{"id":98451,"date":"2024-02-22T12:20:33","date_gmt":"2024-02-22T08:20:33","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98451"},"modified":"2024-02-22T12:20:34","modified_gmt":"2024-02-22T08:20:34","slug":"dunya-memarliginin-sah-%c9%99s%c9%99ri-olan-sevgi-abid%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98451","title":{"rendered":"D\u00fcnya memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fah \u0259s\u0259ri olan sevgi abid\u0259si"},"content":{"rendered":"\n<p>D\u00fcnyan\u0131n 7 m\u00f6c\u00fcz\u0259sind\u0259n biri olan&nbsp;Tac Mahal&nbsp;Hindistan\u0131n \u015fimal\u0131nda, Aqra \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Hindistan deyildikd\u0259 bir \u00e7ox insan\u0131n a\u011fl\u0131na ilk g\u0259l\u0259n simvolik tikilidir. \u201cTac saray\u0131\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n abid\u0259 73 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc il\u0259 d\u00fcnya memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n hesab olunur.&nbsp; D\u00fcnyan\u0131n \u0259n \u00e7ox ziyar\u0259t edil\u0259n tarixi binalar\u0131ndan biri olan Tac Mahal e\u015fqin v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tin simvoludur.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>&nbsp;\u201cD\u00fcnyada insanlar ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: Tac Mahal\u0131 g\u00f6r\u0259nl\u0259r v\u0259 g\u00f6rm\u0259y\u0259nl\u0259r\u201d.&nbsp;Edvard Lir (\u0130ngilis lordu)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Bu, do\u011frudan da o q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u0259l, poetik bir binad\u0131r ki, onu g\u00f6r\u0259nl\u0259ri \u00f6z b\u0259nz\u0259rsizliyi il\u0259 heyran edir. O, 1983-c\u00fc ild\u0259n Hindistanda m\u00fcs\u0259lman inc\u0259s\u0259n\u0259tinin incisi v\u0259 d\u00fcnya irsinin universal \u015fah \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n biri kimi YUNESKO-nun \u00dcmumd\u00fcnya M\u0259d\u0259ni \u0130rs Siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tac Mahal\u0131n tarixi v\u0259 hekay\u0259si<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/06\/36\/50\/2024\/02\/22\/66e92c.jpg\" alt=\"Tac Mahal haqq\u0131nda m\u0259lumat  | D&uuml;nya memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fah \u0259s\u0259ri olan sevgi abid\u0259si\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>1632-1653-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda Uttar Prade\u015f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 in\u015fa edilib. B\u00f6y\u00fck Mo\u011fol \u0130mperiyas\u0131n\u0131n h\u00f6kmdar\u0131 \u015eah Cahan\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 M\u00fcmtaz Mahal\u0131n xatir\u0259sini ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn in\u015fa etdirdiyi bu \u015fah \u0259s\u0259r d\u00fcnyada sevgini simvoliz\u0259 ed\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm tikilil\u0259rd\u0259n biridir. \u015eah Cahan\u0131n 14-c\u00fc \u00f6vlad\u0131n\u0131n anas\u0131 M\u00fcmtaz Mahal sonuncu \u00f6vlad\u0131n\u0131n do\u011fulmas\u0131 zaman\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. \u018fsl ad\u0131 \u018frc\u00fcm\u0259nd Banu Beg\u00fcm olan M\u00fcmtaz Mahal\u0131n m\u0259nas\u0131 \u201csaray\u0131nn se\u00e7ilmi\u015f\u201d dem\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>2007-ci ild\u0259 d\u00fcnya \u00fczr\u0259 100 milyon s\u0259sl\u0259 d\u00fcnyan\u0131n yeddi m\u00f6c\u00fcz\u0259sind\u0259n biri se\u00e7il\u0259n Tac Mahal\u0131n memarlar\u0131 Memar Sinan\u0131n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri Mehmet \u0130sa \u018ff\u0259ndi v\u0259 Mehmet \u0130smail \u018ff\u0259ndidir. A\u011f m\u0259rm\u0259rd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f d\u00f6rd minar\u0259si var v\u0259 z\u00fcmr\u00fcd, yaqut, mirvari v\u0259 almaz kimi bir \u00e7ox qiym\u0259tli da\u015flarla b\u0259z\u0259dilib.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u0130konik so\u011fan formal\u0131 g\u00fcnb\u0259z Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131ndan g\u0259l\u0259n\u0130smay\u0131l \u018ff\u0259ndi t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tac Mahal\u0131n tikintisind\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 22 min insan v\u0259 mind\u0259n \u00e7ox fil \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, Bu tikinti o d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn 1 milyard dollara b\u0259rab\u0259r olan 32 milyon Hindistan rupisin\u0259 ba\u015fa g\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tac Mahal haqq\u0131nda geni\u015f m\u0259lumat&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/06\/36\/50\/2024\/02\/22\/6da30a.jpg\" alt=\"tac mahal\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tikintisi 22 il davam ed\u0259n Tac Mahal b\u00f6y\u00fck ba\u011f, m\u0259scid, hovuz v\u0259 m\u0259qb\u0259r\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. D\u00f6rd t\u0259r\u0259finin bir-birini m\u00fck\u0259mm\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 tamamlad\u0131\u011f\u0131 bina g\u00fczg\u00fcd\u0259ki g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kimi bir-birini \u0259ks etdir\u0259n simmetrik x\u00fcsusiyy\u0259t\u0259 malikdir. Ba\u011f\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn tikilil\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 17 hektar \u0259razini \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tac Mahal\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n ba\u011f \u00f6z g\u00f6z\u0259lliyi il\u0259 g\u00f6z ox\u015fay\u0131r. Peyzaj i\u015fl\u0259ri h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 dizayn edilmi\u015fdir. Tac Mahal\u0131n d\u00f6rd minar\u0259si 3D effekti verir ki, bu da Mo\u011fol memarl\u0131\u011f\u0131nda bir ilk idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tac Mahal\u0131n dizayn\u0131 g\u00fcn\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif vaxtlar\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif r\u0259ngl\u0259ri \u0259ks etdirir. A\u011f m\u0259rm\u0259rl\u0259r s\u0259h\u0259rl\u0259r \u00e7\u0259hray\u0131, g\u00fcnd\u00fczl\u0259r a\u011f, gec\u0259l\u0259r q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ng\u0259 boyan\u0131r.&nbsp;1983-c\u00fc ild\u0259 YUNESKO-nun D\u00fcnya \u0130rs Siyah\u0131s\u0131na&nbsp;daxil edil\u0259n bina ild\u0259 4 milyon ziyar\u0259t\u00e7iy\u0259 ev sahibliyi edir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/06\/36\/50\/2024\/02\/22\/a70400.jpg\" alt=\"Tac Mahal haqq\u0131nda m\u0259lumat  | D&uuml;nya memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fah \u0259s\u0259ri olan sevgi abid\u0259si\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u015eah Cahan\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 M\u00fcmtaz Mahal\u0131n m\u0259qb\u0259r\u0259sinin yerl\u0259\u015fdiyi b\u00f6lm\u0259d\u0259 M\u00fcmtaz Mahal\u0131 t\u0259rifl\u0259y\u0259n yaz\u0131lar v\u0259 onun \u00fc\u00e7\u00fcn deyilmi\u015f xo\u015f arzular var. D\u00f6vr\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli x\u0259ttatlar\u0131n\u0131n imzas\u0131 olan Yasin sur\u0259si t\u00fcrb\u0259nin \u0259n diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n hiss\u0259sidir. T\u00fcrb\u0259 hiss\u0259sinin interyerind\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi dekorativ elementl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilmi\u015fdir. M\u00fcmtaz Mahal v\u0259 onun \u0259ri \u015eah Cahan\u0131n sarkofaqlar\u0131 d\u0259fn kameras\u0131n\u0131n \u0259sas hiss\u0259sind\u0259 yuxar\u0131 m\u0259rt\u0259b\u0259d\u0259, faktiki sarkofaqlar is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 m\u0259rt\u0259b\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259bir ota\u011f\u0131n\u0131n c\u0259nub giri\u015find\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 t\u00fcrb\u0259y\u0259 aparan pill\u0259k\u0259n uclu \u00e7\u0259ll\u0259k il\u0259 \u0259hat\u0259 olunub. Ziyar\u0259t\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atmaz olan bu b\u00f6lm\u0259nin d\u00fczbucaql\u0131 tavan\u0131 tamamil\u0259 m\u0259rm\u0259rl\u0259 \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Ota\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n ox\u015far dizaynl\u0131 iki t\u00fcrb\u0259 m\u00fcxt\u0259lif motivl\u0259rl\u0259 b\u0259z\u0259dilib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eah Cahan\u0131n \u00f6z m\u0259zar\u0131n\u0131n qara m\u0259rm\u0259rd\u0259n olmas\u0131n\u0131 ist\u0259diyi bar\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif iddialar olsa da, bununla ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir s\u0259n\u0259d tap\u0131lmay\u0131b. \u00c7ox g\u00fcman ki, bu \u0259fsan\u0259l\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 avropal\u0131 s\u0259yyah Jan-Batist Tavernyenin c\u0259f\u0259ng yaz\u0131lar\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tac Mahal\u0131n m\u0259rm\u0259r qurulu\u015funda 30-a yax\u0131n qiym\u0259tli da\u015fdan istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Bu da\u015flar aras\u0131nda firuz\u0259 Tibetd\u0259n, nefrit \u00c7ind\u0259n, binan\u0131n \u0259sas material\u0131 olan m\u0259rm\u0259r is\u0259 Racastandan g\u0259tirilib. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, 1857-ci ild\u0259 Hindistan \u00fcsyan\u0131 zaman\u0131 bir \u00e7ox qiym\u0259tli da\u015flar ingilisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yerind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131.19-cu \u0259srin sonlar\u0131nda Hindistan\u0131n ke\u00e7mi\u015f qubernatoru Lord Kerzon m\u0259qb\u0259r\u0259nin b\u0259rpas\u0131na t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri 1908-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u015fqd\u0259n ilhamlanarak tikil\u0259n bu b\u0259n\u0259rsiz sevgi abid\u0259si, bu g\u00fcn d\u0259 a\u015fiql\u0259rin \u0259n \u00e7ox ziyar\u0259t etdiyi yerl\u0259rd\u0259n biridir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n 7 m\u00f6c\u00fcz\u0259sind\u0259n biri olan&nbsp;Tac Mahal&nbsp;Hindistan\u0131n \u015fimal\u0131nda, Aqra \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Hindistan deyildikd\u0259 bir \u00e7ox insan\u0131n a\u011fl\u0131na ilk g\u0259l\u0259n simvolik tikilidir. \u201cTac saray\u0131\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98452,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98451","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98451"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98453,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98451\/revisions\/98453"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98452"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}