{"id":99065,"date":"2024-03-31T14:13:35","date_gmt":"2024-03-31T10:13:35","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=99065"},"modified":"2024-03-31T14:13:36","modified_gmt":"2024-03-31T10:13:36","slug":"31-mart-soyqirimi-haqqinda-tarixi-faktlar-v%c9%99-h%c9%99qiq%c9%99tl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=99065","title":{"rendered":"31 Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda tarixi faktlar v\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1) 31 Mart hadis\u0259l\u0259ri v\u0259 g\u00fcnahs\u0131z qurbanlar<\/h2>\n\n\n\n<p>1918-ci ilin mart-aprelind\u0259 Bak\u0131, Quba, \u015eamax\u0131, Mu\u011fan v\u0259 L\u0259nk\u0259randa erm\u0259nil\u0259r 50 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, 10 minl\u0259rl\u0259 insan\u0131 \u00f6z do\u011fma yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin salm\u0131\u015flar. T\u0259kc\u0259 Bak\u0131da 30 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.&nbsp;<br><br><a><\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">2) M\u0259hv edil\u0259n k\u0259ndl\u0259r&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u015eamax\u0131da 58, Quba \u0259razisind\u0259 122, Qaraba\u011f\u0131n Da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 150, Z\u0259ng\u0259zurda 115, \u0130r\u0259van Quberniyas\u0131nda 211 k\u0259nd yerl\u0259 yeksan olunub.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">3)&nbsp;\u201c31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201dn\u00fcn elan edilm\u0259si&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 ba\u015f vermi\u015f bu d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, 1919 v\u0259 1920-ci ilin mart ay\u0131n\u0131n 31-i iki d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmummilli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edils\u0259 d\u0259 sonradan unudulub. Az\u0259rbaycan prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edilib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">4)&nbsp;\u015eaumyan\u0131n \u00f6z dilind\u0259n&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>St. \u015eaumyan&nbsp;1918-ci il mart\u0131n 15-d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259rk\u0259n&nbsp;Bak\u0131 Soveti&nbsp;Zaqafqaziya v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sinin m\u0259rk\u0259zin\u0259 v\u0259 istehkam\u0131na \u00e7evrilm\u0259lidir demi\u015fdir. \u015eaumyan yaz\u0131rd\u0131:&nbsp;<br>Bizim siyas\u0259timiz \u2013&nbsp;v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sidir. Kim bu siyas\u0259tin \u0259leyhin\u0259 gedir, h\u0259min adamlar d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizdi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">5) \u015eamax\u0131da k\u00fctl\u0259vi soyq\u0131r\u0131m&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda \u015eamax\u0131da 8 min\u0259 q\u0259d\u0259r dinc sakin q\u0259tl\u0259 yetirilimi\u015fdir. \u015eamax\u0131dakl soyq\u0131r\u0131m qurbanlar\u0131ndan 2560-\u0131 qad\u0131n v\u0259 1277-i u\u015faq idi. \u015eamax\u0131 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidi d\u0259 daxil olmaqla \u0259ks\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 u\u00e7urulmu\u015fdur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">6) Mart soq\u0131r\u0131m\u0131 Qubada&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>Stepan \u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdikl\u0259ri erm\u0259ni-bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri 1918-ci ilin ilk 5 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 Qubada \u00fcst-\u00fcst\u0259 16 mind\u0259n \u00e7ox insan\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdil\u0259r. Q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 12 min\u0259d\u0259k l\u0259zgi, 4 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259ri t\u00fcrk\u00fc \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Da\u015fnak-bol\u015fevik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Quba q\u0259zas\u0131nda 162 k\u0259ndi da\u011f\u0131dm\u0131\u015fd\u0131r ki, bunlardan 35-i haz\u0131rda da m\u00f6vcud deyil.T\u0259p\u0259d\u0259n-d\u0131rna\u011fa kimi silahlanm\u0131\u015f nizami qo\u015fun hiss\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 igidlikl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n yerli \u0259hali h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n 5 mind\u0259n \u00e7ox \u0259sg\u0259rini t\u0259l\u0259f etmi\u015fdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">7) Bak\u0131da m\u0259hv edil\u0259n edil\u0259n binalar v\u0259 dini-tarixi abid\u0259l\u0259r&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>&nbsp;Mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 Bak\u0131da m\u00fcs\u0259lman ziyar\u0259tgahlar\u0131 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisinin 400 milyon manatl\u0131q \u0259mlak\u0131n\u0131 m\u00fcsadir\u0259 edib.K\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar zaman\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m m\u0259scidi say\u0131lan T\u0259z\u0259pir m\u0259scidi arams\u0131z top at\u0259\u015fin\u0259 tutulub, erm\u0259nil\u0259r Bak\u0131n\u0131n \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m memarl\u0131q incil\u0259rind\u0259n olan \u201c\u0130smailiyy\u0259\u201d binas\u0131n\u0131 yand\u0131r\u0131blar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">8) Pusquya d\u00fc\u015f\u0259n g\u00fcnahs\u0131zlar&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>1918-ci il aprelin 29-da G\u00fcmr\u00fc yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u0259sas\u0259n qad\u0131nlardan, u\u015faqlardan v\u0259 ya\u015fl\u0131lardan ibar\u0259t 3 min n\u0259f\u0259rlik az\u0259rbaycanl\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fc pusquya sal\u0131naraq son n\u0259f\u0259rin\u0259d\u0259k m\u0259hv edilmi\u015fdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">9) 31 Mart hadis\u0259l\u0259ri alman v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli g\u00fcnl\u0259rin \u015fahidi olmu\u015f Kulner familiyal\u0131 bir alman, 1925-ci ild\u0259 Bak\u0131 hadis\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 bunlar\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r: \u201cErm\u0259nil\u0259r m\u00fcs\u0259lman (az\u0259rbaycanl\u0131) m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin\u0259 soxularaq h\u0259r k\u0259si \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, q\u0131l\u0131ncla par\u00e7alay\u0131r, s\u00fcng\u00fc il\u0259 d\u0259lm\u0259-de\u015fik edirdil\u0259r. Q\u0131r\u011f\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra bir \u00e7uxurdan \u00e7\u0131xar\u0131lan 87 az\u0259rbaycanl\u0131 c\u0259s\u0259dinin qulaqlar\u0131, burunlar\u0131 k\u0259silmi\u015f, qar\u0131nlar\u0131 y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f, cinsiyy\u0259t orqanlar\u0131 do\u011franm\u0131\u015fd\u0131r. Erm\u0259nil\u0259r u\u015faqlara ac\u0131mad\u0131qlar\u0131 kimi, ya\u015fl\u0131lara da r\u0259hm etm\u0259mi\u015fdil\u0259r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">10) N. N\u0259rimanovun Mart hadis\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda dedikl\u0259ri&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>&nbsp;Arxiv materiallar\u0131na \u0259sas\u0259n qulaqlar\u0131, burunlar\u0131 k\u0259sil\u0259n, orqanlar\u0131 par\u00e7a-par\u00e7a edil\u0259n 37 qad\u0131n meyiti tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. N. N\u0259rimanov bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131rd\u0131:&nbsp;\u201cBol\u015fevik olan bir m\u00fcs\u0259lmana bel\u0259 aman verilm\u0259di. M\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 h\u0259r c\u00fcr cinay\u0259t etdil\u0259r. N\u0259inki ki\u015fil\u0259r, h\u0259tta hamil\u0259 qad\u0131nlar da da\u015fnaklardan can\u0131n\u0131 qurtara bilm\u0259di\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">11) Bir erm\u0259ninin dilind\u0259n Mart hadis\u0259l\u0259ri&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>\u0130r\u0259van quberniyas\u0131, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, S\u00fcrm\u0259li, Qars v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131n f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri olmu\u015f erm\u0259ni zabiti Ovanes Apresyan\u0131n xatir\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda amerikal\u0131 aqronom Leonard Ramsden Hartvill \u201c\u0130nsanlar bel\u0259 imi\u015fl\u0259r\u201d adl\u0131 kitab yazm\u0131\u015fd\u0131r. Ovanes Apresyan kitab\u0131n m\u00fc\u0259llifi il\u0259 s\u00f6hb\u0259ti zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259rin, ingilisl\u0259rin v\u0259 ruslar\u0131n yard\u0131m\u0131 il\u0259 \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131qlar\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259r\u0259k, t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da Mart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 zaman\u0131 iyirmi be\u015f min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirildiyini bildirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">12) Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>AB\u015e-\u0131n Nyu-York \u015ftat\u0131n\u0131n Senat\u0131 v\u0259 Nyu-Cersi \u015ftat\u0131n\u0131n Ba\u015f Assambleyas\u0131 31 mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131yan q\u0259tnam\u0259l\u0259r q\u0259bul edib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">13) \u201cQuba Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\u201d&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>&nbsp;2007-ci ild\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 tikinti m\u0259qs\u0259dil\u0259 apar\u0131lan qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u0259n a\u015fkar edilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131q 1918-ci ilin may ay\u0131nda bol\u015fevik ad\u0131 alt\u0131nda quldur erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f Quban\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n \u0259yani s\u00fcbutu olmusdur. Bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rinin milli yadda\u015f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 30 dekabr 2009- cu il tarixli s\u0259rancam\u0131 il\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201cSoyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\u201cnin yarad\u0131lmas\u0131na q\u0259rar vermi\u015fdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r&nbsp;Salyan,&nbsp;N\u0259vahi,&nbsp;L\u0259nk\u0259ran,&nbsp;K\u00fcrd\u0259mir&nbsp;kimi rayonlarda da q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dils\u0259 d\u0259, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n insanlar\u0131n say\u0131 d\u0259qiq bilinmir.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1) 31 Mart hadis\u0259l\u0259ri v\u0259 g\u00fcnahs\u0131z qurbanlar 1918-ci ilin mart-aprelind\u0259 Bak\u0131, Quba, \u015eamax\u0131, Mu\u011fan v\u0259 L\u0259nk\u0259randa erm\u0259nil\u0259r 50 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, 10 minl\u0259rl\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":99066,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-99065","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99065","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99065"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99067,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99065\/revisions\/99067"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/99066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}