{"id":98509,"date":"2024-02-25T11:20:18","date_gmt":"2024-02-25T07:20:18","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98509"},"modified":"2024-02-25T11:20:19","modified_gmt":"2024-02-25T07:20:19","slug":"intihari-doguran-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98509","title":{"rendered":"\u0130ntihar\u0131 do\u011furan s\u0259b\u0259bl\u0259r&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u0130nsanlar niy\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7ir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yegan\u0259 BAYRAMOVA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ntihar hallar\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada erk\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259r aras\u0131nda ilkin s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biridir. Bu faci\u0259vi q\u0259rara daha \u00e7ox \u00fcmidsizliy\u0259 qap\u0131lan v\u0259 ya psixi poz\u011funluqdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fcz tutur. \u0130ntihar hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 sa\u011flam c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rind\u0259n \u0259lav\u0259, f\u0259rd olaraq h\u0259r birimiz insanlara qar\u015f\u0131 daha h\u0259ssas v\u0259 diqq\u0259tli olmal\u0131y\u0131q. \u0130nsanlar\u0131n empatiya qurmaq v\u0259 xeyirxahl\u0131\u011f\u0131, m\u00fchakim\u0259 etm\u0259d\u0259n dinl\u0259m\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131 bir insan\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yini xilas ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcasir i\u015f v\u0259 ya\u015fam t\u0259rzi, el\u0259c\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox subyektiv amill\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 insan bir andaca \u00f6z h\u0259yat\u0131na son qoyma\u011fa q\u0259rar verir. Statistikaya g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada orta hesabla d\u0259h\u015f\u0259tli \u00f6l\u00fcml\u0259rin yar\u0131s\u0131 intihar hadis\u0259l\u0259rinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST) 2003-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri d\u00fcnyada intihar haqq\u0131nda m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 10 sentyabr\u0131 \u201cD\u00fcnya \u0130ntihar\u0131n Qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n Al\u0131nmas\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d elan edib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcST-\u00fcn m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n bir milyon insan intihar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6l\u00fcr. Bu da t\u0259xmin\u0259n h\u0259r 40 saniy\u0259d\u0259 1 \u00f6l\u00fcm\u0259 b\u0259rab\u0259rdir. T\u0259\u015fkilat bildirib ki, intihar ed\u0259n bir n\u0259f\u0259r 135 n\u0259f\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 \u015fok t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bu da il \u0259rzind\u0259 108 milyon insana b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ntihar etm\u0259k ist\u0259y\u0259n biri il\u0259 nec\u0259 davranmaq laz\u0131md\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 intihara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparan \u201cSamaritans\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131 intihar etm\u0259y\u0259 meyilli biri il\u0259 dan\u0131\u015fark\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lara diqq\u0259t edilm\u0259sinin vacibliyini deyib:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Dan\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131z \u015f\u0259xsin rahat ed\u0259c\u0259yi s\u0259ssiz bir yer se\u00e7in.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; \u0130kinizin d\u0259 dan\u0131\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi q\u0259d\u0259r vaxt\u0131 oldu\u011fundan \u0259min olun.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Yanl\u0131\u015f bir \u015fey des\u0259niz, panikaya d\u00fc\u015fm\u0259yin, \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u0259 \u00e7ox y\u00fckl\u0259nm\u0259yin.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Qar\u015f\u0131n\u0131zdak\u0131 \u015f\u0259xs\u0259 fokuslan\u0131n, g\u00f6z \u0259laq\u0259si qurun, telefonunuzu k\u0259nara qoyun v\u0259 b\u00fct\u00fcn diqq\u0259tinizi verin.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; S\u0259brli olun. Bir insan\u0131n \u00f6z d\u0259rdini siz\u0259 dem\u0259si vaxt ala bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; \u201cH\u0259\u201d v\u0259 ya \u201cyox\u201d cavablar\u0131na ehtiyac duyan suallardan daha \u00e7ox uzun cavab t\u0259l\u0259b ed\u0259n suallar verin. Qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin sizi anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoxlay\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Dan\u0131\u015fan adam\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259sm\u0259yin v\u0259 ya bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu t\u0259klif etm\u0259yin. Dig\u0259r insan\u0131n nec\u0259 hiss etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6z fikirl\u0259rinizi ir\u0259li s\u00fcrm\u0259yin.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Professional bir d\u0259st\u0259k ald\u0131qlar\u0131ndan \u0259min olun.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ntihar\u0131n \u0259n \u00e7ox v\u0259 \u0259n az oldu\u011fu \u00f6lk\u0259l\u0259r<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ntihar hadis\u0259l\u0259rinin yay\u0131lmas\u0131nda liderlik inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fn y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259rici C\u0259nubi Koreyada, \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rici is\u0259 C\u0259nubi Afrika Respublikas\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259nubi Koreyada 25.4 faiz , Litvada 20.3, Sloveniyada 15.7, Yaponiyada 14.6, AB\u015e-da 14.1, Avstraliyada 12.4, Kanadada 10.5, Almaniyada 9.7, B\u00f6y\u00fck Britaniyada 8.5, \u0130spaniyada 7.5, Braziliyada 6.7, Meksikada 6.3, Kolumbiyada 5.9, \u0130taliyada 5.8, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 4.4, C\u0259nubi Afrika Respublikas\u0131da is\u0259 intihar ed\u0259nl\u0259r 0.6 faiz t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha \u00e7ox depressiyada olanlar&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Psixoloq Elnur R\u00fcst\u0259mov \u201cYeni Az\u0259rbaycan\u201d a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda intiharlara s\u0259b\u0259b olan amill\u0259ri qeyd edib: \u201cH\u0259r il \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n hesabatlar\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. O hesabatlarda psixoloji probleml\u0259rin miqyas\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndiyi qeyd olunur. H\u0259tta \u00f6nc\u0259 psixoloji pozuntu hesab olunan x\u0259st\u0259likl\u0259r zaman ke\u00e7dikc\u0259 normaya \u00e7evrilir. Tutaq ki, ill\u0259r \u00f6nc\u0259 homoseksualizm psixoloji pozuntu kimi q\u0259bul olunurdusa, bu g\u00fcn onu psixoloji pozuntu siyah\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131blar. Bunun kimi dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r d\u0259 sonradan normaya \u00e7evrilib. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, bu psixoloji probleml\u0259r birba\u015fa insan\u0131n ya\u015fam t\u0259rzin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u0130ntihar ed\u0259nl\u0259r daha \u00e7ox depressiyada olan insanlard\u0131r. \u00dcST hesabat\u0131nda g\u00f6st\u0259rilir ki, depressiyan\u0131n t\u00f6r\u0259m\u0259 probleml\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u00fcmidsiz v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan insan\u0131n intihara meyl etm\u0259sidir. Bundan ba\u015fqa ail\u0259daxili konfliktl\u0259r d\u0259 intihara t\u0259sir edir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t vacibdir<\/p>\n\n\n\n<p>Psixoloq intiharlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran bir s\u0259b\u0259bin d\u0259 insanlar\u0131n bir-birin\u0259 yadla\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar oldu\u011funu dedi: \u201c\u0130nsanlar canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259n qa\u00e7\u0131rlar. Bir-birl\u0259rin\u0259 \u00f6zg\u0259l\u0259\u015firl\u0259r. Texnologiya inki\u015faf etdikc\u0259 insanlar aras\u0131nda real \u00fcnsiyy\u0259t pozulma\u011fa ba\u015flay\u0131r v\u0259 h\u0259min \u00fcnsiyy\u0259ti art\u0131q texnika, texnologiya h\u0259yata ke\u00e7irir. \u0130nsanlar bir-birin\u0259 bigan\u0259dir. Diqq\u0259t ets\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, psixoloqlar\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259 i\u015fi 20-ci \u0259srin sonlar\u0131ndan artma\u011fa ba\u015flad\u0131. Y\u0259ni, texnologiya inki\u015faf etdikd\u0259n sonra. \u018fvv\u0259ll\u0259r insanlar ail\u0259l\u0259ri il\u0259 oturub \u00fcnsiyy\u0259t qurur, bir-birl\u0259rinin probleml\u0259rind\u0259n vaxt\u0131nda x\u0259b\u0259r tuturdular. Canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259k laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ntiharlar cavanla\u015f\u0131b&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>E.R\u00fcst\u0259movun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, intihar b\u00fct\u00fcn hallarda etiraz formalar\u0131ndan biridir: \u201cEyni zamanda \u015f\u0259xsin axtarm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00e7\u0131x\u0131\u015f yoludur. N\u0259 q\u0259d\u0259r neqativ d\u0259 olsa, bu, bizim c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 d\u0259 ba\u015f verir. \u0130ntihara s\u0259b\u0259b olan faktorlar \u00e7oxdur. \u0130ntihar riski ya\u015fayanlar \u0259sas\u0259n t\u0259nhalar, m\u00fc\u0259yy\u0259n z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259r\u0259 alud\u0259 olanlar, xroniki x\u0259st\u0259liyi v\u0259 depressiyada olan insanlard\u0131r. Ancaq t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bu g\u00fcn intihar\u0131n cavanla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. G\u0259nc insanlar, yeniyetm\u0259l\u0259r intihara meyl edirl\u0259r. Problemin k\u00f6k\u00fcn\u0259 varsaq, bunlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ail\u0259daxili m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n qaynaqlan\u0131r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanlar niy\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7ir? Yegan\u0259 BAYRAMOVA \u0130ntihar hallar\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada erk\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259r aras\u0131nda ilkin s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biridir. Bu faci\u0259vi q\u0259rara daha \u00e7ox \u00fcmidsizliy\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98510,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98509"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98511,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98509\/revisions\/98511"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}