{"id":98724,"date":"2024-03-09T10:56:46","date_gmt":"2024-03-09T06:56:46","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98724"},"modified":"2024-03-09T10:56:47","modified_gmt":"2024-03-09T06:56:47","slug":"ziv%c9%99r-m%c9%99mm%c9%99dova-s%c9%99rqin-ilk-heyk%c9%99lt%c9%99ras-qadini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98724","title":{"rendered":"Ziv\u0259r M\u0259mm\u0259dova &#8212; \u015e\u0259rqin ilk heyk\u0259lt\u0259ra\u015f qad\u0131n\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259ti m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bol\u015fevikl\u0259r savads\u0131zl\u0131qla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r, qad\u0131nlar\u0131n \u00e7adralar\u0131n\u0131 atmalar\u0131, t\u0259hsil almalar\u0131 u\u011frunda b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irirdil\u0259r. Ziv\u0259r xan\u0131m bel\u0259 bir d\u00f6vrd\u0259 ilk s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259rini yarad\u0131rd\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><a><\/a>Arzular\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131na do\u011fru&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1902-ci il iyunun 14-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7d\u0131. \u00abM\u00fcq\u0259dd\u0259s Nina\u00bb q\u0131zlar gimnaziyas\u0131nda t\u0259hsil\u0259 ba\u015flayanda yeddi ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin maddi yard\u0131m\u0131 il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bu m\u0259kt\u0259bd\u0259 d\u00f6vr\u00fcn savadl\u0131, m\u00fct\u0259r\u0259qqi fikirli m\u00fc\u0259lliml\u0259rind\u0259n d\u0259rs ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Atas\u0131 N\u0259c\u0259fqulu Ta\u011f\u0131yev sahibkar idi. Ziv\u0259r xan\u0131m maddi ehtiyaclardan uzaq olan bir ail\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcrd\u00fc. Ancaq onun \u0259n b\u00f6y\u00fck xo\u015fb\u0259xtliyi atas\u0131n\u0131n m\u00fcasir fikirli, uzaqg\u00f6r\u0259n insan olmas\u0131 idi. N\u0259c\u0259fqulu Ta\u011f\u0131yev \u00f6vladlar\u0131n\u0131n yaln\u0131z rahatl\u0131q, bolluq, firavanl\u0131q i\u00e7\u0259risind\u0259 ya\u015famalar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fm\u0131rd\u0131. Onlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi k\u00f6m\u0259k, arxa, dayaq idi. N\u0259c\u0259fqulu Ta\u011f\u0131yev u\u015faqlar\u0131n\u0131n t\u0259rbiy\u0259si il\u0259 ciddi m\u0259\u015f\u011ful olur, yax\u015f\u0131 t\u0259hsil almalar\u0131, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni \u0259sirg\u0259mirdi. Ziv\u0259r xan\u0131m\u0131n istedad\u0131n\u0131 duya bil\u0259n N\u0259c\u0259fqulu Ta\u011f\u0131yev onun arzular\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7m\u0259sin\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/03\/41\/16\/2022\/11\/22\/6eccfb.jpg\" alt=\"Ziv\u0259r xan\u0131m\" title=\"Ziv\u0259r xan\u0131m\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri idi. Bak\u0131da musiqi v\u0259 r\u0259ssaml\u0131q m\u0259kt\u0259bl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131rd\u0131. N\u0259c\u0259fqulu Ta\u011f\u0131yev o zaman q\u0131z\u0131n\u0131n arzular\u0131n\u0131 dinl\u0259m\u0259li oldu\u2026 Ziv\u0259r xan\u0131m sonralar o g\u00fcnl\u0259ri bel\u0259 xat\u0131rlayard\u0131: \u00abM\u00fcasir d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 malik olan atam Avropa \u00fcslubunda geyinirdi. Onda g\u00f6z\u0259lliyi g\u00f6r\u00fcb duymaq, onu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131 var idi. Ki\u00e7ik bac\u0131mla \u201eM\u00fcq\u0259dd\u0259s Nina\u201c q\u0131zlar m\u0259kt\u0259bind\u0259 oxuyurduq. M\u0259n bo\u015f vaxtlar\u0131mda \u015f\u0259kil \u00e7\u0259kir, gild\u0259n fiqurlar d\u00fcz\u0259ldirdim. \u015e\u0259h\u0259rimizd\u0259 r\u0259ssaml\u0131q m\u0259kt\u0259binin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 e\u015fid\u0259nd\u0259 can\u0131mdan \u00fc\u015f\u00fctm\u0259 ke\u00e7di. Yen\u0259 \u00fcmidim atama idi. Dil t\u00f6k\u00fcb onu yola g\u0259tirdim, icaz\u0259 verdi. D\u0259rhal d\u00fcz\u0259ltdiyim fiqurlar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb r\u0259ssaml\u0131q m\u0259kt\u0259bin\u0259 getdim\u00bb. Bu, Ziv\u0259r xan\u0131m\u0131 zirv\u0259y\u0259 aparacaq, ad\u0131n\u0131 yaln\u0131z Az\u0259rbaycanda deyil, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259 birinci ed\u0259c\u0259k s\u0259n\u0259t yolunda atd\u0131\u011f\u0131 ilk add\u0131m idi. R\u0259ssaml\u0131q kursuna daxil olan Ziv\u0259r xan\u0131m \u00e7ox ke\u00e7m\u0259di ki, istedad\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin diqq\u0259tini c\u0259lb etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kursu bitirdikd\u0259n sonra 1920-ci ild\u0259 se\u00e7diyi s\u0259n\u0259ti daha d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Ali R\u0259ssaml\u0131q M\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil oldu. O, D\u00f6vl\u0259t T\u00fcrk Musiqi M\u0259kt\u0259bin\u0259 skripka b\u00f6lm\u0259sin\u0259 d\u0259 q\u0259bul edildi. Eyni zamanda iki m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsil alan Ziv\u0259r xan\u0131m h\u0259m heyk\u0259ltara\u015fl\u0131q, h\u0259m d\u0259 musiqi s\u0259n\u0259tinin pe\u015f\u0259kar\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259inki Az\u0259rbaycan, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 ilk qad\u0131n heyk\u0259ltara\u015f olan Ziv\u0259r xan\u0131m h\u0259m d\u0259 g\u00f6z\u0259l skripka ifa\u00e7\u0131s\u0131 idi. Musiqi duyumu, qabiliyy\u0259ti v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 t\u0259hsil ona skripka ifa\u00e7\u0131s\u0131 kimi ad-san qazand\u0131rd\u0131. Ziv\u0259r xan\u0131m b\u00f6y\u00fck pedaqoq \u00dczeyir b\u0259y Hac\u0131b\u0259ylinin m\u00fchazir\u0259l\u0259rinin dinl\u0259yicisi olmu\u015fdu. 1922-ci ild\u0259n is\u0259 \u00dczeyir b\u0259yin yaratd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi D\u00f6vl\u0259t Simfonik Orkestrind\u0259 skripka\u00e7\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdi. 1923-c\u00fc ild\u0259 \u00abAr\u015f\u0131n mal alan\u00bb operettas\u0131n\u0131n ilk tama\u015fas\u0131nda \u0259sas ifa\u00e7\u0131lardan biri d\u0259 Ziv\u0259r xan\u0131m idi. Dahi b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir b\u0259y Hac\u0131b\u0259yli \u00f6z skripkas\u0131n\u0131 ona ba\u011f\u0131\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00f6z\u0259llik duy\u011fusu il\u0259 yarad\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ziv\u0259r xan\u0131m h\u0259l\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259lik ill\u0259rind\u0259 aktyor, rejissor, pedaqoq, teatr xadimi H\u00fcseynqulu Sarabskinin b\u00fcst\u00fcn\u00fc yaratd\u0131. O, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Ali R\u0259ssaml\u0131q M\u0259kt\u0259bind\u0259 t\u0259hsilini 1924-c\u00fc ild\u0259 ba\u015fa vurdu. S.D.Erziya v\u0259 P.V.Sabsay\u0131n emalatxanas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaman ke\u00e7dikc\u0259 portret ustas\u0131 kimi p\u00fcxt\u0259l\u0259\u015fdi. M\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin, \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n, musiqisinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm xidm\u0259tl\u0259ri olan insanlar\u0131n abid\u0259l\u0259rini haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun z\u0259ngin portretl\u0259r qalereyas\u0131nda sevimli m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin da\u015fla\u015fm\u0131\u015f sur\u0259tl\u0259ri d\u0259 var. F\u0259xri xiyabanda tan\u0131nm\u0131\u015f r\u0259ssam, pedaqoq \u018fzim \u018fzimzad\u0259nin m\u0259zar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki abid\u0259nin m\u00fc\u0259llifi Ziv\u0259r xan\u0131md\u0131r. O, dig\u0259r sevimli m\u00fc\u0259lliminin \u2014 \u00dczeyir b\u0259y Hac\u0131b\u0259ylinin d\u0259 portretini b\u00f6y\u00fck ehtiramla, m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 haz\u0131rlad\u0131, onun b\u00fcst v\u0259 heyk\u0259lini yaratd\u0131. Heyk\u0259ltara\u015f 1950-ci ild\u0259 dahi b\u0259st\u0259kar\u0131n da\u015f portretini naturadan i\u015fl\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>1924-c\u00fc ild\u0259 H\u0259bib M\u0259mm\u0259dovla ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurdu. Q\u0131z\u0131 G\u00fclb\u0259niz xan\u0131m, bir il sonra is\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 istedadl\u0131 heyk\u0259ltara\u015f kimi ad qazanacaq o\u011flu Tokay d\u00fcnyaya g\u0259ldi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/03\/41\/16\/2022\/11\/22\/4820fb.jpg\" alt=\"Ziv\u0259r xan\u0131m\" title=\"Ziv\u0259r xan\u0131m\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>H\u0259bib M\u0259mm\u0259dov N.E.Bauman ad\u0131na Moskva Texniki Universitetind\u0259 oxudu\u011fu ill\u0259rd\u0259 Ziv\u0259r xan\u0131m da Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131. O, Moskvada ya\u015fad\u0131. Xalq Komissarlar\u0131 Sovetind\u0259 korrektor-t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra Az\u0259rbaycana d\u00f6nd\u00fcl\u0259r. Ziv\u0259r M\u0259mm\u0259dova yenid\u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259zml\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 davam etdirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1930-1940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 p\u0259hl\u0259van Sali S\u00fcleyman\u0131n, B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si q\u0259hr\u0259manlar\u0131 G\u0259ray \u018fs\u0259dovun, \u0130dris S\u00fcleymanovun, H\u00fcseynbala \u018fliyevin v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n da\u015f portretl\u0259rini yaratd\u0131. O, ilk t\u0259yyar\u0259\u00e7i qad\u0131nlardan olan Leyla M\u0259mm\u0259db\u0259yovan\u0131n, pamb\u0131q\u00e7\u0131 B\u0259sti Ba\u011f\u0131rovan\u0131n b\u00fcstl\u0259rini d\u0259 b\u00f6y\u00fck sevgi v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131qla haz\u0131rlad\u0131. G\u00f6rk\u0259mli heyk\u0259ltara\u015f M\u0259hs\u0259ti G\u0259nc\u0259vinin, Nizaminin \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 ill\u00fcstrasiyalar i\u015fl\u0259di. Ona u\u011fur qazand\u0131ran \u0259s\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda \u00abKolxoz\u00e7u qad\u0131n\u00bb (gips, 1940), \u00abQ\u0131z g\u0259lincik il\u0259\u00bb (dekorativ fiqur, \u00e7ini, \u015fir\u0259\u00fcst\u00fc nax\u0131\u015f, 1950), \u00abR\u0259qqas\u0259\u00bb (dekorativ fiqur, \u00e7ini, \u015fir\u0259\u00fcst\u00fc nax\u0131\u015f, q\u0131z\u0131lla z\u0259rl\u0259m\u0259, 1954) v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 da var.<\/p>\n\n\n\n<p>Ziv\u0259r M\u0259mm\u0259dovan\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti g\u00f6z\u0259l heyk\u0259ltara\u015fl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259ridir. O, s\u0259n\u0259tini \u00e7ox sev\u0259n, ona \u00fcr\u0259kd\u0259n ba\u011flanan, z\u0259hm\u0259tke\u015f s\u0259n\u0259tkar idi. Q\u0131z\u0131 G\u00fclb\u0259niz xan\u0131m onu bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131r: \u00abAnam\u0131 he\u00e7 zaman i\u015fsiz g\u00f6rm\u00fcrd\u00fcm, o, h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olard\u0131, gah heyk\u0259l yapar, gah \u015f\u0259kil \u00e7\u0259k\u0259r, gah toxuyar, gah da skripka \u00e7alard\u0131, bir s\u00f6zl\u0259, m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259tsiz qala bilmirdi\u00bb. O\u011flu, Xalq r\u0259ssam\u0131, SSR\u0130 R\u0259ssaml\u0131q Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, professor, SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 Tokay M\u0259mm\u0259dov is\u0259 anas\u0131n\u0131 ona heyk\u0259ltara\u015fl\u0131\u011f\u0131 sevdir\u0259n v\u0259 bu s\u0259n\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259ndir\u0259n ilk m\u00fc\u0259llimi hesab edib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6mr\u00fc boyu \u00e7ox \u00e7al\u0131\u015fan, heyk\u0259ltara\u015fl\u0131q s\u0259n\u0259timizin ilk yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan say\u0131lan, Az\u0259rbaycan\u0131n birinci heyk\u0259ltara\u015f qad\u0131n\u0131 olan Ziv\u0259r M\u0259mm\u0259dova 1980-ci il aprelin 22-d\u0259 bu d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7\u00fcb getdi. Ancaq r\u0259ngar\u0259ng yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 onun ad\u0131n\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259t tariximiz\u0259 \u0259b\u0259di yazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0Z\u00f6hr\u0259 F\u0259r\u0259cova<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259ti m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bol\u015fevikl\u0259r savads\u0131zl\u0131qla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r, qad\u0131nlar\u0131n \u00e7adralar\u0131n\u0131 atmalar\u0131, t\u0259hsil almalar\u0131 u\u011frunda b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irirdil\u0259r. Ziv\u0259r xan\u0131m bel\u0259 bir d\u00f6vrd\u0259 ilk<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98725,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98724","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98724"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98726,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98724\/revisions\/98726"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}