Hadisələrin inkişafı göstərir ki, Lukaşenko öz «qələbəsini» qoruyub. Əslində hazırki məqamda iqtisadi və siyasi maraqlar baxımından bu nəticə Azərbaycana sərf edir. Roma papasından daha artıq katolik olmaq istəyənlərin boğazdan yuxarı iddialarına cavab olaraq deyə bilərik ki, Belorus etirazlarını daha çox zəif Şərqi Avropa ölkələri, xüsusən də Polşa dəstəkləyir. Onlar da Avropanın qərarlarına təsir imkanlarına malik deyillər. Avropa Belorusun bir mənalı olaraq Rusiyaya inteqrasiyasından qorxur və buna yol verməmək üçün Lukaşenkonun qələbəsini tanımaq zorundadırlar. Bir siyasətçi kimi Lukaşenko bu kartdan məharətlə istifadə etdi.
Belorus xalqı isə onsuz da qalib gəldi. Artıq Belorus köhnə qanunlarla idarə olunmayacaq. Diktatorluq dönəminin bitdiyini belorus xalqı hakimiyyətə sivil qaydada diqtə elədi. Lukaşenkoya xalq dərs verdi. Yeniliyə can atan xalq öz sözünü dedi və səsini qorumağa qadir olduğunu ortaya qoydu.
Avropa Parlamentinin üzvləri Belarusdakı seçkilərin nəticələrini tanımayıblar. Bu barədə Brüsseldə parlamentin partiyalarla ortaq bəyanatında deyilir. “Avqustun 9-da prezident seçkiləri nə azad, nə də ədalətli keçdi. Etibarlı hesabatlar Svetlana Tixanovskayanın qələbəsindən xəbər verir. Buna görə də biz Aleksandr Lukaşenkonu Belarusiyanın yenidən seçilmiş prezidenti kimi tanımırıq və onu Avropa İttifaqında “persona non grata” (arzuolunmaz şəxs) hesab edirik. Belarus xalqının müstəqil müşahidəçilərin nəzarəti altında azad seçkilərlə bağlı yeni tələblərinə qoşuluruq”, — deyə bəyanatda qeyd edilir.
Avqustun 19-da onlayn olaraq, Belarusiyadakı vəziyyətlə əlaqədar Aİ-nın təcili sammiti keçiriləcəkdir. Gündəlik mövzusu etirazçılara qarşı zorakılığa görə məsul vəzifəli şəxslərə qarşı sanksiyalardır. Avropa diplomatiyasının rəhbəri Xosep Borrell artıq AB-nin məhdudiyyətlərə məruz qalacaq Belarusların siyahısını tərtib etmək üzərində çalışdığını açıqladı. Bu işin ara nəticəsi müzakirə üçün təqdim ediləcəkdir.
Brüsseldəki Euractiv-in bildirdiyinə görə, AB fərdi sanksiyalardan əlavə, Belarusiya repressiyalarının qurbanlarına dəstək vermək üçün fond yaratmaq, müstəqil medianın inkişafı üçün layihələrin maliyyələşdirilməsi, güc strukturlarının islahatı ilə bağlı məsləhətləşmələr, tələbə mübadiləsini genişləndirmək və Belarus işçilərinin Avropa əmək bazarına çıxışı asanlaşdırma imkanlarını müzakirə edir.
Bu «yumşaq güc» üsulları Avropa Birliyinin etirazçılara dəstək verdiyini, lakin daxili prosesə qarışmadığını göstərmək məqsədi daşıyır. Spiegel-ə görə, Alman hökumətinin narahatlığı bunlardır. Avropa Birliyinin sədri olan ölkə, qəzetin yazdığı kimi, etirazçılara münasibətdə Minskin hərəkətlərinə «cavab vermək» ehtiyacı ilə Belarusun daxili işlərinə qarışmaq ittihamları altına düşmək istəməmələri arasında tarazlıq tapmağa çalışır.
Bu mülahizələr həm Borrell, həm də Almaniyanın Xarici İşlər Naziri Heiko Maas tərəfindən 14 Avqustda Avropa İttifaqı xarici işlər nazirlərinin video formatında keçirilmiş fövqəladə iclasının nəticələrindən sonra səslənən kifayət qədər qeyri-müəyyən formalara səbəb oldu.
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko açıqlamasında bildirib ki, “Almaniya kansleri Angela Merkel bazar günü danışıq təklifi ilə bağlı mənə zəng etdi”.
“Mən onların (müxalifət) kimi danışıqlar üçün formalaşdırdığını bilirəm. Artıq, axşam Merkel zəng edir: Danışmaq istəyirəm. Heuseda (Litva prezidenti) oradadır və s…”, – deyə dövlət başçısı bildirib.
Lukaşenko, həmçinin onu Qərbə, yaxud Şərqə yönləndirməyin gərəksiz olduğunu vurğulayıb.
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko yeni prezident seçkilərinin keçiriləcəyini də vəd edib. Bu barədə “RİA Novosti” məlumat yayıb.
Lukaşenkonun sözlərinə görə, prezident seçkiləri yeni Konstitusiyanın qəbulundan sonra keçiriləcək.
“Belarusda yeni prezident seçkiləri referendumda yeni Konstitusiya qəbul edildikdən sonra baş tuta bilər. Belə olacaq. Yeni Konstitusiyanı qəbul etməliyik. Hətta alternativ insanlar da buna qarşı deyillər. Bundan sonra, istəsəniz parlament, prezident, yerli hakimiyyət orqanlarına seçkilər keçirə bilərik”.
Belorusda baş verənlərlə bağlı Spiegel yazır ki, Berlin edilən təkliflərə rədd cavabı verdi. Almaniyanın «Tagesspiegel» qəzetinin yazdığına görə, Almaniya hakimiyyəti ölkələrin bu cür hərəkətləri nəinki müdaxilə ittihamları riskini daşıyır, həm də Minski Moskvaya doğru itələyə bilər. Nəşr xatırladır ki, Lukaşenko öz xeyrinə olmaqla dəfələrlə Rusiya paytaxtı ilə Brüssel arasında tarazlıq taktikasından istifadə edib. İndi Berlin «həm öz, həm də Avropa İttifaqının» «qızıl orta» tapmaq cəhdində növbəti addımları ölçməkdə son dərəcə ehtiyatlıdır.
Suallar arasında, Almaniya rəhbərliyinin Brüssel ilə birlikdə axtardığı cavablar, Lukaşenkonun sanksiya siyahısına daxil olub-olmayacağına da rast gəlinir. İndiyə qədər ən sərt seçim, mövcud prezidentə və sanksiyaların yüngülləşdirilməsi çərçivəsində 2016-cı ildə adları AB siyahısından çıxan 200-dək Belarusiya məmuru və hakiminə qarşı məhdudlaşdırıcı tədbirlərin geri qaytarılmasıdır. Bu seçimin həyata keçirilməməsi, əsasən, Belarusiyadakı hadisələrin necə inkişaf edəcəyinə bağlıdır. Digər bir amil, etirazçılara qarşı zorakılığa rəsmi reaksiya gecikməsi səbəbiylə Almaniya hökuməti və Brüssel rəhbərliyini tənqid oluna bilər.
Fedai.az Araşdırma Qrupu