Son iki əsrdə hərbi silah istehsalında kalibrləri azaltma tendensiyası olmuşdur. Mükəmməl silahı yaratmaq mümkün deyil, hər kəs üçün aydındır ki, dizaynerlər bütün analoqsuz silah icad etməyə çalışırlar. Sovet ordusunda 1974-cü ildə mühüm hadisə baş verdi: 5.45 mm çaplı AK-74 avtomat arsenala qəbul edildi.
Bu mövzuda spektiklik qeyri-sağlam idi və o, incə olsa da indiyə kimi bəzilərinin 7.62 mm kalibrli mərminin daha yaxşı olduğunu söyləyənlər var. Bu məqalədə göstərilən bütün texniki xüsusiyyətlər Andrey Boqolyubovun «MDB-də hansı silahlardan atəş açılır? Odlu silahın məlumat kitabı»ndan götürülüb.
Nə üçün kalibrdə dəyişiklik edildi? Yuxarıda göstərilən tendensiya ilə yanaşı, üç əsas səbəb də var idi. ФГУП “ЦНИИТОЧМАШ” -ın sabiq baş konstruktoru Şiryaev D. İ. bildirdi ki, 7.62 mm diametri olan Ak-47 birinci praktiki sınaqlarında avtomatik rejimdə qeyri-sabit mövqedən (məsələn, ayaqüstü) atəş açarkən hədəfə yalnız 1-2 güllə uçurdu. Bu çatışmazlığı zavodun yenidən nəzərdən keçirməsi planlaşdırılırdı, amma heç nəyə müvəffəq olmadılar. Konstruktorlar üçün, 7.62 mm-lik çaplı mərmidən istifadə etmək mümkün olmayacaqdı. Bundan əlavə, 60-cı illərdə amerikalılar M16A1 ilə 5.60 mm-lik kalibrli mərmiyə müvəffəqiyyətlə keçirdilər və o zaman bu keçid, daha qüdrətli bir arqumentdi, çünki qərbdə bir dəfə onlar qeyri-sabit mövqelərdən atəş açmaq üçün dəqiq bir avtomatik silah yarada bildilər və eyni zamanda əhəmiyyətli ölçüdə daha az kalibrli, daha sonra bu sahədə tərəqqi öz meyvəsini verdi.
Bununla belə, əsas silaha yeni bir az ölçüyə malik kalibrin verilməsi texniki xüsusiyyətlərdən hesab olunurdu. 5.45 mm-ə keçidin faydalarının nə olduğunu başa düşmək üçün, köhnəlmiş 7.62 mm üstünlüklərinə nəzər salaq. Avantajları ve dezavantajları 5,45 mm-lik kalibr daha kiçik bir keçiş sahəsinə malikdir. Bununla yanaşı, yeni çaplı mərminin üstünlüklərini sadalamaq olar: Güllə uçuşunun daha düz bir trayektoriyası, vuruşun daha yüksək həddi, yüksək dəqiqlik və daha böyük məsafədə dağıdıcı qüvvənin qorunması. Bununla yanaşı, bu mərmilər 6 qram daha yüngül (7,2 mm-in 16,2 qramına qarşı 8 qram), 8-dən çox döyüş sandığı olan hər bir əsgər 1,4 kq ağırlığa qənaət edəcəyini nəzərə alsaq, bu, döyüş şərtlərinə görə bu, çox böyük üstünlükdür. Bundan əlavə, güllənin struktur xüsusiyyətləri hədəfə vurarkən «sıçrayış-burulma» edir, bununla da zərərin artmasına səbəb olur.
Üstünlükləri olduğu kimi, vurğulamaq lazımdır ki, daha çox kütləyə görə 7.62 mm çaplı mərmi hava şəraitinin təsirinə daha az həssasdır, yəni dağlarda və ya meşə sahələrində döyüş əməliyyatlarında özünü daha yaxşı göstərir. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən, 5.45 mm çaplı silahlara keçilməsinə imkan verən Sovet avtomatları, Qərbli həmkarları ilə bərabər rəqabətə davam etməsinə imkan verən ağırlıqlı və vaxtında qərar verilmiş silahlardır.
Mənbə: Русская Семерка
TƏRCÜMƏ Fedai.az-a məxsusdur…