{"id":98598,"date":"2024-03-03T18:24:16","date_gmt":"2024-03-03T14:24:16","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98598"},"modified":"2024-03-03T18:24:17","modified_gmt":"2024-03-03T14:24:17","slug":"h%c9%99yat-olumun-bu-uzund%c9%99-o-uzund%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98598","title":{"rendered":"H\u0259yat: \u00f6l\u00fcm\u00fcn bu \u00fcz\u00fcnd\u0259, o \u00fcz\u00fcnd\u0259"},"content":{"rendered":"\n<p>Bir h\u0259disi \u015f\u0259rifl\u0259rind\u0259 R\u0259sulullah bu d\u00fcnyan\u0131 uzun bir s\u0259f\u0259r zaman\u0131 insan\u0131n dibind\u0259 oturdu\u011fu a\u011fac k\u00f6lg\u0259sin\u0259 b\u0259nz\u0259dir.<br>\u00c7ox poetik v\u0259 el\u0259 poetik oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc tablodur, el\u0259 deyilmi? H\u0259l\u0259 bu haras\u0131d\u0131r? Ba\u015fqa bir yerd\u0259 d\u0259 d\u00fcnya h\u0259yat\u0131 yuxuya b\u0259nz\u0259dilir. \u0130nsan \u00f6ld\u00fckc\u0259 yuxudan ay\u0131l\u0131rm\u0131\u015f.<br>\u015eair d\u0259 \u201cuzun, inc\u0259 bir yolday\u0131q\u201c deyir. Uzun, inc\u0259 yolun bir hiss\u0259si d\u0259 bu d\u00fcnyaya d\u00fc\u015f\u00fcr. Y\u0259ni bu d\u00fcnya o uzun, inc\u0259 yolun \u00e7ox q\u0131sa bir hiss\u0259sidir.<a><\/a><br>\u00d6l\u00fcml\u0259 ay\u0131l\u0131r\u0131q, \u00f6l\u00fcml\u0259 oyan\u0131r\u0131q. \u00d6l\u00fcm Allah-T\u0259alan\u0131n \u0259dal\u0259tinin t\u0259c\u0259llisidir, \u00f6l\u00fcm haqd\u0131r, qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. \u00d6l\u00fcm o \u201cuzun, inc\u0259 yolun\u201c bir m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n ba\u015fqa bir m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 bizi \u00f6t\u00fcr\u0259n qap\u0131d\u0131r. Amma bir \u015fey d\u0259 var ki, o uzun, inc\u0259 yolu biz getmirik, o yol \u00f6z\u00fc bizi apar\u0131r. \u018fg\u0259r bizd\u0259n olsayd\u0131, durdu\u011fumuz yerd\u0259c\u0259 m\u0131xlan\u0131b qalar, d\u00fcnyaya d\u00f6rd\u0259ll\u0259 yap\u0131\u015fard\u0131q. H\u0259m d\u0259 n\u0259 yax\u015f\u0131 ki, b\u00fct\u00fcn bunlar bizim irad\u0259mizin \u00fcst\u00fcnd\u0259, Allah-T\u0259alan\u0131n \u0259dal\u0259ti il\u0259 t\u0259nziml\u0259nmi\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u011f\u0131ll\u0131 adam oturub dincini ald\u0131\u011f\u0131 o a\u011fac\u0131n k\u00f6lg\u0259sind\u0259 ged\u0259c\u0259yi m\u0259nzili, ke\u00e7\u0259c\u0259yi yollar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r. Bura n\u0259 var ki, rahatd\u0131r, oturmusan. G\u00fcn ba\u015f\u0131n\u0131 yand\u0131rm\u0131r. Amma qar\u015f\u0131da n\u0259l\u0259r, n\u0259l\u0259r g\u00f6zl\u0259yir s\u0259ni. H\u0259r \u015feyin hesab\u0131n\u0131 soru\u015facaqlar, ald\u0131\u011f\u0131n n\u0259f\u0259sin d\u0259, o a\u011fac k\u00f6lg\u0259sinin d\u0259, a\u011facdan ovcuna d\u00fc\u015f\u0259n o g\u00f6z\u0259l nem\u0259tin d\u0259, h\u0259r \u015feyin hesab\u0131n\u0131&#8230;<br>El\u0259 is\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn o \u00fcz\u00fcnd\u0259ki h\u0259yat haqq\u0131nda m\u0259lumat sahibi olmaqda, \u00f6z\u00fcm\u00fczl\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259li oldu\u011fumuz yol azuq\u0259si haqq\u0131nda m\u0259lumatlanmaqda, bilgi sahibi olmaqda gecikm\u0259m\u0259liyik. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, ba\u015f verib-verm\u0259y\u0259c\u0259yi ehtimal edil\u0259n z\u0259lz\u0259l\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r birimizin z\u0259lz\u0259l\u0259 \u00e7antas\u0131 olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00f6mr\u00fcm\u00fcz\u00fcn yetm\u0259y\u0259c\u0259yi bir z\u0259lz\u0259l\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fclm\u0259lidirs\u0259, b\u0259s onda h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn qa\u00e7\u0131lmaz olan v\u0259 m\u00fctl\u0259q qovu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00fcm adl\u0131 bu son \u00fc\u00e7\u00fcn niy\u0259 m\u0259lumatlanmayaq v\u0259 haz\u0131rl\u0131q g\u00f6rm\u0259y\u0259k?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6l\u00fcmd\u0259n sonrak\u0131 h\u0259yat h\u0259l\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin erk\u0259n \u00e7a\u011flar\u0131nda bel\u0259 q\u0259bil\u0259 hal\u0131nda ya\u015fayan insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n bir reall\u0131q, h\u0259qiq\u0259t kimi q\u0259bul edilmi\u015fdir. \u00d6l\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259clis ke\u00e7irilm\u0259si, q\u0259brin \u0259traf\u0131nda tonqal qalanmas\u0131 v\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rl\u0259 b\u0259z\u0259nm\u0259si insan\u0131n \u00f6lm\u0259y\u0259n ruhuna say\u011f\u0131n\u0131n ifad\u0259sidir. B\u0259zi co\u011frafiyalarda \u00f6l\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn kurqan tikilmi\u015f, m\u0259zara yeni h\u0259yat\u0131nda \u00f6l\u00fcy\u0259 laz\u0131m olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131, \u0259rzaq, geyiml\u0259r, at\u0131, silahlar\u0131 v\u0259 s\u0259n\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 al\u0259tl\u0259r qoymu\u015flar. Bu g\u00fcn arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259r biz\u0259 h\u0259l\u0259 q\u0259dimd\u0259n b\u0259ri insanlar\u0131n \u00f6l\u00fcmd\u0259n sonrak\u0131 h\u0259yata inand\u0131qlar\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir.<br>T\u0259bii ki, bu sayd\u0131qlar\u0131m\u0131z \u0130lahi qanunlara uy\u011fun inanclar deyil. \u0130slam dinind\u0259 \u00f6l\u00fcy\u0259 yeni h\u0259yat\u0131nda maddi \u015feyl\u0259rin deyil, h\u0259l\u0259 d\u00fcnyada ik\u0259n qazand\u0131\u011f\u0131 m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tin fayda verdiyi x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131r. B\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r \u00f6z \u00fcmm\u0259tl\u0259rini \u00f6l\u00fcmd\u0259n sonrak\u0131 h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rl\u0131q g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015flar. H\u0259\u015fr meydan\u0131nda insanlar\u0131n toplanaca\u011f\u0131n\u0131, d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 hesaba \u00e7\u0259kil\u0259c\u0259kl\u0259rini, g\u00f6z\u0259l \u0259m\u0259ll\u0259ri \u00e7ox olanlar\u0131n c\u0259nn\u0259t\u0259, dig\u0259rl\u0259rinin is\u0259 g\u00fcnahlar\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 uy\u011fun c\u0259h\u0259nn\u0259m\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259yini elan ed\u0259r\u0259k, onlar\u0131 bu d\u00fcnyada xeyirli insan olma\u011fa t\u0259\u015fviq etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r m\u00fcs\u0259lman bunlara s\u0259mimi q\u0259lbd\u0259n inan\u0131r. \u00d6ld\u00fckd\u0259n sonra dirilm\u0259k elmi bax\u0131mdan da inkar olunmayan h\u0259qiq\u0259tdir. \u018fslin\u0259 qalanda biz h\u0259r gec\u0259 yatark\u0259n yar\u0131\u00f6l\u00fc v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 olmuruqmu? S\u0259h\u0259r oyan\u0131nca dirilib yenid\u0259n h\u0259yata qay\u0131d\u0131r\u0131q. Biz \u00f6l\u0259nd\u0259n sonra \u0259timiz \u00e7\u00fcr\u00fcy\u0259c\u0259k, sad\u0259c\u0259 skeletimiz qalacaq, t\u0259krar dirilib skeletimizin canl\u0131 insana d\u00f6nm\u0259sini imkans\u0131z hesab edirsinizmi? Niy\u0259 imkans\u0131z olsun ax\u0131? H\u0259r il yazqaba\u011f\u0131 qupquru, skelet\u0259 d\u00f6nm\u00fc\u015f a\u011fac v\u0259 budaqlar\u0131n\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259k v\u0259 yarpaqlarla b\u0259z\u0259nm\u0259si Allah \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 asan bir i\u015fdirs\u0259, insanlar\u0131 yenid\u0259n diriltm\u0259k v\u0259 H\u0259\u015fr meydan\u0131nda toplamaq da el\u0259 asand\u0131r. H\u0259m d\u0259 insan\u0131 yenid\u0259n diriltm\u0259k onu ilk d\u0259f\u0259 yaratmaqdan \u00e7\u0259tin deyil ki? Bir damla sudan \u0259ti, s\u00fcm\u00fcy\u00fc, qan\u0131, sa\u00e7\u0131, d\u0131rna\u011f\u0131, damarlar\u0131\u2026 h\u0259r birisini ayr\u0131-ayr\u0131 yaratmay\u0131bm\u0131? Yoxsa haz\u0131r skeletin \u00fcz\u0259rin\u0259 \u0259t libas\u0131 geyindirm\u0259k Ona \u00e7\u0259tinmi g\u0259l\u0259c\u0259k? Ha\u015fa v\u0259 k\u0259lla! T\u0259bii, insan\u0131n bunlara inan\u0131b-inanmamaq haqq\u0131 var, amma s\u00f6hb\u0259tin bu yerind\u0259 bir misal s\u00f6yl\u0259yim, siz d\u0259 e\u015fidin v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcr\u0259tl\u0259 getdiyiniz bir yolun \u00fcst\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck bir tunel olsa v\u0259 o tunel\u0259 girm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa \u00e7ar\u0259niz olmasa, bu tunel haqq\u0131nda h\u0259r c\u00fcr bilgiy\u0259 ehtiyac\u0131n\u0131z olarm\u0131, olmazm\u0131? \u2014 \u018flb\u0259tt\u0259, olar. Uzunlu\u011fu n\u0259 q\u0259d\u0259rdir, i\u00e7ind\u0259 i\u015f\u0131q sistemi varm\u0131, havaland\u0131rma kifay\u0259t q\u0259d\u0259dirmi, bu tunel hans\u0131 s\u0259mt\u0259 do\u011fru uzan\u0131r? Do\u011fru, yanl\u0131\u015f, h\u0259r bilgiy\u0259 inan\u0131rs\u0131n\u0131z. B\u0259li, s\u00fcr\u0259tl\u0259 q\u0259t etdiyimiz bu \u00f6m\u00fcr yolunda a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131b bizi g\u00f6zl\u0259y\u0259n q\u0259bir qap\u0131s\u0131na do\u011fru ir\u0259lil\u0259yirik. Yolu d\u0259yi\u015fdirm\u0259k, i\u00e7\u0259ri girm\u0259m\u0259k kimi bir se\u00e7imimiz, imkan\u0131m\u0131z da yoxdur. El\u0259 is\u0259 bu uzun tunell\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259r ver\u0259n pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 qulaq asmal\u0131y\u0131q. \u0130nan\u0131b-inanmamaq h\u0259r k\u0259sin \u00f6z i\u015fidir, amma vicdan\u0131 olan inanmas\u0131n g\u00f6r\u00fcm nec\u0259 inanm\u0131r&#8230;<br>Kor bir insana G\u00fcn\u0259\u015fin i\u015f\u0131qlar\u0131ndan, r\u0259ngl\u0259rd\u0259n, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rd\u0259n b\u0259hs ets\u0259niz v\u0259 o, bunlar\u0131 inkar ets\u0259, \u00f6z al\u0259min\u0259 g\u00f6r\u0259 haql\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bunlar\u0131n he\u00e7 birini g\u00f6rm\u00fcr. Amma onun g\u00f6rm\u0259m\u0259si he\u00e7 d\u0259 o dem\u0259k deyil ki, bu dedikl\u0259rimiz yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir y\u0259hudi H\u0259zr\u0259ti \u018flid\u0259n soru\u015fur:<br>\u2014 Ya \u018fli! \u018fg\u0259r s\u0259nin s\u00f6yl\u0259diyin bu axir\u0259t h\u0259yat\u0131 yoxdursa?<br>H\u0259zr\u0259ti \u018flinin cavab\u0131 q\u0131sa, amma olduqca m\u0259nal\u0131d\u0131r:<br>\u2014 \u018fg\u0259r yoxdursa, m\u0259n bir \u015fey itirm\u0259r\u0259m, amma varsa?<br>B\u0259li, yollarda azuq\u0259siz qalmay\u0131n, o biri t\u0259r\u0259f \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn v\u0259 azuq\u0259 t\u0259dar\u00fck\u00fc g\u00f6r\u00fcn. \u00d6l\u00fcm ger\u00e7\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq v\u0259 bu ger\u00e7\u0259k haqq\u0131nda yoxmu\u015f kimi davranmaq m\u0259s\u0259l\u0259nin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc deyil. \u00d6l\u00fcm el\u0259 bir ger\u00e7\u0259kdir ki, h\u0259yat sad\u0259c\u0259 onun say\u0259sind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259, idrak edil\u0259 bilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir h\u0259disi \u015f\u0259rifl\u0259rind\u0259 R\u0259sulullah bu d\u00fcnyan\u0131 uzun bir s\u0259f\u0259r zaman\u0131 insan\u0131n dibind\u0259 oturdu\u011fu a\u011fac k\u00f6lg\u0259sin\u0259 b\u0259nz\u0259dir.\u00c7ox poetik v\u0259 el\u0259 poetik oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98599,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98598","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98598","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98598"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98598\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98600,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98598\/revisions\/98600"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98599"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}