{"id":98323,"date":"2024-02-16T11:19:09","date_gmt":"2024-02-16T07:19:09","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98323"},"modified":"2024-02-16T11:19:09","modified_gmt":"2024-02-16T07:19:09","slug":"havada-karbon-qazi-olmasa-n%c9%99-bas-ver%c9%99rdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98323","title":{"rendered":"Havada karbon qaz\u0131 olmasa n\u0259 ba\u015f ver\u0259rdi?"},"content":{"rendered":"\n<p>Havada karbon qaz\u0131n\u0131n (CO2) olmamas\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 ilk bax\u0131\u015fda bir \u00e7oxumuz \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t bir hal kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Karbon qaz\u0131 istixana effektin\u0259 s\u0259b\u0259b olur v\u0259 bu da qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biridir, el\u0259 deyilmi? Lakin m\u0259s\u0259l\u0259ni bir az d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131randa CO2-nin Yer \u00fcz\u0259rind\u0259ki h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bu yaz\u0131da havada karbon qaz\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 n\u0259l\u0259rin ba\u015f ver\u0259c\u0259yini m\u00fcxt\u0259lif aspektl\u0259rd\u0259n \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Karbon qaz\u0131n\u0131n ekosistemd\u0259ki rolu<\/h2>\n\n\n\n<p>Karbon qaz\u0131 fotosintez prosesi \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruridir. Bitkil\u0259r, yosunlar v\u0259 b\u0259zi mikroorqanizml\u0259r CO2-ni g\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131ndan enerji kimi istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k oksigen\u0259 v\u0259 qida madd\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7evirirl\u0259r. Bu proses olmadan Yerd\u0259ki h\u0259yat var ola bilm\u0259zdi. Fotosintezin olmamas\u0131 oksigenin m\u0259nb\u0259yi olan bitkil\u0259rin \u00f6lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olard\u0131, bu da h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan oksigenin azalmas\u0131na v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 n\u00f6vl\u0259rin m\u0259hv olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130qlim\u0259 t\u0259siri<\/h2>\n\n\n\n<p>Karbon qaz\u0131n\u0131n&nbsp;<a href=\"https:\/\/kayzen.az\/blog\/atmosfer\/510\/atmosferin-qurulu%C5%9Fu.html\">atmosferd\u0259ki<\/a>&nbsp;miqdar\u0131n\u0131n k\u0259skin azalmas\u0131 qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olard\u0131. CO2 istixana qaz\u0131 oldu\u011fundan onun olmamas\u0131 d\u00fcnyan\u0131n s\u0259thind\u0259ki istiliyin kainatda daha asan yay\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7ar v\u0259 bu da qlobal soyuqla\u015fmaya s\u0259b\u0259b olar. M\u0259s\u0259l\u0259n, orta \u0259srl\u0259rd\u0259ki \u00abKi\u00e7ik buz d\u00f6vr\u00fc\u00bb kimi bir d\u00f6vr t\u0259krar ya\u015fana bil\u0259r, bu da geni\u015f co\u011frafi \u0259razil\u0259rd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na v\u0259 \u0259rzaq t\u0259minat\u0131na ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bitkil\u0259rin v\u0259 heyvanlar\u0131n h\u0259yat\u0131na t\u0259sirl\u0259ri<\/h2>\n\n\n\n<p>Karbon qaz\u0131n\u0131n olmamas\u0131 bitkil\u0259rin fotosintez prosesini dayand\u0131ra v\u0259 bu da z\u0259ncirvari reaksiyalara s\u0259b\u0259b olar. \u0130lk zamanda&nbsp; bitkil\u0259r \u00f6l\u0259r v\u0259 bu, onlardan as\u0131l\u0131 olan heyvanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259rzaq \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7ar. N\u0259tic\u0259d\u0259 y\u0131rt\u0131c\u0131 heyvanlar\u0131n da qida m\u0259nb\u0259yi azalacaq v\u0259 ekosistemd\u0259ki balans tamamil\u0259 pozulacaq. Bu, m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6vl\u0259rin k\u00fctl\u0259vi m\u0259hv olmas\u0131 v\u0259 b\u0259zi ekosisteml\u0259rin tamamil\u0259 yox olmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130qtisadi v\u0259 sosial t\u0259sirl\u0259r<\/h2>\n\n\n\n<p>Havada karbon qaz\u0131n\u0131n olmamas\u0131 iqtisadiyyata v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 d\u0259 ciddi t\u0259sirl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259r. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektoru fotosintez olmadan bitki \u0259sasl\u0131 qida m\u0259nb\u0259l\u0259rinin k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azalmas\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259r. Bu v\u0259ziyy\u0259t \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hdid ed\u0259r v\u0259 d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 art\u0131ma s\u0259b\u0259b olar. H\u0259m\u00e7inin, bioyanacaq kimi alternativ enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin istehsal\u0131nda istifad\u0259 olunan bitkil\u0259rin yeti\u015fdirilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz hala g\u0259l\u0259rdi. Bu, enerji bazarlar\u0131nda b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 v\u0259 iqtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olar. \u0130qtisadiyyat\u0131n bu sektorlar\u0131ndak\u0131 z\u0259ncirl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r ciddi ziyan g\u00f6r\u0259r v\u0259 i\u015fsizlik d\u0259r\u0259c\u0259si artar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Elm v\u0259 texnologiyada yaradacaq \u00e7\u0259tinlikl\u0259r<\/h2>\n\n\n\n<p>Karbon qaz\u0131n\u0131n olmamas\u0131 elmi t\u0259dqiqatlarda v\u0259 texnoloji inki\u015faflarda da probleml\u0259r yaradard\u0131. CO2 bir \u00e7ox s\u0259naye prosesind\u0259 v\u0259 elmi t\u0259dqiqatda z\u0259ruri bir komponentdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, karbonatla\u015fd\u0131rma prosesl\u0259rind\u0259, plastik v\u0259 dig\u0259r kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rin istehsal\u0131nda, habel\u0259 laboratoriya t\u0259dqiqatlar\u0131nda istifad\u0259 olunur. Bu madd\u0259nin olmamas\u0131 yenilik v\u0259 inki\u015faf\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 l\u0259ngid\u0259r v\u0259 alternativ h\u0259ll yollar\u0131n\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131n\u0131 z\u0259ruri ed\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yer k\u00fcr\u0259sinin g\u0259l\u0259c\u0259yi<\/h2>\n\n\n\n<p>Havada karbon qaz\u0131n\u0131n olmamas\u0131 Yer k\u00fcr\u0259sinin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi sual do\u011furur. Karbon d\u00f6vriyy\u0259si Yer sistemind\u0259 m\u00fch\u00fcm bir rol oynay\u0131r v\u0259 onun olmamas\u0131 planetimizin ekoloji v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fma qabiliyy\u0259tini s\u0131f\u0131ra endir\u0259r. Uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 bu, Yerd\u0259 h\u0259yat\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn fundamental d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">N\u0259tic\u0259<\/h2>\n\n\n\n<p>Havada karbon qaz\u0131 olmadan ya\u015famaq fikri ilk bax\u0131\u015fda qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 istixana effektinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn cazib\u0259dar g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Lakin, bu halYer \u00fcz\u0259rind\u0259ki h\u0259yat\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n ekosisteml\u0259r, iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, iqtisadi v\u0259 sosial strukturlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rin v\u0259 ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 yol a\u00e7ar. CO2&nbsp; Yer k\u00fcr\u0259sinin ekoloji balans\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir v\u0259 onun tamamil\u0259 yox olmas\u0131, h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdir\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furard\u0131. Bu bax\u0131mdan karbon qaz\u0131n\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u00fch\u00fcmd\u00fcr, lakin onun tamamil\u0259 yox olmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini d\u0259 d\u0259rk etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00c7evr\u0259ni qorumaq v\u0259 planetimizi g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 m\u00fct\u0259vaz\u0131 yana\u015fmalar t\u0259tbiq etm\u0259k vacibdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Havada karbon qaz\u0131n\u0131n (CO2) olmamas\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 ilk bax\u0131\u015fda bir \u00e7oxumuz \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t bir hal kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Karbon qaz\u0131 istixana effektin\u0259 s\u0259b\u0259b olur<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98324,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98323","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98323","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98323"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98323\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98325,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98323\/revisions\/98325"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}