{"id":99325,"date":"2024-04-21T11:17:32","date_gmt":"2024-04-21T07:17:32","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=99325"},"modified":"2024-04-21T11:17:34","modified_gmt":"2024-04-21T07:17:34","slug":"dahil%c9%99rin-ikinci-pes%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=99325","title":{"rendered":"Dahil\u0259rin ikinci pe\u015f\u0259si"},"content":{"rendered":"\n<p>B\u00f6y\u00fck fantastika yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131&nbsp;J\u00fcl Vern&nbsp;eyni zamanda 4000-\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif tapmaca, bilm\u0259c\u0259 v\u0259 ba\u015fqa folklor n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Aleksandr Porfidevi\u00e7 Borodini (1833-1887) musiqi\u00e7il\u0259r b\u0259st\u0259kar, elm xadiml\u0259ri (x\u00fcsusil\u0259 kimya\u00e7\u0131lar) is\u0259 bir alim-kimya\u00e7\u0131 kimi tan\u0131y\u0131r v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki A.Borodin xarakter v\u0259 m\u0259zmunca bir-birind\u0259n \u00e7ox uzaq olan iki m\u00fcxt\u0259lif ixtisas: kimya v\u0259 musiqi sah\u0259sind\u0259 eyni h\u0259v\u0259sl\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259r qazanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dahi fizikl\u0259rd\u0259n&nbsp;Eyn\u015fteyn&nbsp;b\u00f6y\u00fck m\u0259har\u0259tl\u0259 skripka, Heyzenberq royal \u00e7al\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyri-Evklid h\u0259nd\u0259s\u0259sinin yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri olan Y.Bolyan m\u0259\u015fhur skripka\u00e7\u0131 idi, o 16 ya\u015f\u0131nda musiqi b\u0259st\u0259l\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dahi rus alimi&nbsp;M.V.Lomonosov&nbsp;n\u0259inki b\u00f6y\u00fck kimyag\u0259r,fizika\u015f\u00fcnas, geoloq olmu\u015f, o h\u0259m d\u0259 tarix\u00e7i, dil\u00e7i v\u0259 h\u0259tta \u015fair idi.Leonardo da Vin\u00e7i&nbsp;r\u0259ssam, riyaziyyat\u00e7\u0131, mexanik, \u015fair, filosof olmaqla h\u0259m d\u0259 g\u00f6rk\u0259mli h\u0259kim v\u0259 anatom olmu\u015fdur. R\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 o, otuzdan \u00e7ox meyiti \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc yar\u0131b. M\u00fcxt\u0259lif orqanlar\u0131 diqq\u0259tl\u0259 \u00f6yr\u0259nmi\u015f, t\u0259svir etmi\u015f v\u0259 onlar\u0131n \u015f\u0259klini \u00e7\u0259kmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Lui Paster 1840-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 humanitar elml\u0259r \u00fczr\u0259 alim ad\u0131n\u0131 al\u0131r. \u0130ki il sonra ona riyaziyyat elml\u0259ri \u00fczr\u0259 bakalavr ad\u0131 verilir. 1847-ci ild\u0259 bir g\u00fcnd\u0259 iki dissertasiya m\u00fcdafi\u0259 edir, biri kimya \u00fczr\u0259, dig\u0259ri fizika \u00fczr\u0259. Ancaq bunlara baxmayaraq, sonralar Paster mikrobiologiya elminin banisi olur. Paster z\u0259hm\u0259ti \u00e7ox sevirdi. O, deyirdi: \u00abD\u00fcnyada h\u0259r \u015fey z\u0259hm\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259\u015fhur rus fizioloqu \u0130.M.Se\u00e7enov (1829-1905) ilk t\u0259hsilini Mixaylovskoye m\u00fch\u0259ndisl\u0259r m\u0259kt\u0259bind\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130.M.Se\u00e7enov riyaziyyat, kimya v\u0259 fizikan\u0131 yax\u015f\u0131 bilirdi. Se\u00e7enovun tibb t\u0259hsili ikincidir. Se\u00e7enovun \u00abBa\u015f-beyin refleksl\u0259ri\u00bb haqq\u0131nda da \u0259s\u0259ri \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra o, \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin siyasi dustaqlar siyah\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130.M.Se\u00e7enov u\u015faql\u0131qda \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyin\u0259 tutuldu\u011funa g\u00f6r\u0259 sif\u0259ti \u00e7opur olmu\u015fdur. Se\u00e7enov g\u00f6z\u0259l bir italyan q\u0131z\u0131na b\u0259nd olmu\u015f v\u0259 ona e\u015fq elan etmi\u015fdi. Se\u00e7enovun dissertasiyas\u0131 bel\u0259 adlan\u0131rd\u0131: \u00abG\u0259l\u0259c\u0259k fizioloqlar \u00fc\u00e7\u00fcn alkoqoldan kefl\u0259nm\u0259y\u0259 aid materiallar.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259\u015fhur frans\u0131z riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkiri Dalamber \u00abMusiqinin n\u0259z\u0259ri v\u0259 t\u0259cr\u00fcbi \u0259saslar\u0131\u00bb \u0259s\u0259rini yazm\u0131\u015f v\u0259 \u0259d\u0259bi-b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131q il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Peterburq alimi, dahi riyaziyyat\u00e7\u0131 L.Eyler musiqi n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 dair yax\u015f\u0131 bir elmi \u0259s\u0259rin m\u00fc\u0259llifidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Pol\u015fa alimi, heliosentrik sistem ideyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi astronom N.Kopernik eyni zamanda naqqa\u015f-r\u0259ssam olmu\u015fdur. Uran planetini, onun peykini v\u0259 Saturnun iki peykini k\u0259\u015ff etmi\u015f m\u0259\u015fhur ingilis astronomu v\u0259 optiki Her\u015fel g\u00f6z\u0259l musiqi\u00e7idir.<\/p>\n\n\n\n<p>Rus xalq\u0131n\u0131n mahir riyaziyyat\u00e7\u0131 qad\u0131n\u0131 S. Kovolevskayan\u0131n \u015feirl\u0259ri v\u0259 orijinal dramaturji f\u0259aliyy\u0259ti diqq\u0259t\u0259 layiqdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tan\u0131nm\u0131\u015f rus r\u0259ssam\u0131 V.Q.Perov h\u0259m d\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 olmu\u015fdur. Onun Moskva h\u0259yat\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n hekay\u0259l\u0259ri m\u0259tbuatda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259rc olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarixd\u0259 m\u0259\u015fhur b\u0259st\u0259kar kimi qalm\u0131\u015f dahi \u015f\u0259xsl\u0259rin bir \u00e7oxunun valideynl\u0259ri vaxtil\u0259 onlar\u0131 bir ba\u015fqa s\u0259n\u0259tin sahibi etm\u0259k ist\u0259yirmi\u015fl\u0259r.M\u0259s\u0259l\u0259n; Berlioz \u2013 h\u0259kim, Ky\u00fci \u2013 m\u00fch\u0259ndis, Dvorjak \u2013 q\u0259ssab, Rimski-Korsakov \u2013 d\u0259niz\u00e7i, \u015eumon v\u0259&nbsp;\u00c7aykovski&nbsp;\u2013 h\u00fcquq\u015f\u00fcnas,&nbsp;Vaqner&nbsp;\u2013 filosof, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov v\u0259 M\u00fcsl\u00fcm Maqomayev \u2013 m\u00fc\u0259llim olmal\u0131 imi\u015fl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00f6y\u00fck fantastika yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131&nbsp;J\u00fcl Vern&nbsp;eyni zamanda 4000-\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif tapmaca, bilm\u0259c\u0259 v\u0259 ba\u015fqa folklor n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi olmu\u015fdur. Aleksandr Porfidevi\u00e7 Borodini (1833-1887) musiqi\u00e7il\u0259r b\u0259st\u0259kar, elm xadiml\u0259ri<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":99326,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-99325","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99325","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99325"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99325\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99327,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99325\/revisions\/99327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/99326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99325"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99325"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99325"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}