{"id":98250,"date":"2024-02-12T23:17:27","date_gmt":"2024-02-12T19:17:27","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98250"},"modified":"2024-02-12T23:20:04","modified_gmt":"2024-02-12T19:20:04","slug":"quranin-%c9%99n-boyuk-mocuz%c9%99si-b%c9%99lagat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98250","title":{"rendered":"Quran\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u00f6c\u00fcz\u0259si- B\u0259la\u011fat"},"content":{"rendered":"\n<p>Pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r- yoxluq qaranl\u0131qlar\u0131ndan varl\u0131q al\u0259min\u0259 \u00e7\u0131xan v\u0259 \u0259b\u0259di s\u0259ad\u0259t\u0259 \u00fcz tutub ged\u0259n b\u0259\u015f\u0259r karvan\u0131na r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n insanlard\u0131r. H\u0259r bir pe\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 t\u0259bli\u011f etdiyi h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri t\u0259sdiql\u0259yici olaraq m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r verilib. Bu m\u00f6c\u00fcz\u0259 k\u00fcfr\u00fcn inad\u0131n\u0131 q\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. \u0130nkar ed\u0259nl\u0259ri t\u0259slim etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Yoxsa h\u0259ssas q\u0259lbl\u0259r, h\u0259qiq\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131q olan beyinl\u0259r m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259ri g\u00f6rm\u0259d\u0259n bel\u0259 iman edirl\u0259r. M\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259rin verilm\u0259sind\u0259n m\u0259qs\u0259d &#8212; hiday\u0259t\u0259 aparan yolun \u00fcst\u00fcnd\u0259ki k\u00fcfr baryerl\u0259rini da\u011f\u0131tmaq, haqq yolunu k\u0259s\u0259nl\u0259ri m\u0259\u011flub etm\u0259k, eyni zamanda art\u0131q iman etmi\u015f insanlar\u0131n imanlar\u0131n\u0131 daha da q\u00fcvv\u0259tl\u0259ndirm\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Diqq\u0259t ets\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, zaman-zaman bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u0259n \u00fcst\u00fcn, \u0259n prioritet sah\u0259 n\u0259 olurdusa, g\u00f6nd\u0259ril\u0259n pey\u011f\u0259mb\u0259rin m\u00f6c\u00fcz\u0259si d\u0259 o q\u0259bild\u0259n olurdu. M\u0259s\u0259l\u0259n, H\u0259zr\u0259t-i Musa (\u0259.s.)\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259n apar\u0131c\u0131 sah\u0259 sehr idi. Sehirbazlar c\u0259miyy\u0259tin \u0259n say\u0131l\u0131b- se\u00e7il\u0259n t\u0259b\u0259q\u0259si idil\u0259r. Musa (\u0259.s.) sehirbazlar\u0131 heyr\u0259td\u0259 qoyacaq m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 onlar\u0131 t\u0259slim etdi, bununla da haqq\u0131 insanlara t\u0259bli\u011fin qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 baryerl\u0259ri qald\u0131rm\u0131\u015f oldu. \u0130sa (\u0259.s.)\u0131n pey\u011f\u0259mb\u0259r olaraq g\u00f6nd\u0259rildiyi c\u0259miyy\u0259td\u0259 is\u0259 tibb apar\u0131c\u0131 sah\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Hz.\u0130sa(\u0259.s.) \u00f6l\u00fcmc\u00fcl x\u0259st\u0259l\u0259ri bel\u0259 sa\u011fald\u0131rd\u0131. Bununla h\u0259m inkar ed\u0259nl\u0259rin inad\u0131n\u0131 q\u0131r\u0131r, h\u0259m d\u0259 t\u0259bli\u011f etdiyi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin do\u011frulu\u011funu t\u0259sdiql\u0259mi\u015f olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Hz. Muhamm\u0259d (s.\u0259.v.)in pey\u011f\u0259mb\u0259r olaraq g\u00f6nd\u0259rildiyi \u0259srd\u0259 \u018fr\u0259bistan yar\u0131madas\u0131nda \u0259n apar\u0131c\u0131 sah\u0259 b\u0259la\u011fat idi. B\u0259la\u011fat- k\u0259lim\u0259l\u0259ri yerind\u0259, d\u00fczg\u00fcn i\u015fl\u0259tm\u0259, t\u0259sirli s\u00f6z dem\u0259, y\u00fcks\u0259k \u00fcslub, fikri a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n ifad\u0259 etm\u0259 s\u0259n\u0259tidir. \u0130slamdan \u0259vv\u0259l \u018fr\u0259bistan yar\u0131madas\u0131nda ya\u015fayan \u0259halinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti oxuyub-yaza bilmirdil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6n\u0259m verdikl\u0259ri i\u015fl\u0259ri, \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259l\u0259ri, d\u0259y\u0259rli m\u0259s\u0259l v\u0259 fikirl\u0259ri \u015fifahi \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259zml\u0259, \u015ferl\u0259 n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Zaman ke\u00e7dikc\u0259 orada \u015fifahi \u0259d\u0259biyyat s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edib b\u0259la\u011fat elminin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. Art\u0131q bir q\u0259bil\u0259nin b\u0259li\u011fi (b\u0259la\u011fatla s\u00f6z s\u00f6yl\u0259y\u0259n) onlar\u0131n milli q\u0259hr\u0259man\u0131 kimi sevilib-say\u0131l\u0131rd\u0131. \u018fr\u0259bl\u0259r \u00f6z \u0259dibl\u0259ri il\u0259 f\u0259xr edirdil\u0259r. O d\u00f6vrd\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r b\u0259la\u011fatda d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn mill\u0259tl\u0259rind\u0259n ir\u0259lid\u0259 idil\u0259r. B\u0259la\u011fata o q\u0259d\u0259r d\u0259y\u0259r verirdil\u0259r ki, bir \u015fairin s\u00f6z\u00fc il\u0259 iki q\u0259bil\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rd\u0131, v\u0259 ya d\u00fc\u015fm\u0259n q\u0259bil\u0259l\u0259r s\u00fclh elan edirdil\u0259r. H\u0259tta yeddi \u0259r\u0259b \u015fairinin yeddi q\u0259sid\u0259sini q\u0131z\u0131lla K\u0259b\u0259nin divarlar\u0131na yazm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Quran-\u0131 K\u0259rim b\u0259la\u011fat\u0131n bu q\u0259d\u0259r d\u0259y\u0259r qazand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 nazil oldu. Musa(\u0259.s.)\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sehr, \u0130sa(\u0259.s.)\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259bab\u0259t m\u0259\u015fhur olub, m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259rin \u00e7oxu o q\u0259bild\u0259n g\u0259ldiyi kimi, Quran-\u0131 K\u0259rimin d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u00f6c\u00fcz\u0259si onun b\u0259la\u011fat\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, Quran\u0131n y\u00fcks\u0259kliyi qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259r\u0259b \u0259dibl\u0259ri s\u0259cd\u0259 edirdil\u0259r. Onlardan m\u00fcs\u0259lman olub-olmad\u0131qlar\u0131 soru\u015fulanda, m\u00fcs\u0259lman olmad\u0131qlar\u0131n\u0131, amma nazil olmu\u015f kitab\u0131n b\u0259la\u011fat\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0259cd\u0259 etdikl\u0259rini deyirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Quran b\u00fct\u00fcn \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259, onlar\u0131n m\u0259\u015fhur b\u0259li\u011fl\u0259rin\u0259 s\u0259sl\u0259nib deyirdi:&nbsp;<strong>&#171;\u018fg\u0259r qulumuza endirdiyimiz Quran\u0131n Allah s\u00f6z\u00fc oldu\u011fu haqq\u0131nda \u015f\u00fcbh\u0259niz varsa, onun sur\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 b\u0259nz\u0259r bir sur\u0259 meydana g\u0259tirin&#8230;Bunu ed\u0259 bilm\u0259zsiniz, ed\u0259 d\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259ksiniz,odur ki odunu da\u015flarla insanlar olan v\u0259 kafirl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanm\u0131\u015f oddan \u00e7\u0259kinin&#187;(\u018fl-B\u0259q\u0259r\u0259 23,24)<\/strong>. \u018fr\u0259bin m\u0259\u015fhur \u0259dibl\u0259ri bu xitab qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qalm\u0131\u015fd\u0131lar. M\u0259kk\u0259 m\u00fc\u015frikl\u0259ri is\u0259 m\u0259cbur olub m\u00fcharib\u0259y\u0259 \u0259l atd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nadc\u0131l \u0259r\u0259b m\u00fc\u015frikl\u0259ri damarlar\u0131na toxunan bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fa s\u00f6zl\u0259 cavab verm\u0259kd\u0259n aciz qalmasayd\u0131lar, h\u0259m m\u0259n\u0259vi, h\u0259m d\u0259 maddi ziyana girib m\u00fcharib\u0259 yolunu se\u00e7m\u0259zdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki bir-iki k\u0259lim\u0259 il\u0259 Quran\u0131n davas\u0131n\u0131 yalan \u00e7\u0131xartmaq kimi asan bir yol oldu\u011fu halda, \u0259n \u00e7\u0259tin, \u0259n m\u00fc\u015fkil, \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li olan m\u00fcharib\u0259 yoluna \u0259l atmazd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Quran-\u0131 K\u0259rim nazil olduqdan sonra h\u0259m ona dost olanlar, h\u0259m d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n olanlar Qurana n\u0259zir\u0259 yazmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar. Dost olanlar ona r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259rind\u0259n k\u0259lamlar\u0131n\u0131 onun k\u0259lam\u0131na b\u0259nz\u0259tm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri is\u0259 Quran\u0131 yalan \u00e7\u0131xartmaq \u00fc\u00e7\u00fcn inadla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. N\u0259tic\u0259d\u0259 minl\u0259rl\u0259 \u0259r\u0259bc\u0259 kitablar yaz\u0131ld\u0131, amma he\u00e7 biri \u00fcslubda, b\u0259yanda, b\u0259la\u011fatda, f\u0259sah\u0259td\u0259-ax\u0131c\u0131l\u0131qda, t\u0259sird\u0259 Qurana yeti\u015fm\u0259di. \u018fg\u0259r ox\u015far bir kitab yaz\u0131lsayd\u0131, bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck bir hadis\u0259 tarixd\u0259n gizli qalmayacaqd\u0131. \u00c7\u00fcnki, \u0130slamiy\u0259tin h\u0259r zaman kifay\u0259t q\u0259d\u0259r d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri olub. Bel\u0259 bir \u0259s\u0259r olsa idi, dill\u0259r\u0259 dastan olacaqd\u0131. \u018fg\u0259r indiy\u0259 kimi yoxdursa, dem\u0259li Quran\u0131n bir k\u0259lim\u0259sin\u0259 bel\u0259 misil g\u0259tirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. (M\u00fcbali\u011f\u0259 deyil, bu h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 bel\u0259dir.)<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fg\u0259r Quran\u0131n b\u0259nz\u0259rini g\u0259tirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olsayd\u0131, m\u00fctl\u0259q bu i\u015f\u0259 c\u0259hd edil\u0259c\u0259kdi. \u00c7\u00fcnki izz\u0259t-namus m\u0259s\u0259l\u0259si, can v\u0259 mal t\u0259hl\u00fck\u0259si var idi. \u018fg\u0259r c\u0259hd edils\u0259ydi, bu i\u015fid\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxlu t\u0259r\u0259fdar toplayacaqd\u0131lar. \u00c7\u00fcnki haqqa d\u00fc\u015fm\u0259n olanlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7ox idi. \u018fg\u0259r t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 toplasayd\u0131lar bu m\u0259s\u0259l\u0259 gizli qalmay\u0131b, h\u0259r yer\u0259 yay\u0131lacaqd\u0131. \u00c7\u00fcnki ki\u00e7ik bir h\u0259r\u0259kat bel\u0259 tarixd\u0259 dastanlara \u00e7evrilib qal\u0131rsa, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 \u0259laq\u0259dar ed\u0259n b\u00f6y\u00fck bir m\u0259s\u0259l\u0259 s\u0259ssiz qalmayacaqd\u0131. Halbuki bu haqda M\u00fcs\u0259ylim\u0259-i K\u0259zzab\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 bir-iki c\u00fcml\u0259d\u0259n ba\u015fqa e\u015fidilm\u0259yib. O da yalan\u00e7\u0131-k\u0259zzab(&#171;kizb&#187;-yalan s\u00f6z\u00fcnd\u0259n) olaraq yadda\u015flarda qal\u0131b. M\u00fcs\u0259ylim\u0259nin k\u0259lamlar\u0131nda b\u0259la\u011fat var idis\u0259 d\u0259, Quran g\u00fcn\u0259\u015fi yan\u0131nda \u00e7ox s\u00f6n\u00fck idi. Odur ki, iki vur iki d\u00f6rd etdiyi kimi, q\u0259ti q\u0259na\u0259t hasil olur ki, Quran\u0131n misli yoxdur v\u0259 ola bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r zaman \u0130slama qar\u015f\u0131 olan q\u00fcvv\u0259l\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n g\u00fcc qayna\u011f\u0131n\u0131n Quran oldu\u011funu \u00e7ox yax\u015f\u0131 bilibl\u0259r.M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 Qurandan uzaqla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn min-bir fitn\u0259y\u0259 \u0259l at\u0131blar. Halbuki, g\u00fccl\u00fc dil\u00e7il\u0259r yeti\u015fdirib, Qurana n\u0259zir\u0259 yazd\u0131rmaqla, onun h\u00f6k\u00fcml\u0259rinin yalan oldu\u011funu isbat ed\u0259 bil\u0259rdil\u0259r, \u0259g\u0259r ed\u0259 bils\u0259ydil\u0259r. Amma m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 fitn\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l ataraq, davran\u0131\u015flar\u0131yla Quran\u0131n haqq oldu\u011funu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259sdiql\u0259yibl\u0259r. Quran-\u0131 K\u0259rim is\u0259 h\u0259r zaman cavanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u0259rav\u0259tini saxlayaraq bu \u0259sr\u0259 d\u0259 xitab edib deyir:&#187; Mislimi g\u0259tir\u0259 bilm\u0259zl\u0259r v\u0259 g\u0259tir\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r&#8230;&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>Avropa dil\u00e7il\u0259ri, yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 da \u0259r\u0259b \u0259dibl\u0259ri kimi d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Quran qar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0259cd\u0259y\u0259 getmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#187; Quran\u0131n g\u00f6z\u0259lliyi b\u00fct\u00fcn \u0259d\u0259bi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n f\u0259rqlidir. M\u0259nim fikir v\u0259 q\u0259na\u0259tim\u0259 g\u00f6r\u0259 Quran ba\u015fdan-ba\u015fa s\u0259mimiyy\u0259t v\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259 doludur. Hz. Muhamm\u0259din (s.a.v.) al\u0259m\u0259 t\u0259bli\u011f etdiyi d\u0259v\u0259t haqq v\u0259 h\u0259qiq\u0259tdir.&#187;<br><strong>Karlayl ( Carlyle)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Quran n\u0259dir? H\u0259r t\u0259nqidin \u00fcst\u00fcnd\u0259 bir f\u0259sah\u0259t v\u0259 b\u0259la\u011fat m\u00f6c\u00fcz\u0259sidir&#187;<br><strong>Dr. Moris (Maurice)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r- yoxluq qaranl\u0131qlar\u0131ndan varl\u0131q al\u0259min\u0259 \u00e7\u0131xan v\u0259 \u0259b\u0259di s\u0259ad\u0259t\u0259 \u00fcz tutub ged\u0259n b\u0259\u015f\u0259r karvan\u0131na r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n insanlard\u0131r. H\u0259r bir pe\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 t\u0259bli\u011f etdiyi h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri t\u0259sdiql\u0259yici<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98254,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98250","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98250","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98250"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98250\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98252,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98250\/revisions\/98252"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98254"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98250"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98250"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98250"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}