ver\u0259nl\u0259r azl\u0131q t\u0259\u015fkil edirs\u0259, qrup psixologiyas\u0131n\u0131n da t\u0259siriyl\u0259 oxumaqdan uzaq qa\u00e7ma\u011fa ba\u015flayaca\u011f\u0131q. Oxumayan \u00e7oxluq tez-tez \u201ckitab adama n\u0259 verir ax\u0131?!\u201d sual\u0131yla oxuyan azl\u0131\u011f\u0131 h\u0259v\u0259sd\u0259n sal\u0131b \u00f6z t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k. Amma bir m\u0259qam\u0131 da unutmamal\u0131y\u0131q: tarix boyunca d\u00fczg\u00fcn yolda olub ba\u015fqalar\u0131n\u0131n yoluna i\u015f\u0131q salanlar h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259kl\u0259nib, azl\u0131qda qal\u0131blar.<br>\u201cKitaba ay\u0131racaq vaxt\u0131m yoxdur\u201d, \u201cM\u0259nim savad\u0131ma n\u0259 g\u0259lib ki, oxuma\u011fa n\u0259 ehtiyac\u0131m var?!\u201d, \u201c\u00c7oxdan bitib kitablar\u0131n zaman\u0131, indi tamam ba\u015fqa \u015feyl\u0259r laz\u0131md\u0131!\u201d kimi b\u0259nz\u0259r ifad\u0259l\u0259r b\u0259han\u0259d\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u0259 haqq qazand\u0131r\u0131b, t\u0259skinlik verm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyil. H\u0259d\u0259f\u0259 \u00e7atmaqdan \u00f6tr\u00fc n\u0259 q\u0259d\u0259r ba\u015f s\u0131nd\u0131r\u0131b q\u0131sa yollar axtarsaq da, b\u0259z\u0259n q\u0131sa yol, sad\u0259c\u0259, m\u00f6vcud olmaya bil\u0259r.<br>Texnologiyalar\u0131n biz\u0259 qazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 vaxt\u0131, enerjini yen\u0259 texnologiyalara x\u0259rcl\u0259m\u0259kl\u0259 d\u00fcnyaya yax\u0131nla\u015fsaq da, \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n uzaqla\u015f\u0131r\u0131q.<br>Yapon \u0259silli amerikan alimi, fizik, futuroloq, Mi\u00e7io Kaku \u201cG\u0259l\u0259c\u0259yin fizikas\u0131\u201d kitab\u0131nda vur\u011fulay\u0131r ki, g\u0259l\u0259c\u0259yin t\u0259hsil sistemi b\u00fcsb\u00fct\u00fcn internet texnologiyalar\u0131na \u0259saslanacaq, \u0259zb\u0259r\u00e7ilik, \u201ctutuqu\u015fuluq\u201d tamam s\u0131radan \u00e7\u0131x\u0131b tarixin tozlu s\u0259hif\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015facaq. M\u00fchakim\u0259 y\u00fcr\u00fcd\u00fcb, t\u0259hlil etm\u0259yi bacaran daha a\u011f\u0131ll\u0131, m\u0259suliyy\u0259tli, \u201cbir monitor, bir m\u0259n\u201d prinsipiyl\u0259 \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 t\u0259hsil alan \u015fagirdl\u0259r formala\u015facaq. G\u0259l\u0259c\u0259k robotlardan bacar\u0131ql\u0131, s\u00fcni z\u0259kadan a\u011f\u0131ll\u0131 olma\u011f\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259l\u0259b edir. \u0130ntellektual-yarad\u0131c\u0131 keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259, s\u0259rh\u0259dsiz t\u0259x\u0259yy\u00fcl imkanlar\u0131na, proqramla\u015fd\u0131rma dilin\u0259, liderlik, idar\u0259etm\u0259 kimi qabiliyy\u0259tl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259 yer tutmalar\u0131 daha da \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. B\u0259lk\u0259 d\u0259, m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz olacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Oxumaq t\u0259k bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yox, h\u0259m d\u0259 n\u0259l\u0259ri bilm\u0259diyini bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Paradoksal m\u0259qam is\u0259, \u201cNiy\u0259 kitab oxumal\u0131y\u0131q?\u201d sual\u0131na cavab\u0131n yen\u0259 d\u0259 beynimizd\u0259 yeni-yeni c\u0131\u011f\u0131rlar, yollar a\u00e7an kitablarda gizl\u0259nm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cM\u0259n kitablar\u0131m\u0131 yaratmazdan \u00f6nc\u0259 kitablar\u0131m m\u0259ni yaratd\u0131lar\u201c. Mi\u015fel de MontenB\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259r, ya\u015fant\u0131lar, ilk bax\u0131\u015fdan \u00f6n\u0259msiz g\u00f6r\u00fcn\u0259n bir fikir, s\u00f6z bel\u0259, beynimizd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n izl\u0259r burax\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98179,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-98178","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-thsil"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98178"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98180,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98178\/revisions\/98180"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}