{"id":9928,"date":"2020-07-14T12:54:32","date_gmt":"2020-07-14T08:54:32","guid":{"rendered":"http:\/\/fedai.az\/?p=9928"},"modified":"2020-07-14T12:54:36","modified_gmt":"2020-07-14T08:54:36","slug":"erm%c9%99nil%c9%99r-telefon-danisiqlarimizi-nec%c9%99-dinl%c9%99y%c9%99-bil%c9%99rl%c9%99r-kibert%c9%99hluk%c9%99sizlik-uzr%c9%99-ekspert-danisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=9928","title":{"rendered":"Erm\u0259nil\u0259r telefon dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131 nec\u0259 dinl\u0259y\u0259 bil\u0259rl\u0259r? \u2014 Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fczr\u0259 ekspert dan\u0131\u015fd\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, m\u00fcharib\u0259 yaln\u0131z h\u0259rbi-texnika vasit\u0259sil\u0259 deyil, informasiya \u00fcz\u0259rind\u0259n d\u0259 apar\u0131l\u0131r. H\u0259tta bir \u00e7ox hallarda informasiya sava\u015f\u0131nda \u0259ld\u0259 olunan q\u0259l\u0259b\u0259 daha u\u011furlu hesab olunur. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, d\u00fcn\u0259n g\u00fcnorta saatlar\u0131ndan etibar\u0259n Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dinin Tovuz istiqam\u0259tind\u0259 g\u0259rginlik ya\u015fan\u0131r, dem\u0259li, d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259fi bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri izl\u0259m\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259timizin rabit\u0259 infrastrukturuna daxil olma\u011fa da s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k, g\u00f6st\u0259rir d\u0259.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bununla \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 \u201cD\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 sirr verm\u0259!\u201d adl\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259 payla\u015f\u0131mlar\u0131na ba\u015flay\u0131blar. Payla\u015f\u0131mlarda \u0259sas\u0259n, hadis\u0259 yerind\u0259n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 payla\u015f\u0131lan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r v\u0259 telefon dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 il\u0259 yaz\u0131\u015fmalar\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259nin \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259 bil\u0259c\u0259yind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r. B\u0259s d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259fi bizim dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131 nec\u0259 dinl\u0259y\u0259 bil\u0259r? Yaz\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 nec\u0259 oxuya bil\u0259r?<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla ba\u011fl\u0131 TED.az-a dan\u0131\u015fan kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fczr\u0259 ekspert F\u0259rid Zeynalov bildirib ki, d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259finin bizi dinl\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 2 yol var: \u201c\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259fin v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n telefon dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131 dinl\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 2 yol var: ya bizim telefonumuz s\u0131nd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r, ya da ki rabit\u0259 operatoru haker h\u00fccumuna u\u011framal\u0131d\u0131r. Mobil operator \u015firk\u0259tinin h\u00fccuma u\u011framas\u0131 real g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr, smartfonlar\u0131n s\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 is\u0259 m\u00fcmk\u00fcn say\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ekspertin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, k\u0259nar \u015f\u0259xsin d\u00f6vl\u0259tin qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 qo\u015fulmas\u0131 \u00e7\u0259tin prosesdir:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAzercell, yaxud Bakcell s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n dinl\u0259m\u0259 prosesini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn cinay\u0259tkarlar bir ne\u00e7\u0259 etapdan ke\u00e7m\u0259lidir. H\u0259min etaplar d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 v\u0259 operatorun \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus m\u00fcdafi\u0259 b\u00f6lm\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nziml\u0259nir. K\u0259nar \u015f\u0259xsin d\u00f6vl\u0259tin qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 qo\u015fulmas\u0131 \u00e7ox \u00e7\u0259tin m\u0259s\u0259l\u0259dir. M\u00fc\u0259yy\u0259n mobil cihaz\u0131n s\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131na g\u0259ldikd\u0259, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin h\u0259min cihaz\u0131n sahibi haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, h\u00fccum n\u00f6qt\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r. \u0130kinci \u00fcsul is\u0259 bildiyimiz viruslu proqram t\u0259minatlar\u0131d\u0131r. T\u0259tbiq \u015f\u0259klind\u0259 y\u00fckl\u0259n\u0259n proqramdan s\u00f6hb\u0259t gedirs\u0259, d\u00fc\u015fm\u0259n yax\u0131n\u0131m\u0131zda olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu c\u00fcr \u00fcsuldan istifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259z, bunun \u0259v\u0259zin\u0259 onlar \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li linkl\u0259r yaya bil\u0259rl\u0259r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259f ist\u0259nil\u0259n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n, yaxud dig\u0259r elektron platformalardan reklam v\u0259 ya e-m\u0259ktub \u015f\u0259klind\u0259 virusu ehtiva ed\u0259n linki yaya bil\u0259r. H\u0259m normal vaxtda, h\u0259m d\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 bu c\u00fcr \u015f\u00fcbh\u0259li bildiri\u015fl\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131nmaq laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cV\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n dinl\u0259nm\u0259si yaln\u0131z yerli d\u00f6vl\u0259t strukturlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r, o da n\u00f6qt\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n prosesdir. Y\u0259ni, bel\u0259 bir \u0259m\u0259liyyat k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131la bilm\u0259z, yaln\u0131z haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rma apar\u0131lan \u015f\u00fcbh\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r dinl\u0259nil\u0259 bil\u0259rl\u0259r\u201d, \u2014 dey\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis bildirib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259z\u0259riniz\u0259 \u00e7atd\u0131raq ki, smarrfonunuzun kim t\u0259r\u0259find\u0259n dinl\u0259nm\u0259sini b\u0259zi kodlar vasit\u0259sil\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0(Oxu24.az)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, m\u00fcharib\u0259 yaln\u0131z h\u0259rbi-texnika vasit\u0259sil\u0259 deyil, informasiya \u00fcz\u0259rind\u0259n d\u0259 apar\u0131l\u0131r. H\u0259tta bir \u00e7ox hallarda informasiya sava\u015f\u0131nda \u0259ld\u0259 olunan q\u0259l\u0259b\u0259 daha u\u011furlu hesab<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-9928","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9928","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9928"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9930,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9928\/revisions\/9930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}