İçimizdəki düşmən kimdir və onlar kimə işləyirlər?
«Acından ölən» Ermənistanda aparılan sosial islahatlar…(2016-2021)
Hələ əlil qrupu təyin olunmayan hərbi qulluqçular, ehtiyatda olanlar və könüllülər 6 aya qədər ayda 300 min dram (600 dollar) alacaqlar.
YEREVAN, 17 dekabr — Sputnik. Maddi yardımın miqdarı əlillik qrupu təyin olunmasını gözləyən erməni hərbçilərinə verilən bu müavinət artırılacaqdır. Bu barədə bir qərar 17 dekabrda hökumətin iclasında qəbul edilib.
Hələ bir əlillik qrupu və bununla əlaqəli müavinətlərin miqdarı təyin edilməyən hərbi qulluqçular bu müvəqqəti müavinəti ala biləcəklər.
Bu günkü qərarla, altı aya qədər bir müddətə (əlillik qrupunun təyin ediləcəyi vaxt ərzində) ayda 100 min dramdan 300 min drama qədər (təxminən 600 dollar) artırılıb. Nazirlər Kabinetinin qərarı yalnız hərbi qulluqçulara deyil, onlara bərabər tutulan şəxslərə də (ehtiyatda olanlar və könüllülər) aiddir.
Bundan sonra, həm də hərbi qulluqçuların Həyat və Sağlamlıq Sığortası Fondundan daimi ödəmələr almağa başlayacaqlar.
Xatırladaq ki, itkin düşən və ölən əsgərlərin ailələrinə də fonddan dəstək verilir. Qalıcı ödəmələr təyin edilməzdən əvvəl müvəqqəti ödənişlər də alırlar.
… Ermənistan parlamenti hökumətin «Əlillərin hüquqları haqqında», «Şəxsiyyətin funksional imkanlarının qiymətləndirilməsi haqqında» və bir sıra əlaqəli qanunlar barədə təklif etdiyi qanun layihələri paketini ikinci və sonda qəbul etdi. 86 millət vəkili bu layihəyə səs verdi, 1 millət vəkili bitərəf qalıb.
İlk oxunuş zamanı o dövrdə əmək və sosial işlər naziri olan Mesrop Arakelyan qanun layihələrinin məqsədinin əlillərin ictimai həyatın bütün sahələrində iştirakı üçün bərabər imkanlar və əlçatan şərait yaratmaq olduğunu, ayrı-seçkilik təzahürlərini aradan qaldırmaq və ehtiyaclara uyğun olaraq müvafiq ünvanlı xidmətlər göstərmək olduğunu deyib.
Dedi ki, «Fərdin funksionallığının qiymətləndirilməsi haqqında» qanun layihəsi tibbi və sosial ekspertiza sistemindən fərdin funksional imkanlarının qiymətləndirilməsinə keçilməlidir.
«Funksional qiymətləndirməyə keçid əlilliklə bağlı ideologiyadakı dəyişiklikdən qaynaqlanır və sağlamlıq problemlərini əngəlləyə və ya aradan qaldırmağa kömək edə biləcək ətraf mühit faktorlarına əhəmiyyətli bir yer ayrılır»- dedi.
Arakelyan izah etdi ki, bir insanın funksional imkanlarını qiymətləndirmək nəticəsində bir insanın əlilliyi onun məhdud funksional imkanlarının səviyyəsi ilə müəyyən edilir. Beləliklə, bir insanın ehtiyaclarına dair hərtərəfli bir qiymətləndirmə aparmaq, habelə bir şəxsin funksional imkanlarının məhdudlaşma dərəcəsinə görə əlilliyi nəzərə almaq — onun fəaliyyətinə ətraf mühit amillərinin təsirini nəzərə almaq mümkün olacaqdır.
İkinci oxunuş zamanı Əmək və Sosial Məsələlər nazirinin müavini Tatevik Stepanyan, ilk oxunuşdan sonra hökumətin bir düzəliş etməyi təklif etdiyini, buna görə girişdən sonra 3 il içində inşa edilmiş ictimai və sənaye binalarının yenidən qurulmasının təklif edildiyini söylədi. Əlillərin bütün əlçatanlıq standartlarını təmin etmək üçün qanunun qüvvəyə minməsi vacibdir.
Stepanyan qeyd etdi ki, bununla əlaqədar İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi də təklif olunur: yaşayış məntəqələrinin tikintisi və dizaynı, yaşayış, ictimai və istehsalat sahələrinin dizaynı, tikintisi və təmiri zamanı əlillər üçün əlçatanlıq normalarına əməl edilmirsə binalar, nəqliyyat sistemi, minimum əmək haqqının 250 ilə 350 misli miqdarında cərimə ediləcək.
«Əgər pozuntu bir il ərzində düzəldilməzsə, cərimənin məbləği minimum əmək haqqının 500 — 800 misli arasında olacaq» — deyib.
Parlament tərəfindən qəbul edilən düzəlişlərdən sonra əlil bir uşağa qulluq, iş təcrübəsi sayılacaqdır.
YEREVAN, 25 mart — Sputnik. Ermənistan parlamenti, 3 dərəcə əlillik qrupu əvəzinə, funksionallığını artırmaq üçün 4 dərəcə əlillik dərəcəsiı nəzərdə tutan dəyişiklikləri təsdiqləyib.
Funksionallığın qiymətləndirilməsi nəticəsində ya əlillik qeyd olunur, ya da qeyd olunmur. Bundan əlavə, funksional məhdudiyyət səviyyəsi müəyyən edilir — yüngül, orta, ağır və dərin.
Bundan əvvəl əmək və sosial işlər naziri Mesrop Arakelyan, əlillərin hüquqları ilə bağlı qanuna dəyişiklik layihəsini və bununla bağlı qanun layihələrini təqdim edərək, Ermənistanda əlillərin ehtiyaclarının təkmilləşdirilmiş metodlarla qiymətləndirilməyə başlayacağını söyləyib.
Onun sözlərinə görə, indi əlillərə verilən dəstək nağd müavinətlə məhdudlaşır (3-cü qrup əlillərə isə müavinət verilməyə də bilər). Ancaq bir sıra hallarda, həyatın müxtəlif sahələrində belə bir insanın müxtəlif çətinlikləri ola bilər: məsələn, köməyi olmadan, evdə, küçədə hərəkət edir, ya da tək başına gəzir, ancaq işdə çətinliklər yaşayır.
Əlilliyi müəyyənləşdirmək üçün mütəxəssislərin (yəni tibbi və sosial müayinənin aparılması üçün) tərkibi hər konkret iş üzrə toplanacaqdır. Bu həkimlər və xəstələr arasındakı ilkin razılaşmaları və korrupsiya risklərini aradan qaldıracaq.
Nəhayət, qanun layihəsi fiziki və əqli cəhətdən ehtiyaclarının vəziyyətlərindən asılı olaraq necə dəyişdiyini anlamaq üçün əlillərin vəziyyətinin birdəfəlik deyil, müntəzəm qiymətləndirilməsini təklif edir.
Aysor.am 02.06.2016. Hərbi qulluqçulara və könüllülərə hərbi xidmət zamanı aldığı xəsarətlərə görə hərbi əlillik pensiyası ödənilir. Ermənistanın əmək və sosial məsələlər naziri Artem Asatryan bu gün hökumət iclasından sonra jurnalistlərə açıqlama verib.
Təqaüdlərin təyin ediləcək əlillik qrupu üçün əlavə ödəniş də alacaqlarını qeyd edib. «Bu əlavələrin məbləği I qrup əlillər üçün ayda 55 min dram (102 dollar), II qrup əlillər üçün 48,000 (89 dollar) və III qrup əlillər üçün 36,000 (66 dollar) dram olacaq» deyə nazir bildirmişdi.
Onun sözlərinə görə, hərbi xidmət zamanı əlil olan şəxslər üçün əlavə güzəştlər və imtiyazlar da müəyyən edilir. «Təqaüdlərə əlavə olaraq, onlara 1-ci qrup əlilliyi üçün 19 min dram (35 dollar), 2-ci qrup əlilliyi üçün 17,000 və 3-cü qrup əlilliyi üçün 15,000 dram məbləği veriləcək» — Asatryan deyib.
Nazir bütün bu imtiyaz və güzəştlərin, dörd günlük aprel müharibəsi zamanı könüllü olaraq sərhədə gedən və istənilən kateqoriyaya cavab verən şəxslərə də aid olduğunu qeyd etmişdi.
Tovuz hadisələri zamanı Əsgər Sığorta Fondu bildirmişdi ki, bu günlərdə Ermənistanın müdafiəsi zamanı ölən və ya əlil olmuş hərbçilərə, onların ailə üzvlərinə aşağıdakı məbləğlərdə kompensasiya ödəniləcəkdir.
— Ölən və ya birinci dərəcəli əlilliyi olan zabitlər — 82 milyon AMD (təxminən 170.000 ABŞ dolları), onlardan 10 milyon AMD (təxminən 20.000 USD) birdəfəlik ödənir, qalan hissə isə 20 il ərzində bərabər hissələrlə aylıq ödəniləcəkdir .
— Birinci dərəcəli əlilliyi olan və ya ölən və aşağı vəzifəli zabitlər — 70 milyon AMD (təxminən 145.000 ABŞ dolları), bunlardan 10 milyon AMD birdəfəlik (20 min USD), qalanı 20 il bərabər aylıq hissələrlə ödəniləcəkdir.
— Öldürülmüş və ya birinci dərəcəli əlilliyi olan kiçik zabitlər; çağırışçılar — 58 milyon (təxminən 120.000 ABŞ dolları), bunlardan 10 milyon dram birdəfəlik ödəmələr, qalanları — 20 il bərabər aylıq hissələrlə ödəmə.
— İkinci dərəcəli əlillər olan məmurlar — 53 milyon AMD (təqribən 110.000 ABŞ dolları), bunlardan 5 milyon AMD birdəfəlik ödəmələr (10.000 USD), qalanları — 20 il bərabər hissələrlə aylıq ödənişlərdir.
— İkinci dərəcəli əlilliyi olan unter zabitlər — 41 milyon AMD (təqribən 85 min ABŞ dolları), bunlardan 5 milyon AMD birdəfəlik ödəmələr, qalanları isə 20 il bərabər aylıq ödənişlərlə.
— ikinci dərəcəli əlillik almış kiçik zabitlər — çağırışçılar — 29 milyon AMD (60 min ABŞ dolları), bunlardan 5 milyon AMD birdəfəlik ödəmələr, qalanları isə 20 il bərabər aylıq ödənişlərlə ödəniləcək.
«Toxundan ölən» Azərbaycanda aparılan sosial islahatlar (2016-2021)
Azərbaycanda Artur Rasizadə-Yaqub Eyyubov-Sahil Babayevin hərbçilərə QARŞI, məhz qarşı həyata keçirdikləri «islahatları»n son akkordlarını diqqətinizə çatdırmaq istəyirik. Hədəf müharibə əlilləri, erməniyə qarşı döyüşmüş şəxslərin olmasını danmaq mümkün deyil.Əgər Dövlət baba bu işdə maraqlı deyilsə, bu sahəni araşdırmaq üçün Dövlət Komissiyası yaradılmalıdır. 90 min insanın təqaüdünü kəsmək xaos üçün ən azı 300 min şəxsin hazırlanması deməkdir. «Əlilliyin təyinatını» İsveçrədən götürən zavallılar barı bilmirlər ki, dünyada ən yüksək əmək haqqı İsveçrə vətəndaşlarına verilir. Məşhur «Numbeo» portalında yer alan məlumatlara görə, vergilər ödənildikdən sonra İsveçrə vətəndaşlarına verilən orta aylıq əmək haqqı 5365 dollar təşkil edir.
İsveçrədən sonra ən yüksək orta aylıq əmək haqqı ABŞ-da, Norveçdə, Qətərdə, İslandiyada və Danimarkada qeydə alınıb. Bu məmurlar bilmirlər ki, dünyada səhiyyənin ən yüksək səviyyəsi də İsveçrədə qeydə alınıb. Azərbaycan insanının ən sağlamını İsveçrə standartları ilə komissiyadan İsveçrədə keçirsək hər biri ən azı II qrup əlil sayıla bilər. Çünki İsveçrə zəngin, gözəl və sağlam ölkədir. İsveçrədə insanın arzuladığı hər şeyi tapmaq olar və rifah halı çox yüksəkdir. Ölkənin səhiyyə sistemi isə bir çox Avropa ölkələrində olduğu kimi, bütün vətəndaşların məcburi tibbi sığortasına söykənir. Barı bunları öyrənin və heç olmasa qulluq etdiyiniz Rusiya və Ermənisanı örnək alın. 30 il müharibə aparmış bir ölkənin əlilliyin təyin edilməsi meyarları arasında, nə bir hərbi, nə də müharibə sözünün işlənməməsini yazanların başına tarix boyu müharibə etməyən İsveçrə boyda daş düşsün. Artıq müharibə əlilləri bu məsələni anlamış və birləşməkdədirlər. Çünki məsələyə Ali Baş Komandanın verəcəyi reaksiyanın Əmək və Əhalinin Sosial Təminatı nazirini təqdir etməsini bir cavab kimi qəbul edilər. Bəlkə özləri üçün yaxşı qanunlar yazan ermənilər bizə pis qanunlar yazırlar?
Bizim «filoloji» islahatçıların “Çernobıl qəzasının ləğvində iştirak etmiş və həmin qəza nəticəsində zərər çəkmiş vətəndaşların statusu və sosial müdafiəsi haqqında” qanuna təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb.
Dəyişikliyə əsasən, “I dərəcə əlilliyi olan şəxslər” anlayışı “orqanizmin funksiyalarının 81-100 faiz itirilməsinə görə (bu artıq ölmüş adam deməkdir) əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər”, “II dərəcə əlilliyi olan şəxslər” anlayışı “orqanizmin funksiyalarının 61-80 faiz itirilməsinə görə (bu ölməkdə olan adam deməkdir) əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər”, “III dərəcə əlilliyi olan şəxslər” anlayışı “orqanizmin funksiyalarının 31-60 faiz itirilməsinə görə (bu yarımcan adam deməkdir) əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər” anlayışı ilə əvəzlənir.
Qeyd edək ki, istehsalat qəzaları və peşə xəstəlikləri ilə bağlı orqanizmin funksiyalarının 10-31 faiz itirilməsinə görə (bunu da Ermənistandan öyrəndilər, müavinətsiz əlillik) də əlillik müəyyən ediləcək.
Məlumat üçün bildirək ki, Bişofa görə hərəkət aparatı bədənin kütləsinin 72,45%-ni, skelet isə 1/3 və ya 1/7 hissəsini təşkil edir. Yerdə qalanı bağ aparatı və əzələlərin üzərinə düşür. Yetkin şəxsin skeletini təşkil edən sümüklərin ümumi sayı 200-dən artıqdır. Yəni iki ayağı çanaqdan kəsilmiş adam II qrup normativini ancaq ödəyə bilər.
Əlavə olaraq, yetkin şəxsin canlı sümüyü kimyəvi tərkibcə 50%-i su, 28%-i üzvi və 22%-i qeyri-üzvi maddədən ibarətdir. Maserasiya olmuş (yağı alınmış, yumşaq toxumalardan ayrılmış qurudulmuş) sümük 33,3%-i üzvi və 66,7%-i qeyri-üzvi maddədən ibarətdir.
Sümüyün üzvi maddələrinə ossein, osseomukoid, yağlar, qeyri-üzvi maddələrinə isə mineral duzlar, əsasən kalsium duzları aiddir. Sümüyün tərkibində bir də A, D və C vitaminləri var. Üzvi maddələr sümüyə elastiklik, qeyri-üzvi maddələri isə möhkəmlik verir.
Sümükdən turşu vasitəsilə qeyri-üzvi maddələrin çıxarılması prosesi dekalsinasiya, yandırılmaqla üzvi maddələrin çıxarılması kalsinasiya adlanır. Yəni bunları qeyd etdik ki, o faizlərdən bu artıq maddələri də çıxın, qoyun faiziniz aşağı düşsün. Bu qanunu işləyən beyinsizlər bir yolluq anlamalıdırlar ki, müharibə əlillərinə əlilliyin təyinatı üçün əlahiddə Qanun qəbul edilməlidir. Müharibə əlili sizlərin narkotika təsiriylə qəzaya düşərək əlil olmayıblar. Onlar itkiylə bərabər, ilk öncə kontuziya və travmatik psixoloji pozuntulara məruz qalırlar. Əlbəttə ki, yanlış olaraq bu xəsarətlərin yalnız biri qeydə alınır.
P.S. Əlil, veteran adıyla təşkilatlar yaradıb özgə şeylərin arxasınca düşən bəzi qondarma birlikləri də bu müzakirələrə qoşulmağa dəvət edirik…
Fedai.az Araşdırma Qrupu