{"id":99458,"date":"2024-04-28T12:45:16","date_gmt":"2024-04-28T08:45:16","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=99458"},"modified":"2024-04-28T12:45:17","modified_gmt":"2024-04-28T08:45:17","slug":"xi-qizil-ordunun-az%c9%99rbaycani-isgal-etm%c9%99sind%c9%99n-104-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=99458","title":{"rendered":"XI Q\u0131z\u0131l Ordunun Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259sind\u0259n 104 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<p>Stalin repressiyalar\u0131n\u0131n qurban\u0131 olmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 350 min\u0259 yax\u0131nd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n bol\u015fevikl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilm\u0259sinin 104-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Vladimir Leninin \u0259mri il\u0259 11-ci Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu 1920-ci il, aprelin 27-d\u0259 Bak\u0131ya daxil olub v\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131 devirib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fedai.az<\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 aprelin 28-i Az\u0259rbaycanda \u201csovet hakimiyy\u0259tinin quruldu\u011fu\u201d g\u00fcn kimi qeyd olunur v\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259t t\u0259sisatlar\u0131na \u201c28 aprel\u201d ad\u0131 verilirdi. Bak\u0131n\u0131n \u015fimal giri\u015find\u0259 \u201c11-ci Q\u0131z\u0131l Ordu\u201d dair\u0259si kimi tan\u0131nan \u0259razid\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal etmi\u015f \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 abid\u0259 ucald\u0131l\u0131b. Sonradan h\u0259min \u0259razid\u0259 1990-c\u0131 il, 20 yanvarda Bak\u0131ya daxil olan sovet qo\u015funlar\u0131 onlarla adam\u0131 q\u0259tl\u0259 yetiribl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovet tarix\u00e7il\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 yerli kommunistl\u0259rin nailiyy\u0259ti kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verirdil\u0259r, h\u0259r\u00e7\u0259nd ki, ordunun d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc hey\u0259tinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t idi.<\/p>\n\n\n\n<p>11-ci Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunu Az\u0259rbaycana g\u0259li\u015find\u0259 N\u0259riman N\u0259rimanov m\u00fc\u015fayi\u0259t edirdi. Moskvada q\u0259rargahlanan bol\u015fevik h\u00f6kum\u0259ti N\u0259rimanovu ADR-i \u0259v\u0259zl\u0259y\u0259n qeyri-m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131na r\u0259hb\u0259r t\u0259yin etdirdi. N\u0259rimanov 1925-ci ild\u0259 Moskvada ik\u0259n m\u00fc\u0259mmal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131n\u0131 z\u0259bt ed\u0259rk\u0259n bol\u015fevik ordusu ciddi m\u00fcqavim\u0259tl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>71 il bayram kimi t\u0259qdim edil\u0259n 28 aprel art\u0131q \u00f6z ad\u0131 il\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259hz 94 il bundan \u0259vv\u0259l Sovet qo\u015funlar\u0131 \u015e\u0259rqin ilk demokratik c\u00fcmhuriyy\u0259tinin varl\u0131\u011f\u0131na son qoyaraq bu \u0259razil\u0259ri i\u015f\u011fal etdi. Az\u0259rbaycan tarixinin 71 illik s\u0259hif\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259n Sovet hakimiyy\u0259tinin \u00f6lk\u0259miz v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n taleyind\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 rolla ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259r birm\u0259nal\u0131 deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fks\u0259r ekspertl\u0259r hesab edir ki, 1920-ci ilin aprelind\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilib v\u0259 bu imperiyan\u0131n \u0259sar\u0259ti alt\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n itirdikl\u0259ri \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 itirdikl\u0259rind\u0259n he\u00e7 d\u0259 az olmay\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259rv\u0259tl\u0259ri talan\u0131b, on minl\u0259rl\u0259 h\u0259mv\u0259t\u0259nimiz h\u0259lak olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan neftin\u0259 sahib olan bol\u015fevik h\u00f6kum\u0259ti t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc repressiyalar, q\u0259tll\u0259rl\u0259 bildirdi. Ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259, 20-50-ci ill\u0259rd\u0259 Stalin repressiyalar\u0131n\u0131n qurban\u0131 olmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 350 min\u0259 yax\u0131nd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaln\u0131z 150 min h\u0259mv\u0259t\u0259nimiz Qazax\u0131standa h\u0259lak olub. Rusiyan\u0131n c\u0259lb olundu\u011fu II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u0259 300 min az\u0259rbaycanl\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. Amma b\u00fct\u00fcn bu m\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 Sovet hakimiyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 m\u00fcsb\u0259t izl\u0259rinin d\u0259 olmas\u0131 dan\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 tarix\u00e7il\u0259r formal da olsa, Az\u0259rbaycan\u0131n bir d\u00f6vl\u0259t kimi d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik atributlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Sonra bu atributlar v\u0259 h\u00f6kum\u0259t strukturlar\u0131 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn baza rolunu oynad\u0131. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130slam al\u0259mind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n yaranmas\u0131nda Sovet hakimiyy\u0259ti az rol oynamay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Sovet Respublikas\u0131 Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259nin iqtisadi bax\u0131mdan \u0259n inki\u015faf etmi\u015f regionlar\u0131ndan biri idi. Amma m\u00fcsb\u0259t c\u0259h\u0259tl\u0259rin\u0259 baxmayaraq Sovet Rusiyas\u0131 aprel i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 tarixd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n demokratik c\u00fcmhuriyy\u0259tinin qatili kimi qalacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stalin repressiyalar\u0131n\u0131n qurban\u0131 olmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 350 min\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n bol\u015fevikl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilm\u0259sinin 104-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Vladimir Leninin \u0259mri<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":99459,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7],"tags":[],"class_list":["post-99458","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-tarix"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99458","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99458"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99460,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99458\/revisions\/99460"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/99459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}