{"id":99829,"date":"2024-05-28T23:47:24","date_gmt":"2024-05-28T19:47:24","guid":{"rendered":"https:\/\/fedai.az\/?p=99829"},"modified":"2024-05-28T23:47:25","modified_gmt":"2024-05-28T19:47:25","slug":"heyd%c9%99r-eliyev-v%c9%99-az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99ti-irsin%c9%99-ehtiram","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fedai.az\/?p=99829","title":{"rendered":"Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti irsin\u0259 ehtiram"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>M\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik tarixi \u00fcmummili lider Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259x\u00adsiyy\u0259ti il\u0259 o q\u0259d\u0259r \u00e7ul\u011fa\u015fm\u0131\u015fd\u0131r ki, bu iki d\u0259y\u0259ri bir-birind\u0259n ayr\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Parlaq \u015f\u0259xsiyy\u0259tin t\u00fck\u0259nm\u0259z siyasi irsini \u00f6yr\u0259ndikc\u0259 onun yeni-yeni m\u0259na \u00e7alarlar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. Sovetl\u0259r d\u00f6n\u0259\u00admind\u0259 he\u00e7 k\u0259sin c\u00fcr\u0259t edib dey\u0259 bilm\u0259diyi bir \u00e7ox fikirl\u0259ri m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev s\u00f6yl\u0259yirdi.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r respublikaya ilk r\u0259hb\u0259r\u00adliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti\u00adnin 50 illik yubileyind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 bu t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin tarixin\u0259 toxunan zaman universitet yarad\u0131c\u0131lar\u0131 olan AXC qurucular\u0131n\u0131n \u00fcnvan\u0131na g\u00f6z\u0259l fi\u00adkirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirdi: \u201cAz\u0259rbaycan xalq\u0131\u00adn\u0131n tarixind\u0259 birinci ali m\u0259kt\u0259bin yubileyi el\u0259 bir hadis\u0259dir ki, onun ic\u00adtimai \u0259h\u0259miyy\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6v\u00adl\u0259t h\u00fcdudlar\u0131ndan \u00e7ox-\u00e7ox k\u0259nara \u00e7\u0131x\u0131r. Bak\u0131da universitet Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bu g\u0259rgin v\u0259ziy\u00ady\u0259t universitet yarad\u0131lmas\u0131 u\u011frunda h\u0259r\u0259kat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259mi\u015fdi. Biz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n bu v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r g\u00f6rk\u0259mli o\u011fullar\u0131na ona g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdar\u0131q ki, onlar z\u00fclm\u0259tli irtica v\u0259 \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 Az\u0259r\u00adbaycan xalq\u0131n\u0131n ictimai fikrinin, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin m\u0259\u015f\u0259lini g\u00f6z b\u0259\u00adb\u0259yi kimi qorumu\u015flar\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcst\u0259qlllik ideyalar\u0131n\u0131n car\u00e7\u0131s\u0131 olan Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi ir\u00adsin\u0259 sevgi b\u0259sl\u0259yirdi. O, h\u0259l\u0259 Nax\u00e7\u0131va\u00adna r\u0259hb\u0259rlik etdiyi, SSR\u0130-nin m\u00f6vcud oldu\u011fu bir vaxtda ilk f\u00fcrs\u0259td\u0259 \u00f6z arzu\u00adlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdi. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesi Nax\u00e7\u0131van\u00addan ba\u015fland\u0131. 17 noyabr 1990-c\u0131 il ta\u00adrixind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 ke\u00ad\u00e7iril\u0259n Nax\u00e7\u0131van Muxtar Sovet Sosialist Respublikas\u0131 Ali Sovetinin sessiyas\u0131n\u00adda b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadiminin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhu\u00adriyy\u0259tinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul olunmas\u0131 t\u0259klif edildi. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Ali M\u0259clisd\u0259 yekdillikl\u0259 q\u0259bul olu\u00adnan &#171;Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri haqq\u0131nda&#187; tarixi q\u0259rarda deyilirdi:<\/p>\n\n\n\n<p>1. \u0130lk Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259\u00adtinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 kimi t\u0259sis edilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131\u00adn\u0131n dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzi \u2013 D\u00f6vl\u0259t himni v\u0259 gerbi haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 \u00f6yr\u0259nilib Nax\u00e7\u0131\u00advan Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin m\u00fczakir\u0259sin\u0259 verilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259\u00adtinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00f6v\u00adl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzi kimi t\u0259sis edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si qanunve\u00adricilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc qaydas\u0131nda Az\u0259rbay\u00adcan SSR Ali Sovetind\u0259n xahi\u015f edilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n birind\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u015f\u00fcurunun formala\u015fmas\u0131 kontekstind\u0259 tarixi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6z kon\u00adseptual bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 bel\u0259 ifad\u0259 edir: &#171;Bizim xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m tarixi var. Biz \u00f6z tariximizl\u0259 f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik. Bizim xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixi olub\u00addur. \u018fn q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda \u0259z\u0259m\u0259tli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r olmu\u015f\u00addur. Orta \u0259srl\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi tariximiz\u0259 g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259r vermi\u015fdir. \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259ti, Atab\u0259yl\u0259r d\u00f6vl\u0259ti, A\u011fqoyunlular d\u00f6vl\u0259ti, Qaraqoyunlular d\u00f6vl\u0259ti, S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti \u2013 bunlar ham\u0131\u00ads\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin tarixidir. Ondan sonra Az\u0259rbaycanda olan xanl\u0131qlar da d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik xarakteri da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. XX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259, 1918-ci ild\u0259 ilk Az\u0259rbaycan Demokratik Res\u00adpublikas\u0131 yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Ondan sonrak\u0131 d\u00f6vr, 1920-ci ild\u0259n 1991-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r olan d\u00f6vr Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259yat\u0131nda x\u00fc\u00adsusi bir d\u00f6vr olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t olmam\u0131\u015fd\u0131r, ancaq Az\u0259rbaycan xalq\u0131 b\u00f6y\u00fck bir inki\u015faf d\u00f6v\u00adr\u00fc ke\u00e7mi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan tor\u00adpa\u011f\u0131nda \u0259n q\u0259dim zamanlardan indiy\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259r olmu\u015fdur. Biz bununla f\u0259xr edirik v\u0259 f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik&#187;.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qilliyin ali m\u0259qs\u0259di kimi milli-m\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin b\u0259rpa olunmas\u0131na, xalq\u0131m\u0131\u00adz\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rk etm\u0259sin\u0259, \u00f6z m\u0259nliyinin sahibi olmas\u0131na f\u0259dakarl\u0131qla, v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcn\u0259ri il\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. O, yaln\u0131z siyasi v\u0259 iqtisadi deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi istiqlal u\u011frunda da \u0259zmkar m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin parlamentd\u0259\u00adki ilk \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rd\u0131qca m\u00fcst\u0259qil\u00adliy\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f k\u0259skin fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131 diqq\u0259timizi c\u0259lb edir. H\u0259l\u0259 Az\u0259rbay\u00adcan\u0131n Zaqafqaziya seymind\u0259 oldu\u011fu bir vaxtda bir qrup \u015f\u0259xs Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil ola bilm\u0259y\u0259c\u0259yi, nicat\u0131m\u0131\u00adz\u0131n yaln\u0131z Rusiyada oldu\u011funu s\u0259s\u00adl\u0259ndirirdi. Lakin M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259, \u018f.M.Top\u00e7uba\u015fov, F.X.Xoyski, N.Yusif\u00adb\u0259yli is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 bu ideyan\u0131 t\u0259bli\u011f edirdil\u0259r. H\u0259l\u0259 1917-ci ild\u0259 Bak\u0131da M\u00fcs\u0259lmanla\u00adr\u0131n birinci qurultay\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n N\u0259\u00adsib b\u0259y Y\u00fcsifb\u0259yli deyirdi: &#171;Kim dey\u0259 bil\u0259r ki, biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc idar\u0259etm\u0259 s\u0259la\u00adhiyy\u0259tind\u0259 bir mill\u0259t deyilik?!&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tarixi nailiyy\u0259ti y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t\u00adl\u0259ndir\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev qeyd edirdi: &#171;XIX \u0259srd\u0259n ba\u015flanan m\u00fcr\u0259kk\u0259b icti\u00admai-siyasi prosesl\u0259rin gedi\u015fi Az\u0259rbay\u00adcan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131, yeni m\u00fchitd\u0259 formala\u015fan g\u00f6rk\u0259mli ictimai v\u0259 siyasi xadiml\u0259rimiz \u0259srin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f v\u0259 t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 layiqinc\u0259 cavab verm\u0259y\u0259 qadir oldular. Az\u0259rbay\u00adcan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit z\u0259min yarand\u0131&#187;.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin 22 fevral 1998-ci il tarixili s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin 80 illik yubileyi \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t komissiyas\u0131n\u0131n t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 t\u0259sdiq edilmi\u015fdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dbirl\u0259r plan\u0131nda Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti irsinin ya\u015fad\u0131lmas\u0131 f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi qrupla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>1) C\u00fcmhuriyy\u0259t irsinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si.<\/p>\n\n\n\n<p>2) C\u00fcmhuriyy\u0259t irsinin t\u0259bli\u011fi.<\/p>\n\n\n\n<p>3) G\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sonradan biz c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhu\u00adriyy\u0259ti irsin\u0259 h\u00f6rm\u0259tin ifad\u0259sini g\u00f6rd\u00fck. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Ensik\u00adlopediyas\u0131n\u0131n \u00e7ap edilm\u0259sini, C\u00fcmhu\u00adriyy\u0259t generallar\u0131 \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinski v\u0259 S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarovun, C\u00fcmhu\u00adriyy\u0259t ideoloqlar\u0131 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259nin v\u0259 \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flunun yubileyl\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259si bar\u0259d\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 n\u00fcmun\u0259 g\u0259tirm\u0259k olar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin banil\u0259rind\u0259n biri, Az\u0259rbaycan Milli \u015eu\u00adras\u0131n\u0131n s\u0259dri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sul\u00adzad\u0259nin 130 illik yubileyinin d\u00f6vl\u0259t s\u0259\u00adviyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 verdiyi s\u0259r\u0259ncama g\u00f6r\u0259, g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xa\u00addiminin n\u0259v\u0259si \u018fm\u0259kdar r\u0259ssam R\u0259is R\u0259sulzad\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr m\u0259ktubunu da C\u00fcmhuriyy\u0259t tarixinin bir par\u00e7as\u0131 hesab etm\u0259k olar. M\u0259ktubda deyilir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident!<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti\u00adnin banisi, Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin anadan olmas\u0131n\u0131n 130 illik yubileyinin d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 verdiyiniz s\u0259r\u0259ncama g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 d\u0259rin minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirir\u0259m. S\u0259r\u0259ncam b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n sevincin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Bu, Sizin m\u0259n\u0259viyyat\u0131m\u0131\u00adza, m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz\u0259, tarixi-d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz\u0259, istiqlal ideyalar\u0131na ver\u00addiyiniz bir t\u00f6hf\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>1994-c\u00fc ild\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin 110 illik yubileyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar s\u0259r\u0259ncam verilmi\u015fdi. Yenid\u0259n bel\u0259 bir s\u0259r\u0259ncam imzalanmas\u0131 sevindiricidir. Bu, Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin banil\u0259rin\u0259 veril\u0259n la\u00adyiqli qiym\u0259tdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lan respublika bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u00f6z layiqli yerini tutmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti qurucu\u00adlu\u011funda istiqlal ideyalar\u0131na sadiq oldu\u00ad\u011funuz \u00fc\u00e7\u00fcn, ali d\u00f6vl\u0259ti f\u0259aliyy\u0259tinizd\u0259, xalq\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u00ad\u015faf\u0131 namin\u0259 apard\u0131\u011f\u0131n\u0131z siyas\u0259td\u0259 Siz\u0259 u\u011furlar, m\u00f6hk\u0259m cansa\u011fl\u0131\u011f\u0131, do\u011fma Az\u0259rbaycan\u0131m\u0131z\u0131n daha da q\u00fcdr\u0259tl\u0259n\u00adm\u0259sind\u0259 yeni nailiyy\u0259tl\u0259r arzulay\u0131ram&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi irsin\u0259 m\u00fcnasi\u00adb\u0259td\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev tarixi \u015f\u00fcu\u00adra s\u00f6yk\u0259nir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Az\u0259r\u00adbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir. Bildirir ki, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalq\u0131n milli m\u0259nlik \u015f\u00fcurunu \u00f6z\u00fcn\u0259 qay\u00adtard\u0131, onun \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin et\u00adm\u0259y\u0259 qadir oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirdi. AXC m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u015f\u0259raitd\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00add\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259tin tarixi v\u0259zif\u0259ni \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 yerin\u0259 yetirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk parlamenti v\u0259 h\u00f6kum\u0259ti, d\u00f6vl\u0259t aparat\u0131 t\u0259\u015fkil edildi, \u00f6lk\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildi, bayra\u011f\u0131, himni v\u0259 gerbi yarad\u0131ld\u0131, ana dili d\u00f6vl\u0259t dili elan edildi, ordu qurucu\u00adlu\u011fu sah\u0259sind\u0259 ciddi t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildi, maarifin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u00ad\u015faf\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirildi. Az\u0259rbay\u00adcan\u0131n ilk universiteti t\u0259sis olundu, t\u0259hsil millil\u0259\u015fdirildi, xalq\u0131n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 m\u0259\u00add\u0259ni y\u00fcks\u0259li\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min haz\u0131rlayan, ictimai fikir tarixi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259tli i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>21 sentyabr 1993-c\u00fc il tarixd\u0259 Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00ad\u00e7ir\u0259n Ali Sovetin S\u0259dri Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda ziyal\u0131larla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 demi\u015fdir: &#171;Az\u0259rbay\u00adcanda 1918-ci ild\u0259 ilk demokratik res\u00adpublika yarad\u0131ld\u0131. Bu, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, tarixi bir hadis\u0259dir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil\u00adliyi u\u011frunda son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259rl\u0259 h\u0259m m\u0259tbuatda, h\u0259m d\u0259 ictimai-siyasi prosesl\u0259rd\u0259 ilk Az\u0259rbay\u00adcan Demokratik Respublikas\u0131 b\u00f6y\u00fck bir nailiyy\u0259t kimi qeyd olunub v\u0259 onun g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilibdir. Bu, t\u0259bii bir hald\u0131r, tariximizin b\u00f6y\u00fck v\u0259 parlaq bir m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259\u00adni biz layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259liyik v\u0259 m\u0259n d\u0259 bu g\u00fcn sizin qar\u015f\u0131n\u0131zda bunu bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. B\u0259li, 1918-ci il may ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 Az\u0259rbay\u00adcan tarixind\u0259 b\u00f6y\u00fck siyasi-ictimai ha\u00addis\u0259dir. Bel\u0259 bir demokratik d\u00f6vl\u0259tin m\u00f6vcud olmas\u0131 v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r f\u0259a\u00adliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 t\u0259sir edibdir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sonra is\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev tarix\u015f\u00fc\u00adnasl\u0131q qar\u015f\u0131s\u0131nda yeni v\u0259zif\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259y\u00ady\u0259n ed\u0259r\u0259k bildirir: &#171;Tarix\u00e7il\u0259rimizin bor\u00adcudur ki, bu q\u00fcsuru aradan g\u00f6t\u00fcrs\u00fcnl\u0259r. Ancaq biz dem\u0259liyik ki, demokratik respublika, onun liderl\u0259ri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259, F\u0259t\u0259li xan Xoyski, N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yov, M\u0259mm\u0259dh\u0259s\u0259n Hac\u0131nski v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcbl\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131 m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259t kimi d\u00fcnyan\u0131n bir qismin\u0259 tan\u0131td\u0131lar, bir ne\u00e7\u0259 t\u0259dbir g\u00f6rd\u00fcl\u0259r. Eyni zamanda, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin, \u00fcmu\u00admiyy\u0259tl\u0259, u\u011fursuzlu\u011fu t\u0259kc\u0259 ondan ibar\u0259t deyil ki, Az\u0259rbaycan 20-ci il ap\u00adrel ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259 Q\u0131z\u0131l ordu t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olundu. H\u0259l\u0259 h\u0259min i\u015f\u011fala q\u0259d\u0259r bu demokratik d\u00f6vl\u0259t, dem\u0259k olar, \u00f6z s\u00fcqutuna g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. Tarix\u00e7il\u0259r yax\u00ad\u015f\u0131 bilirl\u0259r ki, 23 ay \u0259rzind\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tin t\u0259rkibi be\u015f d\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fib, bu d\u00f6vl\u0259td\u0259, bu parlamentd\u0259 be\u015f partiya i\u015ftirak edib: M\u00fcsavat Partiyas\u0131, \u0130ttihad Parti\u00adyas\u0131, \u018fhrar Partiyas\u0131, Sosialist Partiya\u00ads\u0131, h\u0259tta &#171;Da\u015fnaks\u00fctyun&#187; partiyas\u0131. Bu parlament sistemi d\u00f6vl\u0259tin ya\u015famas\u0131na imkan verm\u0259di v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 qruplar, par\u00adtiyalar aras\u0131nda ged\u0259n \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r, \u00e7ar\u00adp\u0131\u015fmalar, intriqalar \u00f6z\u00fc-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tin ad\u0131na l\u0259k\u0259 vurdu. M\u0259n bunu n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn deyir\u0259m? Ona g\u00f6r\u0259 ki, biz bundan ibr\u0259t d\u0259rsi almal\u0131y\u0131q. Biz o d\u00f6vr\u00fc, o de\u00admokratik h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259tini qiym\u0259t\u00adl\u0259ndiririks\u0259 v\u0259 bel\u0259 bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin ta\u00adriximizd\u0259 olmas\u0131 il\u0259 f\u0259xr ediriks\u0259, h\u0259min prosesl\u0259rin q\u00fcsurlar\u0131n\u0131 da bilm\u0259liyik ki, o s\u0259hvl\u0259ri daha buraxmayaq&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarixi t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259r bir xalq\u0131n hans\u0131sa \u0259lveri\u015fli situasiyada milli-etnik soyk\u00f6k\u00fcn\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 \u0259sas\u0259n lider fenomeninin f\u00f6vq\u0259lad\u0259 missiya\u00ads\u0131 il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nir. XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yetirdiyi nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259t olan Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra si\u00adyasi reall\u0131qdan \u00e7\u0131x\u0131b ideya formas\u0131nda, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n istiqlal duy\u011fular\u0131nda q\u0131\u011f\u0131lc\u0131m kimi k\u00f6z\u0259r\u0259n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini \u00f6t\u0259n \u0259srin 70-ci ill\u0259rinin \u0259v\u00adv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flamaqla \u0259srin sonlar\u0131na do\u011fru m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti kimi \u0259z\u0259m\u0259tli reall\u0131\u011fa qovu\u015fdurmu\u015f, b\u00f6y\u00fck f\u0259dakarl\u0131qlar hesab\u0131na qurub-yaratd\u0131\u00ad\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259tin sars\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, demokratik y\u00fcks\u0259li\u015fini, m\u00fcst\u0259qilliyinin \u0259b\u0259diliyini, daimiliyini, d\u00f6nm\u0259zliyini t\u0259min etmi\u015fdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyev is\u0259 bu m\u00fcst\u0259qilliyin g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259\u00adsill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn daha b\u00f6y\u00fck ta\u00adrixi missiyan\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015fdir. Tarixi varislik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 daima h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015fan Prezident \u0130lham \u018fliyev tarixi v\u0259 siaysi bax\u0131mdan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan 15 oktyabr 2021-ci il tarixind\u0259 M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda Az\u0259rbay\u00adcan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununu t\u0259sdiq etmi\u015fdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcst\u0259llik sava\u015f\u0131n\u0131n \u0259n uca zirv\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fc\u00adt\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn suverenliyinin tam b\u0259rpa edilm\u0259sidir ki, bunun da \u015f\u0259riksiz lideri m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz, m\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevdir. B\u00f6lg\u0259\u00add\u0259ki yeni reall\u0131qlar Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi torpaqlar\u0131 olan Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan qay\u0131d\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Bu m\u0259nada m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin ir\u0259li s\u00fcr\u00add\u00fcy\u00fc tarixi varislik konsepsiyas\u0131 bizim bu platformada perspektivl\u0259rimiz g\u00fcc\u00adl\u0259ndir\u0259n \u0259n g\u00fccl\u00fc amil\u0259 \u00e7evrilir. 1918-ci ild\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi kimi biz tarixi torpaqlar\u0131m\u0131za qay\u0131tmaq h\u00fcququmu\u00adzu \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259 saxlay\u0131r\u0131q. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n bu ist\u0259yini Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus formada d\u0259y\u0259r\u00adl\u0259ndir\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259ri yersiz yer\u0259 t\u0259\u015f\u00advi\u015f ke\u00e7irm\u0259m\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259r\u0259k deyir: \u201cBizim ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rin torpa\u011f\u0131nda g\u00f6z\u00fcm\u00fcz yoxdur, ancaq \u00f6z torpa\u011f\u0131\u00adm\u0131z\u0131 biz he\u00e7 kim\u0259 ver\u0259n d\u0259 deyilik!\u201d. M\u00fcst\u0259qlliyimiz d\u00f6nm\u0259z v\u0259 \u0259b\u0259di olsun! Tanr\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 qorusun!&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sadiq QURBANOV,<\/strong><br><strong>Milli M\u0259clisin T\u0259bii ehtiyatlar, energetika v\u0259 ekologiya komit\u0259sinin s\u0259dri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik tarixi \u00fcmummili lider Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259x\u00adsiyy\u0259ti il\u0259 o q\u0259d\u0259r \u00e7ul\u011fa\u015fm\u0131\u015fd\u0131r ki, bu iki d\u0259y\u0259ri bir-birind\u0259n ayr\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Parlaq<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":99830,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-99829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99829"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99831,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99829\/revisions\/99831"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/99830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fedai.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}