Ermənilik xislətinin mahiyyəti və ya onun insanlarda oyatdığı fikirlər

(Əvvəli: https://fedai.az/?p=26155 , https://fedai.az/?p=26274)

C.Cabbarlı — “Adə, Avanes kirvə, sənin adına lənət! Yıxdın evimi, həftinə-həftadına lənət!”.

V. Veliçko (Qafqaz. “Russkoye delo i mejplemennıye voprosı”. S. Peterburq. 1904, s. 64) — “… Hər bir qafqazlı bilir ki, bura ermənilərin əksəriyyəti XIX əsrin I yarısında Türkiyədən qaçıb gəliblər, onlar yerli əhali deyillər”.

“Erməni tarixinin üz qabığı üçün “uydurma” sözündən başqa bir söz axtarsaydıq, onda “xəyanət” sözünün üstündə dayanmalı olardıq”.

N.İ. Şavrov — “Novaya uqroza russkomu delu v Zakavkazye: “Predstoyaşaya rasprodaja muqani inopodstyam”. S.Peterburq. 1911 q., s. 59, 60, 61. “Bundan sonra 1826-1828-ci illər müharibəsi qurtaran kimi 1828-ci ildən 1830-cu ilə qədər olan iki il ərzində Qafqaza 40.000 İran və 84.000 Türkiyə ermənisi köçürülüb, onların demək olar ki, ermənilər yaşamayan Yelizavetpol (Gəncə — Z.N.) və İrəvan quberniyalarında, Tiflis, Borçalı, Axalkalaki, Axıska qəzalarında yerləşdirdik. Onlara 200.000 desyatin dövlət torpağı və müsəlmanlardan alınmış 2 milyon manatlıqdan çox torpaq verilmişdir. Yelizavetpol quberniyasının dağlıq hissəsində (Yuxarı Qarabağ) və Göyçə gölünün sahilində gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. Mütləq nəzərə almaq lazımdır ki, 124 min erməni rəsmi və çoxu da qeyri-rəsmi köçürülmüşdür ki, onların da ümumi sayı 200 min nəfərdən çoxdur”.

“General-adyutant Şeremetyev öz qeydlərində Zaqafqaziyada 1896-cı ildə 900 min nəfərə yaxın, 1908-ci ildə isə artıq 1 milyon 300 min nəfər erməni yaşadığını göstərmişdir. Bu müddət ərzində onların sayı 400 min nəfərdən çox artmışdır.

Torpağı olmayan gəlmə ermənilər yalançı şahidlərdən geniş istifadə edərək çox böyük dövlət torpaqlarını zəbt etdilər”.

B.N. Araklyan, S.P. Ağayan, V.A. Parsamyan — “İstoriya armyanskoqo naroda”, 7-8 siniflər üçün dərslik, Yerevan. 1988, s. 133) — “1828-ci ilin yazında ermənilərin İrandan (Cənubi Azərbaycandan) kütləvi köçürülməsinə başlandı. Təbrizdən, Makudan, Xoydan, Səlmasdan, Urmiyadan, Ərdəbildən və başqa bölgələrdən 50 min erməni köçürüldü. İrəvan və Naxçıvan quberniyalarında, Zəngəzurda, Qarabağda və başqa yerlərdə yerləşdirildi. Köçürülənlər 6 il vergi və xəraclardan azad olundular. Kasıblara pul yardımı olunmuş, ev tikmək üçün tikinti materialları verilmişdir”.

“Pereseleniya armyan Azerbaydjanskix v predelı Rossii”, M., 1931-ci il. s. 16-17. “Pyotr ermənilərin faydalı həmvətənlər olacağına inanıb, onları Rusiyada yerləşdirməyə çağırdı yə həmməzhəbləri, din qardaşları (dindaşları) kimi hər cür havadarlıq edəcəyinə, qoruyacağına söz verdi”.

İ. Çavçavedze (Tiflis, 1902) — “… Dəlilləri təhrif etmək, özgəninkini mənimsəmək, abidələri pozmaq və qazımaq, özgə torpaqlarını özünə çıxmaq və s. buna bənzər “yaxşılıqlar” ermənilərin çox qədim hünəridir və buna onlar lap qədimdən alışmışlar”.

“Qədim dünya tarixi”, M., 1896 — “Ermənilərin dağlıq ərazilərin (Zaqafqaziya və ön Asiya—Z.N.) yerli əhalisi olması haqqında son dövrdə yayılmış fikir bir sıra səbəblərə görə əsassızdır”. 

A.D. Saxarov — “Ermənilər Azərbaycanda və Gürcüstanda vəhşi irqi seçkilik obyektləridirlər”.

Mark Ferron (fransız tarixçisi. “Dünyanın müxtəlif ölkələrində tarixi uşaqlara necə nağıl edirlər” əsərindən) — “Hədsiz məğlubiyyətlər görmüş ermənilər öz tarixini həvəslə mübaliğələşdirir, ideallaşdırır, onu əzabkeşliyin parlaq obrazına çevirirlər”.

A.D.Kojdan — “Ermənilər vizantiyalıların törəmələridir. Onlar həmişə bizlərə xidmətçi olmuş, zadəganların, şahzadələrin əlaltısına çevrilmiş və bu peşəni özlərinə şərəf bilmişlər”.

S.İ.Bruq — “Ermənilər heç vaxt küll halında yaşamayıblar. Dünyanın hər yerinə səpələniblər”.

M.Avaqyan (erməni) — “Erməni dili hibrit (calaq) dildir. Erməni qəbiləsi də hibritdir. Urartu və başqa qonşuları assimilyasiya etmişdir”.

X.Abovyan (erməni) — “Mənə elə bir müasir dil məlum deyildir ki, yeni erməni dilinin qədim erməni dilindən fərqliliyi qədər fərqlənsin. Heç bir dil bu qədər çətin olmamışdır”.

Haykazyan (erməni) — (“Erməni tarixi”, Paris-1919) — “İlk erməni sülaləsinin başçısı tarixdə olmayıb, o nağıllardan götürülmüş uydurma şəxsiyyətdir. Movses Xorenatsi özü də beşinci yüzillikdə yaşamış saxtakar bir tarixçidir”.

V.Petrosyan (erməni) (Armyanskiye eskizı) — “Erməni tarixi sanki satqınsız, saxtakarsız ola bilməz”. Bizim bir çox saxtakarlarımız guya tarixi şəxsiyyətlərdir və hətta biz onların harada dəfn olunduqlarını da bilirik…

Bu Melik Frangül, Vasaq, Merujan, Arszuni, Vest-Sarkis, yüzbaşı Miqran, onların sayı-hesabı yoxdur”.

“Ştrixi iz jizni A.P. daşnaksityun” (Buxarest, 1933 q). “İl yarım ərzində baş verən toqquşmalar nəticəsində, nəhayət ki, bu yaramaz, dəhşətli xalqı (Azərbaycan xalqı nəzərdə tutulur — Z.N.) qırılmağa məhkum etməyimiz daşnaksütyun partiyasının şanlı səhifəsini təşkil edir”.

Gevorq Emin (erməni şairi) — “Erməni ürəyi daşa dönüb”.

Q.Antonyan (erməni) — “Bizim aşıqların mahnıları, qarışıq dastanları yoxdur, bunlar ancaq türkcədir”.

B.İşxanyan (erməni) — “Qafqaz xalqları”, S.Peterburq 1916 q., s. 18) — “Dağlıq Qarabağ ermənilərinin bir hissəsi aborigen olub, qədim albanlardır, bir hissəsi isə müvəqqəti köçkün olaraq Azərbaycana İran və Türkiyədən köçürülmüşlərdir”.

İ.Çavçavedze, gürcü şairi — “Ermənilər dost cildində düşməndir. Onun nəvazişindən, təbəssümündən qorxduğum qədər açıq düşməndən qorxmuram”.

Qraf de Şoll (fransız səyyahı) — “Ermənilərlə heç bir yaxınlıq edə bilmirdim, çünki onların alçaqlığı və əclaflığı dözülməzdir”.

“Ermənilərdə mənfur bir biclik, biabırçı bir əclaflıq və rüsvayçı bir alçaqlıq vardır”.

M.S.Ordubadi (yazıçı) — “Ermənilər bulanlıq sudan duru çıxmaq üçün hər şeyə qadirdilər. Hətta namusu da pay verməyə”.

Kornelit Taüit — “Bu xalq xasiyyətinə görə qədimdən ikiüzlü və riyakardır”.

Kürd xalq misalı — “Atın kolasına, itin tulasına, erməni balasına etibar yoxdur”.

Fransçesko, İtaliyanın baş naziri (1919) — “Türklər ermənilərin uydurduğu kimi qəddar və zülmkar deyildi. Onların bədbəxtçiliyi çox məkirli və hiyləgər ermənilərlə əhatə olunmasıdır”.

Kerzon, İngiltərənin xarici işlər naziri — (1920-ci ilin mart ayında İngiltərənin icma palatasındakı çıxışından) — “Cənablar, mənə belə gəlir ki, siz erməniləri 8 yaşında təmiz və məsum bir qız kimi zənn edirsiniz. Bu fikirlə çox yanılırsınız. Halbuki ermənilər son dərəcə vəhşi davranışları ilə nə qədər qan tökən xalq olduqlarını qeyd- şərtsiz isbat etmişlər”.

G.Çiçerin, RSFSR xarici işlər komissarı — (1922-ci ilin dekabrında Lozanno konfransındakı çıxışından) “Şərqdə işğalçılıq siyasəti yürüdən xarici kəşfiyyatın agentləri satqın, yaltaq və xain erməni daşnaklarıdır”.

Adolf Karte, alman səyyahı — “Mən türklə bir iş görəndə yazılı saziş bağlamıram, çünki türkün bir sözü kifayətdir. Yunanlarla şərt bağlayıram, çünki belə lazımdır və xeyirlidir. Ermənilərlə isə hətta yazılı sazişlə heç bir iş görmürəm, çünki onların yalan və araqarışdıran xasiyyətlərinin qarşısını heç bir yazılı şərtlə kəsmək mümkün deyil”.

Prof. T.Svyatoxovski — “Azərbaycanda yaşayan ermənilər elə daxil olmaqla Cənubi Qafqazda yaşayan bütün ermənilər köklü deyil, gəlmədirlər. Onların böyük hissəsi XIX əsrdə İran və Türkiyədən köçürülüb”.

A.S.Qriboyedov — “Ermənilərin ilk dəfə buraxıldıqları torpaqlara sonralar əbədi sahib duracaqlarından müsəlmanlar içərisində yaranan qorxunu aradan qaldırmaq və (sonuncuların) düşdükləri ağır vəziyyətin uzun sürməyəcəyini bildirməklə onları sakitləşdirmək məsələsini biz dəfələrlə götürqoy etmişik”.

F.M.Minorski — “Qədim türk etnosları e. ə. VIII-VII əsrlərdə indiki Ermənistan ərazisində yaşamış yerli xalqdır. Bunlar indiki azərbaycanlıların ulu əcdadı olmuşlar. O vaxt bu ərazidə ermənilər yaşamamışlar”.

N.Şavrov (1911) — “Qafqazda yaşayan bir milyon 300 min ermənidən bir milyonu 1828-ci ildən (“Türkmənçay” müqaviləsindən) sonra İran və Türkiyədən Qafqaza köçürülənlərdir.

“Odri L. (1988) — “Ermənistanda yaşayan azərbaycanlıların torpağı tarixən onların öz qanuni torpağıdır və onların bir sahibi kimi “erməni qonaqlarına” yaxşı münasibət göstərmişlər. Lakin Azərbaycanın Zəngəzuru ermənilərə, Qazax rayonunun bir hissəsi isə Gürcüstana verilmişdir”.

Fridrix Engels (“Ailənin, xüsusi mülkiyyətin və dövlətin mənşəyi”. M. 1959, s. 70) — “Erməni kilsə xadimləri Alban kilsəsinin daxili quruluşunda dəyişiklik aparırdı. Onlar alban mədəniyyətinin varisi olmağa can atırdılar”.

Alfred Kyoze — alman səyyahı — “Anadolu eskizləri” — “Kim xalqın özəyi ilə ünsiyyətdə olursa, türklərə hörmət etməyi və onlara məhəbbət bəsləməyi özünə borc bilir, ermənilərə nifrət edir”.

Moisey Xorenatsi — “Biz haylar kiçik, azsaylı, zəif və çox hallarda özgələrin hakimiyyəti altında yaşayan xalqıq”.

C.İşxanyan (erməni tarixçisi) — “Qarabağın dağlıq hissəsində yaşayan ermənilər Türkiyə və İrandan gəlmiş qaçqınlardır. Azərbaycan torpağı onlar üçün təqiblərdən və təhdidlərdən sığınacaq yeri olub”.

Erməni mənbəyindən — “1831-ci ildə İrəvan şəhərinin 18766 nəfər əhalisinin 15992 nəfəri, 1866-cı ildə 27246 nəfərindən 23626 nəfəri, yəni 85,2 faizi azərbaycanlı olub”.

— “Ermənistanda olan 2310 kəndin 2 mindən çoxunda azərbaycanlılar yaşayırdı. XIX əsrin əvvəllərində İrəvanda yaşayan on min nəfər əhalisinin 7 min nəfərdən çoxu azərbaycanlılar idi. 49 bəy, sultan, məlikdən 41-i azərbaycanlı idi”.

Vardan Vardanyan (erməni tarixçisi) — “Mən tarixi yaxşı-yaxşı araşdırıb, bu qərara gəlmişəm ki, ermənilər azərbaycanlılara heç vaxt qardaş ola bilməz”.

Erməni mənbəyindən — “Erməni xalqının əsli nədir, necə və nə vaxt, hardan və hansı yollarla o, bura gəlib?… bizim əlimizdə bunları sübuta yetirən dəqiq faktlar yoxdur”.

Hovanes Tuvanyan (erməni) — “Mən türkləri vəhşi hesab edirdim. Amma biz ermənilər vəhşilikdə heç kimdən geri qalmırıq”.

Lalayan (erməni tarixçisi) (Tarixi yazışmalar, M. 1938. s. 79-107) -…“Əksinqilabi daşnak hökumətinin daxili siyasətinin mahiyyəti ölkə zəhmətkeşləri arasında milli nifrəti qızışdırmaqdan, Ermənistan ərazisində yaşayan azərbaycanlı əhalisini fiziki cəhətdən məhv etməkdən ibarət idi”. (Respublika)

(davamı növbəti saylarımızda)

Bu xəbəri paylaşın:
  •  
  •  
  •  
  • 1
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •