{"id":99349,"date":"2024-04-22T09:52:55","date_gmt":"2024-04-22T05:52:55","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=99349"},"modified":"2024-04-22T09:52:58","modified_gmt":"2024-04-22T05:52:58","slug":"eb%c9%99di-movzu-olum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=99349","title":{"rendered":"\u018fb\u0259di m\u00f6vzu \u2013 \u00d6l\u00fcm"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00d6l\u00fcm, ya h\u0259yat? G\u00fcl\u00fcms\u0259yir\u0259m, \u0259lb\u0259tt\u0259, \u00f6l\u00fcm!<br>H\u0259yat dediyimiz \u015fey \u0259slind\u0259 n\u0259dir? Anam\u0131z\u0131n b\u0259tnin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz, b\u0259lk\u0259 ondan da \u0259vv\u0259l ba\u015flayan \u00f6l\u00fcm yol\u00e7ulu\u011fudur. Bunu s\u00f6yl\u0259rk\u0259n ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z h\u0259r \u015fey s\u0259ni geriy\u0259 \u00e7\u0259kir. Anam\u0131z\u0131n \u00f6z anas\u0131n\u0131n b\u0259tnin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc, onun anas\u0131n\u0131n da \u00f6z anas\u0131n\u0131n b\u0259tnin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc andan ba\u015flayan, ya da b\u0259lk\u0259 d\u0259 ki\u015finin \u0259sas m\u0259zmunu olaraq \u2014 toxumdan ba\u015flayan yol\u00e7uluq. \u00d6l\u00fcm he\u00e7 zaman bu uzun yol\u00e7ulu\u011fun h\u0259r hans\u0131 bir an\u0131nda ba\u015flaya bilm\u0259zdi. Geri-geri \u00e7\u0259kilm\u0259k bizi o ana apar\u0131b \u00e7\u0131xaracaq: Tanr\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259kd\u0259dir, yaratmaq, ya yaratmamaq? Dem\u0259li, kainat\u0131n yaranmas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259zmununu birc\u0259 k\u0259lm\u0259yl\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k \u0259n do\u011frusudur: \u00d6l\u00fcm!<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259s biz niy\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 z\u0259nn edirik? D\u00fcnyan\u0131n hans\u0131 dilind\u0259 olur-olsun, \u00f6l\u00fcm k\u0259lm\u0259sin\u0259 bu q\u0259d\u0259r qaramat, bu q\u0259d\u0259r qorxunc, bu q\u0259d\u0259r h\u0259d\u0259l\u0259yici m\u0259na harda, n\u0259 zaman, n\u0259 yolla y\u00fckl\u0259nib? Biz insanlar s\u0259hv c\u0131\u011f\u0131ra harda d\u00f6nm\u00fc\u015f\u00fck?..<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6l\u00fcml\u0259 ilk d\u0259f\u0259 nec\u0259 tan\u0131\u015f oldu\u011fumu xat\u0131rlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram, yad\u0131ma q\u0131r\u0131q-q\u0131r\u0131q, sad\u0259, sars\u0131nt\u0131s\u0131z t\u0259bii q\u0259bul olunmu\u015f \u00f6l\u00fcml\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcr. \u00c7ox g\u00fcman, varl\u0131\u011f\u0131ma \u00e7\u00f6k\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259 bar\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n, daha do\u011frusu, \u00f6l\u00fcm\u0259 faci\u0259 kimi yana\u015fmama\u011f\u0131m\u0131n sitti el\u0259 o xatir\u0259l\u0259rd\u0259 gizlidir. Amma xatir\u0259l\u0259rin \u0259vv\u0259li, daha do\u011frusu, \u00f6z\u0259yi var: Anam\u0131n \u00f6l\u00fcm \u0259fsan\u0259l\u0259ri. \u00c7ox g\u00fcman, bu bax\u0131mdan anam h\u0259yat\u0131m\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda ba\u015f\u0131m\u0131 dizin\u0259 qoyub dinl\u0259diyim \u0259fsan\u0259l\u0259rind\u0259n m\u0259ni h\u0259qiq\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131lan qap\u0131dan yola sal\u0131b d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259mi formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015f ilk m\u00fc\u0259llifdir. M\u0259n anam\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 a\u011f\u0131 dey\u0259-dey\u0259 ondan dinl\u0259diyim \u0259fsan\u0259l\u0259rin h\u0259qiqiliyin\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131 xeyli sonra anlad\u0131m. Onun \u00f6l\u00fcml\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259fsan\u0259l\u0259rin\u0259 he\u00e7 yerd\u0259 rast g\u0259lm\u0259mi\u015fdim, sonradan da g\u0259lm\u0259dim. Anam \u00f6z\u00fcnd\u0259n s\u00f6yl\u0259diyi \u0259fsan\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259nim h\u0259yat\u0131mda qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m v\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, ancaq \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra d\u0259rk etdiyim ilk h\u0259qiqi m\u00fc\u0259llif idi&#8230;<br>Utopik \u015f\u0259kild\u0259 bir insan g\u00f6t\u00fcr\u00fcb \u00fcnsiyy\u0259td\u0259n uzaq saxlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259k \u2014 he\u00e7 zaman&nbsp;<a href=\"https:\/\/kayzen.az\/blog\/f%C9%99ls%C9%99f%C9%99\/1430\/%C3%B6l%C3%BCm-n%C9%99dir.html\">\u00f6l\u00fcm<\/a>&nbsp;qorxusu hiss etm\u0259y\u0259c\u0259k. \u00d6yr\u0259dilm\u0259mi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 hiss m\u00f6vcud olmayan hissdir, n\u00fcmun\u0259si yoxdur. H\u0259m\u00e7inin, \u00f6l\u00fcm\u00fcn t\u0259bii, faci\u0259 kimi deyil, adi hadis\u0259 kimi q\u0259bul olundu\u011fu c\u0259miyy\u0259td\u0259 formala\u015fan insan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bu bel\u0259dir.<br>Biz \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6yr\u0259nirik. \u015e\u00fcbh\u0259siz, saf halda \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259n v\u0259 ya \u00f6yr\u0259tm\u0259kd\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. \u00d6l\u00fcm\u00fc \u00f6yr\u0259nm\u0259yimiz \u00fc\u00e7\u00fcn biz\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 ba\u015fqa \u015feyi \u2014 sevgini, d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyi, nifr\u0259ti, intiqam\u0131, acg\u00f6zl\u00fcy\u00fc, igidliyi, qorxmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 eyni zamanda qorxaql\u0131\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259lidirl\u0259r. Yoxsa \u00f6l\u00fcm\u00fc t\u0259l\u0259b olunan, ya da \u0259ks\u0259r\u0259n ad\u0259t edilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 deyil, ba\u015fqa \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259rk ed\u0259r v\u0259 ya d\u0259rk etm\u0259rik. \u00d6l\u00fcm h\u0259m d\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f s\u0259sl\u0259ndir\u0259n bir n\u00f6qt\u0259dir. Amma d\u0259rind\u0259n n\u0259z\u0259r salanda bu s\u0259sl\u0259nm\u0259nin alt\u0131nda yatan s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00f6l\u00fcm\u00fcn d\u0259rkind\u0259 tamamil\u0259 laz\u0131ms\u0131zd\u0131r. M\u0259tn bu laz\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda u\u011fur qazanmayacaqsa, \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00f6yr\u0259dilm\u0259sini ya inkar, ya da ba\u015fqa istiqam\u0259td\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259 m\u00fc\u0259llif m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259qs\u0259dl\u0259r u\u011frunda apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259nin y\u00fckda\u015f\u0131yan\u0131 olmaqdan ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259k deyilmi\u015f..<br>\u018fd\u0259biyyat h\u0259yat\u0131 t\u0259svir ed\u0259rk\u0259n, onun b\u00fct\u00fcn qatlar\u0131na n\u00fcfuz etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n \u00f6l\u00fcm\u00fc hans\u0131 m\u0259qama qoyur, hans\u0131 m\u0259qamda saxlay\u0131r? M\u0259tnd\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259si fonunda n\u0259 \u0259sas rol oynay\u0131r, \u00f6yr\u0259dilmi\u015fl\u0259rmi, \u00f6yr\u0259dilmi\u015fl\u0259rd\u0259n ke\u00e7ib i\u00e7\u0259rid\u0259 daxili f\u0259hml\u0259 bunun d\u0259rinlikl\u0259rd\u0259 d\u00f6vr ed\u0259n \u0259b\u0259di ya\u015far\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131? \u018fks\u0259r hallarda (z\u0259if) m\u00fc\u0259llif \u0259traf\u0131n fikriyl\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131r, \u00f6l\u00fcm\u0259 \u0259traf\u0131n g\u00f6z\u00fcyl\u0259 bax\u0131r. Bu el\u0259 ham\u0131n\u0131n bir qabda qaynamas\u0131d\u0131r. Amma hardasa gizli bir piyal\u0259d\u0259 daha inkar\u00e7\u0131 (\u0259slind\u0259 t\u0259sdiql\u0259yici) m\u0259tnl\u0259r var. Dayan\u0131b fikirl\u0259\u015firs\u0259n, ham\u0131n\u0131n qaynad\u0131\u011f\u0131 qaba \u0259l uzatmaq insan\u0131 \u00e7iyr\u0259ndirir, lakin sehrli-sirli piyal\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u0259lahidd\u0259 v\u0259 safd\u0131r.<br>M\u00fc\u0259llif bu bax\u0131mdan h\u0259m sirli piyal\u0259y\u0259, h\u0259m ham\u0131n\u0131n qaynad\u0131\u011f\u0131 qaba hakim ola bil\u0259n \u015f\u0259xsdir. Amma qaba v\u0259 ya piyal\u0259y\u0259 sahiblik ona ist\u0259diyi s\u00fcfr\u0259y\u0259 ist\u0259diyi t\u0259am\u0131 qoymaq haqq\u0131 vermir. M\u00fc\u0259llif bu m\u0259nada oxucunu t\u0259hrik ed\u0259 bilm\u0259z, oxucu r\u0259iyy\u0259t deyil, \u0259lah\u0259zr\u0259tdir, \u0259lah\u0259zr\u0259t oxucunun qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu qab deyil, i\u00e7ind\u0259ki m\u00fc\u0259llif\u0259 m\u0259xsusdur v\u0259 s\u00f6zs\u00fcz, ondan birinci \u00f6z\u00fcn\u0259 dadd\u0131r\u0131blar. M\u00fc\u0259llifin kimis\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259m\u0259k fikri varsa bel\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc z\u0259h\u0259rl\u0259mi\u015f olacaq. Z\u0259h\u0259rl\u0259nmi\u015f m\u00fc\u0259llif \u00f6l\u00fc m\u00fc\u0259llif dem\u0259k deyil, ham\u0131n\u0131n yediyind\u0259n yeyib, sad\u0259c\u0259, n\u0259h\u0259ng bir \u00abhe\u00e7 n\u0259 itmir\u00bb sisteminin \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc r\u0131\u00e7a\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015f adam dem\u0259kdir. Mahiyy\u0259t inkar q\u0259bul etm\u0259y\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r d\u0259qiq v\u0259 g\u0259r\u0259kli detald\u0131r. H\u0259r \u015feyd\u0259 oldu\u011fu kimi, \u00f6l\u00fcm\u00fcn tan\u0131nmas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 d\u0259 mahiyy\u0259t dayan\u0131r v\u0259 oxucunu mahiyy\u0259tin sapmas\u0131na m\u0259ruz qoymaq m\u00fcmk\u00fcn deyil.<br>\u00d6l\u00fcm\u00fcn \u00f6lk\u0259si, \u015f\u0259h\u0259ri, m\u0259h\u0259ll\u0259si, tayfa m\u0259nsubiyy\u0259ti varm\u0131? Var! \u00c7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tsiz hesab edils\u0259 v\u0259 g\u00f6zd\u0259n qa\u00e7\u0131r\u0131lsa da, m\u00fc\u0259llif d\u00fcny\u0259vi bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 uzaqlara zill\u0259m\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l \u00e7evrilib oturdu\u011fu yerd\u0259 ba\u015f ver\u0259n \u00f6l\u00fcm rituallar\u0131n\u0131n inc\u0259likl\u0259ri i\u00e7ind\u0259n \u00f6lm\u0259z m\u0259tnl\u0259r \u00e7\u0131xarmaq v\u0259 bu m\u0259tnl\u0259rin k\u00f6m\u0259yil\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u0259slind\u0259 n\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259 bilm\u0259k iqtidar\u0131ndad\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, yad\u0131na d\u00fc\u015fs\u0259&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6l\u00fcm\u00fc a\u011fr\u0131l\u0131 ed\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r ba\u015f verdiyi c\u0259miyy\u0259tin \u0259hat\u0259l\u0259ndiyi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 d\u00fcz m\u00fct\u0259nasibdir. \u00d6l\u00fcm n\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k? Ehtiyacm\u0131, t\u0259klikmi, h\u0259d\u0259mi? H\u0259m\u00e7inin m\u0259n\u0259vi s\u0259b\u0259bl\u0259r \u2014 \u015f\u0259r\u0259fmi, ba\u015fucal\u0131\u011f\u0131m\u0131, biab\u0131r\u00e7\u0131l\u0131qm\u0131, y\u0259ni insan he\u00e7 zaman ancaq \u00f6l\u00fcm\u0259 yanm\u0131r, \u00f6l\u00fcm\u00fc \u0259ks\u0259r hallarda saf halda d\u0259rk etm\u0259diyind\u0259n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda daha \u00e7ox \u0259zilir. \u00c7\u00fcnki m\u0259s\u0259l\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn a\u011fu\u015funda \u0259b\u0259dilik yoxa \u00e7\u0131xan \u0259ziz adam\u0131n deyil,<a href=\"https:\/\/kayzen.az\/blog\/islam%C4%B1n-%C9%99saslar%C4%B1\/3829\/%C3%B6l%C3%BCm-v%C9%99-sonras%C4%B1.html\">\u00f6l\u00fcm sonras\u0131&nbsp;<\/a>d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. Ancaq t\u0259k-t\u0259k insanlar \u00f6l\u00fcm\u00fcn saf hal\u0131n\u0131 d\u0259rk etdikl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u0259n\u0259 v\u0259 \u00f6l\u00fcm hadis\u0259sin\u0259 yana\u015fma ba\u015fqalar\u0131ndan f\u0259rql\u0259nir. Lakin bu d\u0259rketm\u0259 d\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 q\u0131c\u0131q, \u0259ks\u0259r hallarda q\u0259z\u0259b, \u0259n y\u00fcng\u00fcl halda q\u0131naq yarad\u0131r. Halbuki, \u00f6l\u00fcm\u00fcn d\u0259rk edilm\u0259si \u0259n do\u011fru yoldur.<br>\u018fb\u0259di m\u0259tnl\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 is\u0259 m\u0259hz bu \u00f6l\u00fcm\u00fcn saf hal\u0131n\u0131n d\u0259rkedilmi\u015fliyi dayand\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259\u015f\u0259riliyin timsal\u0131 hesab olunaraq d\u00fcnyan\u0131n ist\u0259nil\u0259n n\u00f6qt\u0259sind\u0259 oxucusunu qazan\u0131r v\u0259 qoruyur. D\u0259rk edilmi\u015f \u00f6l\u00fcm anlay\u0131\u015f\u0131 \u2014 \u0259b\u0259di v\u0259 b\u0259r\u0259k\u0259tli, h\u0259m\u00e7inin sadiq m\u00f6vzudur.<br>\u0130nsan h\u0259yata \u00f6l\u00fcm\u00fc dadaraq g\u0259lir. Ad\u0259t\u0259n doqquz ay davam yol\u00e7uluqdan sonra do\u011fulark\u0259n b\u0259tn d\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lm\u00fc\u015f (d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f) hesab olunuruq. Bu bax\u0131mdan d\u00fcnyan\u0131, y\u0259ni ya\u015famaqda oldu\u011fumuz h\u0259yat\u0131 n\u00f6vb\u0259ti b\u0259tn hesab ed\u0259 bil\u0259rik. Kim bilir, b\u0259lk\u0259 d\u0259 b\u0259td\u0259n \u0259vv\u0259lki h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 da bildiyimiz bir n\u00f6qt\u0259 var, lakin onu unutmu\u015fuq. \u00dcst\u0259lik, kim bilir, b\u0259lk\u0259 bu h\u0259yata g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc yumub \u00f6ld\u00fcy\u00fcm\u00fcz (d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz) zaman dig\u0259r bir b\u0259tn\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259yik? B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm\u00fcz zaman h\u0259yat\u0131n \u00f6l\u00fcmd\u0259n \u00f6l\u00fcm\u0259 (do\u011fu\u015fdan do\u011fu\u015fa) davam ed\u0259n \u0259b\u0259di dair\u0259 boyunca davam etdiyini z\u0259nn ed\u0259 bil\u0259rik. Ya da \u0259ksin\u0259, \u00aba\u011fm\u0131, qaram\u0131\u00bb sual\u0131ndak\u0131 b\u0259rab\u0259rlik kimi \u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fc ya\u015fay\u0131b, h\u0259yat\u0131m\u0131 \u00f6l\u00fcr\u00fck? B\u0259lk\u0259 bunlardan he\u00e7 biri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda m\u00f6vcud deyil, m\u00f6vcudlu\u011fu olmaqla-olmama\u011fa ay\u0131rmaq kimi adi aldan\u0131\u015f\u0131n i\u00e7ind\u0259yik?<br>Bu kimi poetik suallar\u0131n cavab\u0131 h\u0259r bir insan q\u0259lbinin \u0259n d\u0259rin n\u00f6qt\u0259sind\u0259 gizl\u0259nir v\u0259 olmam\u0131\u015f deyil. Hans\u0131sa bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f olmadan onun ordan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin qatlar\u0131na n\u00fcfuz edib fikr\u0259 (son h\u0259dd\u0259 m\u0259tn\u0259) g\u0259tirilm\u0259si oyanmaqdan ba\u015fqa \u015fey deyil. O oyan\u0131\u015f ki, ondan sonra s\u0259n sad\u0259c\u0259 h\u0259r \u00f6l\u00fcm\u00fc t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259 qar\u015f\u0131laya bilirs\u0259n. Suallar\u0131n do\u011fmas\u0131 yet\u0259rlidir, cavab\u0131n olmas\u0131 \u0259sas deyil. \u00c7\u00fcnki cavab yeni bir aldan\u0131\u015f, d\u00fcz\u0259ltm\u0259, n\u00fcmayi\u015f, qura\u015fd\u0131rma ehtimal\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u0259s insan gizli sual\u0131n t\u0259rp\u0259ni\u015fini n\u0259 zaman hiss edir?<\/strong><br>M\u0259tnl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259rk\u0259n..<br>\u018fd\u0259biyyat m\u0259hz bu bax\u0131mdan insan\u0131 \u00f6l\u00fcm v\u0259 \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 \u0259zablardan xilas ed\u0259r\u0259k onun ruhani hal\u0131n\u0131n d\u0259rk edilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki ruhaniliy\u0259 yax\u0131n t\u0259c\u0259lli he\u00e7 bir elmi ara\u015fd\u0131rman\u0131n, f\u0259rziyy\u0259nin k\u00f6m\u0259yil\u0259 insan q\u0259lbini \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 \u0259zabdan uzaqla\u015fd\u0131rmaq g\u00fcc\u00fcnd\u0259 deyil. Yaln\u0131z \u0259d\u0259biyyat, t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn gizli \u00f6rp\u0259yin\u0259 b\u00fcr\u00fcn\u00fcb q\u0259sd\u0259n sirli v\u0259 utopik g\u00f6st\u0259ril\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 insan\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fc t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259 qar\u015f\u0131lamas\u0131na v\u0259 yola sal\u0131b h\u0259yata davam etm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<br>&nbsp;H\u0259yata, \u0259slind\u0259, b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00fcml\u0259r i\u00e7ind\u0259 ki\u00e7ik \u00f6l\u00fcml\u0259r kimi baxmaq insanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259vi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck inqilab dem\u0259kdir. Y\u0259ni h\u0259yat, t\u0259s\u0259vv\u00fcr g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn yeti\u015f\u0259 bildiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n ki\u00e7ik \u00f6l\u00fcm aras\u0131nda saya g\u0259lm\u0259z \u00f6l\u00fcml\u0259r m\u0259cmusudur. B\u0259s biz niy\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc bu q\u0259d\u0259r dramatikl\u0259\u015fdirir, faci\u0259l\u0259\u015fdirir, simvolla\u015fd\u0131r\u0131r, ayinl\u0259\u015fdirir, \u015fi\u015firdir, ticaril\u0259\u015fdirir v\u0259 \u00e7irkinl\u0259\u015fdiririk? Bu yana\u015fmam\u0131z \u0259n y\u00fcng\u00fcl halda h\u0259yat\u0131n davam\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259slind\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u0259\u015fmi\u015f ruhi v\u0259 fiziki h\u0259zz t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n cinsi akt anlay\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6y\u00fc\u015f kimi istifad\u0259 etm\u0259k q\u0259d\u0259r m\u0259nas\u0131z v\u0259 ab\u0131rs\u0131zd\u0131r&#8230;<br>\u018fn b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaq \u00e7\u00fcr\u00fcnt\u00fcl\u00fc torpaqd\u0131r. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259ddar v\u0259 soyuqqanl\u0131 t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flasa da, \u00f6l\u00fcm bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nd\u0259 a\u011fl\u0131ma g\u0259l\u0259n fikirl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 bu olur. \u018fks\u0259r hallarda da etirazla, b\u0259z\u0259n q\u0259z\u0259bl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259rk\u0259n bel\u0259 g\u00fcl\u00fcm\u0259s\u0259yib susuram. Etiraz\u00e7\u0131lar\u0131n hans\u0131na ba\u011f salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn da\u011f\u0131-da\u015f\u0131, \u015foranl\u0131\u011f\u0131, s\u0259hral\u0131\u011f\u0131 ni\u015fan vers\u0259m \u0259l\u0259 sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb daha art\u0131q q\u0259z\u0259bl\u0259n\u0259r. Halbuki, \u0259kin \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 say\u0131lmayan m\u0259zarl\u0131q yerl\u0259rinin \u0259ksin\u0259, t\u0259bi\u0259tin \u0259slind\u0259 dolay\u0131s\u0131yla bizim m\u00f6vcudlu\u011fumuza xidm\u0259t ed\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u0259rpas\u0131 ard\u0131c\u0131l \u00f6l\u00fcm prosesind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259n b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaqlar\u0131n v\u0259 qiym\u0259tli yataqlar\u0131n \u00e7iynind\u0259 dayan\u0131r. \u018fn qiym\u0259tli torpaqlar t\u0259bi\u0259tin \u00f6z \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc s\u0259ssiz m\u00fcdriklik i\u00e7ind\u0259 q\u0259bul etdiyi t\u0259vaz\u00f6kar m\u00f6vcudlu\u011funun n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r. \u0130nsan \u00fcst\u00fcnd\u0259 y\u00fczill\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 qiym\u0259tli qaynaqlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn b\u0259x\u015f etdiyi x\u0259zin\u0259 oldu\u011funu nec\u0259 olur d\u0259rk etmir? \u0130nsan nec\u0259 olur bu q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k t\u0259\u015f\u0259xx\u00fcsl\u0259 \u00f6z h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u00f6l\u00fcml\u0259ri t\u0259bii v\u0259 qanunauy\u011fun q\u0259bul v\u0259 v\u0259sf etdiyi halda m\u00fctl\u0259q \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 h\u0259min m\u0259nan\u0131 axtara bilmir.<br>\u0130nsan \u00f6l\u00fcm\u00fc q\u0259bul etm\u0259m\u0259k bir yana, ona etiraz etm\u0259y\u0259 c\u0259sar\u0259tl\u0259n\u0259n yegan\u0259 varl\u0131q olmaqla yana\u015f\u0131, tama\u015fas\u0131n\u0131 ya\u015famaqdan da sanki z\u00f6vq al\u0131r. \u0130nsan h\u0259qiq\u0259ti bil\u0259-bil\u0259 b\u0259r-b\u0259z\u0259kli v\u0259 saxta h\u0259qiq\u0259t d\u00fcz\u0259ltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, h\u0259r \u00f6l\u00fcmd\u0259n sonra bununla ilk d\u0259f\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131bm\u0131\u015f kimi, sanki \u00f6z\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131na he\u00e7 g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k kimi inan\u0131lmaz gedi\u015fl\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131r. Bu bizim h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259mizin, ideallar\u0131m\u0131z\u0131n, ideyalar\u0131m\u0131z\u0131n, g\u00f6z\u0259llikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015famaq e\u015fqimizin zorlanmas\u0131d\u0131r. Halbuki, b\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u00f6vcudlu\u011fun yegan\u0259 h\u0259qiq\u0259tini q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 h\u0259r \u015fey daha f\u0259rqli ola bil\u0259rdi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif bu xaosun, b\u00f6y\u00fck yalan\u0131n haras\u0131nda yer al\u0131r? T\u0259\u0259ss\u00fcf, b\u0259z\u0259n \u0259n orta yerind\u0259&#8230;<\/strong><br>\u00d6l\u00fcm\u00fcn yegan\u0259 h\u0259qiq\u0259t kimi q\u0259bul edilm\u0259si he\u00e7 d\u0259 h\u0259yat\u0131n d\u0259y\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 deyil, \u0259ksin\u0259, m\u0259na v\u0259 d\u0259y\u0259r qazanmas\u0131na xidm\u0259t edir. Sonu g\u0259lm\u0259y\u0259n bir m\u00f6vcudluq b\u00fct\u00fcn axtar\u0131\u015flar\u0131n, b\u00fct\u00fcn tap\u0131nt\u0131lar\u0131n, g\u00f6z\u0259l hissl\u0259rin olmamas\u0131 dem\u0259k deyilmi? \u00d6l\u00fcm\u00fc t\u0259kc\u0259 fiziki hadis\u0259 kimi q\u0259bul edib b\u00fct\u00fcn hissl\u0259rd\u0259n uzaq ya\u015famaq t\u0259cr\u00fcb\u0259si ke\u00e7m\u0259y\u0259n insan t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcnd\u0259 buna yer ay\u0131rmaq \u00e7\u0259tin olsa da h\u0259min o t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcn, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, yolundan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f hal\u0131 h\u0259m d\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc m\u0259hz fiziki hadis\u0259 kimi q\u0259bul etm\u0259k q\u0259d\u0259r \u015fik\u0259st yana\u015fmad\u0131r. N\u0259 o, n\u0259 bu, n\u0259 ba\u015fqas\u0131 deyils\u0259, b\u0259s n\u0259dir?<br>S\u00f6z yox, insan t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u00f6l\u00fcm daxil olmad\u0131\u011f\u0131ndan bu sual\u0131n cavab\u0131 mifik t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259 dini inanclar v\u0259 elmi axtar\u0131\u015flar aras\u0131nda izah\u0131 min yer\u0259 yozulan qarmaqar\u0131\u015f\u0131q bir al\u0259min i\u00e7ind\u0259 vurnuxma\u011fa davam etm\u0259kd\u0259dir. H\u0259r \u015feyi sad\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k insan t\u0259bi\u0259tin\u0259 get-ged\u0259 daha zidd \u015f\u0259kil al\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, axtar\u0131\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdikc\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259blik art\u0131r, insan h\u0259yat\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 dayanan k\u00f6kd\u0259n \u2014 b\u00fct\u00fcn hallarda sad\u0259 h\u0259qiq\u0259tiyl\u0259 daha \u00e7ox xo\u015fb\u0259xtlik b\u0259x\u015f etm\u0259y\u0259 qadir olan \u00f6l\u00fcm anlay\u0131\u015f\u0131ndan uzaqla\u015fd\u0131qca daha \u00e7ox b\u0259db\u0259xtlik girdab\u0131na yuvarlan\u0131r. Halbuki, b\u00fct\u00fcn bu nizam\u0131 v\u0259 qaydan\u0131 yaradana inanmaqla yana\u015f\u0131, insan \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n sad\u0259 h\u0259qiq\u0259tin\u0259 d\u0259 inanmal\u0131yd\u0131. Amma \u0259ksin\u0259 can at\u0131r: etiraz edir, ki\u00e7ik q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar, ki\u00e7ik qurtulu\u015flar, ki\u00e7ik xilaslar h\u0259zzi duymaq \u00fc\u00e7\u00fcn sanki q\u0259sd\u0259n bu b\u00f6y\u00fckl\u00fckd\u0259 v\u0259 miqyas\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259nd\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tverici d\u0259rinlikd\u0259 z\u00fclm\u0259t v\u0259d ed\u0259n tama\u015fa silsil\u0259si tirajlay\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, d\u00fcnyan\u0131 b\u00f6l\u00fcr, q\u0259f\u0259sl\u0259yir v\u0259 q\u0259f\u0259sl\u0259raras\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259r t\u00f6r\u0259dir\u2026 Bu is\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00f6yr\u0259dilm\u0259sinin tamam ba\u015fqa \u00fcz\u00fcd\u00fcr. N\u0259 etm\u0259li, \u00f6l\u00fcm qalib g\u0259l\u0259c\u0259k, amma \u00f6l\u00fcm onsuz da \u0259b\u0259di qalibdir, onu \u00f6z hal\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131b imitasiya etm\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259k varm\u0131?..<br>\u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si ir\u0259lil\u0259dikc\u0259 (h\u0259r\u00e7\u0259nd, insan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259diyi d\u0259 m\u00fcbahis\u0259lidir), \u00f6l\u00fcm\u00fcn sad\u0259d\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u0259 min c\u00fcr formas\u0131n\u0131 yaratma\u011fa xidm\u0259t etm\u0259y\u0259 can at\u0131r. D\u00fcnya m\u00fcasirl\u0259\u015fdikc\u0259 (oxu: k\u00f6hn\u0259ldikc\u0259) daha \u00e7ox \u0259zab, daha \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t, daha \u00e7ox g\u00f6z ya\u015flar\u0131 axtar\u0131r. O, sanki get-ged\u0259 daha \u00e7ox bir b\u0259han\u0259y\u0259 v\u0259 bir him\u0259 b\u0259nd olma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Yen\u0259 d\u0259 burada meydana t\u0259x\u0259yy\u00fcl v\u0259 istedad\u0131n\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fc faci\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k ideyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirmi\u015f m\u00fc\u0259llif daxil olur \u2014 c\u0259miyy\u0259tl\u0259 idar\u0259edici aras\u0131nda \u0259slind\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259y\u0259 sahib, amma a\u011flams\u0131naraq \u00f6z\u00fcn\u00fc he\u00e7 c\u00fcr n\u0259 yuxar\u0131, n\u0259 a\u015fa\u011f\u0131, n\u0259 g\u00f6y\u0259, n\u0259 yer\u0259, n\u0259hay\u0259t, n\u0259 h\u0259yata, n\u0259 \u00f6l\u00fcm\u0259 aid ed\u0259 bilm\u0259d\u0259n \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131q ist\u0259y\u0259n h\u0259min o c\u0259nab. Onun \u00fczs\u00fcz ist\u0259kl\u0259ri \u0259n ibtidai insan\u0131 sad\u0259c\u0259 g\u00fcld\u00fcr\u0259rdi: doymaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n az\u0131 bitki k\u00f6k\u00fc tap\u0131b \u00e7\u0131xarmaq laz\u0131md\u0131r. Burda is\u0259 tama\u015faya ehtiyac yoxdur: ya\u015famaq ist\u0259yirs\u0259ns\u0259, acl\u0131\u011f\u0131 bird\u0259f\u0259lik d\u0259rk v\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti d\u0259f etm\u0259lis\u0259n. M\u00fc\u0259llifin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259vi acl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rk v\u0259 d\u0259f etm\u0259sinin yolu onun yuxar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131yla birl\u0259\u015fdir\u0259n missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259sind\u0259n: saxta faci\u0259 yaratmaqdan \u0259l \u00e7\u0259kib \u0259n ayd\u0131n v\u0259 \u0259sas h\u0259qiq\u0259ti sad\u0259 yolla m\u0259tnl\u0259\u015fdirib \u00f6t\u00fcrm\u0259sind\u0259n ke\u00e7ir. Bir m\u00fc\u0259llifin \u00f6l\u00fcm\u00fc d\u0259rki y\u00fczl\u0259rl\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259vi dinclik dem\u0259kdir. Dinclik is\u0259 bir qa\u015f\u0131q suda tufan qoparmaqdan daha g\u0259r\u0259kli \u015fax\u0259l\u0259nmi\u015f yarad\u0131c\u0131 hala yol a\u00e7\u0131r.<br>D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259vi \u0259nginliyin geni\u015fl\u0259nm\u0259si ax\u0131 niy\u0259 sad\u0259 v\u0259 birba\u015fa prosesin d\u00fczx\u0259tli d\u0259rkind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b bizi da\u011fa-da\u015fa salmal\u0131d\u0131r? Ax\u0131 niy\u0259 m\u00fc\u0259llif h\u0259r \u015feyi bu q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirm\u0259li, daha \u00e7ox \u0259zab mesajlar\u0131 \u00f6t\u00fcrm\u0259li, daha \u00e7ox faci\u0259 yaratmal\u0131d\u0131r? Ax\u0131 bu m\u00fc\u0259llif k\u0259l\u0259fin ucunu tap\u0131b k\u00fctl\u0259nin \u0259lin\u0259 verm\u0259y\u0259, buna etibar etm\u0259s\u0259 bel\u0259 o k\u0259l\u0259fin ucunu \u00f6z \u0259lind\u0259 saxlay\u0131b nizam\u0131n qorunmas\u0131na nail olma\u011fa \u00e7oxlar\u0131ndan daha yax\u0131nd\u0131r? Ax\u0131 o, m\u0259hz o, m\u00fc\u0259llif m\u00f6vcudlu\u011fun \u0259n b\u00f6y\u00fck, b\u0259lk\u0259 d\u0259 yegan\u0259 h\u0259qiq\u0259tini k\u00fctl\u0259l\u0259r\u0259 ni\u015fan verm\u0259kl\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilib?<br>\u00d6l\u00fcm saxtakarl\u0131\u011f\u0131 n\u0259 g\u00f6r\u00fcr, n\u0259 udur, n\u0259 qusur, y\u0259ni m\u00fc\u0259llif bunun bel\u0259 ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid etm\u0259sin. \u00d6l\u00fcm\u00fcn sad\u0259 h\u0259qiq\u0259tind\u0259n manipulyasiya yaradan m\u0259tn ax\u0131r-\u0259z\u0259l bir he\u00e7 olacaq, m\u00fc\u0259llifi is\u0259 h\u0259tta bir c\u00fcc\u0259rtiy\u0259 ev olaca\u011f\u0131na \u00fcmid b\u0259sl\u0259n\u0259n \u015foranl\u0131q bel\u0259 deyil. O, n\u0259 q\u0259d\u0259r sin\u0259sin\u0259 d\u00f6y\u00fcb \u00abm\u0259n varam\u00bb deyirs\u0259 desin, dar zaman v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 hesablanm\u0131\u015f \u015f\u00f6hr\u0259tiyl\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn h\u0259qiqiliyinin \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda missiyas\u0131na x\u0259yan\u0259t edibs\u0259 h\u0259l\u0259 h\u0259yata g\u0259lm\u0259yib. B\u0259lk\u0259 d\u0259 he\u00e7 g\u0259lm\u0259m\u0259si yax\u015f\u0131d\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fotoill\u00fcstrasiyalar:<\/strong>&nbsp;H\u0259diyy\u0259 \u015e\u0259faq\u0259t<br><strong>M\u00fc\u0259llif:<\/strong>&nbsp;H\u0259diyy\u0259 \u015e\u0259faq\u0259t<br><strong>M\u0259nb\u0259:<\/strong>&nbsp;edebiyyatqazeti.az<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259s biz niy\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 z\u0259nn edirik? D\u00fcnyan\u0131n hans\u0131 dilind\u0259 olur-olsun, \u00f6l\u00fcm k\u0259lm\u0259sin\u0259 bu q\u0259d\u0259r qaramat, bu q\u0259d\u0259r qorxunc, bu q\u0259d\u0259r h\u0259d\u0259l\u0259yici m\u0259na harda, n\u0259 zaman, n\u0259 yolla y\u00fckl\u0259nib? Biz insanlar s\u0259hv c\u0131\u011f\u0131ra harda d\u00f6nm\u00fc\u015f\u00fck?..<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6l\u00fcml\u0259 ilk d\u0259f\u0259 nec\u0259 tan\u0131\u015f oldu\u011fumu xat\u0131rlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram, yad\u0131ma q\u0131r\u0131q-q\u0131r\u0131q, sad\u0259, sars\u0131nt\u0131s\u0131z t\u0259bii q\u0259bul olunmu\u015f \u00f6l\u00fcml\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcr. \u00c7ox g\u00fcman, varl\u0131\u011f\u0131ma \u00e7\u00f6k\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259 bar\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n, daha do\u011frusu, \u00f6l\u00fcm\u0259 faci\u0259 kimi yana\u015fmama\u011f\u0131m\u0131n sitti el\u0259 o xatir\u0259l\u0259rd\u0259 gizlidir. Amma xatir\u0259l\u0259rin \u0259vv\u0259li, daha do\u011frusu, \u00f6z\u0259yi var: Anam\u0131n \u00f6l\u00fcm \u0259fsan\u0259l\u0259ri. \u00c7ox g\u00fcman, bu bax\u0131mdan anam h\u0259yat\u0131m\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda ba\u015f\u0131m\u0131 dizin\u0259 qoyub dinl\u0259diyim \u0259fsan\u0259l\u0259rind\u0259n m\u0259ni h\u0259qiq\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131lan qap\u0131dan yola sal\u0131b d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259mi formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015f ilk m\u00fc\u0259llifdir. M\u0259n anam\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 a\u011f\u0131 dey\u0259-dey\u0259 ondan dinl\u0259diyim \u0259fsan\u0259l\u0259rin h\u0259qiqiliyin\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131 xeyli sonra anlad\u0131m. Onun \u00f6l\u00fcml\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259fsan\u0259l\u0259rin\u0259 he\u00e7 yerd\u0259 rast g\u0259lm\u0259mi\u015fdim, sonradan da g\u0259lm\u0259dim. Anam \u00f6z\u00fcnd\u0259n s\u00f6yl\u0259diyi \u0259fsan\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259nim h\u0259yat\u0131mda qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m v\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, ancaq \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra d\u0259rk etdiyim ilk h\u0259qiqi m\u00fc\u0259llif idi&#8230;<br>Utopik \u015f\u0259kild\u0259 bir insan g\u00f6t\u00fcr\u00fcb \u00fcnsiyy\u0259td\u0259n uzaq saxlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259k \u2014 he\u00e7 zaman&nbsp;<a href=\"https:\/\/kayzen.az\/blog\/f%C9%99ls%C9%99f%C9%99\/1430\/%C3%B6l%C3%BCm-n%C9%99dir.html\">\u00f6l\u00fcm<\/a>&nbsp;qorxusu hiss etm\u0259y\u0259c\u0259k. \u00d6yr\u0259dilm\u0259mi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 hiss m\u00f6vcud olmayan hissdir, n\u00fcmun\u0259si yoxdur. H\u0259m\u00e7inin, \u00f6l\u00fcm\u00fcn t\u0259bii, faci\u0259 kimi deyil, adi hadis\u0259 kimi q\u0259bul olundu\u011fu c\u0259miyy\u0259td\u0259 formala\u015fan insan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bu bel\u0259dir.<br>Biz \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6yr\u0259nirik. \u015e\u00fcbh\u0259siz, saf halda \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259n v\u0259 ya \u00f6yr\u0259tm\u0259kd\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. \u00d6l\u00fcm\u00fc \u00f6yr\u0259nm\u0259yimiz \u00fc\u00e7\u00fcn biz\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 ba\u015fqa \u015feyi \u2014 sevgini, d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyi, nifr\u0259ti, intiqam\u0131, acg\u00f6zl\u00fcy\u00fc, igidliyi, qorxmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 eyni zamanda qorxaql\u0131\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259lidirl\u0259r. Yoxsa \u00f6l\u00fcm\u00fc t\u0259l\u0259b olunan, ya da \u0259ks\u0259r\u0259n ad\u0259t edilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 deyil, ba\u015fqa \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259rk ed\u0259r v\u0259 ya d\u0259rk etm\u0259rik. \u00d6l\u00fcm h\u0259m d\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f s\u0259sl\u0259ndir\u0259n bir n\u00f6qt\u0259dir. Amma d\u0259rind\u0259n n\u0259z\u0259r salanda bu s\u0259sl\u0259nm\u0259nin alt\u0131nda yatan s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00f6l\u00fcm\u00fcn d\u0259rkind\u0259 tamamil\u0259 laz\u0131ms\u0131zd\u0131r. M\u0259tn bu laz\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda u\u011fur qazanmayacaqsa, \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00f6yr\u0259dilm\u0259sini ya inkar, ya da ba\u015fqa istiqam\u0259td\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259 m\u00fc\u0259llif m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259qs\u0259dl\u0259r u\u011frunda apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259nin y\u00fckda\u015f\u0131yan\u0131 olmaqdan ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259k deyilmi\u015f..<br>\u018fd\u0259biyyat h\u0259yat\u0131 t\u0259svir ed\u0259rk\u0259n, onun b\u00fct\u00fcn qatlar\u0131na n\u00fcfuz etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n \u00f6l\u00fcm\u00fc hans\u0131 m\u0259qama qoyur, hans\u0131 m\u0259qamda saxlay\u0131r? M\u0259tnd\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259si fonunda n\u0259 \u0259sas rol oynay\u0131r, \u00f6yr\u0259dilmi\u015fl\u0259rmi, \u00f6yr\u0259dilmi\u015fl\u0259rd\u0259n ke\u00e7ib i\u00e7\u0259rid\u0259 daxili f\u0259hml\u0259 bunun d\u0259rinlikl\u0259rd\u0259 d\u00f6vr ed\u0259n \u0259b\u0259di ya\u015far\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131? \u018fks\u0259r hallarda (z\u0259if) m\u00fc\u0259llif \u0259traf\u0131n fikriyl\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131r, \u00f6l\u00fcm\u0259 \u0259traf\u0131n g\u00f6z\u00fcyl\u0259 bax\u0131r. Bu el\u0259 ham\u0131n\u0131n bir qabda qaynamas\u0131d\u0131r. Amma hardasa gizli bir piyal\u0259d\u0259 daha inkar\u00e7\u0131 (\u0259slind\u0259 t\u0259sdiql\u0259yici) m\u0259tnl\u0259r var. Dayan\u0131b fikirl\u0259\u015firs\u0259n, ham\u0131n\u0131n qaynad\u0131\u011f\u0131 qaba \u0259l uzatmaq insan\u0131 \u00e7iyr\u0259ndirir, lakin sehrli-sirli piyal\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u0259lahidd\u0259 v\u0259 safd\u0131r.<br>M\u00fc\u0259llif bu bax\u0131mdan h\u0259m sirli piyal\u0259y\u0259, h\u0259m ham\u0131n\u0131n qaynad\u0131\u011f\u0131 qaba hakim ola bil\u0259n \u015f\u0259xsdir. Amma qaba v\u0259 ya piyal\u0259y\u0259 sahiblik ona ist\u0259diyi s\u00fcfr\u0259y\u0259 ist\u0259diyi t\u0259am\u0131 qoymaq haqq\u0131 vermir. M\u00fc\u0259llif bu m\u0259nada oxucunu t\u0259hrik ed\u0259 bilm\u0259z, oxucu r\u0259iyy\u0259t deyil, \u0259lah\u0259zr\u0259tdir, \u0259lah\u0259zr\u0259t oxucunun qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu qab deyil, i\u00e7ind\u0259ki m\u00fc\u0259llif\u0259 m\u0259xsusdur v\u0259 s\u00f6zs\u00fcz, ondan birinci \u00f6z\u00fcn\u0259 dadd\u0131r\u0131blar. M\u00fc\u0259llifin kimis\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259m\u0259k fikri varsa bel\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc z\u0259h\u0259rl\u0259mi\u015f olacaq. Z\u0259h\u0259rl\u0259nmi\u015f m\u00fc\u0259llif \u00f6l\u00fc m\u00fc\u0259llif dem\u0259k deyil, ham\u0131n\u0131n yediyind\u0259n yeyib, sad\u0259c\u0259, n\u0259h\u0259ng bir \u00abhe\u00e7 n\u0259 itmir\u00bb sisteminin \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc r\u0131\u00e7a\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015f adam dem\u0259kdir. Mahiyy\u0259t inkar q\u0259bul etm\u0259y\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r d\u0259qiq v\u0259 g\u0259r\u0259kli detald\u0131r. H\u0259r \u015feyd\u0259 oldu\u011fu kimi, \u00f6l\u00fcm\u00fcn tan\u0131nmas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 d\u0259 mahiyy\u0259t dayan\u0131r v\u0259 oxucunu mahiyy\u0259tin sapmas\u0131na m\u0259ruz qoymaq m\u00fcmk\u00fcn deyil.<br>\u00d6l\u00fcm\u00fcn \u00f6lk\u0259si, \u015f\u0259h\u0259ri, m\u0259h\u0259ll\u0259si, tayfa m\u0259nsubiyy\u0259ti varm\u0131? Var! \u00c7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tsiz hesab edils\u0259 v\u0259 g\u00f6zd\u0259n qa\u00e7\u0131r\u0131lsa da, m\u00fc\u0259llif d\u00fcny\u0259vi bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 uzaqlara zill\u0259m\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l \u00e7evrilib oturdu\u011fu yerd\u0259 ba\u015f ver\u0259n \u00f6l\u00fcm rituallar\u0131n\u0131n inc\u0259likl\u0259ri i\u00e7ind\u0259n \u00f6lm\u0259z m\u0259tnl\u0259r \u00e7\u0131xarmaq v\u0259 bu m\u0259tnl\u0259rin k\u00f6m\u0259yil\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u0259slind\u0259 n\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259 bilm\u0259k iqtidar\u0131ndad\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, yad\u0131na d\u00fc\u015fs\u0259&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6l\u00fcm\u00fc a\u011fr\u0131l\u0131 ed\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r ba\u015f verdiyi c\u0259miyy\u0259tin \u0259hat\u0259l\u0259ndiyi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 d\u00fcz m\u00fct\u0259nasibdir. \u00d6l\u00fcm n\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k? Ehtiyacm\u0131, t\u0259klikmi, h\u0259d\u0259mi? H\u0259m\u00e7inin m\u0259n\u0259vi s\u0259b\u0259bl\u0259r \u2014 \u015f\u0259r\u0259fmi, ba\u015fucal\u0131\u011f\u0131m\u0131, biab\u0131r\u00e7\u0131l\u0131qm\u0131, y\u0259ni insan he\u00e7 zaman ancaq \u00f6l\u00fcm\u0259 yanm\u0131r, \u00f6l\u00fcm\u00fc \u0259ks\u0259r hallarda saf halda d\u0259rk etm\u0259diyind\u0259n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda daha \u00e7ox \u0259zilir. \u00c7\u00fcnki m\u0259s\u0259l\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn a\u011fu\u015funda \u0259b\u0259dilik yoxa \u00e7\u0131xan \u0259ziz adam\u0131n deyil,<a href=\"https:\/\/kayzen.az\/blog\/islam%C4%B1n-%C9%99saslar%C4%B1\/3829\/%C3%B6l%C3%BCm-v%C9%99-sonras%C4%B1.html\">\u00f6l\u00fcm sonras\u0131&nbsp;<\/a>d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. Ancaq t\u0259k-t\u0259k insanlar \u00f6l\u00fcm\u00fcn saf hal\u0131n\u0131 d\u0259rk etdikl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u0259n\u0259 v\u0259 \u00f6l\u00fcm hadis\u0259sin\u0259 yana\u015fma ba\u015fqalar\u0131ndan f\u0259rql\u0259nir. Lakin bu d\u0259rketm\u0259 d\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 q\u0131c\u0131q, \u0259ks\u0259r hallarda q\u0259z\u0259b, \u0259n y\u00fcng\u00fcl halda q\u0131naq yarad\u0131r. Halbuki, \u00f6l\u00fcm\u00fcn d\u0259rk edilm\u0259si \u0259n do\u011fru yoldur.<br>\u018fb\u0259di m\u0259tnl\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 is\u0259 m\u0259hz bu \u00f6l\u00fcm\u00fcn saf hal\u0131n\u0131n d\u0259rkedilmi\u015fliyi dayand\u0131\u011f\u0131ndan b\u0259\u015f\u0259riliyin timsal\u0131 hesab olunaraq d\u00fcnyan\u0131n ist\u0259nil\u0259n n\u00f6qt\u0259sind\u0259 oxucusunu qazan\u0131r v\u0259 qoruyur. D\u0259rk edilmi\u015f \u00f6l\u00fcm anlay\u0131\u015f\u0131 \u2014 \u0259b\u0259di v\u0259 b\u0259r\u0259k\u0259tli, h\u0259m\u00e7inin sadiq m\u00f6vzudur.<br>\u0130nsan h\u0259yata \u00f6l\u00fcm\u00fc dadaraq g\u0259lir. Ad\u0259t\u0259n doqquz ay davam yol\u00e7uluqdan sonra do\u011fulark\u0259n b\u0259tn d\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lm\u00fc\u015f (d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f) hesab olunuruq. Bu bax\u0131mdan d\u00fcnyan\u0131, y\u0259ni ya\u015famaqda oldu\u011fumuz h\u0259yat\u0131 n\u00f6vb\u0259ti b\u0259tn hesab ed\u0259 bil\u0259rik. Kim bilir, b\u0259lk\u0259 d\u0259 b\u0259td\u0259n \u0259vv\u0259lki h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 da bildiyimiz bir n\u00f6qt\u0259 var, lakin onu unutmu\u015fuq. \u00dcst\u0259lik, kim bilir, b\u0259lk\u0259 bu h\u0259yata g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc yumub \u00f6ld\u00fcy\u00fcm\u00fcz (d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz) zaman dig\u0259r bir b\u0259tn\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259yik? B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm\u00fcz zaman h\u0259yat\u0131n \u00f6l\u00fcmd\u0259n \u00f6l\u00fcm\u0259 (do\u011fu\u015fdan do\u011fu\u015fa) davam ed\u0259n \u0259b\u0259di dair\u0259 boyunca davam etdiyini z\u0259nn ed\u0259 bil\u0259rik. Ya da \u0259ksin\u0259, \u00aba\u011fm\u0131, qaram\u0131\u00bb sual\u0131ndak\u0131 b\u0259rab\u0259rlik kimi \u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fc ya\u015fay\u0131b, h\u0259yat\u0131m\u0131 \u00f6l\u00fcr\u00fck? B\u0259lk\u0259 bunlardan he\u00e7 biri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda m\u00f6vcud deyil, m\u00f6vcudlu\u011fu olmaqla-olmama\u011fa ay\u0131rmaq kimi adi aldan\u0131\u015f\u0131n i\u00e7ind\u0259yik?<br>Bu kimi poetik suallar\u0131n cavab\u0131 h\u0259r bir insan q\u0259lbinin \u0259n d\u0259rin n\u00f6qt\u0259sind\u0259 gizl\u0259nir v\u0259 olmam\u0131\u015f deyil. Hans\u0131sa bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f olmadan onun ordan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin qatlar\u0131na n\u00fcfuz edib fikr\u0259 (son h\u0259dd\u0259 m\u0259tn\u0259) g\u0259tirilm\u0259si oyanmaqdan ba\u015fqa \u015fey deyil. O oyan\u0131\u015f ki, ondan sonra s\u0259n sad\u0259c\u0259 h\u0259r \u00f6l\u00fcm\u00fc t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259 qar\u015f\u0131laya bilirs\u0259n. Suallar\u0131n do\u011fmas\u0131 yet\u0259rlidir, cavab\u0131n olmas\u0131 \u0259sas deyil. \u00c7\u00fcnki cavab yeni bir aldan\u0131\u015f, d\u00fcz\u0259ltm\u0259, n\u00fcmayi\u015f, qura\u015fd\u0131rma ehtimal\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u0259s insan gizli sual\u0131n t\u0259rp\u0259ni\u015fini n\u0259 zaman hiss edir?<\/strong><br>M\u0259tnl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259rk\u0259n..<br>\u018fd\u0259biyyat m\u0259hz bu bax\u0131mdan insan\u0131 \u00f6l\u00fcm v\u0259 \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 \u0259zablardan xilas ed\u0259r\u0259k onun ruhani hal\u0131n\u0131n d\u0259rk edilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki ruhaniliy\u0259 yax\u0131n t\u0259c\u0259lli he\u00e7 bir elmi ara\u015fd\u0131rman\u0131n, f\u0259rziyy\u0259nin k\u00f6m\u0259yil\u0259 insan q\u0259lbini \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 \u0259zabdan uzaqla\u015fd\u0131rmaq g\u00fcc\u00fcnd\u0259 deyil. Yaln\u0131z \u0259d\u0259biyyat, t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn gizli \u00f6rp\u0259yin\u0259 b\u00fcr\u00fcn\u00fcb q\u0259sd\u0259n sirli v\u0259 utopik g\u00f6st\u0259ril\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 insan\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fc t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259 qar\u015f\u0131lamas\u0131na v\u0259 yola sal\u0131b h\u0259yata davam etm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<br>&nbsp;H\u0259yata, \u0259slind\u0259, b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00fcml\u0259r i\u00e7ind\u0259 ki\u00e7ik \u00f6l\u00fcml\u0259r kimi baxmaq insanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259vi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck inqilab dem\u0259kdir. Y\u0259ni h\u0259yat, t\u0259s\u0259vv\u00fcr g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn yeti\u015f\u0259 bildiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n ki\u00e7ik \u00f6l\u00fcm aras\u0131nda saya g\u0259lm\u0259z \u00f6l\u00fcml\u0259r m\u0259cmusudur. B\u0259s biz niy\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc bu q\u0259d\u0259r dramatikl\u0259\u015fdirir, faci\u0259l\u0259\u015fdirir, simvolla\u015fd\u0131r\u0131r, ayinl\u0259\u015fdirir, \u015fi\u015firdir, ticaril\u0259\u015fdirir v\u0259 \u00e7irkinl\u0259\u015fdiririk? Bu yana\u015fmam\u0131z \u0259n y\u00fcng\u00fcl halda h\u0259yat\u0131n davam\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259slind\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u0259\u015fmi\u015f ruhi v\u0259 fiziki h\u0259zz t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n cinsi akt anlay\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6y\u00fc\u015f kimi istifad\u0259 etm\u0259k q\u0259d\u0259r m\u0259nas\u0131z v\u0259 ab\u0131rs\u0131zd\u0131r&#8230;<br>\u018fn b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaq \u00e7\u00fcr\u00fcnt\u00fcl\u00fc torpaqd\u0131r. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259ddar v\u0259 soyuqqanl\u0131 t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flasa da, \u00f6l\u00fcm bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nd\u0259 a\u011fl\u0131ma g\u0259l\u0259n fikirl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 bu olur. \u018fks\u0259r hallarda da etirazla, b\u0259z\u0259n q\u0259z\u0259bl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259rk\u0259n bel\u0259 g\u00fcl\u00fcm\u0259s\u0259yib susuram. Etiraz\u00e7\u0131lar\u0131n hans\u0131na ba\u011f salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn da\u011f\u0131-da\u015f\u0131, \u015foranl\u0131\u011f\u0131, s\u0259hral\u0131\u011f\u0131 ni\u015fan vers\u0259m \u0259l\u0259 sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb daha art\u0131q q\u0259z\u0259bl\u0259n\u0259r. Halbuki, \u0259kin \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 say\u0131lmayan m\u0259zarl\u0131q yerl\u0259rinin \u0259ksin\u0259, t\u0259bi\u0259tin \u0259slind\u0259 dolay\u0131s\u0131yla bizim m\u00f6vcudlu\u011fumuza xidm\u0259t ed\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u0259rpas\u0131 ard\u0131c\u0131l \u00f6l\u00fcm prosesind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259n b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaqlar\u0131n v\u0259 qiym\u0259tli yataqlar\u0131n \u00e7iynind\u0259 dayan\u0131r. \u018fn qiym\u0259tli torpaqlar t\u0259bi\u0259tin \u00f6z \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc s\u0259ssiz m\u00fcdriklik i\u00e7ind\u0259 q\u0259bul etdiyi t\u0259vaz\u00f6kar m\u00f6vcudlu\u011funun n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r. \u0130nsan \u00fcst\u00fcnd\u0259 y\u00fczill\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 qiym\u0259tli qaynaqlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn b\u0259x\u015f etdiyi x\u0259zin\u0259 oldu\u011funu nec\u0259 olur d\u0259rk etmir? \u0130nsan nec\u0259 olur bu q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k t\u0259\u015f\u0259xx\u00fcsl\u0259 \u00f6z h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u00f6l\u00fcml\u0259ri t\u0259bii v\u0259 qanunauy\u011fun q\u0259bul v\u0259 v\u0259sf etdiyi halda m\u00fctl\u0259q \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 h\u0259min m\u0259nan\u0131 axtara bilmir.<br>\u0130nsan \u00f6l\u00fcm\u00fc q\u0259bul etm\u0259m\u0259k bir yana, ona etiraz etm\u0259y\u0259 c\u0259sar\u0259tl\u0259n\u0259n yegan\u0259 varl\u0131q olmaqla yana\u015f\u0131, tama\u015fas\u0131n\u0131 ya\u015famaqdan da sanki z\u00f6vq al\u0131r. \u0130nsan h\u0259qiq\u0259ti bil\u0259-bil\u0259 b\u0259r-b\u0259z\u0259kli v\u0259 saxta h\u0259qiq\u0259t d\u00fcz\u0259ltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, h\u0259r \u00f6l\u00fcmd\u0259n sonra bununla ilk d\u0259f\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131bm\u0131\u015f kimi, sanki \u00f6z\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131na he\u00e7 g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k kimi inan\u0131lmaz gedi\u015fl\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131r. Bu bizim h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259mizin, ideallar\u0131m\u0131z\u0131n, ideyalar\u0131m\u0131z\u0131n, g\u00f6z\u0259llikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015famaq e\u015fqimizin zorlanmas\u0131d\u0131r. Halbuki, b\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u00f6vcudlu\u011fun yegan\u0259 h\u0259qiq\u0259tini q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 h\u0259r \u015fey daha f\u0259rqli ola bil\u0259rdi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif bu xaosun, b\u00f6y\u00fck yalan\u0131n haras\u0131nda yer al\u0131r? T\u0259\u0259ss\u00fcf, b\u0259z\u0259n \u0259n orta yerind\u0259&#8230;<\/strong><br>\u00d6l\u00fcm\u00fcn yegan\u0259 h\u0259qiq\u0259t kimi q\u0259bul edilm\u0259si he\u00e7 d\u0259 h\u0259yat\u0131n d\u0259y\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 deyil, \u0259ksin\u0259, m\u0259na v\u0259 d\u0259y\u0259r qazanmas\u0131na xidm\u0259t edir. Sonu g\u0259lm\u0259y\u0259n bir m\u00f6vcudluq b\u00fct\u00fcn axtar\u0131\u015flar\u0131n, b\u00fct\u00fcn tap\u0131nt\u0131lar\u0131n, g\u00f6z\u0259l hissl\u0259rin olmamas\u0131 dem\u0259k deyilmi? \u00d6l\u00fcm\u00fc t\u0259kc\u0259 fiziki hadis\u0259 kimi q\u0259bul edib b\u00fct\u00fcn hissl\u0259rd\u0259n uzaq ya\u015famaq t\u0259cr\u00fcb\u0259si ke\u00e7m\u0259y\u0259n insan t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcnd\u0259 buna yer ay\u0131rmaq \u00e7\u0259tin olsa da h\u0259min o t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcn, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, yolundan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f hal\u0131 h\u0259m d\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc m\u0259hz fiziki hadis\u0259 kimi q\u0259bul etm\u0259k q\u0259d\u0259r \u015fik\u0259st yana\u015fmad\u0131r. N\u0259 o, n\u0259 bu, n\u0259 ba\u015fqas\u0131 deyils\u0259, b\u0259s n\u0259dir?<br>S\u00f6z yox, insan t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u00f6l\u00fcm daxil olmad\u0131\u011f\u0131ndan bu sual\u0131n cavab\u0131 mifik t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259 dini inanclar v\u0259 elmi axtar\u0131\u015flar aras\u0131nda izah\u0131 min yer\u0259 yozulan qarmaqar\u0131\u015f\u0131q bir al\u0259min i\u00e7ind\u0259 vurnuxma\u011fa davam etm\u0259kd\u0259dir. H\u0259r \u015feyi sad\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k insan t\u0259bi\u0259tin\u0259 get-ged\u0259 daha zidd \u015f\u0259kil al\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, axtar\u0131\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdikc\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259blik art\u0131r, insan h\u0259yat\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 dayanan k\u00f6kd\u0259n \u2014 b\u00fct\u00fcn hallarda sad\u0259 h\u0259qiq\u0259tiyl\u0259 daha \u00e7ox xo\u015fb\u0259xtlik b\u0259x\u015f etm\u0259y\u0259 qadir olan \u00f6l\u00fcm anlay\u0131\u015f\u0131ndan uzaqla\u015fd\u0131qca daha \u00e7ox b\u0259db\u0259xtlik girdab\u0131na yuvarlan\u0131r. Halbuki, b\u00fct\u00fcn bu nizam\u0131 v\u0259 qaydan\u0131 yaradana inanmaqla yana\u015f\u0131, insan \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n sad\u0259 h\u0259qiq\u0259tin\u0259 d\u0259 inanmal\u0131yd\u0131. Amma \u0259ksin\u0259 can at\u0131r: etiraz edir, ki\u00e7ik q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar, ki\u00e7ik qurtulu\u015flar, ki\u00e7ik xilaslar h\u0259zzi duymaq \u00fc\u00e7\u00fcn sanki q\u0259sd\u0259n bu b\u00f6y\u00fckl\u00fckd\u0259 v\u0259 miqyas\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259nd\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tverici d\u0259rinlikd\u0259 z\u00fclm\u0259t v\u0259d ed\u0259n tama\u015fa silsil\u0259si tirajlay\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, d\u00fcnyan\u0131 b\u00f6l\u00fcr, q\u0259f\u0259sl\u0259yir v\u0259 q\u0259f\u0259sl\u0259raras\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259r t\u00f6r\u0259dir\u2026 Bu is\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u00f6yr\u0259dilm\u0259sinin tamam ba\u015fqa \u00fcz\u00fcd\u00fcr. N\u0259 etm\u0259li, \u00f6l\u00fcm qalib g\u0259l\u0259c\u0259k, amma \u00f6l\u00fcm onsuz da \u0259b\u0259di qalibdir, onu \u00f6z hal\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131b imitasiya etm\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259k varm\u0131?..<br>\u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si ir\u0259lil\u0259dikc\u0259 (h\u0259r\u00e7\u0259nd, insan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259diyi d\u0259 m\u00fcbahis\u0259lidir), \u00f6l\u00fcm\u00fcn sad\u0259d\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u0259 min c\u00fcr formas\u0131n\u0131 yaratma\u011fa xidm\u0259t etm\u0259y\u0259 can at\u0131r. D\u00fcnya m\u00fcasirl\u0259\u015fdikc\u0259 (oxu: k\u00f6hn\u0259ldikc\u0259) daha \u00e7ox \u0259zab, daha \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t, daha \u00e7ox g\u00f6z ya\u015flar\u0131 axtar\u0131r. O, sanki get-ged\u0259 daha \u00e7ox bir b\u0259han\u0259y\u0259 v\u0259 bir him\u0259 b\u0259nd olma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Yen\u0259 d\u0259 burada meydana t\u0259x\u0259yy\u00fcl v\u0259 istedad\u0131n\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fc faci\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k ideyas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirmi\u015f m\u00fc\u0259llif daxil olur \u2014 c\u0259miyy\u0259tl\u0259 idar\u0259edici aras\u0131nda \u0259slind\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259y\u0259 sahib, amma a\u011flams\u0131naraq \u00f6z\u00fcn\u00fc he\u00e7 c\u00fcr n\u0259 yuxar\u0131, n\u0259 a\u015fa\u011f\u0131, n\u0259 g\u00f6y\u0259, n\u0259 yer\u0259, n\u0259hay\u0259t, n\u0259 h\u0259yata, n\u0259 \u00f6l\u00fcm\u0259 aid ed\u0259 bilm\u0259d\u0259n \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131q ist\u0259y\u0259n h\u0259min o c\u0259nab. Onun \u00fczs\u00fcz ist\u0259kl\u0259ri \u0259n ibtidai insan\u0131 sad\u0259c\u0259 g\u00fcld\u00fcr\u0259rdi: doymaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n az\u0131 bitki k\u00f6k\u00fc tap\u0131b \u00e7\u0131xarmaq laz\u0131md\u0131r. Burda is\u0259 tama\u015faya ehtiyac yoxdur: ya\u015famaq ist\u0259yirs\u0259ns\u0259, acl\u0131\u011f\u0131 bird\u0259f\u0259lik d\u0259rk v\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti d\u0259f etm\u0259lis\u0259n. M\u00fc\u0259llifin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259vi acl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rk v\u0259 d\u0259f etm\u0259sinin yolu onun yuxar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131yla birl\u0259\u015fdir\u0259n missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259sind\u0259n: saxta faci\u0259 yaratmaqdan \u0259l \u00e7\u0259kib \u0259n ayd\u0131n v\u0259 \u0259sas h\u0259qiq\u0259ti sad\u0259 yolla m\u0259tnl\u0259\u015fdirib \u00f6t\u00fcrm\u0259sind\u0259n ke\u00e7ir. Bir m\u00fc\u0259llifin \u00f6l\u00fcm\u00fc d\u0259rki y\u00fczl\u0259rl\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259vi dinclik dem\u0259kdir. Dinclik is\u0259 bir qa\u015f\u0131q suda tufan qoparmaqdan daha g\u0259r\u0259kli \u015fax\u0259l\u0259nmi\u015f yarad\u0131c\u0131 hala yol a\u00e7\u0131r.<br>D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259vi \u0259nginliyin geni\u015fl\u0259nm\u0259si ax\u0131 niy\u0259 sad\u0259 v\u0259 birba\u015fa prosesin d\u00fczx\u0259tli d\u0259rkind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b bizi da\u011fa-da\u015fa salmal\u0131d\u0131r? Ax\u0131 niy\u0259 m\u00fc\u0259llif h\u0259r \u015feyi bu q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirm\u0259li, daha \u00e7ox \u0259zab mesajlar\u0131 \u00f6t\u00fcrm\u0259li, daha \u00e7ox faci\u0259 yaratmal\u0131d\u0131r? Ax\u0131 bu m\u00fc\u0259llif k\u0259l\u0259fin ucunu tap\u0131b k\u00fctl\u0259nin \u0259lin\u0259 verm\u0259y\u0259, buna etibar etm\u0259s\u0259 bel\u0259 o k\u0259l\u0259fin ucunu \u00f6z \u0259lind\u0259 saxlay\u0131b nizam\u0131n qorunmas\u0131na nail olma\u011fa \u00e7oxlar\u0131ndan daha yax\u0131nd\u0131r? Ax\u0131 o, m\u0259hz o, m\u00fc\u0259llif m\u00f6vcudlu\u011fun \u0259n b\u00f6y\u00fck, b\u0259lk\u0259 d\u0259 yegan\u0259 h\u0259qiq\u0259tini k\u00fctl\u0259l\u0259r\u0259 ni\u015fan verm\u0259kl\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilib?<br>\u00d6l\u00fcm saxtakarl\u0131\u011f\u0131 n\u0259 g\u00f6r\u00fcr, n\u0259 udur, n\u0259 qusur, y\u0259ni m\u00fc\u0259llif bunun bel\u0259 ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid etm\u0259sin. \u00d6l\u00fcm\u00fcn sad\u0259 h\u0259qiq\u0259tind\u0259n manipulyasiya yaradan m\u0259tn ax\u0131r-\u0259z\u0259l bir he\u00e7 olacaq, m\u00fc\u0259llifi is\u0259 h\u0259tta bir c\u00fcc\u0259rtiy\u0259 ev olaca\u011f\u0131na \u00fcmid b\u0259sl\u0259n\u0259n \u015foranl\u0131q bel\u0259 deyil. O, n\u0259 q\u0259d\u0259r sin\u0259sin\u0259 d\u00f6y\u00fcb \u00abm\u0259n varam\u00bb deyirs\u0259 desin, dar zaman v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 hesablanm\u0131\u015f \u015f\u00f6hr\u0259tiyl\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn h\u0259qiqiliyinin \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda missiyas\u0131na x\u0259yan\u0259t edibs\u0259 h\u0259l\u0259 h\u0259yata g\u0259lm\u0259yib. B\u0259lk\u0259 d\u0259 he\u00e7 g\u0259lm\u0259m\u0259si yax\u015f\u0131d\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0H\u0259diyy\u0259 \u015e\u0259faq\u0259t<br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6l\u00fcm, ya h\u0259yat? G\u00fcl\u00fcms\u0259yir\u0259m, \u0259lb\u0259tt\u0259, \u00f6l\u00fcm!H\u0259yat dediyimiz \u015fey \u0259slind\u0259 n\u0259dir? Anam\u0131z\u0131n b\u0259tnin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz, b\u0259lk\u0259 ondan da \u0259vv\u0259l ba\u015flayan \u00f6l\u00fcm yol\u00e7ulu\u011fudur. Bunu s\u00f6yl\u0259rk\u0259n ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z h\u0259r<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":99350,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-99349","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbi-dusunclr"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99349"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99351,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99349\/revisions\/99351"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/99350"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}