Portuqaliyanın cənubunda yerləşən Alqoz şəhəri Oğuzlar tərəfindən salınmışdır.
Portuqaliya hara, oğuzlar hara deyəcəksiniz. Bu şəhərin əsası XII əsrdə burada məskunlaşan Oğuz türkləri tərəfindən qoyulmuşdur. Ərəblər onlara El-quz deyirdilər və şəhərin adı buradan gəlir.
Bəs El-Quzlar kimlərdir, onlar nədir və onlar nəçidirlər? Gəlin buna nəzər salaq. 1195-ci ildə Aarkos döyüşü İspaniyada, Madridin cənubunda bir yerdə baş verib. Burada Kastiliya kralının rəhbərlik etdiyi və İber yarımadasındakı xristianlar son müvahhid müsəlman dövlətinin rəhbərlik etdiyi qoşunla üz-üzə gəlmişlər, döyüş müvəhhidlərin qəti qələbəsi ilə nəticələnib.
Aarkos döyüşündə muzdlu oğuz döyüşçülər, əl-muvahhid ordusunun ön cəbhələrində iştirak etmişdilər.
Burada ispanlar, əl-quzlarla tanış oldular. Məhz oğuzları buradan tanıdılar və bundan sonra bu oğuz döyüşçülərini Alqoz adlandırmağa başladılar.
Ancaq buna bənzər başqa bir detal da var. Alqozlar müsəlman deyildilər. Şaman-Tanrıçı inancına sahib idilər. Çünki o dövrdə həm Orta Şərqdə, həm də Şimali Afrikada Oğuz muzdluları çox idi. Aralarında müsəlman olanlara, ərəblər Türkman, qeyri-müsəlmanlara isə Quzz deyirdilər …
Ona görə də, Alqozlar eyni zamanda müsəlman olmayan oğuzlardan, yəni «guzlarr»dan idilər …
Orta əsr qərbi Avropada guzz (ç. agzaz və ya guzziyun) Misirdən Şimali Afrikaya keçən türk muzdlulara deyilirdi. ilk gələnlər trablusgarp və ifriqiyaya (Tunisin şimalında) yerləşdilər.
Qaraqus əl-güzziyə onlara rəhbərlik edirdi. Səlahəddin qohumu Təqi-d-din «umar əl-muzaffar»ın azad edilmiş köləsi olan bu Karakuş, ağasının yerinə keçərək Trablus və Qabesi alır.
Daha sonra oğuzların döyüşçü xasiyyətini və şücaətini görən xəlifə Əbu Yusuf Yaqub əl-Mansur onları paytaxtına apardı və onlardan elit bir birlik yaratmağı hədəflədi. Müvəhhidlər bayrağı və xəlifənin qanadları altında döyüşən Oğuzlar fərqli coğrafiyalarda mübarizə aparırlar. Şərqdən gətirdikləri savaş taktikası ilə uğur qazanırdılar. Əllərində Qusiyy əl-Quzz, yəni əllərindəki oğuz yayları ilə buna müvəffəq olurdular.
Xəlifə vəzifə yerinə yetirən əsgərlərə ildə üç dəfə, oğuzlara hər ay maaş verirdi. Bunu soruşanlara isə onların uzaq bir ölkədən gəldiklərini və mülk sahibi olmadıqlarını deyərdi. Oğuzların qəbiristanlıqlarının məqriblilərdən ayrı olması da çox maraqlıdır.
Mehmet Sait Şener
Alıntı Selim Sarısoy