{"id":98752,"date":"2024-03-10T11:00:11","date_gmt":"2024-03-10T07:00:11","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=98752"},"modified":"2024-03-10T11:00:45","modified_gmt":"2024-03-10T07:00:45","slug":"10-mart-milli-teatr-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=98752","title":{"rendered":"10 Mart &#8212; Milli Teatr G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>10 Mart Az\u0259rbaycan teatr\u0131 yaranmas\u0131n\u0131n 151-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc qeyd edir. Az\u0259rbaycan teatr s\u0259n\u0259ti q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin tarixi yol ke\u00e7ib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda milli teatr\u0131n yaranmas\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin tarixind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck hadis\u0259 oldu.B\u00f6y\u00fck maarif\u00e7i H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131 N\u0259c\u0259f b\u0259y V\u0259zirovun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1873-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131da M.F.Axundzad\u0259nin \u201cL\u0259nk\u0259ran xan\u0131n\u0131n v\u0259ziri\u201d komediyas\u0131n\u0131n tama\u015faya haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 pe\u015f\u0259kar teatr\u0131n t\u0259m\u0259li qoyuldu. Teatr\u0131n b\u00f6y\u00fck ictimai \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259rk ed\u0259n Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131 Nax\u00e7\u0131van, \u015e\u0259ki, \u015eamax\u0131, L\u0259nk\u0259ran, Quba v\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r, Tiflisd\u0259 v\u0259 \u0130r\u0259vanda da teatr tama\u015falar\u0131 t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r. Bu \u015f\u0259r\u0259fli i\u015fd\u0259 H. Z\u0259rdabi v\u0259 N. V\u0259zirov m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131lar. Bu tama\u015fa il\u0259 Az\u0259rbaycanda milli teatr\u0131n \u0259sas\u0131 qoyuldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda teatr s\u0259n\u0259ti q\u0259dim \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 malikdir. Xalq aras\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif meydan tama\u015falar\u0131, kukla teatr tama\u015falar\u0131 (\u201cMaral oyunu\u201d, \u201cKilimaras\u0131\u201d), bayram tama\u015falar\u0131 (\u201cKos-Kosa\u201d), dini s\u0259ciyy\u0259li tama\u015falar (\u201c\u015e\u0259bih\u201d) v\u0259 s. geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259l\u0259 XVII \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Az\u0259rbaycanda olmu\u015f frans\u0131z s\u0259yyah\u0131 \u015earden, \u00c7uxurs\u0259d b\u0259yl\u0259rb\u0259yisinin \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki iqam\u0259tgah\u0131nda qonaq olark\u0259n burada ona \u00fc\u00e7 hiss\u0259li bir tama\u015fa g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tama\u015fa \u015earden\u0259 o q\u0259d\u0259r xo\u015f t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131 ki, onu \u201c\u015e\u0259rqin operas\u0131\u201d adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Milli teatr\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u0259\u015fhur xeyriyy\u0259\u00e7i-mesenat H. Z. Ta\u011f\u0131yevin b\u00f6y\u00fck xidm\u0259ti oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>O, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ilk teatr binas\u0131 in\u015fa etdirdi. Tezlikl\u0259 Az\u0259rbaycan s\u0259hn\u0259sinin Cahangir b\u0259y Zeynalov, H\u00fcseynqulu Sarabski, Mirza\u011fa \u018fliyev, H\u00fcseyn \u018fr\u0259blinski, \u00dclvi R\u0259c\u0259b, Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259, Mustafa M\u0259rdanov, M\u0259mm\u0259drza \u015eeyxzamanov, A\u011fasad\u0131q G\u0259rayb\u0259yli, \u018flia\u011fa A\u011fayev, L\u00fctf\u0259li Abdullayev, N\u0259sib\u0259 xan\u0131m Zeynalova, M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m Davudova kimi y\u00fczl\u0259rl\u0259 simalar\u0131 yeti\u015fdi. Az\u0259rbaycanda teatr s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda Hac\u0131b\u0259yov qarda\u015flar\u0131n\u0131n da b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259yi olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>AXC-nin yaranmas\u0131 milli teatr\u0131n f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 d\u0259 canlanmaya s\u0259b\u0259b oldu. D\u00f6vl\u0259tin f\u0259al k\u00f6m\u0259yi v\u0259 m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan teatr\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm keyfiyy\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri ba\u015f verdi. Teatr\u0131n repertuar\u0131na Az\u0259rbaycan tarixi v\u0259 milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni \u0259s\u0259rl\u0259r g\u0259ldi. C\u00fcmhuriyy\u0259t h\u00f6kum\u0259tinin bu sah\u0259d\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc add\u0131mlar\u0131ndan biri d\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Teatr\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, Az\u0259rbaycan professional teatr\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t teatr\u0131 statusu almas\u0131 dem\u0259k idi. Bu teatr\u0131n p\u0259rd\u0259l\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 1918-ci il noyabr\u0131n 4-d\u0259 N. N\u0259rimanovun \u201cNadir \u015fah\u201d faci\u0259sinin tama\u015fas\u0131 il\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda teatr s\u0259n\u0259ti daha da inki\u015faf etdi. Sovet ideologiyas\u0131n\u0131 v\u0259 rejimini t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, xalq\u0131n h\u0259yat\u0131, g\u00fcz\u0259ran\u0131, tarixi ke\u00e7mi\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r d\u0259 repertuarlarda geni\u015f yer alm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259hz mart\u0131n 10-u (k\u00f6hn\u0259 still\u0259 22-si) \u2013 Az\u0259rbaycan milli teatr\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulan g\u00fcn\u00fc teatrsev\u0259rl\u0259r Milli Teatr G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini qazand\u0131qdan sonra bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, teatr s\u0259n\u0259timizin inki\u015faf\u0131nda da m\u00fch\u00fcm i\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259ti p\u0259rak\u0259nd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n teatr truppalar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k D\u00f6vl\u0259t Teatr\u0131n\u0131 yaratd\u0131. 1919-cu il oktyabr\u0131n 24-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 D\u00f6vl\u0259t Teatr\u0131n\u0131n r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn respublikada art\u0131q 26 d\u00f6vl\u0259t teatr\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. \u015e\u0259b\u0259k\u0259nin m\u00fcnt\u0259z\u0259m v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259tini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00fct\u00fcn maliyy\u0259, t\u0259\u015fkilati v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 edilir. D\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u0259d\u0259ni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda ikit\u0259r\u0259fli sazi\u015fl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq respublika teatrlar\u0131 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u00fcxt\u0259lif festivallarda u\u011furla \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri Beyn\u0259lxalq Teatr Konfrans\u0131, UN\u0130MA-n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Beyn\u0259lxalq Kukla Teatrlar\u0131 Festival\u0131, \u00c7exov Festival\u0131 kimi n\u00fcfuzlu t\u0259dbirl\u0259r\u0259 ev sahibliyi edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 1 mart 2013-c\u00fc il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda Milli Teatr G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>10 Mart Az\u0259rbaycan teatr\u0131 yaranmas\u0131n\u0131n 151-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc qeyd edir. Az\u0259rbaycan teatr s\u0259n\u0259ti q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin tarixi yol ke\u00e7ib. Az\u0259rbaycanda milli teatr\u0131n yaranmas\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin tarixind\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98757,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-98752","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98752","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98752"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98752\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98756,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98752\/revisions\/98756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}