{"id":98512,"date":"2024-02-25T11:26:25","date_gmt":"2024-02-25T07:26:25","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98512"},"modified":"2024-02-25T11:26:26","modified_gmt":"2024-02-25T07:26:26","slug":"insanda-qizdirma-nec%c9%99-bas-verir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98512","title":{"rendered":"\u0130nsanda q\u0131zd\u0131rma nec\u0259 ba\u015f verir?"},"content":{"rendered":"\n<p>Q\u0131zd\u0131rma b\u0259d\u0259nimizd\u0259 ba\u015f ver\u0259n kompleks bir reaksiyad\u0131r ki, \u0259sas\u0259n infeksiya, iltihab, x\u0259st\u0259lik v\u0259 ya b\u0259zi d\u0259rmanlar\u0131n yan t\u0259sirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 meydana g\u0259lir. Bu bloq yaz\u0131s\u0131nda insan b\u0259d\u0259nind\u0259 q\u0131zd\u0131rman\u0131n nec\u0259 ba\u015f verdiyini, onun simptomlar\u0131n\u0131, s\u0259b\u0259bl\u0259rini v\u0259 m\u00fcalic\u0259 \u00fcsullar\u0131n\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k izah ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Q\u0131zd\u0131rma v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti<\/h2>\n\n\n\n<p>Q\u0131zd\u0131rma adi halda b\u0259d\u0259n temperaturunun 37\u00b0C-d\u0259n yuxar\u0131 qalxmas\u0131 il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. Bu, b\u0259d\u0259nin infeksiyalara v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259sinin bir hiss\u0259sidir. Q\u0131zd\u0131rma immunitet sisteminin aktiv oldu\u011funu v\u0259 b\u0259d\u0259nin x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 etdiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Q\u0131zd\u0131rman\u0131n mexanizml\u0259ri<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Hipotalamusun rolu<\/h3>\n\n\n\n<p>B\u0259d\u0259n temperaturumuzu t\u0259nziml\u0259y\u0259n \u0259sas orqan hipotalamusdur. Q\u0131zd\u0131rma zaman\u0131 hipotalamus b\u0259d\u0259n temperaturunu y\u00fcks\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015far\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259rir. Bu, x\u0259st\u0259lik t\u00f6r\u0259dicil\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 effektivdir, \u00e7\u00fcnki b\u0259zi mikroorqanizml\u0259r y\u00fcks\u0259k temperaturda ya\u015faya bilmir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pirojenl\u0259r<\/h3>\n\n\n\n<p>Pirojenl\u0259r q\u0131zd\u0131rman\u0131n ba\u015f verm\u0259sind\u0259 \u0259sas rol oynayan madd\u0259l\u0259rdir. Bunlar b\u0259d\u0259n\u0259 xarici (bakteriya, virus) v\u0259 ya daxili (iltihabl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259r) m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259 bil\u0259r. Pirojenl\u0259r hipotalamusa t\u0259sir ed\u0259r\u0259k b\u0259d\u0259n temperaturunu y\u00fcks\u0259ltm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Q\u0131zd\u0131rman\u0131n simptomlar\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>Q\u0131zd\u0131rma il\u0259 birlikd\u0259 s\u0131x g\u00f6r\u00fcl\u0259n simptomlar a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/kayzen.az\/blog\/sa%C4%9Flam-h%C9%99yat-t%C9%99rzi\/28190\/s%C4%B1radan-ba%C5%9F-a%C4%9Fr%C4%B1s%C4%B1-n%C9%99yin-x%C9%99b%C9%99r%C3%A7isidir.html\">Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Titr\u0259m\u0259<\/li>\n\n\n\n<li>T\u0259rl\u0259m\u0259<\/li>\n\n\n\n<li>\u00dcmumi hals\u0131zl\u0131q<\/li>\n\n\n\n<li>\u018fz\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu simptomlar b\u0259d\u0259nin infeksiya v\u0259 ya x\u0259st\u0259likl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparark\u0259n g\u00f6st\u0259rdiyi reaksiyalard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Q\u0131zd\u0131rman\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri<\/h2>\n\n\n\n<p>Q\u0131zd\u0131rman\u0131n \u0259n geni\u015f yay\u0131lan s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda infeksiyalar (virus, bakteriya, parazit), iltihabl\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r, b\u0259zi d\u0259rmanlar\u0131n yan t\u0259sirl\u0259ri v\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng kimi x\u0259st\u0259likl\u0259r yer al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u00fcalic\u0259 yana\u015fmalar\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>Q\u0131zd\u0131rman\u0131n m\u00fcalic\u0259si, \u0259sas\u0259n onun s\u0259b\u0259bin\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sad\u0259 q\u0131zd\u0131rmalar \u00fc\u00e7\u00fcn istirah\u0259t, bol su i\u00e7m\u0259k v\u0259 antipiretik (q\u0131zd\u0131rman\u0131 azaldan) d\u0259rmanlar t\u00f6vsiy\u0259 olunur. \u018fg\u0259r q\u0131zd\u0131rman\u0131n arxas\u0131nda daha ciddi bir s\u0259b\u0259b varsa m\u00fcalic\u0259 h\u0259min s\u0259b\u0259b\u0259 y\u00f6n\u0259lik olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Q\u0131zd\u0131rman\u0131 evd\u0259 m\u00fcalic\u0259 etikd\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131 m\u0259qamlar<\/h2>\n\n\n\n<p>Q\u0131zd\u0131rman\u0131 evd\u0259 m\u00fcalic\u0259 ed\u0259rk\u0259n \u0259n vacib m\u0259qam simptomlar\u0131 y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 ehtimal olunan ciddi s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn pe\u015f\u0259kar tibbi m\u0259sl\u0259h\u0259t almaqd\u0131r. Bu bax\u0131mdan a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259k faydal\u0131 olar:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bol su i\u00e7m\u0259k:&nbsp;Q\u0131zd\u0131rma zaman\u0131 b\u0259d\u0259n daha \u00e7ox maye itirir. Dehidrasiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn bol su v\u0259 ya elektrolit i\u00e7kil\u0259ri i\u00e7m\u0259k m\u00fch\u00fcmd\u00fcr.<\/li>\n\n\n\n<li>Otaq temperaturunu normal saxlamaq:&nbsp;\u00c7ox isti v\u0259 ya \u00e7ox soyuq m\u00fchit q\u0131zd\u0131rman\u0131n simptomlar\u0131n\u0131 daha da pisl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r. Ota\u011f\u0131n temperaturunu rahat v\u0259 sabit bir s\u0259viyy\u0259d\u0259 saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/li>\n\n\n\n<li>Y\u00fcng\u00fcl geyinm\u0259k:&nbsp;\u00c7ox qal\u0131n geyinm\u0259k v\u0259 ya \u00f6rt\u00fcnm\u0259k b\u0259d\u0259nin istiliyinin atmas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir. Y\u00fcng\u00fcl v\u0259 rahat geyiml\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verin.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130stirah\u0259t:&nbsp;Q\u0131zd\u0131rma il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259d\u0259n enerjiy\u0259 ehtiyac duyur. M\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r \u00e7ox istirah\u0259t edin.<\/li>\n\n\n\n<li>Antipiretik d\u0259rmanlar:&nbsp;Q\u0131zd\u0131rman\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn parasetamol v\u0259 ya ibuprofen kimi antipiretik d\u0259rmanlardan istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Bununla birlikd\u0259 h\u0259r hans\u0131 d\u0259rman\u0131 istifad\u0259 etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l tibbi m\u0259sl\u0259h\u0259t al\u0131nmas\u0131 m\u00fch\u00fcmd\u00fcr.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Q\u0131zd\u0131rma il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 immunitetin rolu<\/h2>\n\n\n\n<p>Q\u0131zd\u0131rma, \u0259slind\u0259 b\u0259d\u0259nin x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan immunitet sisteminin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Y\u00fcks\u0259k b\u0259d\u0259n temperaturu b\u0259zi patogenl\u0259rin m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 immunitet sisteminin daha effektiv i\u015fl\u0259m\u0259sin\u0259 imkan verir. Buna baxmayaraq, \u00e7ox y\u00fcks\u0259k v\u0259 ya uzunm\u00fcdd\u0259tli q\u0131zd\u0131rma, x\u00fcsusil\u0259 u\u015faqlar v\u0259 ya\u015fl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li ola bil\u0259r v\u0259 pe\u015f\u0259kar tibbi m\u00fcdaxil\u0259ni t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">N\u0259tic\u0259<\/h2>\n\n\n\n<p>Q\u0131zd\u0131rma b\u0259d\u0259nin infeksiya v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 qoydu\u011fu t\u0259bii bir reaksiyad\u0131r. Onun ba\u015f verm\u0259 mexanizml\u0259ri, simptomlar\u0131, s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 m\u00fcalic\u0259 yollar\u0131 h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 bilikl\u0259r t\u0259qdim edir. Q\u0131zd\u0131rma il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d onun s\u0259b\u0259bini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 uy\u011fun m\u00fcalic\u0259ni t\u0259min etm\u0259kdir. Evd\u0259 q\u0131zd\u0131rma m\u00fcalic\u0259si zaman\u0131 sad\u0259 v\u0259 effektiv qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259k simptomlar\u0131n y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 daha tez sa\u011falma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Bununla birlikd\u0259 q\u0131zd\u0131rma uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 ya \u00e7ox y\u00fcks\u0259k olarsa pe\u015f\u0259kar tibbi yard\u0131m almaq vacibdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0131zd\u0131rma b\u0259d\u0259nimizd\u0259 ba\u015f ver\u0259n kompleks bir reaksiyad\u0131r ki, \u0259sas\u0259n infeksiya, iltihab, x\u0259st\u0259lik v\u0259 ya b\u0259zi d\u0259rmanlar\u0131n yan t\u0259sirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 meydana g\u0259lir. Bu bloq yaz\u0131s\u0131nda<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98513,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98512","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98512"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98514,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98512\/revisions\/98514"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}