Məlum olduğu kimi ərəblər Çingiz xanın müsəlman olması üçün çox çalışdılar.
Əgər Çingiz xan müsəlman olsaydı, bütün Orta Asiya tezliklə müsəlman olacaqdı.
Bu səbəbdən Çingiz xanı İslama dəvət etməyə gedən ərəblərlə Çingiz xanın çadırında belə bir söhbət gedir:
— Xanlar xanı Çingiz xan, sizi İslama dəvət etməyə gəlmişik.
— İslam dediyiniz nə deməkdir?
Böyük peyğəmbərimiz Məhəmməd Mustafa vasitəsilə bütün insanlara çatdırılan dindir.
-Peyğəmbər dediyiniz nə deməkdir?
-Göyləri və yeri yaradanın yer üzündə seçilmiş nümayəndəsi.
Mümkündür. “Mən də burada Tenqrinin nümayəndəsiyəm”.
Amma sizə kitab endirilmədi. Peyğəmbərimizə isə Quran nazil olmuşdur.
-Kitabınızda qısaca nə yazılıb?
Ərəblər İxlas surəsini oxuyurlar.
Çingiz xan surənin türk dilinə tərcüməsini xahiş edir.
“De: “O, Allahd birdir.
Allahın heç bir şeyə ehtiyacı yoxdur, hər şey Ona möhtacdır.
Doğurmadı və doğulmadı.
Heç bir şey Onun tayı-bərabəri deyildir”.
Buna Çingiz xan gülərək dedi:
— Siz bunları yenimi öyrənirsiniz? Biz minilliklər boyu bilirik və tətbiq edirik.
Sonra deyir ki, gedə bilərsiniz…
Çingiz xan atdan endi. Bir caminin qarşısında dayandı. O, atın cilovunu məscidinxocasına saxlamağa verdi.
-Bu ev kimin evidir?
Oradakı insanlar cavab verdilər:
– Bu, Allahın evidir.
Çingiz xan qəzəbləndi:
- Ey bütpərəstlər! Allahın evi sizin qəlbinizdir, Onu qəlbinizdən çıxardınız, onun üçün böyük evlər tikdiniz. Qəlbinizi murdarlıqlarla doldurdunuz. Səni elə burda atımın ayaqları altında əzərdim, amma sən buna dəyməzsən!”
- “Qədim kitabələrdən birində yazır:
Quzu dizləri üstə çöküb anasını əmər, qarğa qoca anasını yedizdirər, bunun adı «sayğılı davranış»dır. Xoruz səhər çağı banlayır, çöl qazları hər yaz şimala, hər payız cənuba uçar, buna »sözünü tutmaq» deyilir
Vəhşi qazlar və yaşılbaş ördəklər öz həyat yoldaşını itirdikdən sonra ölənə qədər özünə yeni yoldaş tapmaq istəməzlər. Buna «sədiqət» deyilir.
Bir maral yaxşı otlaqla rastlaşdıqda, bütün dəstəni oranı paylaşmağa dəvət edər və qarışqa yemək görəndə bütün dəstəni oraya çağırar. Buna «ədalət» deyilir.
Əgər insanlarda bu fəzilətlər yoxdursa, onlar heyvanlardan da pis vəziyyətdə yaşayırlar…deyib Çingiz Xan.
…….
Bir Türkmən duası belədir:
“Ya Rəbb, əvvəlcə dağı daşa ver.
Meşəyə, heyvanlara, suya ver.
Bundan sonra insanlara, qonşulara, ehtiyacı olanlara ver.
Əgər qalsa, ən son mənə ver…”
……
Bu dövrdə, bu sistemdə ölkəmizdə necə insan nəsli yaranıb, bilmirəm. Milyonlarla canlı ilə birlikdə insana olan ümidlərimiz, gələcəyə dair arzularımız artıq külə çevrilib…
Prof.dr. Nezmi Avcı