TƏKRAR: (Yazı 31 mart 2019-cu ildə yayınlanıb)
Xaqani Ədəboğlu
AVMVİB Mətbuat Xidmətinin rəhbəri
Bunca illərin itirilməsi əbəsdir. Bu gün etiraf etməliyik aparılmış diplomatik-strateji işlərin fonunda tək üstünlüyümüz sürüşkən neft strategiyası və ərazilərin qaytarılması, beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə bağlıdır. Qalan bütün parametrlərə özünüz qiymət verin:
— Mövqe savaşında bütün hərbi-strateji yüksəkliklər kimin nəzarətindədir?
— İnformasiya savaşında (Tarixi aspekt, lobbiçilik və diaspora fəaliyyətləri, rəqibin informasiya məkanına məlumat ötürmək, rəqibin daxilində kolon yaratmaq, daha çox dil və ölkələrdə yayın, kadra sahib olma və s.) üstünlük kimin nəzarətindədir?
— Cəmiyyətin daha çox monolitliyi, vahid bir ideya ətrafında birləşməsi…
Öncə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin martın 29-da Vyanada Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həllini müzakirə etmək üçün Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan ilə görüşünün detallarını və həmən sonra baş verən hadisələrə diqqət yetirək. Azərbaycan və Ermənistan rəhbərlərinin Vyanada sülh danışıqları ərəfəsində Toniyanın müharibə anonsu verməsi diqqət çəkdi. Tonoyan “sülh əvəzinə ərazilər” prinsipinin dəyişdirildiyini qeyd edib.
“Mən müdafiə naziri kimi deyirəm: “sülh əvəzinə ərazilər” prinsipinin əksinə olaraq biz “yeni ərazilər üçün yeni müharibə” edəcəyik. Heç vaxt güzəşt olmayacaq. Ermənistan hücum bölmələrinin sayını artıracaq. Biz səngər vəziyyətindən daim müdafiə vəziyyətindən çıxacağıq. Biz hərbi hərəkətləri rəqibin ərazisinə daşıya biləcək bölmələrin sayını artıracağıq”
Bu bəyanata cavab olaraq «Report»a açıqlama verən Vaqif Dərgahlı bildirib ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın münaqişənin həlli ilə bağlı Vyanada keçirilən görüşü müsbət dəyərləndirdiyi halda, bu ölkənin müdafiə naziri məsuliyyətsiz çıxışı Ermənistan hakimiyyətində mövcud olan hərc-mərcliyin, ikitirəliyin və özbaşınalığın əyani sübutudur.
“Ermənistan ordusunda hökm sürən acınacaqlı vəziyyətdən yaxşı xəbərdar olan D. Tonoyan bunu müxtəlif üsullarla ölkə rəhbərliyi və ictimaiyyətindən gizlətməyə çalışır. Eyni zamanda baş nazir N. Paşinyan ordu rəhbərliyini toplayaraq qapalı iclas keçirməklə Ermənistan silahlı qüvvələrinin cinayət aləminin qaydaları ilə idarə olunduğunu və bunun böyük problemə çevrildiyini bildirir. İş o həddə çatıb ki, N. Paşinyan Mehridə baş verən əsgər qiyamından ciddi narahatlığını ifadə edir, arxa cəbhədə yerləşən bölmələrdə qeyri-döyüş itkilərinin sayının artmasını dilə gətirir, Ermənistan müdafiə nazirliyi və baş qərargahındakı korrupsiya, oğurluq, rüşvətxorluq halları barədə ictimaiyyətə məlumat verir.
Nyu-Yorkun erməni icması qarşısında çıxış edən D. Tonoyanın əsas məqsədi heç şübhəsiz onlarda çaşqınlıq yaratmaq, oğurladığı və talan etdiyi maliyyə vəsaitlərinin yerini doldurmaq üçün erməni diasporundan əlavə pul dilənməkdir. Bütün bu fikirləri tamamlayaraq qeyd edim ki, ərazilərin azad edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş məqsədlərə çatmaq üçün Azərbaycan Ordusu malik olduğu bütün qüvvə və gücünü düşmənin üzərinə endirməyə qadirdir və hazırdır”.
Bizim Müdafiə Nazirliyinin MX-nin «korrupsiya idarəsi» kimi verdiyi təftiş bəyanatını dəyərləndirmədən öncə, həmsədrlərin bəyanatını nəzərdən keçirək. Bildirilir ki, Prezident və baş nazir Düşənbədəki söhbətə istinad edərək Atəşkəsin möhkəmləndirilməsinin və birbaşa əlaqə mexanizminin təkmilləşdirilməsinin vacibliyini yenidən təsdiq etdilər. Onlar öz ölkələrinin nazirlərinə yaxın gələcəkdə həmsədrlərə yenidən görüşmək barədə təlimat verdilər, həmçinin birbaşa dialoqun davam etdirilməsi barədə razılığa gəldilər. Sadəcə bumu?
N. Paşinyan ilk zəngini separatçıların başçısı Bako Saakyana hesabat məqsədiylə edərək, görüşdən sonra Avstriyada erməni diaspora üzvlərinə, Vyana görüşünü irəliyə doğru müsbət addım kimi dəyərləndirdiyini deyib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev isə martın 29-da Vyanada Rusiyanın TASS informasiya agentliyinə müsahibə verib. Yəni tam məlumatsız qalan tərəf yenə də Azərbaycan xalqı və Qarabağ əhalisi olub. Çünki xalq öz taleyinin necə həll olunacağına etinasız bir durumdadır. Yəni «Vətən əvəzinə mənzil» taleyinə boyun əyib.
Rusiya tərəfinin mövqeyini «Kommersant» qəzetinin-“Ъ” saytının icmalçısı Maksim Yusin (2016-cı il, Aprel) belə şərh etmişdi: «Bakı bunu yaxşı başa düşür. Həm də başa düşür ki, əgər iri miqyaslı bir müharibə baş verərsə, son on ildə əldə edilmiş bütün nisbi zənginlik neftin qiymətinin düşməsi ilə təhdid ediləcək və milli valyuta məzənnəsi düşəcəkdir. Son zamanlar Azərbaycanda sosial problemlər ağırlaşıb, lakin bu, Ermənistanla müharibəyə cəlb olunduğu təqdirdəki vəziyyətin pisləşməsi ilə müqayisə edilə bilməz. Çünki bu zaman neft yataqlarına, boru kəmərlərinə və digər sənaye obyektlərinə hücumlar baş verə bilər.
Pragmatist olaraq, İlham Əliyev müharibə üçün mövcud sabitliyi gözlənilməz bir nəticə ilə təhlükə altına almaq istəmir. Ancaq ictimaiyyətinin (xüsusilə də media, eləcə də Azərbaycan elitasının bir hissəsi) əksəriyyəti, revanşçı mövqe tutur. Bu vəziyyəti hakimiyyət nəzərə almaq məcburiyyətindədir. Cəbhələrdə tez-tez vəziyyətin kəskinləşməsi barədə məlumatlar yayaraq vəziyyəti mütəmadi olaraq imitasiya etməklə, əhalini, prezidentin «işğal edilmiş torpaqların» məğlubiyyəti ilə barışdığını pərdələmək lazımdır. Başqa sözlə desək, yaxın gələcəkdə münaqişə zonasında sabitləşmə gözlənilmir. Müharibə dövrünü, hələ uzun zaman imitasiya
(təqlid) edilməsi lazım gələcək. Və bu pis xəbərdir. Amma yaxşı bir xəbər daha var: Hər halda müharibəni yamsılamaq, yəni imitasiya, təqlid etmək, heç də müharibə demək deyil». Bu sözləri torpaqlarımızı işğal etmiş Rusiyanın mövqeyi kimi də qəbul etmək olar. Çünki bu Atəşkəsin müəllifi Kazimirov, bu problemin adını «həlli omayan problem» qoyub. Amma bircə məntiqli adam çıxıb bu köpəkdən bu günədək soruşmayıb ki, həlli olmayan şey, daha niyə problem adlansın ki? Eləcə də dünyanın hərb praktikasında «sülh yolu ilə işğal ərazilərinin qeyd-şərtsiz qaytarılması praktikası da yoxdur». Ermənilər de yure bizim torpaqlara sahib durmağa və məskunlaşmağa çalışmaqdadırlar. Bəs biz nəyə görə gözləməliyik?
Ermənistan ermənisayaq qondarma «ublyudokratiya inqilabı» etməklə iki qucaqda oturmağa, həmçinin Rusiyanın çöküş planında yer almağa çalışır. Mövcud Ukrayna -Rusiya qarşıdurması praktikasında tərəflərin «vuran əllərinə» diqqət yetirin: Arsen Avakov (Ukrayna) və Sergey Lavrov-Kalantaryan (Rusiya). Bir maraqlı məqam isə bunların övladlarının ABŞ-da yerləşmələridir. Və Lavrov rusdan çöx «rus», Avakov isə xoxoldan çox «xoxoldur». Yəni Lavrov Rusiyasından «mədəd» gözləmək, bizim üçün Əzraildən can istəmək kimi bir şeydir…
… Beləliklə, Ermənistanla danışıqların uzadılması hər an zərərimizə işləməkdədir. Azərbaycanın güclü potensiala malik ordusu artıq separatçıların ərazilərini bizlərdən qorumaq missiyası daşımaqdadır. Düşmən, bütün ranqlarda-dindarından — terrorçusunadək, müxalifindən — iqtidarınadək, avam vətəndaşından siyasi fiqurlaradək hər kəs eyni fikri tutuquşu kimi təkrarlamaqdadır. Bəs biz bu analoqsuz sülhü kiminlə bağlayacağıq? Yəni düşmənin anlayacağı tək yol gücdür. Bu gücü öz ərazimizdə təsbit etmək üçün Azərbaycanın bütün beynəlxalq hüquq normalarına uyğun «Antiterror əməliyyatları» başlamaq şansımız var. Ərazilərimizin işğalında Rusiyanın neytrallaşdırılması üçün zəmin yaranmaqdadır. Məhəlli münaqişələrin ilkin közərtiləri-rus-tatar, yakut-qırğız, inquş-çeçen, dağıstanlı-rus və s. qaçılmaz hal almaqdadır. Rusiyanın ABŞ-ın və Qərbin sanksiyalarına məruz qalması da əlavə dvidendlər gətirir. Bu şəraiti qiymətləndirən erməni-rus tərəfi vəchlə ölkəmizdə stabilliyi pozmağa çalışdıqları aydın görünməkdədir. Çünki bir Xaos xalqı olan ermənilər və bütün qonşularına pislik etmək şakəri olan Velikorus şovinizmi cənub cinahında stabillik istəmir. Ermənistanın sülh yolu ilə torpaq qaytaracağına inanmaq bir eyforiyadır. Azərbaycan savaşa girməyə məhkumdur. Azərbaycan stabilliyi və bölgədə sülhü qorumaq naminə savaşmağa məcburdur. Azərbaycan ölkənin var olması naminə torpaqları düşməndən azad etməyə məsul edilib. Azərbaycan dağıdılıb talan edilmiş hər evin və hər qarışın hesabını düşməndən soruşmağa borcludur. Qarabağı istəyənlər isə hər gün, hər yerdən və hər kəsdən Qarabağı istəməlidirlər. Artıq ATƏT-in Minsk qrupu adlı siyasi «3 bacı dolması» bizim 3 nəfərlik açdığımız «iş yeri» kimi bir şey olaraq qalacaqdır…
Və Azərbaycanın istəyib istəməməyindən asılı olmayaraq, tək bircə yolu və seçimi var: «Ya savaş, ya da SAVAŞ!» Yəni bütün yollar Romaya aparır. Bizim yollar isə Xankəndə…
TAM 27 İLDİR Kİ, BİR SUALA CAVAB TAPA BİLMİRƏM: NİYƏ BİZİM ARTİLERİYA VƏ QRAD QURĞULARI O GECƏ ƏSKƏRANA BİRCƏ DƏNƏ DƏ MƏRMİ ATMADI? NƏDƏN???
ABŞ-da yaşayan görkəmli alimimiz, professor Tariyel Azərtürk sosial şəbəkədə mənə ünvanlanan bir status paylaşıb və çox hörmətli alimimizin müraciətinə cavab olaraq bu yazını yazmaq qərarına gəldim. T. Azərtürk yazır: «XOCALIDA MƏHV EDİLƏN İKİ MİNDƏN ÇOX QURBAN BU ŞƏHƏRİN SAKİNLƏRİ DEYİLDİLƏR, YOXSA SONRAKI TERRORİST AKTLARINDA AYRICA QƏTLƏ YETİRİLDİLƏR?
Xaqani bəy, bu məsələyə siz müdaxilə edib bu səhvi düzəltməyə girişəsiz bəlkə? Dünyanın hər yerinə bar-bar bağırırlar — «Xocalıda 613 nəfər şəhid edilib, 1275 nəfət girov götürülüb». Deyirəm bəlkə onlardan heç olmasa 5 nəfəri azad olunub, evə qaytarılıb?
Bəlkə sağ qalıblar? 27 il keçib üstündən. «Girov alınanların» bircəciyindən bəlkə bir xəbər var?
Qoy lap girovluqda olsun, amma bir nəfər dirisindən bir məlumat olsun.
Bəs onlar necə oldular, yerə batdı, göyə çəkildilər — bilinmir. Deməli onlar yoxdular.
Bəs onda əsirlikdə min zillətlə qətlə yetirilmiş bu boyda milləti niyə diri yerinə təqdim edib, düşmənin törətdiyi cinayətini yüngüləşdirir, bu dövlət?
613 + 1275 (?) = 1888 + tamam itib-batanlar (ödürülüb, ya da diri-diri yandırılanlar) = ən azı 2000 nəfər! 2000 hara, «Xocalıya ədalət»də hey təkrarlanan 613 nəhs rəqəmi hara?
1970-ci illərdə Brokqauz Efron ensiklopediyasında 1915-ci ildə deportasiyada məhv olmuş erməninin sayını 400 min göstərirdilər. 20 ildən sonra — 1990-cı illərdə ölənlər doğularaq artıb çoxaldılar və bir milyon yarıma çatdılar. 20 il ərzində! Bizimkilər isə iki ayaqların bir başmağa dirəyiblər ki, yox, dünya dağıla bizdən öldürülənlərin sayı 613 nəfərdir ki, 613 nəfər!
Bəs qalan öldürülənlər Xocalıdan deyildilərmi? Bəs elə həmin gecədə həmin rus-erməni terroristlərinin törətdikləri genosidin qurbanları deyillərmi onlar?
Bunu «FEDAİ.az» qəzetnizdə ayrıca işıqlandırın görək dövlətin cavabdeh qurumları, hüquqçular buna nə cavab verəcəklər?
27 ildi bu ağır daşı ürəyimdə, hisslərimdə gəzdirirəm»…
Bizim üçün dəyərli olan Tarıyel bəyin bu istəyini nəzərə alaraq bildiyimiz və bilmək istədiyimiz bəzi məlumatları açıqlamağa çalışacağıq.
Rəsmi məlumat belədir: «Xocalı soyqırımı nəticəsində 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i qoca və qarı olmaqla, 613 Xocalı sakini qətlə yetirilib, 8 ailə tamamilə məhv edilib, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq valideynlərindən birini itirib. Düşmən gülləsindən 76-sı uşaq olmaqla, 487 nəfər yaralanıb. 1275 nəfər əsir götürülüb. Əsir götürülənlərdən 150 nəfərinin, o cümlədən 68 qadın və 26 uşağın taleyi bu günədək məlum deyil».
Digər bir rəsmi məlumat isə əsir və girovlar haqqındadır: «Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasında Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi nəticəsində itkin düşmüş şəxs kimi qeydə alınanlarların sayı 1 yanvar 2019-cu il tarixinə 3888 nəfərdir. Dövlət Komissiyasının İşçi qrupunun məlumata görə, rəsmi qeydiyyatından keçən itkin düşmüş şəxslərdən hərbçilərin sayı 3170 nəfər, mülki şəxslərin sayı 718 nəfərdir. Ümumilikdə itkinlərin 3622 nəfərini kişilər, 266 nəfərini qadınlar təşkil edir.
İtkin kimi qeydə alınmış mülki şəxslərdən uşaqlar 71 nəfər, qadınlar 266 nəfər, qocalar 326 nəfərdir. Haqqında Dövlət Komissiyasına əsir-girov götürülməsi barədə məlumatlar daxil olmuş şəxslər isə hazırda 871 nəfər təşkil edir. Bunlardan 773-ü kişilər, 98-i qadınlardır.
Əsir-girov götürüldüyü bildirilən şəxslərin 604 nəfəri hərbçi, 267 nəfəri mülki şəxsdir. Həmin mülki şəxslərin 29 nəfəri uşaqlar, 98 nəfəri qadınlar, 112 nəfəri qocalardır.
1 yanvar 2019-cu il tarixinə olan məlumata görə, əsir və girovluqdan azad edilmiş şəxslər 1483 nəfər olub. Onlardan hərbçilər 365 nəfər, mülki şəxslər 1118 nəfər təşkil edib.
Əsir və girovluqdan azad edilmiş mülki şəxslərin 226-sı uşaqlar, 364-ü qadınlar, 225-i qocalar olub».
Bildirim ki, bu illər ərzində biz əsirlər və girovların kartotekası hazırlanmayıb. Statistik məlumatların konkretləşdirilməyib. Xocalıdan azad edilmiş əsirləri isə, rəsmi mənbədə «Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Allahverdi Bağırovun erməni polkovnik Vitali Balasyan vasitəsilə üç gün ərzində 1003 nəfər Xocalı əsirini ermənilərin əlindən xilas etməsi kimi qeyd edilir». Yəni Tarıyel bəyin şübhələri yersiz deyil. Rəsmi olaraq 1275-1003=272 nəfər və üstəgəl rəsmi olaraq 150 nəfər itkin. Yəni Xocalının aidiyyatlı orqanları bu işi bu günədək həyata keçirməmələrinə yalnız təəssüflənmək olar. Bu ilkin bir mənbədən çıxan fərqdir. Bu da 613+422=1035 nəfər.
Bu günədək Xocalı şəhərində yaşayan əhali sayı tam dəqiqliklə əks olunmayıb. Erməni mənbələrindən aldığım bir yazıda deyiliur: «1988-ci ildə 2,135 nəfər təşkil edən kənd əhalisi 1991-ci ildə Stepanakert və Dağlıq Qarabağdakı bəzi qəsəbələrdən olan azərbaycanlı qaçqınlar hesabına, o cümlədən 1991-ci ilədək 6,300 nəfərədək artıb». Amma bizim qeyri-rəsmi mənbələrdə şəhərdə 10 min nəfərədək əhalinin yaşadığı barədə məlumatlar vardı. Bu gün Beynəlxalq məhkəmələrə müraciət etməməyimiz və bu sahədə Roma Beynəlxalq Konvensiyasına üzvlüyə müraciət etməməyimiz də çox şübhəli məqamlardan xəbər verir. Niyə etməmişik? Bu sualın cavabını bilən varmı?
Bu Konvensiyaya üzv olmadan Haaqa məhkəməsinə Xocalı soyqırımını çıxara bilmərik. Hərbi canilər, Ter-Petrosyan, Koçaryan, Sarkisyan və onlarla qniçən cəlladlar bu cinayətə görə cəza almayacaqlarına, məhz buna görə əmindirlər.
Bəli, haqlısınız, cənab professor! Biz heç öz itkilərimizi də hesablamağa qadir deyilik. İstər rus, istərsə də xarici jurnalistlərin verdiyi məlumatlarda itkilərin miqyası daha böyükdür. Girovluqdan gələnlər haqqında isə ən dolğun məluatları Aygün Həsənoğlunun «Erməni sindromu» adlı kitabından tapmaq və bu dəhşətləri yenidən yaşamaq mümkündür. Faciənin ilk günü iqtidarlı, müxalifətli 3 nəfər itki verən Xocalı informasiyası, bu gün də yanlış olaraq 613 nəfərdir. Düşmən isə o günlər Xocalıya hücum zamanı 7 erməni öldürüldüyü və 20 nəfərin isə yaralanması və erməni tərəfinin 10-12 nəfər arasında itkin düşməsiylə yanaşı, «Pro-Ermənistan» xəbər agentliyi, Xocalı yaxınlığındakı döyüşdə 30-dan 40 nəfərədək Azərbaycan əsgərinin həlak olması, 100-dən çox əsir götürülməsi barədə məluat yaymışdı. Bu gün bəzi əlaltılar, hətta bu ölümləri də xalqın öz üzərinə qoyacaq dərəcədə xaindirlər.
Amma mənim də öz sualım var. Nədən həmin gecə Əsgərana bir mərmi də atılmadı? Düşməni hədəfdən yayındırmaq üçün mütləq olan, sayı iki rəqəmli ədədlərlə ölçülən toplar, Qrad qurğuları susdu? Axı yuxarıların əmrini bəhanə edənlərə yerinə yetirilməmiş bir əmr verilmişdi:
23 февраля 1992 года был составлен проект приказа командующего Карабахской зоной.
Боевой приказ №1
Командующего силами
Карабахской зоны
г.Агдам
От 23 февраля 1992 года
В целях локализации и ликвидации армянских бандитских формирований и обеспечения безопасности г.Ходжалы, организации обороны аэропорта, удержания населенных пунктов всеми силами и средствами Карабахской
зоны
ПРИКАЗЫВАЮ:
1. Всем командирам подразделений, дислоцированных на территории Агдамского района, выслать разведывательные группы по маршрутам:
— мотострелковому батальону (командир Худи Худиев) к 14.00 совершить марш в Аскеран, захватить огневые позиции армянских бандформирований, организовать оборону г.Аскеран.
— командиру отдельной роты территориальной обороны Багирову Аллахверди совершить марш по маршруту Агдам — Касымлы — Нахчиваник, занять огневые позиции противника, организовать атаку на Нахчиваник, силами 1-го взвода батальона самообороны (подполковник Мирзоев) в дальнейшем захватить н.п. Пирджамал.
— командиру отдельной роты территориальной обороны (Магеррамов Асиф) совершить марш по маршруту Агдам — Аскеран — Кятук, захватить огневые позиции противника и удержать их.
— командиру отдельного батальона территориальной обороны Рзаеву Ягубу совершить марш по маршруту Агдам — Ханабад, захватить огневые позиции армянских бандформирований и организовать оборону, в дальнейшем выйти на н.п. Неркин — Кылычбаг.
— командиру ОМОНа Джавадову Ровшану и командиру батальона патрульно-постовой службы (Гатамов Тельман, фактически Фаик Бакшалиев) совершить марш по маршруту Агдам — развилка, затем Агдам — Ходжалы, усилить оборону г.Ходжалы, в случае необходимости сдержать натиск противника со стороны Ханкенди.
— группе территориальной обороны н.п.Малыбейли совершить марш по маршруту Агдам — Кятук, захватить огневую позицию и удержать.
— силами группы территориальной обороны в составе батальона ППС МВД удержать оборону г.Ходжалы и вести активные действия в направлении Новый Нюрагюх.
— командиру территориального батальона силами обороны Агдамского района организовать территориальную оборону Агдамского района, иметь в своем составе резерв в составе 1 взвода с 1 БТР и 1 танком Т-72, при готовности к вводу в бой…
Bu əmr niyə yerinə yetirilmədi? Şahidlərin dediyinə görə həmin gecə Bakı ilə əlaqə üçün qurulmuş rabitə otağı İH binasında yerləşən qərargahda kimlər tərəfindən dağıdılmışdı? Aşkar və gizli düşmənə işləyənlər kim idi? Bunu bilib susanlar da düşmənə işləyənlərlə eyni statusdadırlar.
Xocalı ədalət axtarır. Amma öz içimizdə tapa bilmədiyini uzaqlarda və bizim faciəmizi tanıyan ellərdə axtarır:
Meksika. 2012-ci il fevral ayının 2-də Meksika Senatının qəbul etdiyi qərarda Xocalı şəhərində 1992-ci il fevralın 25-26-da baş vermiş faciə soyqırım adlandırılıb.
Pakistan. 2012-ci ildə Pakistan Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsi Xocalı şəhərində mülki əhaliyə qarşı törədilmiş soyqırımı pisləyən qətnamə qəbul edib.
Kolumbiya. 2012-ci il aprelin 24-də Kolumbiya parlamenti 102 deputatın lehinə səsverməsi nəticəsində Xocalı soyqırımını rəsmən tanıyıb.
Çexiya. 2013-cü il fevralın 19-da Çexiya parlamenti Xocalı soyqırımını rəsmən tanıyıb.
Bosniya və Herseqovina. 2013-cü il fevralın 26-da Bosniya və Herseqovina parlamenti Xocalı soyqırımını rəsmən tanıyıb.
Peru. 2013-cü ildə Peru Respublikasının parlamentində Xocalı soyqırımı rəsmən tanınıb.
Honduras. Honduras Milli Konqresi 2014-cu ilin 17 yanvar tarixində Azərbaycan ərazilərinin işğalı və Xocalı soyqırımını tanıyan qərar qəbul edib.
Sudan. 2014-cü ildə Sudan Respublikasının parlamenti 1992-ci ildə Azərbaycanın Xocalı şəhərində baş vermiş qanlı hadisələri soyqırım aktı qəbul edərək tanıyıb.
Rumıniya. 2013-cü ildə Rumıniya Parlamenti Xocalı soyqırımı ilə bağlı bəyanat qəbul edib.
57 ölkənin üzv olduğu İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı da Xocalı soyqırımını tanıyıb.
Bundan başqa, ABŞ-ın 22 ştatı – Texas, Nyu-Cersi (2011-ci il), Corciya, Men (2012-ci il), Nyu-Meksiko, Arkanzas, Missisipi, Oklahoma, Tennessi, Pensilvaniya, Uest, Virciniya, Connektikut, Florida (2013-cü il), İndiana (2014-cü il), Arizona (2015-ci il) və s. Xocalı soyqırımını rəsmən tanıyan ştatlardır.
Qaldı bizim tanımağımız…
Qaldı öz qisasımıza sahib çıxmağımız…
Qaldı şəhid qanları çilənmiş torpaqlarımızı o murdar düşmənin tapdağından azad etməyimiz…
VƏ QƏHRƏMAN AZƏRBAYCAN ƏSGƏRİ QANI QANLA YUMAĞA AND İÇMİŞDİ VƏ YUDU….