{"id":98551,"date":"2024-02-27T01:20:43","date_gmt":"2024-02-26T21:20:43","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98551"},"modified":"2024-02-27T01:20:44","modified_gmt":"2024-02-26T21:20:44","slug":"lutfi-zad%c9%99-haqqinda-bilinm%c9%99y%c9%99nl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98551","title":{"rendered":"L\u00fctfi Zad\u0259 haqq\u0131nda bilinm\u0259y\u0259nl\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>1. L\u00fctfi Zad\u0259 1921-ci ilin 4 fevral\u0131nda Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259, R\u0259him \u018fl\u0259sg\u0259rzad\u0259 v\u0259 y\u0259hudi \u0259silli rus u\u015faq h\u0259kimi Feyqa (Fanya) Moiseyevna Koreman\u0131n ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<p>2. 1932-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u0130ran v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan az\u0259rbaycanl\u0131larla ba\u011fl\u0131 q\u0259bul etdiyi q\u0259rara g\u00f6r\u0259, onlar ya Sovet Az\u0259rbaycan\u0131nda qal\u0131b buran\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259li,&nbsp;<a><\/a>ya da \u00f6lk\u0259ni d\u0259rhal t\u0259rk edib getm\u0259li idil\u0259r. \u018fl\u0259sg\u0259rzad\u0259l\u0259r ail\u0259si \u0130rana getm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<p>3. L\u00fctfizad\u0259 ilk t\u0259hsilini Bak\u0131da, orta t\u0259hsilini \u0130randa, al\u0131b. O, Tehran Universitetinin Elektrik m\u00fch\u0259ndisliyi fak\u00fclt\u0259sind\u0259, AB\u015e-\u0131n Massa\u00e7usets Texnologiya \u0130nstitutunda t\u0259hsil al\u0131b. L\u00fctfi Zad\u0259 h\u0259m\u00e7inin Kolumbiya Universitetind\u0259 elektron m\u00fch\u0259ndisliyi \u00fczr\u0259 magistr, 1957-ci ild\u0259 is\u0259 professor d\u0259r\u0259c\u0259si al\u0131b, Kaliforniyan\u0131n Berkli Universitetinin professoru olub.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Bu g\u00fcn d\u00fcnya elmin\u0259 L\u00fctfi Zad\u0259nin 6 m\u00fch\u00fcm n\u0259z\u0259riyy\u0259si m\u0259lumdur. Ona d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259ti qazand\u0131ran, d\u00fcnya elmind\u0259 inqilab hesab olunan qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiq n\u0259z\u0259riyy\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>5. L\u00fctfi Zad\u0259 m\u00fcsahib\u0259l\u0259rinin birind\u0259 paparatsil\u0259r kimi m\u0259\u015fhur insanlar\u0131 \u00e7\u0259km\u0259yi sevdiyini deyib. Onlar\u0131n aras\u0131nda AB\u015e-\u0131n sabiq prezidentl\u0259ri Nikson v\u0259 Trumen d\u0259 olub. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 Rostropovi\u00e7, Qalina Vi\u015fnevskaya, Svyatoslav Rixter kimi 50-y\u0259 yax\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259xsin fotosunu \u00e7\u0259kib.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Bu g\u00fcn Yaponiyan\u0131n \u201cMitsubishi\u201d, \u201cToshiba\u201d, \u201cSony\u201d, \u201cCanon\u201d, \u201cNissan\u201d, \u201cHonda\u201d v\u0259 AB\u015e-\u0131n \u201cGeneral Motors\u201d, \u201cMotorola\u201d, \u201cKodak\u201d v\u0259 ba\u015fqa \u015firk\u0259tl\u0259ri qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiq n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259saslanan foto v\u0259 videokameralar, paltaryuyan ma\u015f\u0131nlar, vakuum kimy\u0259vi t\u0259mizl\u0259yicil\u0259rinin istehsal\u0131nda, avtomobill\u0259rin, qatarlar\u0131n, s\u0259naye prosesl\u0259rinin idar\u0259 olunmas\u0131nda geni\u015f istifad\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>7. L\u00fctfi Zad\u0259 1989-cu ild\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiq n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin s\u0259nayed\u0259ki u\u011furlar\u0131na g\u00f6r\u0259 Yaponiyan\u0131n elm adamlar\u0131na verdiyi \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u00fckafata \u2013 \u201cHonda\u201d m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. O, h\u0259m\u00e7inin, 2013-c\u00fc ild\u0259 \u0130spaniyan\u0131n Madrid \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 BBVA (Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, S.A.) fondu t\u0259r\u0259find\u0259n 400 min avro il\u0259 m\u00fckafatland\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>8. AB\u015e-\u0131n Milli Kosmik T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi (NASA) L\u00fctfi Zad\u0259nin m\u0259\u015fhur v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r f\u0259zas\u0131, dinamik sisteml\u0259rin idar\u0259 olunma v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunma n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259rini t\u0259tbiq edir.<\/p>\n\n\n\n<p>9. 2016-c\u0131 ild\u0259 L\u00fctfi Zad\u0259nin n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u0259sas\u0131nda yapon aliml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n ilk d\u0259f\u0259 olaraq s\u00fcni-intellekt\u0259 malik robot haz\u0131rlan\u0131b. \u201cAlter\u201d adl\u0131 robot Tokiodak\u0131 Beyn\u0259lxalq Elm Muzeyind\u0259 s\u0259rgil\u0259nib.<\/p>\n\n\n\n<p>10. Az\u0259rbaycanl\u0131 alim 6 sentyabr 2017-ci ild\u0259 97 ya\u015f\u0131nda AB\u015e-\u0131n Kaliforniya \u015ftat\u0131nda yerli vaxtla s\u0259h\u0259r saat 7:30-da d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. Onun n\u0259\u015finin \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259si yuband\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 29 sentyabrda I F\u0259xri Xiyabanda torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Bonus: L\u00fctfi Zad\u0259 d\u00fcnyada \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 \u0259n \u00e7ox istinad edil\u0259n alim say\u0131l\u0131r. T\u0259kc\u0259 1990-2000-ci ill\u0259rd\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 36 mind\u0259n \u00e7ox istinad edilib. Onun \u0259n maraql\u0131 c\u0259h\u0259ti elmi b\u00f6y\u00fck pullara qurban verm\u0259m\u0259sidir. L\u00fctfi Zad\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259n yararlanan \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259n pay sahibliyini t\u0259l\u0259b ets\u0259 idi, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n z\u0259ngin insanlar\u0131ndan biri olard\u0131. Amma o, ki\u00e7ik v\u0259 sad\u0259 m\u0259nzild\u0259 ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1. L\u00fctfi Zad\u0259 1921-ci ilin 4 fevral\u0131nda Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259, R\u0259him \u018fl\u0259sg\u0259rzad\u0259 v\u0259 y\u0259hudi \u0259silli rus u\u015faq h\u0259kimi Feyqa (Fanya) Moiseyevna Koreman\u0131n ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98552,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98551","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98551","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98551"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98551\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98553,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98551\/revisions\/98553"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}